৩. পঠমসাৰিপুত্তকোট্ঠিকসুত্তং
৪১২. একং সমযং আযস্মা চ সাৰিপুত্তো, আযস্মা চ মহাকোট্ঠিকো বাৰাণসিযং ৱিহৰন্তি ইসিপতনে মিগদাযে. অথ খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা সাৰিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা সাৰিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ –
‘‘কিং নু খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি? ‘‘অব্যাকতং খো এতং, আৱুসো, ভগৱতা – ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি. ‘‘কিং পনাৱুসো, ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি? ‘‘এতম্পি খো, আৱুসো, অব্যাকতং ভগৱতা – ‘ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি. ‘‘কিং নু খো, আৱুসো, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি? ‘‘অব্যাকতং খো এতং, আৱুসো, ভগৱতা – ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি. ‘‘কিং পনাৱুসো, নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’তি? ‘‘এতম্পি খো, আৱুসো, অব্যাকতং ভগৱতা – ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’’’তি.
‘‘‘কিং নু খো, আৱুসো, হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি ইতি পুট্ঠো সমানো, ‘অব্যাকতং খো এতং, আৱুসো, ভগৱতা – হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি ৱদেসি…পে… ‘কিং পনাৱুসো, নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘এতম্পি খো, আৱুসো, অব্যাকতং ভগৱতা – নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি ৱদেসি. কো নু খো, আৱুসো, হেতু, কো পচ্চযো যেনেতং অব্যাকতং ভগৱতা’’তি?
‘‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি খো, আৱুসো, ৰূপগতমেতং. ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, ৰূপগতমেতং. হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, ৰূপগতমেতং. নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, ৰূপগতমেতং. হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি খো, আৱুসো, ৱেদনাগতমেতং. ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, ৱেদনাগতমেতং. হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, ৱেদনাগতমেতং. নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, ৱেদনাগতমেতং. হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি খো, আৱুসো, সঞ্ঞাগতমেতং. ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, সঞ্ঞাগতমেতং. হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, সঞ্ঞাগতমেতং. নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, সঞ্ঞাগতমেতং. হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি খো, আৱুসো, সঙ্খাৰগতমেতং. ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, সঙ্খাৰগতমেতং. হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, সঙ্খাৰগতমেতং. নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, সঙ্খাৰগতমেতং. হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি খো, আৱুসো, ৱিঞ্ঞাণগতমেতং. ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, ৱিঞ্ঞাণগতমেতং. হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, ৱিঞ্ঞাণগতমেতং. নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি, ৱিঞ্ঞাণগতমেতং. অযং খো, আৱুসো, হেতু অযং পচ্চযো, যেনেতং অব্যাকতং ভগৱতা’’তি. ততিযং.