৮. গিলানৱগ্গো
১. পঠমগিলানসুত্তং
৭৪. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অমুকস্মিং, ভন্তে, ৱিহাৰে অঞ্ঞতৰো ভিক্খু নৱো অপ্পঞ্ঞাতো আবাধিকো দুক্খিতো বাড়্হগিলানো. সাধু, ভন্তে, ভগৱা যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’তি.
অথ খো ভগৱা নৱৱাদঞ্চ সুত্ৱা গিলানৱাদঞ্চ, ‘‘অপ্পঞ্ঞাতো ভিক্খূ’’তি ইতি ৱিদিত্ৱা যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান মঞ্চকে সমধোসি [সমঞ্চোসি (সী.), সমতেসি (স্যা. কং.), সমঞ্চোপি (পী.)]. অথ খো ভগৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচ – ‘‘অলং, ভিক্খু, মা ত্ৱং মঞ্চকে সমধোসি. সন্তিমানি আসনানি পঞ্ঞত্তানি, তত্থাহং নিসীদিস্সামী’’তি. নিসীদি ভগৱা পঞ্ঞত্তে আসনে. নিসজ্জ খো ভগৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচ – ‘‘কচ্চি তে, ভিক্খু, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং, কচ্চি দুক্খা ৱেদনা পটিক্কমন্তি নো অভিক্কমন্তি, পটিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি নো অভিক্কমো’’তি?
‘‘ন মে, ভন্তে, খমনীযং, ন যাপনীযং, বাড়্হা মে দুক্খা ৱেদনা অভিক্কমন্তি নো পটিক্কমন্তি, অভিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি নো পটিক্কমো’’তি.
‘‘কচ্চি তে, ভিক্খু, ন কিঞ্চি কুক্কুচ্চং, ন কোচি ৱিপ্পটিসাৰো’’তি?
‘‘তগ্ঘ মে, ভন্তে, অনপ্পকং কুক্কুচ্চং, অনপ্পকো ৱিপ্পটিসাৰো’’তি.
‘‘কচ্চি পন তং [ত্ৱং (সী.), তে (স্যা. কং. ক.)], ভিক্খু, অত্তা সীলতো উপৱদতী’’তি?
‘‘ন খো মং, ভন্তে, অত্তা সীলতো উপৱদতী’’তি [নো হেতং ভন্তে (পী. ক.)].
‘‘নো চে কিৰ তে, ভিক্খু, অত্তা সীলতো উপৱদতি, অথ কিঞ্চ [অথ কিস্মিঞ্চ (সী.), অথ ভিক্খু কিস্মিঞ্চ (স্যা. কং. পী. ক.)] তে কুক্কুচ্চং কো চ ৱিপ্পটিসাৰো’’তি?
‘‘ন খ্ৱাহং, ভন্তে, সীলৱিসুদ্ধত্থং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামী’’তি.
‘‘নো চে কিৰ ত্ৱং, ভিক্খু, সীলৱিসুদ্ধত্থং মযা ধম্মং দেসিতং আজানাসি, অথ কিমত্থং চৰহি ত্ৱং, ভিক্খু, মযা ধম্মং দেসিতং আজানাসী’’তি?
‘‘ৰাগৱিৰাগত্থং খ্ৱাহং, ভন্তে, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামী’’তি.
‘‘সাধু সাধু, ভিক্খু! সাধু খো ত্ৱং, ভিক্খু, ৰাগৱিৰাগত্থং মযা ধম্মং দেসিতং আজানাসি. ৰাগৱিৰাগত্থো হি, ভিক্খু, মযা ধম্মো দেসিতো. তং কিং মঞ্ঞসি ভিক্খু, চক্খু নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং…পে… সোতং… ঘানং… জিৱ্হা… কাযো… মনো নিচ্চো ৱা অনিচ্চো ৱা’’তি?
‘‘অনিচ্চো, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘এৱং পস্সং, ভিক্খু, সুতৱা অৰিযসাৱকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, সোতস্মিম্পি নিব্বিন্দতি…পে… মনস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি; ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো সো ভিক্খু ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দি. ইমস্মিঞ্চ পন ৱেয্যাকৰণস্মিং ভঞ্ঞমানে তস্স ভিক্খুনো ৱিৰজং ৱীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিৰোধধম্ম’’ন্তি. পঠমং.
২. দুতিযগিলানসুত্তং
৭৫. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু…পে… ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অমুকস্মিং, ভন্তে, ৱিহাৰে অঞ্ঞতৰো ভিক্খু নৱো অপ্পঞ্ঞাতো আবাধিকো দুক্খিতো বাড়্হগিলানো. সাধু, ভন্তে, ভগৱা যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’তি.
অথ খো ভগৱা নৱৱাদঞ্চ সুত্ৱা গিলানৱাদঞ্চ, ‘‘অপ্পঞ্ঞাতো ভিক্খূ’’তি ইতি ৱিদিত্ৱা যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান মঞ্চকে সমধোসি. অথ খো ভগৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচ – ‘‘অলং, ভিক্খু, মা ত্ৱং মঞ্চকে সমধোসি. সন্তিমানি আসনানি পঞ্ঞত্তানি, তত্থাহং নিসীদিস্সামী’’তি. নিসীদি ভগৱা পঞ্ঞত্তে আসনে. নিসজ্জ খো ভগৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচ – ‘‘কচ্চি তে, ভিক্খু, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং, কচ্চি দুক্খা ৱেদনা পটিক্কমন্তি নো অভিক্কমন্তি, পটিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি নো অভিক্কমো’’তি?
‘‘ন মে, ভন্তে, খমনীযং, ন যাপনীযং…পে… ন খো মং [মে (সব্বত্থ)], ভন্তে, অত্তা সীলতো উপৱদতী’’তি.
‘‘নো চে কিৰ তে, ভিক্খু, অত্তা সীলতো উপৱদতি, অথ কিঞ্চ তে কুক্কুচ্চং কো চ ৱিপ্পটিসাৰো’’তি?
‘‘ন খ্ৱাহং, ভন্তে, সীলৱিসুদ্ধত্থং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামী’’তি.
‘‘নো চে কিৰ ত্ৱং, ভিক্খু, সীলৱিসুদ্ধত্থং মযা ধম্মং দেসিতং আজানাসি, অথ কিমত্থং চৰহি ত্ৱং, ভিক্খু, মযা ধম্মং দেসিতং আজানাসী’’তি?
‘‘অনুপাদাপৰিনিব্বানত্থং খ্ৱাহং, ভন্তে, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামী’’তি.
‘‘সাধু সাধু, ভিক্খু! সাধু খো ত্ৱং, ভিক্খু, অনুপাদাপৰিনিব্বানত্থং মযা ধম্মং দেসিতং আজানাসি. অনুপাদাপৰিনিব্বানত্থো হি, ভিক্খু, মযা ধম্মো দেসিতো.
‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, ভিক্খু, চক্খু নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং…পে… সোতং… ঘানং… জিৱ্হা… কাযো… মনো… মনোৱিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সো… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘এৱং পস্সং, ভিক্খু, সুতৱা অৰিযসাৱকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি…পে… মনস্মিম্পি… মনোৱিঞ্ঞাণেপি… মনোসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি. যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি; ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো সো ভিক্খু ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দি. ইমস্মিঞ্চ পন ৱেয্যাকৰণস্মিং ভঞ্ঞমানে তস্স ভিক্খুস্স অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চীতি [ৱিমুচ্চতীতি (সব্বত্থ)]. দুতিযং.
৩. ৰাধঅনিচ্চসুত্তং
৭৬. অথ খো আযস্মা ৰাধো…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা ৰাধো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু মে, ভন্তে, ভগৱা সংখিত্তেন ধম্মং দেসেতু, যমহং ভগৱতো ধম্মং সুত্ৱা একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰেয্য’’ন্তি. ‘‘যং খো, ৰাধ, অনিচ্চং তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো. কিঞ্চ, ৰাধ, অনিচ্চং তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো? চক্খু অনিচ্চং, ৰূপা অনিচ্চা, চক্খুৱিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সো… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চং. তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো…পে… জিৱ্হা… কাযো… মনো অনিচ্চো. তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো. ধম্মা… মনোৱিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সো… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চং. তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো. যং খো, ৰাধ, অনিচ্চং তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো’’তি. ততিযং.
৪. ৰাধদুক্খসুত্তং
৭৭. ‘‘যং খো, ৰাধ, দুক্খং তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো. কিঞ্চ, ৰাধ, দুক্খং? চক্খু খো, ৰাধ, দুক্খং. তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো. ৰূপা… চক্খুৱিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সো… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্স…পে… অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি দুক্খং. তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো…পে… মনো দুক্খো… ধম্মা… মনোৱিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সো… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি দুক্খং. তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো. যং খো, ৰাধ, দুক্খং তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো’’তি. চতুত্থং.
৫. ৰাধঅনত্তসুত্তং
৭৮. ‘‘যো খো, ৰাধ, অনত্তা তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো. কো চ, ৰাধ, অনত্তা? চক্খু খো, ৰাধ, অনত্তা. তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো. ৰূপা… চক্খুৱিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সো… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা…পে… মনো অনত্তা… ধম্মা… মনোৱিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সো… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনত্তা. তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো. যো খো, ৰাধ, অনত্তা তত্ৰ তে ছন্দো পহাতব্বো’’তি. পঞ্চমং.
৬. পঠমঅৱিজ্জাপহানসুত্তং
৭৯. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অত্থি নু খো, ভন্তে, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?
‘‘অত্থি খো, ভিক্খু, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি.
‘‘কতমো পন, ভন্তে, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?
‘‘অৱিজ্জা খো, ভিক্খু, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি.
‘‘কথং পন, ভন্তে, জানতো, কথং পস্সতো ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?
‘‘চক্খুং খো, ভিক্খু, অনিচ্চতো জানতো পস্সতো ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতি. ৰূপে… চক্খুৱিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সং… যম্পিদং, চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চতো জানতো পস্সতো ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতি…পে… মনং অনিচ্চতো জানতো পস্সতো ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতি. ধম্মে… মনোৱিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সং… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চতো জানতো পস্সতো ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতি. এৱং খো, ভিক্খু, জানতো এৱং পস্সতো ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি. ছট্ঠং.
৭. দুতিযঅৱিজ্জাপহানসুত্তং
৮০. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু…পে… এতদৱোচ – ‘‘অত্থি নু খো, ভন্তে, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?
‘‘অত্থি খো, ভিক্খু, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি.
‘‘কতমো পন, ভন্তে, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?
‘‘অৱিজ্জা খো, ভিক্খু, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি.
‘‘কথং পন, ভন্তে, জানতো, কথং পস্সতো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?
‘‘ইধ, ভিক্খু, ভিক্খুনো সুতং হোতি – ‘সব্বে ধম্মা নালং অভিনিৱেসাযা’তি. এৱঞ্চেতং, ভিক্খু, ভিক্খুনো সুতং হোতি – ‘সব্বে ধম্মা নালং অভিনিৱেসাযা’তি. সো সব্বং ধম্মং অভিজানাতি, সব্বং ধম্মং অভিঞ্ঞায সব্বং ধম্মং পৰিজানাতি, সব্বং ধম্মং পৰিঞ্ঞায সব্বনিমিত্তানি অঞ্ঞতো পস্সতি, চক্খুং অঞ্ঞতো পস্সতি, ৰূপে… চক্খুৱিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সং… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অঞ্ঞতো পস্সতি…পে… মনং অঞ্ঞতো পস্সতি, ধম্মে… মনোৱিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সং… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অঞ্ঞতো পস্সতি. এৱং খো, ভিক্খু, জানতো এৱং পস্সতো ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি. সত্তমং.
৮. সম্বহুলভিক্খুসুত্তং
৮১. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু…পে… একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘ইধ নো, ভন্তে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা অম্হে এৱং পুচ্ছন্তি – ‘কিমত্থিযং, আৱুসো, সমণে গোতমে ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’তি? এৱং পুট্ঠা মযং, ভন্তে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং এৱং ব্যাকৰোম – ‘দুক্খস্স খো, আৱুসো, পৰিঞ্ঞত্থং ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’তি. কচ্চি মযং, ভন্তে, এৱং পুট্ঠা এৱং ব্যাকৰমানা ৱুত্তৱাদিনো চেৱ ভগৱতো হোম, ন চ ভগৱন্তং অভূতেন অব্ভাচিক্খাম, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰোম, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছতী’’তি?
‘‘তগ্ঘ তুম্হে, ভিক্খৱে, এৱং পুট্ঠা এৱং ব্যাকৰমানা ৱুত্তৱাদিনো চেৱ মে হোথ, ন চ মং অভূতেন অব্ভাচিক্খথ, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকৰোথ, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৱাদানুৱাদো গাৰয্হং ঠানং আগচ্ছতি. দুক্খস্স হি, ভিক্খৱে, পৰিঞ্ঞত্থং মযি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি. সচে পন ৱো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং পুচ্ছেয্যুং – ‘কতমং পন তং, আৱুসো, দুক্খং, যস্স পৰিঞ্ঞায সমণে গোতমে ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’তি? এৱং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৱে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং এৱং ব্যাকৰেয্যাথ – ‘চক্খু খো, আৱুসো, দুক্খং, তস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি. ৰূপা…পে… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি দুক্খং. তস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি…পে… মনো দুক্খো…পে… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি দুক্খং. তস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি. ইদং খো তং, আৱুসো, দুক্খং, তস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’তি. এৱং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৱে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং এৱং ব্যাকৰেয্যাথা’’তি. অট্ঠমং.
৯. লোকপঞ্হাসুত্তং
৮২. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ –
‘‘‘লোকো, লোকো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, লোকোতি ৱুচ্চতী’’তি? ‘‘‘লুজ্জতী’তি খো, ভিক্খু, তস্মা লোকোতি ৱুচ্চতি. কিঞ্চ লুজ্জতি? চক্খু খো, ভিক্খু, লুজ্জতি. ৰূপা লুজ্জন্তি, চক্খুৱিঞ্ঞাণং লুজ্জতি, চক্খুসম্ফস্সো লুজ্জতি, যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি লুজ্জতি…পে… জিৱ্হা লুজ্জতি…পে… মনো লুজ্জতি, ধম্মা লুজ্জন্তি, মনোৱিঞ্ঞাণং লুজ্জতি, মনোসম্ফস্সো লুজ্জতি, যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি লুজ্জতি. লুজ্জতীতি খো, ভিক্খু, তস্মা লোকোতি ৱুচ্চতী’’তি. নৱমং.
১০. ফগ্গুনপঞ্হাসুত্তং
৮৩. অথ খো আযস্মা ফগ্গুনো…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা ফগ্গুনো ভগৱন্তং এতদৱোচ –
‘‘অত্থি নু খো, ভন্তে, তং চক্খু, যেন চক্খুনা অতীতে বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৱটুমে পৰিযাদিন্নৱট্টে সব্বদুক্খৱীতিৱট্টে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য…পে… অত্থি নু খো, ভন্তে, সা জিৱ্হা, যায জিৱ্হায অতীতে বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৱটুমে পৰিযাদিন্নৱট্টে সব্বদুক্খৱীতিৱট্টে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য…পে… অত্থি নু খো সো, ভন্তে, মনো, যেন মনেন অতীতে বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৱটুমে পৰিযাদিন্নৱট্টে সব্বদুক্খৱীতিৱট্টে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্যা’’তি?
‘‘নত্থি খো তং, ফগ্গুন, চক্খু, যেন চক্খুনা অতীতে বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৱটুমে পৰিযাদিন্নৱট্টে সব্বদুক্খৱীতিৱট্টে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য …পে… নত্থি খো সা, ফগ্গুন, জিৱ্হা, যায জিৱ্হায অতীতে বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৱটুমে পৰিযাদিন্নৱট্টে সব্বদুক্খৱীতিৱট্টে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য…পে… নত্থি খো সো, ফগ্গুন, মনো, যেন মনেন অতীতে বুদ্ধে পৰিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৱটুমে পৰিযাদিন্নৱট্টে সব্বদুক্খৱীতিৱট্টে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্যা’’তি. দসমং.
গিলানৱগ্গো অট্ঠমো.
তস্সুদ্দানং –
গিলানেন দুৱে ৱুত্তা, ৰাধেন অপৰে তযো;
অৱিজ্জায চ দ্ৱে ৱুত্তা, ভিক্খু লোকো চ ফগ্গুনোতি.