৬. অৱিজ্জাৱগ্গো

১. অৱিজ্জাপহানসুত্তং

৫৩. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কথং নু খো, ভন্তে, জানতো কথং পস্সতো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?

‘‘চক্খুং খো, ভিক্খু, অনিচ্চতো জানতো পস্সতো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতি. ৰূপে অনিচ্চতো জানতো পস্সতো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতি. চক্খুৱিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সং… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চতো জানতো পস্সতো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতি. সোতং… ঘানং… জিৱ্হং… কাযং… মনং অনিচ্চতো জানতো পস্সতো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতি. ধম্মে … মনোৱিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সং… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চতো জানতো পস্সতো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতি. এৱং খো, ভিক্খু, জানতো এৱং পস্সতো অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি. পঠমং.

২. সংযোজনপহানসুত্তং

৫৪. ‘‘কথং নু খো, ভন্তে, জানতো, কথং পস্সতো, সংযোজনা পহীযন্তী’’তি? ‘‘চক্খুং খো, ভিক্খু, অনিচ্চতো জানতো পস্সতো সংযোজনা পহীযন্তি. ৰূপে… চক্খুৱিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সং… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চতো জানতো পস্সতো সংযোজনা পহীযন্তি. সোতং… ঘানং… জিৱ্হং… কাযং… মনং… ধম্মে… মনোৱিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সং… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চতো জানতো পস্সতো সংযোজনা পহীযন্তি. এৱং খো, ভিক্খু, জানতো এৱং পস্সতো সংযোজনা পহীযন্তী’’তি. দুতিযং.

৩. সংযোজনসমুগ্ঘাতসুত্তং

৫৫. ‘‘কথং নু খো, ভন্তে, জানতো, কথং পস্সতো সংযোজনা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তী’’তি? ‘‘চক্খুং খো, ভিক্খু, অনত্ততো জানতো পস্সতো সংযোজনা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি. ৰূপে অনত্ততো… চক্খুৱিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সং… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনত্ততো জানতো পস্সতো সংযোজনা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি. সোতং… ঘানং… জিৱ্হং… কাযং… মনং… ধম্মে… মনোৱিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সং… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনত্ততো জানতো পস্সতো সংযোজনা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি. এৱং খো, ভিক্খু, জানতো এৱং পস্সতো সংযোজনা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তী’’তি. ততিযং.

৪. আসৱপহানসুত্তং

৫৬. ‘‘কথং নু খো, ভন্তে, জানতো, কথং পস্সতো আসৱা পহীযন্তী’’তি…পে…. চতুত্থং.

৫. আসৱসমুগ্ঘাতসুত্তং

৫৭. ‘‘কথং নু খো, ভন্তে, জানতো, কথং পস্সতো আসৱা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তী’’তি…পে…. পঞ্চমং.

৬. অনুসযপহানসুত্তং

৫৮. ‘‘কথং নু খো…পে… অনুসযা পহীযন্তী’’তি…পে…. ছট্ঠং.

৭. অনুসযসমুগ্ঘাতসুত্তং

৫৯. ‘‘কথং নু খো…পে… অনুসযা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তী’’তি? ‘‘চক্খুং খো, ভিক্খু, অনত্ততো জানতো পস্সতো অনুসযা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি…পে… সোতং… ঘানং… জিৱ্হং… কাযং… মনং… ধম্মে… মনোৱিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সং… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনত্ততো জানতো পস্সতো অনুসযা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি. এৱং খো, ভিক্খু, জানতো এৱং পস্সতো অনুসযা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তী’’তি. সত্তমং.

৮. সব্বুপাদানপৰিঞ্ঞাসুত্তং

৬০. ‘‘সব্বুপাদানপৰিঞ্ঞায ৱো, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেস্সামি. তং সুণাথ. কতমো চ, ভিক্খৱে, সব্বুপাদানপৰিঞ্ঞায ধম্মো? চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং. তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো. ফস্সপচ্চযা ৱেদনা. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ৰূপেসুপি নিব্বিন্দতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, চক্খুসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি, ৱেদনাযপি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি; ৱিমোক্খা [ৱিমোক্খং (ক.), ৱিমোক্খ (স্যা. কং.)] ‘পৰিঞ্ঞাতং মে উপাদান’ন্তি পজানাতি. সোতঞ্চ পটিচ্চ সদ্দে চ উপ্পজ্জতি… ঘানঞ্চ পটিচ্চ গন্ধে চ… জিৱ্হঞ্চ পটিচ্চ ৰসে চ… কাযঞ্চ পটিচ্চ ফোট্ঠব্বে চ… মনঞ্চ পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৱিঞ্ঞাণং. তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো. ফস্সপচ্চযা ৱেদনা. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো মনস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ধম্মেসুপি নিব্বিন্দতি, মনোৱিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, মনোসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি, ৱেদনাযপি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি; ৱিমোক্খা ‘পৰিঞ্ঞাতং মে উপাদান’ন্তি পজানাতি. অযং খো, ভিক্খৱে, সব্বুপাদানপৰিঞ্ঞায ধম্মো’’তি. অট্ঠমং.

৯. পঠমসব্বুপাদানপৰিযাদানসুত্তং

৬১. ‘‘সব্বুপাদানপৰিযাদানায ৱো, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেস্সামি. তং সুণাথ. কতমো চ, ভিক্খৱে, সব্বুপাদানপৰিযাদানায ধম্মো? চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং. তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো. ফস্সপচ্চযা ৱেদনা. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ৰূপেসুপি নিব্বিন্দতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, চক্খুসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি, ৱেদনাযপি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি; ৱিমোক্খা ‘পৰিযাদিন্নং [সব্বত্থপি এৱমেৱ দিস্সতি দন্তজ-নকাৰেনেৱ] মে উপাদান’ন্তি পজানাতি…পে… জিৱ্হঞ্চ পটিচ্চ ৰসে চ উপ্পজ্জতি জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং…পে… মনঞ্চ পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৱিঞ্ঞাণং. তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো. ফস্সপচ্চযা ৱেদনা. এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো মনস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ধম্মেসুপি নিব্বিন্দতি, মনোৱিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি মনোসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি, ৱেদনাযপি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি; ৱিমোক্খা ‘পৰিযাদিন্নং মে উপাদান’ন্তি পজানাতি. অযং খো, ভিক্খৱে, সব্বুপাদানপৰিযাদানায ধম্মো’’তি. নৱমং.

১০. দুতিযসব্বুপাদানপৰিযাদানসুত্তং

৬২. ‘‘সব্বুপাদানপৰিযাদানায ৱো, ভিক্খৱে, ধম্মং দেসেস্সামি. তং সুণাথ. কতমো চ, ভিক্খৱে, সব্বুপাদানপৰিযাদানায ধম্মো’’?

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, চক্খু নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি?

‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.

‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি?

‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.

‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘ৰূপা…পে… চক্খুৱিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি?

‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে….

‘‘চক্খুসম্ফস্সো নিচ্চো ৱা অনিচ্চো ৱা’’তি?

‘‘অনিচ্চো, ভন্তে’’…পে….

‘‘যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি?

‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে….

‘‘সোতং… ঘানং… জিৱ্হা… কাযো… মনো… ধম্মা… মনোৱিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সো… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা, তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি?

‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.

‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি?

‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.

‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ৰূপেসুপি নিব্বিন্দতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, চক্খুসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি. যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি…পে… জিৱ্হাযপি নিব্বিন্দতি, ৰসেসুপি নিব্বিন্দতি, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, জিৱ্হাসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি, যম্পিদং জিৱ্হাসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি…পে… মনস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ধম্মেসুপি নিব্বিন্দতি, মনোৱিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, মনোসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি. যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি; ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি. অযং খো, ভিক্খৱে, সব্বুপাদানপৰিযাদানায ধম্মো’’তি. দসমং.

অৱিজ্জাৱগ্গো ছট্ঠো.

তস্সুদ্দানং –

অৱিজ্জা সংযোজনা দ্ৱে, আসৱেন দুৱে ৱুত্তা;

অনুসযা অপৰে দ্ৱে, পৰিঞ্ঞা দ্ৱে পৰিযাদিন্নং;

ৱগ্গো তেন পৱুচ্চতীতি.