৮. কিংসুকোপমসুত্তং
২৪৫. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেনঞ্ঞতৰো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচ – ‘‘কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’’তি? ‘‘যতো খো, আৱুসো, ভিক্খু ছন্নং ফস্সাযতনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ যথাভূতং পজানাতি, এত্তাৱতা খো, আৱুসো, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’’তি.
অথ খো সো ভিক্খু অসন্তুট্ঠো তস্স ভিক্খুস্স পঞ্হৱেয্যাকৰণেন [পঞ্হাৱেয্যাকৰণেন (স্যা. কং. ক.)], যেনঞ্ঞতৰো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচ – ‘‘কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’’তি? ‘‘যতো খো, আৱুসো, ভিক্খু পঞ্চন্নং উপাদানক্খন্ধানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ যথাভূতং পজানাতি, এত্তাৱতা খো, আৱুসো, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’’তি.
অথ খো সো ভিক্খু অসন্তুট্ঠো তস্স ভিক্খুস্স পঞ্হৱেয্যাকৰণেন, যেনঞ্ঞতৰো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচ – ‘‘কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’’তি? ‘‘যতো খো, আৱুসো, ভিক্খু চতুন্নং মহাভূতানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ যথাভূতং পজানাতি, এত্তাৱতা খো, আৱুসো, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’’তি.
অথ খো সো ভিক্খু অসন্তুট্ঠো তস্স ভিক্খুস্স পঞ্হৱেয্যাকৰণেন, যেনঞ্ঞতৰো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচ – ‘‘কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’’তি? ‘‘যতো খো, আৱুসো, ভিক্খু যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিৰোধধম্মন্তি যথাভূতং পজানাতি, এত্তাৱতা, খো, আৱুসো, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’’তি.
অথ খো সো ভিক্খু অসন্তুট্ঠো তস্স ভিক্খুস্স পঞ্হৱেয্যাকৰণেন, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইধাহং, ভন্তে, যেনঞ্ঞতৰো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচং – কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’তি? এৱং ৱুত্তে, ভন্তে, সো ভিক্খু মং এতদৱোচ – ‘যতো খো, আৱুসো, ভিক্খু ছন্নং ফস্সাযতনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ যথাভূতং পজানাতি, এত্তাৱতা খো, আৱুসো, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’তি. অথ খ্ৱাহং, ভন্তে, অসন্তুট্ঠো তস্স ভিক্খুস্স পঞ্হৱেয্যাকৰণেন, যেনঞ্ঞতৰো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচং – ‘কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’তি? এৱং ৱুত্তে, ভন্তে, সো ভিক্খু মং এতদৱোচ – ‘যতো খো, আৱুসো, ভিক্খু পঞ্চন্নং উপাদানক্খন্ধানং…পে… চতুন্নং মহাভূতানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ যথাভূতং পজানাতি…পে… যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিৰোধধম্মন্তি যথাভূতং পজানাতি, এত্তাৱতা খো, আৱুসো, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’তি. অথ খ্ৱাহং, ভন্তে, অসন্তুট্ঠো তস্স ভিক্খুস্স পঞ্হৱেয্যাকৰণেন যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিং ( ) [(উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচং) (ক.)]. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, ভিক্খুনো দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতী’’তি?
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খু, পুৰিসস্স কিংসুকো অদিট্ঠপুব্বো অস্স. সো যেনঞ্ঞতৰো পুৰিসো কিংসুকস্স দস্সাৱী তেনুপসঙ্কমেয্য. উপসঙ্কমিত্ৱা তং পুৰিসং এৱং ৱদেয্য – ‘কীদিসো, ভো পুৰিস, কিংসুকো’তি? সো এৱং ৱদেয্য – ‘কাড়কো খো, অম্ভো পুৰিস, কিংসুকো – সেয্যথাপি ঝামখাণূ’তি. তেন খো পন, ভিক্খু, সমযেন তাদিসোৱস্স কিংসুকো যথাপি [যথা (সী. স্যা. কং.) দুতিযৱাৰাদীসু পন ‘‘যথাপি’’ত্ৱেৱ দিস্সতি] তস্স পুৰিসস্স দস্সনং. অথ খো, সো ভিক্খু, পুৰিসো অসন্তুট্ঠো তস্স পুৰিসস্স পঞ্হৱেয্যাকৰণেন, যেনঞ্ঞতৰো পুৰিসো কিংসুকস্স দস্সাৱী তেনুপসঙ্কমেয্য; উপসঙ্কমিত্ৱা তং পুৰিসং এৱং ৱদেয্য – ‘কীদিসো, ভো পুৰিস, কিংসুকো’তি? সো এৱং ৱদেয্য – ‘লোহিতকো খো, অম্ভো পুৰিস, কিংসুকো – সেয্যথাপি মংসপেসী’তি. তেন খো পন, ভিক্খু, সমযেন তাদিসোৱস্স কিংসুকো যথাপি তস্স পুৰিসস্স দস্সনং. অথ খো সো ভিক্খু পুৰিসো অসন্তুট্ঠো তস্স পুৰিসস্স পঞ্হৱেয্যাকৰণেন, যেনঞ্ঞতৰো পুৰিসো কিংসুকস্স দস্সাৱী তেনুপসঙ্কমেয্য; উপসঙ্কমিত্ৱা তং পুৰিসং এৱং ৱদেয্য – ‘কীদিসো, ভো পুৰিস, কিংসুকো’তি? সো এৱং ৱদেয্য – ‘ওচীৰকজাতো [ওজীৰকজাতো (সী.), ওদীৰকজাতো (পী.)] খো, অম্ভো পুৰিস, কিংসুকো আদিন্নসিপাটিকো – সেয্যথাপি সিৰীসো’তি. তেন খো পন, ভিক্খু, সমযেন তাদিসোৱস্স কিংসুকো, যথাপি তস্স পুৰিসস্স দস্সনং. অথ খো সো ভিক্খু পুৰিসো অসন্তুট্ঠো তস্স পুৰিসস্স পঞ্হৱেয্যাকৰণেন, যেনঞ্ঞতৰো পুৰিসো কিংসুকস্স দস্সাৱী তেনুপসঙ্কমেয্য; উপসঙ্কমিত্ৱা তং পুৰিসং এৱং ৱদেয্য – ‘কীদিসো, ভো পুৰিস, কিংসুকো’তি? সো এৱং ৱদেয্য – ‘বহলপত্তপলাসো সন্দচ্ছাযো [সণ্ডচ্ছাযো (স্যা. কং.)] খো, অম্ভো পুৰিস, কিংসুকো – সেয্যথাপি নিগ্ৰোধো’তি. তেন খো পন, ভিক্খু, সমযেন তাদিসোৱস্স কিংসুকো, যথাপি তস্স পুৰিসস্স দস্সনং. এৱমেৱ খো, ভিক্খু, যথা যথা অধিমুত্তানং তেসং সপ্পুৰিসানং দস্সনং সুৱিসুদ্ধং হোতি, তথা তথা খো তেহি সপ্পুৰিসেহি ব্যাকতং.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খু, ৰঞ্ঞো পচ্চন্তিমং নগৰং দড়্হুদ্ধাপং [দড়্হুদ্দাপং (সী. পী.)] দড়্হপাকাৰতোৰণং ছদ্ৱাৰং. তত্ৰস্স দোৱাৰিকো পণ্ডিতো ব্যত্তো মেধাৱী, অঞ্ঞাতানং নিৱাৰেতা, ঞাতানং পৱেসেতা. পুৰত্থিমায দিসায আগন্ত্ৱা সীঘং দূতযুগং তং দোৱাৰিকং এৱং ৱদেয্য – ‘কহং, ভো পুৰিস, ইমস্স নগৰস্স নগৰস্সামী’তি? সো এৱং ৱদেয্য – ‘এসো, ভন্তে, মজ্ঝে সিঙ্ঘাটকে নিসিন্নো’তি. অথ খো তং সীঘং দূতযুগং নগৰস্সামিকস্স যথাভূতং ৱচনং নিয্যাতেত্ৱা যথাগতমগ্গং পটিপজ্জেয্য. পচ্ছিমায দিসায আগন্ত্ৱা সীঘং দূতযুগং…পে… উত্তৰায দিসায… দক্খিণায দিসায আগন্ত্ৱা সীঘং দূতযুগং তং দোৱাৰিকং এৱং ৱদেয্য – ‘কহং, ভো পুৰিস, ইমস্স নগৰস্সামী’তি? সো এৱং ৱদেয্য – ‘এসো, ভন্তে, মজ্ঝে সিঙ্ঘাটকে নিসিন্নো’তি. অথ খো তং সীঘং দূতযুগং নগৰস্সামিকস্স যথাভূতং ৱচনং নিয্যাতেত্ৱা যথাগতমগ্গং পটিপজ্জেয্য.
‘‘উপমা খো ম্যাযং, ভিক্খু, কতা অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনায. অযঞ্চেত্থ অত্থো – ‘নগৰ’ন্তি খো, ভিক্খু, ইমস্সেতং চাতুমহাভূতিকস্স কাযস্স অধিৱচনং মাতাপেত্তিকসম্ভৱস্স ওদনকুম্মাসূপচযস্স অনিচ্চুচ্ছাদনপৰিমদ্দনভেদনৱিদ্ধংসনধম্মস্স. ‘ছ দ্ৱাৰা’তি খো, ভিক্খু, ছন্নেতং অজ্ঝত্তিকানং আযতনানং অধিৱচনং. ‘দোৱাৰিকো’তি খো, ভিক্খু, সতিযা এতং অধিৱচনং. ‘সীঘং দূতযুগ’ন্তি খো, ভিক্খু, সমথৱিপস্সনানেতং অধিৱচনং. ‘নগৰস্সামী’তি খো, ভিক্খু, ৱিঞ্ঞাণস্সেতং অধিৱচনং. ‘মজ্ঝে সিঙ্ঘাটকো’তি খো, ভিক্খু, চতুন্নেতং মহাভূতানং অধিৱচনং – পথৱীধাতুযা, আপোধাতুযা, তেজোধাতুযা, ৱাযোধাতুযা. ‘যথাভূতং ৱচন’ন্তি খো, ভিক্খু, নিব্বানস্সেতং অধিৱচনং. ‘যথাগতমগ্গো’তি খো, ভিক্খু, অৰিযস্সেতং অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্স অধিৱচনং, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠিযা…পে… সম্মাসমাধিস্সা’’তি. অট্ঠমং.