৪. পঠমদাৰুক্খন্ধোপমসুত্তং

২৪১. একং সমযং ভগৱা কোসম্বিযং ৱিহৰতি গঙ্গায নদিযা তীৰে. অদ্দসা খো ভগৱা মহন্তং দাৰুক্খন্ধং গঙ্গায নদিযা সোতেন ৱুয্হমানং. দিস্ৱান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘পস্সথ নো তুম্হে, ভিক্খৱে, অমুং মহন্তং দাৰুক্খন্ধং গঙ্গায নদিযা সোতেন ৱুয্হমান’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘সচে সো, ভিক্খৱে, দাৰুক্খন্ধো ন ওৰিমং তীৰং উপগচ্ছতি, ন পাৰিমং তীৰং উপগচ্ছতি, ন মজ্ঝে সংসীদিস্সতি, ন থলে উস্সীদিস্সতি, ন মনুস্সগ্গাহো গহেস্সতি, ন অমনুস্সগ্গাহো গহেস্সতি, ন আৱট্টগ্গাহো গহেস্সতি, ন অন্তোপূতি ভৱিস্সতি; এৱঞ্হি সো, ভিক্খৱে, দাৰুক্খন্ধো সমুদ্দনিন্নো ভৱিস্সতি সমুদ্দপোণো সমুদ্দপব্ভাৰো. তং কিস্স হেতু? সমুদ্দনিন্নো, ভিক্খৱে, গঙ্গায নদিযা সোতো সমুদ্দপোণো সমুদ্দপব্ভাৰো.

‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, সচে তুম্হেপি ন ওৰিমং তীৰং উপগচ্ছথ, ন পাৰিমং তীৰং উপগচ্ছথ; ন মজ্ঝে সংসীদিস্সথ, ন থলে উস্সীদিস্সথ, ন মনুস্সগ্গাহো গহেস্সতি, ন অমনুস্সগ্গাহো গহেস্সতি, ন আৱট্টগ্গাহো গহেস্সতি, ন অন্তোপূতী ভৱিস্সথ; এৱং তুম্হে, ভিক্খৱে, নিব্বাননিন্না ভৱিস্সথ নিব্বানপোণা নিব্বানপব্ভাৰা. তং কিস্স হেতু? নিব্বাননিন্না, ভিক্খৱে, সম্মাদিট্ঠি নিব্বানপোণা নিব্বানপব্ভাৰা’’তি. এৱং ৱুত্তে, অঞ্ঞতৰো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কিং নু খো, ভন্তে, ওৰিমং তীৰং, কিং পাৰিমং তীৰং, কো মজ্ঝে সংসাদো [সংসীদো (ক.), সংসীদিতো (স্যা. কং.)], কো থলে উস্সাদো, কো মনুস্সগ্গাহো, কো অমনুস্সগ্গাহো, কো আৱট্টগ্গাহো, কো অন্তোপূতিভাৱো’’তি?

‘‘‘ওৰিমং তীৰ’ন্তি খো, ভিক্খু, ছন্নেতং অজ্ঝত্তিকানং আযতনানং অধিৱচনং. ‘পাৰিমং তীৰ’ন্তি খো, ভিক্খু, ছন্নেতং বাহিৰানং আযতনানং অধিৱচনং. ‘মজ্ঝে সংসাদো’তি খো, ভিক্খু, নন্দীৰাগস্সেতং অধিৱচনং. ‘থলে উস্সাদো’তি খো, ভিক্খু, অস্মিমানস্সেতং অধিৱচনং.

‘‘কতমো চ, ভিক্খু, মনুস্সগ্গাহো? ইধ, ভিক্খু, গিহীহি সংসট্ঠো [গিহিসংসট্ঠো (ক.)] ৱিহৰতি, সহনন্দী সহসোকী, সুখিতেসু সুখিতো, দুক্খিতেসু দুক্খিতো, উপ্পন্নেসু কিচ্চকৰণীযেসু অত্তনা তেসু যোগং আপজ্জতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু, মনুস্সগ্গাহো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খু, অমনুস্সগ্গাহো? ইধ, ভিক্খু, একচ্চো অঞ্ঞতৰং দেৱনিকাযং পণিধায ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি – ‘ইমিনাহং সীলেন ৱা ৱতেন ৱা তপেন ৱা ব্ৰহ্মচৰিযেন ৱা দেৱো ৱা ভৱিস্সামি দেৱঞ্ঞতৰো ৱা’তি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু, অমনুস্সগ্গাহো. ‘আৱট্টগ্গাহো’তি খো, ভিক্খু, পঞ্চন্নেতং কামগুণানং অধিৱচনং.

‘‘কতমো চ, ভিক্খু, অন্তোপূতিভাৱো? ইধ, ভিক্খু, একচ্চো দুস্সীলো হোতি পাপধম্মো অসুচিসঙ্কস্সৰসমাচাৰো পটিচ্ছন্নকম্মন্তো অস্সমণো সমণপটিঞ্ঞো অব্ৰহ্মচাৰী ব্ৰহ্মচাৰিপটিঞ্ঞো অন্তোপূতি অৱস্সুতো কসম্বুজাতো. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু, ‘অন্তোপূতিভাৱো’’’তি.

তেন খো পন সমযেন নন্দো গোপালকো ভগৱতো অৱিদূৰে ঠিতো হোতি. অথ খো নন্দো গোপালকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অহং খো, ভন্তে, ন ওৰিমং তীৰং উপগচ্ছামি, ন পাৰিমং তীৰং উপগচ্ছামি, ন মজ্ঝে সংসীদিস্সামি, ন থলে উস্সীদিস্সামি, ন মং মনুস্সগ্গাহো গহেস্সতি, ন অমনুস্সগ্গাহো গহেস্সতি, ন আৱট্টগ্গাহো গহেস্সতি, ন অন্তোপূতি ভৱিস্সামি. লভেয্যাহং, ভন্তে, ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি. ‘‘তেন হি ত্ৱং, নন্দ, সামিকানং গাৱো নিয্যাতেহী’’তি [নীয্যাদেহীতি (সী.), নিয্যাদেহীতি (স্যা. কং. পী.)]. ‘‘গমিস্সন্তি, ভন্তে, গাৱো ৱচ্ছগিদ্ধিনিযো’’তি. ‘‘নিয্যাতেহেৱ ত্ৱং, নন্দ, সামিকানং গাৱো’’তি. অথ খো নন্দো গোপালকো সামিকানং গাৱো নিয্যাতেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘নিয্যাতিতা [নিয্যাতা (স্যা. কং. ক. সী. অট্ঠ.)], ভন্তে, সামিকানং গাৱো. লভেয্যাহং, ভন্তে, ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি. অলত্থ খো নন্দো গোপালকো ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদং. অচিৰূপসম্পন্নো চ পনাযস্মা নন্দো একো ৱূপকট্ঠো…পে… অঞ্ঞতৰো চ পনাযস্মা নন্দো অৰহতং অহোসীতি. চতুত্থং.