১৮. সমুদ্দৱগ্গো

১. পঠমসমুদ্দসুত্তং

২২৮. ‘‘‘সমুদ্দো, সমুদ্দো’তি, ভিক্খৱে, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো ভাসতি. নেসো, ভিক্খৱে, অৰিযস্স ৱিনযে সমুদ্দো. মহা এসো, ভিক্খৱে, উদকৰাসি মহাউদকণ্ণৱো. চক্খু, ভিক্খৱে, পুৰিসস্স সমুদ্দো; তস্স ৰূপমযো ৱেগো. যো তং ৰূপমযং ৱেগং সহতি, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অতৰি চক্খুসমুদ্দং সঊমিং সাৱট্টং সগাহং সৰক্খসং; তিণ্ণো পাৰঙ্গতো থলে তিট্ঠতি ব্ৰাহ্মণো…পে… জিৱ্হা, ভিক্খৱে, পুৰিসস্স সমুদ্দো; তস্স ৰসমযো ৱেগো. যো তং ৰসমযং ৱেগং সহতি, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অতৰি জিৱ্হাসমুদ্দং সঊমিং সাৱট্টং সগাহং সৰক্খসং; তিণ্ণো পাৰঙ্গতো থলে তিট্ঠতি ব্ৰাহ্মণো…পে… মনো, ভিক্খৱে, পুৰিসস্স সমুদ্দো; তস্স ধম্মমযো ৱেগো. যো তং ধম্মমযং ৱেগং সহতি, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অতৰি মনোসমুদ্দং সঊমিং সাৱট্টং সগাহং সৰক্খসং; তিণ্ণো পাৰঙ্গতো থলে তিট্ঠতি ব্ৰাহ্মণো’’তি. ইদমৱোচ…পে… সত্থা –

‘‘যো ইমং সমুদ্দং সগাহং সৰক্খসং,

সঊমিং সাৱট্টং সভযং দুত্তৰং অচ্চতৰি;

স ৱেদগূ ৱুসিতব্ৰহ্মচৰিযো,

লোকন্তগূ পাৰগতোতি ৱুচ্চতী’’তি. পঠমং;

২. দুতিযসমুদ্দসুত্তং

২২৯. ‘‘সমুদ্দো, সমুদ্দো’তি, ভিক্খৱে, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো ভাসতি. নেসো, ভিক্খৱে, অৰিযস্স ৱিনযে সমুদ্দো. মহা এসো, ভিক্খৱে, উদকৰাসি মহাউদকণ্ণৱো. সন্তি, ভিক্খৱে, চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযস্স ৱিনযে সমুদ্দো. এত্থাযং সদেৱকো লোকো সমাৰকো সব্ৰহ্মকো সস্সমণব্ৰাহ্মণী পজা সদেৱমনুস্সা যেভুয্যেন সমুন্না তন্তাকুলকজাতা কুলগণ্ঠিকজাতা [গুড়াগুণ্ঠিকজাতা (সী.), কুলগুণ্ডিকজাতা (স্যা. কং.), গুণগুণিকজাতা (পী.), কুলাগুণ্ডিকজাতা (ক.)] মুঞ্জপব্বজভূতা, অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং সংসাৰং নাতিৱত্ততি…পে….

‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা…পে… সন্তি, ভিক্খৱে, মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযস্স ৱিনযে সমুদ্দো. এত্থাযং সদেৱকো লোকো সমাৰকো সব্ৰহ্মকো সস্সমণব্ৰাহ্মণী পজা সদেৱমনুস্সা যেভুয্যেন সমুন্না তন্তাকুলকজাতা কুলগণ্ঠিকজাতা মুঞ্জপব্বজভূতা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং সংসাৰং নাতিৱত্ততী’’তি.

‘‘যস্স ৰাগো চ দোসো চ, অৱিজ্জা চ ৱিৰাজিতা;

সো ইমং সমুদ্দং সগাহং সৰক্খসং, সঊমিভযং দুত্তৰং অচ্চতৰি.

‘‘সঙ্গাতিগো মচ্চুজহো নিৰুপধি, পহাসি দুক্খং অপুনব্ভৱায;

অত্থঙ্গতো সো ন পুনেতি [ন পমাণমেতি (সী. স্যা. কং. পী.)], অমোহযী, মচ্চুৰাজন্তি ব্ৰূমী’’তি. দুতিযং;

৩. বাড়িসিকোপমসুত্তং

২৩০. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, বাড়িসিকো আমিসগতবড়িসং গম্ভীৰে উদকৰহদে পক্খিপেয্য. তমেনং অঞ্ঞতৰো আমিসচক্খু মচ্ছো গিলেয্য. এৱঞ্হি সো, ভিক্খৱে, মচ্ছো গিলিতবড়িসো বাড়িসিকস্স অনযং আপন্নো ব্যসনং আপন্নো যথাকামকৰণীযো বাড়িসিকস্স.

এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ছযিমে বড়িসা লোকস্মিং অনযায সত্তানং ৱধায [ব্যাবাধায (সী. পী.)] পাণিনং. কতমে ছ? সন্তি, ভিক্খৱে, চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. তঞ্চে, ভিক্খু, অভিনন্দতি অভিৱদতি অজ্ঝোসায তিট্ঠতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ভিক্খু গিলিতবড়িসো, মাৰস্স অনযং আপন্নো ব্যসনং আপন্নো যথাকামকৰণীযো পাপিমতো…পে… সন্তি, ভিক্খৱে, জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা…পে….

সন্তি, ভিক্খৱে, মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. তঞ্চে, ভিক্খু, অভিনন্দতি অভিৱদতি অজ্ঝোসায তিট্ঠতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ভিক্খু গিলিতবড়িসো মাৰস্স অনযং আপন্নো ব্যসনং আপন্নো যথাকামকৰণীযো পাপিমতো.

‘‘সন্তি চ, ভিক্খৱে, চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. তঞ্চে ভিক্খু নাভিনন্দতি নাভিৱদতি নাজ্ঝোসায তিট্ঠতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ভিক্খু ন গিলিতবড়িসো মাৰস্স অভেদি বড়িসং পৰিভেদি বড়িসং ন অনযং আপন্নো ন ব্যসনং আপন্নো ন যথাকামকৰণীযো পাপিমতো…পে….

‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা…পে…. সন্তি, ভিক্খৱে, মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. তঞ্চে ভিক্খু নাভিনন্দতি নাভিৱদতি নাজ্ঝোসায তিট্ঠতি, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ভিক্খু ন গিলিতবড়িসো মাৰস্স অভেদি বড়িসং পৰিভেদি বড়িসং ন অনযং আপন্নো ন ব্যসনং আপন্নো ন যথাকামকৰণীযো পাপিমতো’’তি. ততিযং.

৪. খীৰৰুক্খোপমসুত্তং

২৩১. ‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰূপেসু যো ৰাগো সো অত্থি, যো দোসো সো অত্থি, যো মোহো সো অত্থি, যো ৰাগো সো অপ্পহীনো, যো দোসো সো অপ্পহীনো, যো মোহো সো অপ্পহীনো তস্স পৰিত্তা চেপি চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছন্তি পৰিযাদিযন্তেৱস্স চিত্তং; কো পন ৱাদো অধিমত্তানং! তং কিস্স হেতু? যো, ভিক্খৱে, ৰাগো, সো অত্থি, যো দোসো সো অত্থি, যো মোহো সো অত্থি, যো ৰাগো সো অপ্পহীনো, যো দোসো সো অপ্পহীনো, যো মোহো সো অপ্পহীনো…পে….

‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰসেসু যো ৰাগো সো অত্থি…পে….

‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা মনোৱিঞ্ঞেয্যেসু ধম্মেসু যো ৰাগো সো অত্থি, যো দোসো সো অত্থি, যো মোহো সো অত্থি, যো ৰাগো সো অপ্পহীনো, যো দোসো সো অপ্পহীনো, যো মোহো সো অপ্পহীনো, তস্স পৰিত্তা চেপি মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা মনস্স আপাথং আগচ্ছন্তি পৰিযাদিযন্তেৱস্স চিত্তং; কো পন ৱাদো অধিমত্তানং! তং কিস্স হেতু? যো, ভিক্খৱে, ৰাগো, সো অত্থি, যো দোসো সো অত্থি, যো মোহো সো অত্থি, যো ৰাগো সো অপ্পহীনো, যো দোসো সো অপ্পহীনো, যো মোহো সো অপ্পহীনো.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, খীৰৰুক্খো অস্সত্থো ৱা নিগ্ৰোধো ৱা পিলক্খো ৱা উদুম্বৰো ৱা দহৰো তৰুণো কোমাৰকো. তমেনং পুৰিসো তিণ্হায কুঠাৰিযা যতো যতো আভিন্দেয্য [ভিন্দেয্য (স্যা. কং. সী. অট্ঠ.), অভিন্দেয্য (কত্থচি)] আগচ্ছেয্য খীৰ’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘যঞ্হি, ভন্তে, খীৰং তং অত্থী’’তি.

‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰূপেসু যো ৰাগো সো অত্থি, যো দোসো সো অত্থি, যো মোহো সো অত্থি, যো ৰাগো সো অপ্পহীনো, যো দোসো সো অপ্পহীনো, যো মোহো সো অপ্পহীনো, তস্স পৰিত্তা চেপি চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছন্তি পৰিযাদিযন্তেৱস্স চিত্তং; কো পন ৱাদো অধিমত্তানং! তং কিস্স হেতু? যো, ভিক্খৱে, ৰাগো সো অত্থি, যো দোসো সো অত্থি, যো মোহো সো অত্থি, যো ৰাগো সো অপ্পহীনো, যো দোসো সো অপ্পহীনো, যো মোহো সো অপ্পহীনো…পে….

‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰসেসু যো ৰাগো সো অত্থি…পে….

‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা মনোৱিঞ্ঞেয্যেসু ধম্মেসু যো ৰাগো সো অত্থি, যো দোসো সো অত্থি, যো মোহো সো অত্থি, যো ৰাগো সো অপ্পহীনো, যো দোসো সো অপ্পহীনো, যো মোহো সো অপ্পহীনো, তস্স পৰিত্তা চেপি মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা মনস্স আপাথং আগচ্ছন্তি পৰিযাদিযন্তেৱস্স চিত্তং; কো পন ৱাদো অধিমত্তানং! তং কিস্স হেতু? যো, ভিক্খৱে, ৰাগো সো অত্থি, যো দোসো সো অত্থি, যো মোহো সো অত্থি, যো ৰাগো সো অপ্পহীনো, যো দোসো সো অপ্পহীনো, যো মোহো সো অপ্পহীনো.

‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰূপেসু যো ৰাগো সো নত্থি, যো দোসো সো নত্থি, যো মোহো সো নত্থি, যো ৰাগো সো পহীনো, যো দোসো সো পহীনো, যো মোহো সো পহীনো, তস্স অধিমত্তা চেপি চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছন্তি নেৱস্স চিত্তং পৰিযাদিযন্তি; কো পন ৱাদো পৰিত্তানং! তং কিস্স হেতু? যো, ভিক্খৱে, ৰাগো সো নত্থি, যো দোসো সো নত্থি, যো মোহো সো নত্থি, যো ৰাগো সো পহীনো, যো দোসো সো পহীনো, যো মোহো সো পহীনো…পে….

‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰসেসু…পে… মনোৱিঞ্ঞেয্যেসু ধম্মেসু যো ৰাগো সো নত্থি, যো দোসো সো নত্থি, যো মোহো সো নত্থি, যো ৰাগো সো পহীনো, যো দোসো সো পহীনো, যো মোহো সো পহীনো, তস্স অধিমত্তা চেপি মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা মনস্স আপাথং আগচ্ছন্তি নেৱস্স চিত্তং পৰিযাদিযন্তি; কো পন ৱাদো পৰিত্তানং! তং কিস্স হেতু? যো, ভিক্খৱে, ৰাগো সো নত্থি, যো দোসো সো নত্থি, যো মোহো সো নত্থি, যো ৰাগো সো পহীনো, যো দোসো সো পহীনো, যো মোহো সো পহীনো. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, খীৰৰুক্খো অস্সত্থো ৱা নিগ্ৰোধো ৱা পিলক্খো ৱা উদুম্বৰো ৱা সুক্খো কোলাপো তেৰোৱস্সিকো. তমেনং পুৰিসো তিণ্হায কুঠাৰিযা যতো যতো আভিন্দেয্য আগচ্ছেয্য খীৰ’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘যঞ্হি, ভন্তে, খীৰং তং নত্থী’’তি.

‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা চক্খুৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰূপেসু যো ৰাগো সো নত্থি, যো দোসো সো নত্থি, যো মোহো সো নত্থি, যো ৰাগো সো পহীনো, যো দোসো সো পহীনো, যো মোহো সো পহীনো, তস্স অধিমত্তা চেপি চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা চক্খুস্স আপাথং আগচ্ছন্তি নেৱস্স চিত্তং পৰিযাদিযন্তি; কো পন ৱাদো পৰিত্তানং! তং কিস্স হেতু? যো, ভিক্খৱে, ৰাগো সো নত্থি, যো দোসো সো নত্থি, যো মোহো সো নত্থি, যো ৰাগো সো পহীনো, যো দোসো সো পহীনো, যো মোহো সো পহীনো…পে….

‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰসেসু…পে….

‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা মনোৱিঞ্ঞেয্যেসু ধম্মেসু যো ৰাগো সো নত্থি, যো দোসো সো নত্থি, যো মোহো সো নত্থি, যো ৰাগো সো পহীনো, যো দোসো সো পহীনো, যো মোহো সো পহীনো, তস্স অধিমত্তা চেপি মনোৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা মনস্স আপাথং আগচ্ছন্তি, নেৱস্স চিত্তং পৰিযাদিযন্তি; কো পন ৱাদো পৰিত্তানং! তং কিস্স হেতু? যো, ভিক্খৱে, ৰাগো সো নত্থি, যো দোসো সো নত্থি, যো মোহো সো নত্থি, যো ৰাগো সো পহীনো, যো দোসো সো পহীনো, যো মোহো সো পহীনো’’তি. চতুত্থং.

৫. কোট্ঠিকসুত্তং

২৩২. একং সমযং আযস্মা চ সাৰিপুত্তো আযস্মা চ মহাকোট্ঠিকো বাৰাণসিযং ৱিহৰন্তি ইসিপতনে মিগদাযে. অথ খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা সাৰিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা সাৰিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ –

‘‘কিং নু খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, চক্খু ৰূপানং সংযোজনং, ৰূপা চক্খুস্স সংযোজনং…পে… জিৱ্হা ৰসানং সংযোজনং, ৰসা জিৱ্হায সংযোজনং …পে… মনো ধম্মানং সংযোজনং, ধম্মা মনস্স সংযোজন’’ন্তি?

‘‘ন খো, আৱুসো কোট্ঠিক, চক্খু ৰূপানং সংযোজনং, ন ৰূপা চক্খুস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো তং তত্থ সংযোজনং…পে… ন জিৱ্হা ৰসানং সংযোজনং, ন ৰসা জিৱ্হায সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো তং তত্থ সংযোজনং…পে… ন মনো ধম্মানং সংযোজনং, ন ধম্মা মনস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো তং তত্থ সংযোজনং.

‘‘সেয্যথাপি, আৱুসো, কাড়ো চ বলীবদ্দো [বলিৱদ্দো (সী. পী.), বলিবদ্দো (স্যা. কং. ক.)] ওদাতো চ বলীবদ্দো একেন দামেন ৱা যোত্তেন ৱা সংযুত্তা অস্সু. যো নু খো এৱং ৱদেয্য – ‘কাড়ো বলীবদ্দো ওদাতস্স বলীবদ্দস্স সংযোজনং, ওদাতো বলীবদ্দো কাড়স্স বলীবদ্দস্স সংযোজন’ন্তি, সম্মা নু খো সো ৱদমানো ৱদেয্যা’’তি? ‘‘নো হেতং, আৱুসো’’. ‘‘ন খো, আৱুসো, কাড়ো বলীবদ্দো ওদাতস্স বলীবদ্দস্স সংযোজনং, ন ওদাতো বলীবদ্দো কাড়স্স বলীবদ্দস্স সংযোজনং. যেন চ খো তে একেন দামেন ৱা যোত্তেন ৱা সংযুত্তা তং তত্থ সংযোজনং.

‘‘এৱমেৱ খো, আৱুসো, ন চক্খু ৰূপানং সংযোজনং, ন ৰূপা চক্খুস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো তং তত্থ সংযোজনং…পে… ন জিৱ্হা ৰসানং সংযোজনং…পে… ন মনো ধম্মানং সংযোজনং, ন ধম্মা মনস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো, তং তত্থ সংযোজনং.

‘‘চক্খু ৱা, আৱুসো, ৰূপানং সংযোজনং অভৱিস্স, ৰূপা ৱা চক্খুস্স সংযোজনং, নযিদং ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো পঞ্ঞাযেথ [পঞ্ঞাযতি (ক.)] সম্মা দুক্খক্খযায. যস্মা চ খো, আৱুসো, ন চক্খু ৰূপানং সংযোজনং, ন ৰূপা চক্খুস্স সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো, তং তত্থ সংযোজনং, তস্মা ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো পঞ্ঞাযতি সম্মা দুক্খক্খযায…পে….

‘‘জিৱ্হা, আৱুসো, ৰসানং সংযোজনং অভৱিস্স, ৰসা ৱা জিৱ্হায সংযোজনং, নযিদং ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো পঞ্ঞাযেথ সম্মা দুক্খক্খযায. যস্মা চ খো, আৱুসো, ন জিৱ্হা ৰসানং সংযোজনং, ন ৰসা জিৱ্হায সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো, তং তত্থ সংযোজনং, তস্মা ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো পঞ্ঞাযতি সম্মা দুক্খক্খযায…পে….

‘‘মনো ৱা, আৱুসো, ধম্মানং সংযোজনং অভৱিস্স, ধম্মা ৱা মনস্স সংযোজনং, নযিদং ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো পঞ্ঞাযেথ সম্মা দুক্খক্খযায. যস্মা চ খো, আৱুসো, ন মনো ধম্মানং সংযোজনং, ন ধম্মা মনস্স সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো, তং তত্থ সংযোজনং, তস্মা ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো পঞ্ঞাযতি সম্মা দুক্খক্খযায.

‘‘ইমিনাপেতং, আৱুসো, পৰিযাযেন ৱেদিতব্বং যথা ন চক্খু ৰূপানং সংযোজনং, ন ৰূপা চক্খুস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো, তং তত্থ সংযোজনং…পে… ন জিৱ্হা ৰসানং সংযোজনং…পে… ন মনো ধম্মানং সংযোজনং, ন ধম্মা মনস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো, তং তত্থ সংযোজনং.

‘‘সংৱিজ্জতি খো, আৱুসো, ভগৱতো চক্খু. পস্সতি ভগৱা চক্খুনা ৰূপং. ছন্দৰাগো ভগৱতো নত্থি. সুৱিমুত্তচিত্তো ভগৱা. সংৱিজ্জতি খো, আৱুসো, ভগৱতো সোতং. সুণাতি ভগৱা সোতেন সদ্দং. ছন্দৰাগো ভগৱতো নত্থি. সুৱিমুত্তচিত্তো ভগৱা. সংৱিজ্জতি খো, আৱুসো, ভগৱতো ঘানং. ঘাযতি ভগৱা ঘানেন গন্ধং. ছন্দৰাগো ভগৱতো নত্থি. সুৱিমুত্তচিত্তো ভগৱা. সংৱিজ্জতি খো, আৱুসো, ভগৱতো জিৱ্হা. সাযতি ভগৱা জিৱ্হায ৰসং. ছন্দৰাগো ভগৱতো নত্থি. সুৱিমুত্তচিত্তো ভগৱা. সংৱিজ্জতি খো, আৱুসো, ভগৱতো কাযো. ফুসতি ভগৱা কাযেন ফোট্ঠব্বং. ছন্দৰাগো ভগৱতো নত্থি. সুৱিমুত্তচিত্তো ভগৱা. সংৱিজ্জতি খো, আৱুসো, ভগৱতো মনো. ৱিজানাতি ভগৱা মনসা ধম্মং. ছন্দৰাগো ভগৱতো নত্থি. সুৱিমুত্তচিত্তো ভগৱা.

‘‘ইমিনা খো এতং, আৱুসো, পৰিযাযেন ৱেদিতব্বং যথা ন চক্খু ৰূপানং সংযোজনং, ন ৰূপা চক্খুস্স সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো, তং তত্থ সংযোজনং. ন সোতং… ন ঘানং… ন জিৱ্হা ৰসানং সংযোজনং, ন ৰসা জিৱ্হায সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো তং তত্থ সংযোজনং. ন কাযো… ন মনো ধম্মানং সংযোজনং, ন ধম্মা মনস্স সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো, তং তত্থ সংযোজন’’ন্তি. পঞ্চমং.

৬. কামভূসুত্তং

২৩৩. একং সমযং আযস্মা চ আনন্দো আযস্মা চ কামভূ কোসম্বিযং ৱিহৰন্তি ঘোসিতাৰামে. অথ খো আযস্মা কামভূ সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা আনন্দেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা কামভূ আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ –

‘‘কিং নু খো, আৱুসো আনন্দ, চক্খু ৰূপানং সংযোজনং, ৰূপা চক্খুস্স সংযোজনং…পে… জিৱ্হা ৰসানং সংযোজনং, ৰসা জিৱ্হায সংযোজনং…পে… মনো ধম্মানং সংযোজনং, ধম্মা মনস্স সংযোজন’’ন্তি?

‘‘ন খো, আৱুসো কামভূ [কামভু (সী.) মোগ্গল্লানে ৬৫-গে ৱাতি সুত্তং পস্সিতব্বং], চক্খু ৰূপানং সংযোজনং, ন ৰূপা চক্খুস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো, তং তত্থ সংযোজনং…পে… ন জিৱ্হা ৰসানং সংযোজনং, ন ৰসা জিৱ্হায সংযোজনং…পে… ন মনো ধম্মানং সংযোজনং, ন ধম্মা মনস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো তং তত্থ সংযোজনং.

‘‘সেয্যথাপি, আৱুসো, কাড়ো চ বলীবদ্দো ওদাতো চ বলীবদ্দো একেন দামেন ৱা যোত্তেন ৱা সংযুত্তা অস্সু. যো নু খো এৱং ৱদেয্য – ‘কাড়ো বলীবদ্দো ওদাতস্স বলীবদ্দস্স সংযোজনং, ওদাতো বলীবদ্দো কাড়স্স বলীবদ্দস্স সংযোজন’ন্তি, সম্মা নু খো সো ৱদমানো ৱদেয্যা’’তি? ‘‘নো হেতং, আৱুসো’’. ‘‘ন খো, আৱুসো, কাড়ো বলীবদ্দো ওদাতস্স বলীবদ্দস্স সংযোজনং, নপি ওদাতো বলীবদ্দো কাড়স্স বলীবদ্দস্স সংযোজনং. যেন চ খো তে একেন দামেন ৱা যোত্তেন ৱা সংযুত্তা, তং তত্থ সংযোজনং. এৱমেৱ খো, আৱুসো, ন চক্খু ৰূপানং সংযোজনং, ন ৰূপা চক্খুস্স সংযোজনং…পে… ন জিৱ্হা…পে… ন মনো…পে… যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দৰাগো, তং তত্থ সংযোজন’’ন্তি. ছট্ঠং.

৭. উদাযীসুত্তং

২৩৪. একং সমযং আযস্মা চ আনন্দো আযস্মা চ উদাযী কোসম্বিযং ৱিহৰন্তি ঘোসিতাৰামে. অথ খো আযস্মা উদাযী সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা আনন্দেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা উদাযী আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ –

‘‘যথেৱ নু খো, আৱুসো আনন্দ, অযং কাযো ভগৱতা অনেকপৰিযাযেন অক্খাতো ৱিৱটো পকাসিতো – ‘ইতিপাযং কাযো অনত্তা’তি, সক্কা এৱমেৱ ৱিঞ্ঞাণং পিদং আচিক্খিতুং দেসেতুং পঞ্ঞপেতুং পট্ঠপেতুং ৱিৱৰিতুং ৱিভজিতুং উত্তানীকাতুং – ‘ইতিপিদং ৱিঞ্ঞাণং অনত্তা’’’তি?

‘‘যথেৱ খো, আৱুসো উদাযী, অযং কাযো ভগৱতা অনেকপৰিযাযেন অক্খাতো ৱিৱটো পকাসিতো – ‘ইতিপাযং কাযো অনত্তা’তি, সক্কা এৱমেৱ ৱিঞ্ঞাণং পিদং আচিক্খিতুং দেসেতুং পঞ্ঞপেতুং পট্ঠপেতুং ৱিৱৰিতুং ৱিভজিতুং উত্তানীকাতুং – ‘ইতিপিদং ৱিঞ্ঞাণং অনত্তা’’’তি.

‘‘চক্খুঞ্চ, আৱুসো, পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. ‘‘যো চাৱুসো, হেতু, যো চ পচ্চযো চক্খুৱিঞ্ঞাণস্স উপ্পাদায, সো চ হেতু, সো চ পচ্চযো সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝেয্য. অপি নু খো চক্খুৱিঞ্ঞাণং পঞ্ঞাযেথা’’তি? ‘‘নো হেতং, আৱুসো’’. ‘‘ইমিনাপি খো এতং, আৱুসো, পৰিযাযেন ভগৱতা অক্খাতং ৱিৱটং পকাসিতং – ‘ইতিপিদং ৱিঞ্ঞাণং অনত্তা’’’তি…পে….

‘‘জিৱ্হঞ্চাৱুসো, পটিচ্চ ৰসে চ উপ্পজ্জতি জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. ‘‘যো চাৱুসো, হেতু যো চ পচ্চযো জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণস্স উপ্পাদায, সো চ হেতু, সো চ পচ্চযো সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝেয্য, অপি নু খো জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং পঞ্ঞাযেথা’’তি? ‘‘নো হেতং, আৱুসো’’. ‘‘ইমিনাপি খো এতং, আৱুসো, পৰিযাযেন ভগৱতা অক্খাতং ৱিৱটং পকাসিতং – ‘ইতিপিদং ৱিঞ্ঞাণং অনত্তা’’’তি…পে….

‘‘মনঞ্চাৱুসো, পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. ‘‘যো চাৱুসো, হেতু, যো চ পচ্চযো মনোৱিঞ্ঞাণস্স উপ্পাদায, সো চ হেতু, সো চ পচ্চযো সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং অপৰিসেসং নিৰুজ্ঝেয্য, অপি নু খো মনোৱিঞ্ঞাণং পঞ্ঞাযেথা’’তি? ‘‘নো হেতং, আৱুসো’’. ‘‘ইমিনাপি খো এতং, আৱুসো, পৰিযাযেন ভগৱতা অক্খাতং ৱিৱটং পকাসিতং – ‘ইতিপিদং ৱিঞ্ঞাণং অনত্তা’’’তি.

‘‘সেয্যথাপি, আৱুসো, পুৰিসো সাৰত্থিকো সাৰগৱেসী সাৰপৰিযেসনং চৰমানো তিণ্হং কুঠাৰিং আদায ৱনং পৱিসেয্য. সো তত্থ পস্সেয্য মহন্তং কদলিক্খন্ধং উজুং নৱং অকুক্কুকজাতং [অকুক্কুটকজাতং (স্যা. কং.), অকুক্কজটজাতং (ক.)]. তমেনং মূলে ছিন্দেয্য; মূলে ছেত্ৱা অগ্গে ছিন্দেয্য; অগ্গে ছেত্ৱা পত্তৱট্টিং ৱিনিব্ভুজেয্য [ৱিনিব্ভুজ্জেয্য (পী.), ৱিনিব্ভজ্জেয্য (স্যা. কং.)]. সো তত্থ ফেগ্গুম্পি নাধিগচ্ছেয্য, কুতো সাৰং! এৱমেৱ খো, আৱুসো, ভিক্খু ছসু ফস্সাযতনেসু নেৱত্তানং ন অত্তনিযং সমনুপস্সতি. সো এৱং অসমনুপস্সন্তো [এৱং সমনুপস্সন্তো (স্যা. কং. ক.)] ন কিঞ্চি লোকে উপাদিযতি. অনুপাদিযং ন পৰিতস্সতি. অপৰিতস্সং পচ্চত্তঞ্ঞেৱ পৰিনিব্বাযতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি. সত্তমং.

৮. আদিত্তপৰিযাযসুত্তং

২৩৫. ‘‘আদিত্তপৰিযাযং ৱো, ভিক্খৱে, ধম্মপৰিযাযং দেসেস্সামি. তং সুণাথ. কতমো চ, ভিক্খৱে, আদিত্তপৰিযাযো, ধম্মপৰিযাযো? ৱৰং, ভিক্খৱে, তত্তায অযোসলাকায আদিত্তায সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায [সঞ্জোতিভূতায (স্যা. কং.)] চক্খুন্দ্ৰিযং সম্পলিমট্ঠং, ন ত্ৱেৱ চক্খুৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰূপেসু অনুব্যঞ্জনসো নিমিত্তগ্গাহো. নিমিত্তস্সাদগথিতং [নিমিত্তস্সাদগধিতং (স্যা. কং. ক.) ম. নি. ৩.৩১৬-৩১৭] ৱা, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং তিট্ঠমানং তিট্ঠেয্য, অনুব্যঞ্জনস্সাদগথিতং ৱা তস্মিঞ্চে সমযে কালং কৰেয্য, ঠানমেতং ৱিজ্জতি, যং দ্ৱিন্নং গতীনং অঞ্ঞতৰং গতিং গচ্ছেয্য – নিৰযং ৱা, তিৰচ্ছানযোনিং ৱা. ইমং খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, আদীনৱং দিস্ৱা এৱং ৱদামি.

‘‘ৱৰং, ভিক্খৱে, তিণ্হেন অযোসঙ্কুনা আদিত্তেন সম্পজ্জলিতেন সজোতিভূতেন সোতিন্দ্ৰিযং সম্পলিমট্ঠং, ন ত্ৱেৱ সোতৱিঞ্ঞেয্যেসু সদ্দেসু অনুব্যঞ্জনসো নিমিত্তগ্গাহো. নিমিত্তস্সাদগথিতং ৱা, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং তিট্ঠমানং তিট্ঠেয্য, অনুব্যঞ্জনস্সাদগথিতং ৱা তস্মিঞ্চে সমযে কালঙ্কৰেয্য, ঠানমেতং ৱিজ্জতি, যং দ্ৱিন্নং গতীনং অঞ্ঞতৰং গতিং গচ্ছেয্য – নিৰযং ৱা তিৰচ্ছানযোনিং ৱা. ইমং খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, আদীনৱং দিস্ৱা এৱং ৱদামি.

‘‘ৱৰং, ভিক্খৱে, তিণ্হেন নখচ্ছেদনেন আদিত্তেন সম্পজ্জলিতেন সজোতিভূতেন ঘানিন্দ্ৰিযং সম্পলিমট্ঠং, ন ত্ৱেৱ ঘানৱিঞ্ঞেয্যেসু গন্ধেসু অনুব্যঞ্জনসো নিমিত্তগ্গাহো. নিমিত্তস্সাদগথিতং ৱা, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং তিট্ঠমানং তিট্ঠেয্য, অনুব্যঞ্জনস্সাদগথিতং ৱা তস্মিঞ্চে সমযে কালং কৰেয্য. ঠানমেতং ৱিজ্জতি, যং দ্ৱিন্নং গতীনং অঞ্ঞতৰং গতিং গচ্ছেয্য – নিৰযং ৱা তিৰচ্ছানযোনিং ৱা. ইমং খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, আদীনৱং দিস্ৱা এৱং ৱদামি.

‘‘ৱৰং, ভিক্খৱে, তিণ্হেন খুৰেন আদিত্তেন সম্পজ্জলিতেন সজোতিভূতেন জিৱ্হিন্দ্ৰিযং সম্পলিমট্ঠং, ন ত্ৱেৱ জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰসেসু অনুব্যঞ্জনসো নিমিত্তগ্গাহো. নিমিত্তস্সাদগথিতং ৱা, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং তিট্ঠমানং তিট্ঠেয্য, অনুব্যঞ্জনস্সাদগথিতং ৱা তস্মিঞ্চে সমযে কালং কৰেয্য. ঠানমেতং ৱিজ্জতি, যং দ্ৱিন্নং গতীনং অঞ্ঞতৰং গতিং গচ্ছেয্য – নিৰযং ৱা তিৰচ্ছানযোনিং ৱা. ইমং খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, আদীনৱং দিস্ৱা এৱং ৱদামি.

‘‘ৱৰং, ভিক্খৱে, তিণ্হায সত্তিযা আদিত্তায সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায কাযিন্দ্ৰিযং সম্পলিমট্ঠং, ন ত্ৱেৱ কাযৱিঞ্ঞেয্যেসু ফোট্ঠব্বেসু অনুব্যঞ্জনসো নিমিত্তগ্গাহো. নিমিত্তস্সাদগথিতং ৱা, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং তিট্ঠমানং তিট্ঠেয্য, অনুব্যঞ্জনস্সাদগথিতং ৱা তস্মিঞ্চে সমযে কালং কৰেয্য. ঠানমেতং ৱিজ্জতি, যং দ্ৱিন্নং গতীনং অঞ্ঞতৰং গতিং গচ্ছেয্য – নিৰযং ৱা তিৰচ্ছানযোনিং ৱা. ইমং খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, আদীনৱং দিস্ৱা এৱং ৱদামি.

‘‘ৱৰং, ভিক্খৱে, সোত্তং. সোত্তং খো পনাহং, ভিক্খৱে, ৱঞ্ঝং জীৱিতানং ৱদামি, অফলং জীৱিতানং ৱদামি, মোমূহং জীৱিতানং ৱদামি, ন ত্ৱেৱ তথাৰূপে ৱিতক্কে ৱিতক্কেয্য যথাৰূপানং ৱিতক্কানং ৱসং গতো সঙ্ঘং ভিন্দেয্য. ইমং খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, ৱঞ্ঝং জীৱিতানং আদীনৱং দিস্ৱা এৱং ৱদামি.

‘‘তত্থ, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘তিট্ঠতু তাৱ তত্তায অযোসলাকায আদিত্তায সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায চক্খুন্দ্ৰিযং সম্পলিমট্ঠং. হন্দাহং ইদমেৱ মনসি কৰোমি – ইতি চক্খু অনিচ্চং, ৰূপা অনিচ্চা, চক্খুৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং, চক্খুসম্ফস্সো অনিচ্চো, যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চং’’’ [অনিচ্চ’’ন্তি (?)].

‘‘তিট্ঠতু তাৱ তিণ্হেন অযোসঙ্কুনা আদিত্তেন সম্পজ্জলিতেন সজোতিভূতেন সোতিন্দ্ৰিযং সম্পলিমট্ঠং. হন্দাহং ইদমেৱ মনসি কৰোমি – ইতি সোতং অনিচ্চং, সদ্দা অনিচ্চা, সোতৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং, সোতসম্ফস্সো অনিচ্চো, যম্পিদং সোতসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চং.

‘‘তিট্ঠতু তাৱ তিণ্হেন নখচ্ছেদনেন আদিত্তেন সম্পজ্জলিতেন সজোতিভূতেন ঘানিন্দ্ৰিযং সম্পলিমট্ঠং. হন্দাহং ইদমেৱ মনসি কৰোমি – ইতি ঘানং অনিচ্চং, গন্ধা অনিচ্চা, ঘানৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং, ঘানসম্ফস্সো অনিচ্চো, যম্পিদং ঘানসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং…পে… তম্পি অনিচ্চং.

‘‘তিট্ঠতু তাৱ তিণ্হেন খুৰেন আদিত্তেন সম্পজ্জলিতেন সজোতিভূতেন জিৱ্হিন্দ্ৰিযং সম্পলিমট্ঠং. হন্দাহং ইদমেৱ মনসি কৰোমি – ইতি জিৱ্হা অনিচ্চা, ৰসা অনিচ্চা, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং, জিৱ্হাসম্ফস্সো অনিচ্চো, যম্পিদং জিৱ্হাসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি…পে… তম্পি অনিচ্চং.

‘‘তিট্ঠতু তাৱ তিণ্হায সত্তিযা আদিত্তায সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায কাযিন্দ্ৰিযং সম্পলিমট্ঠং. হন্দাহং ইদমেৱ মনসি কৰোমি – ইতি কাযো অনিচ্চো, ফোট্ঠব্বা অনিচ্চা, কাযৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং, কাযসম্ফস্সো অনিচ্চো, যম্পিদং কাযসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং…পে… তম্পি অনিচ্চং.

‘‘তিট্ঠতু তাৱ সোত্তং. হন্দাহং ইদমেৱ মনসি কৰোমি – ইতি মনো অনিচ্চো, ধম্মা অনিচ্চা, মনোৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং, মনোসম্ফস্সো অনিচ্চো, যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চং’’.

‘‘এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ৰূপেসুপি নিব্বিন্দতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, চক্খুসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি…পে… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি; ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি. অযং খো, ভিক্খৱে, আদিত্তপৰিযাযো, ধম্মপৰিযাযো’’তি. অট্ঠমং.

৯. পঠমহত্থপাদোপমসুত্তং

২৩৬. ‘‘হত্থেসু, ভিক্খৱে, সতি আদাননিক্খেপনং পঞ্ঞাযতি; পাদেসু সতি অভিক্কমপটিক্কমো পঞ্ঞাযতি; পব্বেসু সতি সমিঞ্জনপসাৰণং পঞ্ঞাযতি; কুচ্ছিস্মিং সতি জিঘচ্ছা পিপাসা পঞ্ঞাযতি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, চক্খুস্মিং সতি চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখং দুক্খং…পে… জিৱ্হায সতি জিৱ্হাসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখং দুক্খং…পে… মনস্মিং সতি মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখং দুক্খং…পে….

‘‘হত্থেসু, ভিক্খৱে, অসতি আদাননিক্খেপনং ন পঞ্ঞাযতি; পাদেসু অসতি অভিক্কমপটিক্কমো ন পঞ্ঞাযতি; পব্বেসু অসতি সমিঞ্জনপসাৰণং ন পঞ্ঞাযতি; কুচ্ছিস্মিং অসতি জিঘচ্ছা পিপাসা ন পঞ্ঞাযতি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, চক্খুস্মিং অসতি চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা নুপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখং দুক্খং…পে… জিৱ্হায অসতি জিৱ্হাসম্ফস্সপচ্চযা নুপ্পজ্জতি…পে… মনস্মিং অসতি মনোসম্ফস্সপচ্চযা নুপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখং দুক্খ’’ন্তি. নৱমং.

১০. দুতিযহত্থপাদোপমসুত্তং

২৩৭. ‘‘হত্থেসু, ভিক্খৱে, সতি আদাননিক্খেপনং হোতি; পাদেসু সতি অভিক্কমপটিক্কমো হোতি; পব্বেসু সতি সমিঞ্জনপসাৰণং হোতি; কুচ্ছিস্মিং সতি জিঘচ্ছা পিপাসা হোতি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, চক্খুস্মিং সতি চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখং দুক্খং…পে… জিৱ্হায সতি…পে… মনস্মিং সতি মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখং দুক্খং…পে….

‘‘হত্থেসু, ভিক্খৱে, অসতি আদাননিক্খেপনং ন হোতি; পাদেসু অসতি অভিক্কমপটিক্কমো ন হোতি; পব্বেসু অসতি সমিঞ্জনপসাৰণং ন হোতি; কুচ্ছিস্মিং অসতি জিঘচ্ছা পিপাসা ন হোতি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, চক্খুস্মিং অসতি চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা নুপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখং দুক্খং…পে… জিৱ্হায অসতি জিৱ্হাসম্ফস্সপচ্চযা নুপ্পজ্জতি…পে… মনস্মিং অসতি মনোসম্ফস্সপচ্চযা নুপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখং দুক্খ’’ন্তি. দসমং.

সমুদ্দৱগ্গো অট্ঠৰসমো.

তস্সুদ্দানং –

দ্ৱে সমুদ্দা বাড়িসিকো, খীৰৰুক্খেন কোট্ঠিকো;

কামভূ উদাযী চেৱ, আদিত্তেন চ অট্ঠমং;

হত্থপাদূপমা দ্ৱেতি, ৱগ্গো তেন পৱুচ্চতীতি.