১৫. নৱপুৰাণৱগ্গো

১. কম্মনিৰোধসুত্তং

১৪৬. ‘‘নৱপুৰাণানি, ভিক্খৱে, কম্মানি দেসেস্সামি কম্মনিৰোধং কম্মনিৰোধগামিনিঞ্চ পটিপদং. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামীতি. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, পুৰাণকম্মং? চক্খু, ভিক্খৱে, পুৰাণকম্মং অভিসঙ্খতং অভিসঞ্চেতযিতং ৱেদনিযং দট্ঠব্বং…পে… জিৱ্হা পুৰাণকম্মা অভিসঙ্খতা অভিসঞ্চেতযিতা ৱেদনিযা দট্ঠব্বা…পে… মনো পুৰাণকম্মো অভিসঙ্খতো অভিসঞ্চেতযিতো ৱেদনিযো দট্ঠব্বো. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পুৰাণকম্মং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, নৱকম্মং? যং খো, ভিক্খৱে, এতৰহি কম্মং কৰোতি কাযেন ৱাচায মনসা, ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, নৱকম্মং. কতমো চ, ভিক্খৱে, কম্মনিৰোধো? যো খো, ভিক্খৱে, কাযকম্মৱচীকম্মমনোকম্মস্স নিৰোধা ৱিমুত্তিং ফুসতি, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মনিৰোধো. কতমা চ, ভিক্খৱে, কম্মনিৰোধগামিনী পটিপদা? অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৱাচা, সম্মাকম্মন্তো, সম্মাআজীৱো, সম্মাৱাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মনিৰোধগামিনী পটিপদা. ইতি খো, ভিক্খৱে, দেসিতং মযা পুৰাণকম্মং, দেসিতং নৱকম্মং, দেসিতো কম্মনিৰোধো, দেসিতা কম্মনিৰোধগামিনী পটিপদা. যং খো, ভিক্খৱে, সত্থাৰা কৰণীযং সাৱকানং হিতেসিনা অনুকম্পকেন অনুকম্পং উপাদায, কতং ৱো তং মযা. এতানি, ভিক্খৱে, ৰুক্খমূলানি, এতানি সুঞ্ঞাগাৰানি. ঝাযথ, ভিক্খৱে, মা পমাদত্থ; মা পচ্ছাৱিপ্পটিসাৰিনো অহুৱত্থ. অযং ৱো অম্হাকং অনুসাসনী’’তি. পঠমং.

২. অনিচ্চনিব্বানসপ্পাযসুত্তং

১৪৭. ‘‘নিব্বানসপ্পাযং ৱো, ভিক্খৱে, পটিপদং দেসেস্সামি. তং সুণাথ…পে… কতমা চ সা, ভিক্খৱে, নিব্বানসপ্পাযা পটিপদা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু চক্খুং অনিচ্চন্তি পস্সতি, ৰূপা অনিচ্চাতি পস্সতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চন্তি পস্সতি, চক্খুসম্ফস্সো অনিচ্চোতি পস্সতি. যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চন্তি পস্সতি…পে… জিৱ্হা অনিচ্চাতি পস্সতি, ৰসা অনিচ্চাতি পস্সতি, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চন্তি পস্সতি, জিৱ্হাসম্ফস্সো অনিচ্চোতি পস্সতি, যম্পিদং জিৱ্হাসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চন্তি পস্সতি…পে… মনো অনিচ্চোতি পস্সতি, ধম্মা অনিচ্চাতি পস্সতি, মনোৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চন্তি পস্সতি, মনোসম্ফস্সো অনিচ্চোতি পস্সতি, যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনিচ্চন্তি পস্সতি. অযং খো সা, ভিক্খৱে, নিব্বানসপ্পাযা পটিপদা’’তি. দুতিযং.

৩. দুক্খনিব্বানসপ্পাযসুত্তং

১৪৮. ‘‘নিব্বানসপ্পাযং ৱো, ভিক্খৱে, পটিপদং দেসেস্সামি. তং সুণাথ…পে… কতমা চ সা, ভিক্খৱে, নিব্বানসপ্পাযা পটিপদা? ইধ, ভিক্খৱে, চক্খুং দুক্খন্তি পস্সতি, ৰূপা দুক্খাতি পস্সতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণং দুক্খন্তি পস্সতি, চক্খুসম্ফস্সো দুক্খোতি পস্সতি, যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি দুক্খন্তি পস্সতি…পে… জিৱ্হা দুক্খাতি পস্সতি…পে… মনো দুক্খোতি পস্সতি, ধম্মা দুক্খাতি পস্সতি, মনোৱিঞ্ঞাণং দুক্খন্তি পস্সতি, মনোসম্ফস্সো দুক্খোতি পস্সতি, যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি দুক্খন্তি পস্সতি. অযং খো সা, ভিক্খৱে, নিব্বানসপ্পাযা পটিপদা’’তি. ততিযং.

৪. অনত্তনিব্বানসপ্পাযসুত্তং

১৪৯. ‘‘নিব্বানসপ্পাযং ৱো, ভিক্খৱে, পটিপদং দেসেস্সামি. তং সুণাথ…পে… কতমা চ সা, ভিক্খৱে, নিব্বানসপ্পাযা পটিপদা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু চক্খুং অনত্তাতি পস্সতি, ৰূপা অনত্তাতি পস্সতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণং অনত্তাতি পস্সতি, চক্খুসম্ফস্সো অনত্তাতি পস্সতি, যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনত্তাতি পস্সতি…পে… মনো অনত্তাতি পস্সতি, ধম্মা অনত্তাতি পস্সতি, মনোৱিঞ্ঞাণং অনত্তাতি পস্সতি, মনোসম্ফস্সো অনত্তাতি পস্সতি, যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অনত্তাতি পস্সতি. অযং খো সা, ভিক্খৱে, নিব্বানসপ্পাযা পটিপদা’’তি. চতুত্থং.

৫. নিব্বানসপ্পাযপটিপদাসুত্তং

১৫০. ‘‘নিব্বানসপ্পাযং ৱো, ভিক্খৱে, পটিপদং দেসেস্সামি. তং সুণাথ…পে… কতমা চ সা, ভিক্খৱে, নিব্বানসপ্পাযা পটিপদা? তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, চক্খু নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি?

‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.

‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি?

‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.

‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘ৰূপা নিচ্চা ৱা অনিচ্চা ৱা’’তি?

‘‘অনিচ্চা, ভন্তে’’…পে….

‘‘চক্খুৱিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সো…পে… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি?

‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.

‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি?

‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.

‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ৰূপেসুপি নিব্বিন্দতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, চক্খুসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি…পে… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি …পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতি. অযং খো সা, ভিক্খৱে, নিব্বানসপ্পাযা পটিপদা’’তি. পঞ্চমং.

৬. অন্তেৱাসিকসুত্তং

১৫১. ‘‘অনন্তেৱাসিকমিদং, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি অনাচৰিযকং. সন্তেৱাসিকো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সাচৰিযকো দুক্খং ন ফাসু [ফাসুং (সী. পী.)] ৱিহৰতি. অনন্তেৱাসিকো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনাচৰিযকো সুখং ফাসু ৱিহৰতি. কথঞ্চ, ভিক্খু, সন্তেৱাসিকো সাচৰিযকো দুক্খং ন ফাসু ৱিহৰতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা সৰসঙ্কপ্পা সংযোজনিযা. ত্যাস্স অন্তো ৱসন্তি, অন্তস্স ৱসন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মাতি. তস্মা সন্তেৱাসিকোতি ৱুচ্চতি. তে নং সমুদাচৰন্তি, সমুদাচৰন্তি নং পাপকা অকুসলা ধম্মাতি. তস্মা সাচৰিযকোতি ৱুচ্চতি…পে….

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা সৰসঙ্কপ্পা সংযোজনিযা. ত্যাস্স অন্তো ৱসন্তি, অন্তস্স ৱসন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মাতি. তস্মা সন্তেৱাসিকোতি ৱুচ্চতি. তে নং সমুদাচৰন্তি, সমুদাচৰন্তি নং পাপকা অকুসলা ধম্মাতি. তস্মা সাচৰিযকোতি ৱুচ্চতি…পে….

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা সৰসঙ্কপ্পা সংযোজনিযা. ত্যাস্স অন্তো ৱসন্তি, অন্তস্স ৱসন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মাতি. তস্মা সন্তেৱাসিকোতি ৱুচ্চতি. তে নং সমুদাচৰন্তি, সমুদাচৰন্তি নং পাপকা অকুসলা ধম্মাতি. তস্মা সাচৰিযকোতি ৱুচ্চতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সন্তেৱাসিকো সাচৰিযকো দুক্খং, ন ফাসু ৱিহৰতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনন্তেৱাসিকো অনাচৰিযকো সুখং ফাসু ৱিহৰতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা ন উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা সৰসঙ্কপ্পা সংযোজনিযা. ত্যাস্স ন অন্তো ৱসন্তি, নাস্স অন্তো ৱসন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মাতি. তস্মা অনন্তেৱাসিকোতি ৱুচ্চতি. তে নং ন সমুদাচৰন্তি, ন সমুদাচৰন্তি নং পাপকা অকুসলা ধম্মাতি. তস্মা অনাচৰিযকোতি ৱুচ্চতি…পে….

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা ন উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা সৰসঙ্কপ্পা সংযোজনিযা. ত্যাস্স ন অন্তো ৱসন্তি, নাস্স অন্তো ৱসন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মাতি. তস্মা অনন্তেৱাসিকোতি ৱুচ্চতি. তে নং ন সমুদাচৰন্তি, ন সমুদাচৰন্তি নং পাপকা অকুসলা ধম্মাতি. তস্মা অনাচৰিযকোতি ৱুচ্চতি…পে….

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায ন উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা সৰসঙ্কপ্পা সংযোজনিযা. ত্যাস্স ন অন্তো ৱসন্তি, নাস্স অন্তো ৱসন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মাতি. তস্মা অনন্তেৱাসিকোতি ৱুচ্চতি. তে নং ন সমুদাচৰন্তি, ন সমুদাচৰন্তি নং পাপকা অকুসলা ধম্মাতি. তস্মা অনাচৰিযকোতি ৱুচ্চতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনন্তেৱাসিকো অনাচৰিযকো সুখং ফাসু ৱিহৰতি. অনন্তেৱাসিকমিদং, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি. অনাচৰিযকং সন্তেৱাসিকো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সাচৰিযকো দুক্খং, ন ফাসু ৱিহৰতি. অনন্তেৱাসিকো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনাচৰিযকো সুখং ফাসু ৱিহৰতী’’তি. ছট্ঠং.

৭. কিমত্থিযব্ৰহ্মচৰিযসুত্তং

১৫২. ‘‘সচে ৱো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং পুচ্ছেয্যুং – ‘কিমত্থিযং, আৱুসো, সমণে গোতমে ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’তি? এৱং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৱে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং এৱং ব্যাকৰেয্যাথ – ‘দুক্খস্স খো, আৱুসো, পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’তি. সচে পন ৱো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং পুচ্ছেয্যুং – ‘কতমং পনাৱুসো, দুক্খং, যস্স পৰিঞ্ঞায সমণে গোতমে ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’তি? এৱং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৱে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং এৱং ব্যাকৰেয্যাথ –

‘‘চক্খু খো, আৱুসো, দুক্খং; তস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি. ৰূপা দুক্খা; তেসং পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি. চক্খুৱিঞ্ঞাণং দুক্খং; তস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি. চক্খুসম্ফস্সো দুক্খো; তস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি. যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি দুক্খং; তস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি…পে… জিৱ্হা দুক্খা… মনো দুক্খো; তস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি…পে… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি দুক্খং; তস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি. ইদং খো, আৱুসো, দুক্খং; যস্স পৰিঞ্ঞায ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতী’তি. এৱং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৱে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পৰিব্বাজকানং এৱং ব্যাকৰেয্যাথা’’তি. সত্তমং.

৮. অত্থিনুখোপৰিযাযসুত্তং

১৫৩. ‘‘অত্থি নু খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম ভিক্খু অঞ্ঞত্ৰেৱ সদ্ধায, অঞ্ঞত্ৰ ৰুচিযা, অঞ্ঞত্ৰ অনুস্সৱা, অঞ্ঞত্ৰ আকাৰপৰিৱিতক্কা, অঞ্ঞত্ৰ দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা অঞ্ঞং ব্যাকৰেয্য – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি [পজানাতীতি (স্যা. কং. পী. ক.)]? ‘‘ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা, ভগৱংনেত্তিকা ভগৱংপটিসৰণা. সাধু ৱত, ভন্তে, ভগৱন্তংযেৱ পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো. ভগৱতো সুত্ৱা ভিক্খূ ধাৰেস্সন্তী’’তি. ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম ভিক্খু অঞ্ঞত্ৰেৱ সদ্ধায, অঞ্ঞত্ৰ ৰুচিযা, অঞ্ঞত্ৰ অনুস্সৱা, অঞ্ঞত্ৰ আকাৰপৰিৱিতক্কা, অঞ্ঞত্ৰ দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা অঞ্ঞং ব্যাকৰেয্য – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পৰিযাযো, যং পৰিযাযং আগম্ম ভিক্খু অঞ্ঞত্ৰেৱ সদ্ধায…পে… অঞ্ঞত্ৰ দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানামী’তি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহং, অত্থি মে অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহোতি পজানাতি; অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহং, নত্থি মে অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহোতি পজানাতি. যং তং, ভিক্খৱে, ভিক্খু চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহং, অত্থি মে অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহোতি পজানাতি; অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহং, নত্থি মে অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহোতি পজানাতি. অপি নুমে, ভিক্খৱে, ধম্মা সদ্ধায ৱা ৱেদিতব্বা, ৰুচিযা ৱা ৱেদিতব্বা, অনুস্সৱেন ৱা ৱেদিতব্বা, আকাৰপৰিৱিতক্কেন ৱা ৱেদিতব্বা, দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা ৱা ৱেদিতব্বা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ননুমে, ভিক্খৱে, ধম্মা পঞ্ঞায দিস্ৱা ৱেদিতব্বা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘অযং খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম ভিক্খু অঞ্ঞত্ৰেৱ সদ্ধায, অঞ্ঞত্ৰ ৰুচিযা, অঞ্ঞত্ৰ অনুস্সৱা, অঞ্ঞত্ৰ আকাৰপৰিৱিতক্কা, অঞ্ঞত্ৰ দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি…পে….

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং…পে… ৰাগদোসমোহোতি পজানাতি; অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহং, নত্থি মে অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহোতি পজানাতি. যং তং, ভিক্খৱে, জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহং, অত্থি মে অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহোতি পজানাতি; অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহং, নত্থি মে অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহোতি পজানাতি; অপি নুমে, ভিক্খৱে, ধম্মা সদ্ধায ৱা ৱেদিতব্বা, ৰুচিযা ৱা ৱেদিতব্বা, অনুস্সৱেন ৱা ৱেদিতব্বা, আকাৰপৰিৱিতক্কেন ৱা ৱেদিতব্বা, দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা ৱা ৱেদিতব্বা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ননুমে, ভিক্খৱে, ধম্মা পঞ্ঞায দিস্ৱা ৱেদিতব্বা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘অযম্পি খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম ভিক্খু অঞ্ঞত্ৰেৱ সদ্ধায, অঞ্ঞত্ৰ ৰুচিযা, অঞ্ঞত্ৰ অনুস্সৱা, অঞ্ঞত্ৰ আকাৰপৰিৱিতক্কা, অঞ্ঞত্ৰ দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি [পজানাতীতি (স্যা. কং. পী. ক.)] …পে….

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহং, অত্থি মে অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহোতি পজানাতি; অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহং, নত্থি মে অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহোতি পজানাতি. যং তং, ভিক্খৱে, ভিক্খু মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহং, অত্থি মে অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহোতি পজানাতি; অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহং, নত্থি মে অজ্ঝত্তং ৰাগদোসমোহোতি পজানাতি; অপি নুমে, ভিক্খৱে, ধম্মা সদ্ধায ৱা ৱেদিতব্বা, ৰুচিযা ৱা ৱেদিতব্বা, অনুস্সৱেন ৱা ৱেদিতব্বা, আকাৰপৰিৱিতক্কেন ৱা ৱেদিতব্বা, দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা ৱা ৱেদিতব্বা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ননুমে, ভিক্খৱে, ধম্মা পঞ্ঞায দিস্ৱা ৱেদিতব্বা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘অযম্পি খো, ভিক্খৱে, পৰিযাযো যং পৰিযাযং আগম্ম ভিক্খু অঞ্ঞত্ৰেৱ সদ্ধায, অঞ্ঞত্ৰ ৰুচিযা, অঞ্ঞত্ৰ অনুস্সৱা, অঞ্ঞত্ৰ আকাৰপৰিৱিতক্কা, অঞ্ঞত্ৰ দিট্ঠিনিজ্ঝানক্খন্তিযা অঞ্ঞং ব্যাকৰোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামী’’তি. অট্ঠমং.

৯. ইন্দ্ৰিযসম্পন্নসুত্তং

১৫৪. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘ইন্দ্ৰিযসম্পন্নো, ইন্দ্ৰিযসম্পন্নো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, ইন্দ্ৰিযসম্পন্নো হোতী’’তি?

‘‘চক্খুন্দ্ৰিযে চে, ভিক্খু, উদযব্বযানুপস্সী ৱিহৰন্তো চক্খুন্দ্ৰিযে নিব্বিন্দতি…পে… জিৱ্হিন্দ্ৰিযে চে, ভিক্খু, উদযব্বযানুপস্সী ৱিহৰন্তো জিৱ্হিন্দ্ৰিযে নিব্বিন্দতি…পে… মনিন্দ্ৰিযে চে, ভিক্খু, উদযব্বযানুপস্সী ৱিহৰন্তো মনিন্দ্ৰিযে নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি…পে… ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি. এত্তাৱতা খো, ভিক্খু, ইন্দ্ৰিযসম্পন্নো হোতী’’তি. নৱমং.

১০. ধম্মকথিকপুচ্ছসুত্তং

১৫৫. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘ধম্মকথিকো, ধম্মকথিকো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, ধম্মকথিকো হোতী’’তি?

‘‘চক্খুস্স চে, ভিক্খু নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায ধম্মং দেসেতি, ‘ধম্মকথিকো ভিক্খূ’তি অলংৱচনায. চক্খুস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্নো হোতি, ‘ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ভিক্খূ’তি অলংৱচনায. চক্খুস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদা ৱিৰাগা নিৰোধা অনুপাদাৱিমুত্তো হোতি, ‘দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো ভিক্খূ’তি অলংৱচনায…পে… জিৱ্হায চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায ধম্মং দেসেতি, ‘ধম্মকথিকো ভিক্খূ’তি অলংৱচনায…পে… মনস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায ধম্মং দেসেতি, ‘ধম্মকথিকো ভিক্খূ’তি অলংৱচনায. মনস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্নো হোতি, ‘ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ভিক্খূ’তি অলংৱচনায. মনস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদা ৱিৰাগা নিৰোধা অনুপাদাৱিমুত্তো হোতি, ‘দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো ভিক্খূ’তি অলংৱচনাযা’’তি. দসমং.

নৱপুৰাণৱগ্গো পঞ্চদসমো.

তস্সুদ্দানং –

কম্মং চত্তাৰি সপ্পাযা, অনন্তেৱাসি কিমত্থিযা;

অত্থি নু খো পৰিযাযো, ইন্দ্ৰিযকথিকেন চাতি.

সড়াযতনৱগ্গে ততিযপণ্ণাসকো সমত্তো.

তস্স ৱগ্গুদ্দানং –

যোগক্খেমি চ লোকো চ, গহপতি দেৱদহেন চ;

নৱপুৰাণেন পণ্ণাসো, ততিযো তেন ৱুচ্চতীতি.