৪. কামগুণসুত্তং

১১৭. ‘‘পুব্বেৱ মে, ভিক্খৱে, সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৱ সতো এতদহোসি – ‘যেমে পঞ্চ কামগুণা চেতসো সম্ফুট্ঠপুব্বা অতীতা নিৰুদ্ধা ৱিপৰিণতা, তত্ৰ মে চিত্তং বহুলং গচ্ছমানং গচ্ছেয্য পচ্চুপ্পন্নেসু ৱা অপ্পং ৱা অনাগতেসু’. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘যেমে পঞ্চ কামগুণা চেতসো সম্ফুট্ঠপুব্বা অতীতা নিৰুদ্ধা ৱিপৰিণতা, তত্ৰ মে অত্তৰূপেন অপ্পমাদো সতি চেতসো আৰক্খো কৰণীযো’. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, তুম্হাকম্পি যে তে পঞ্চ কামগুণা চেতসো সম্ফুট্ঠপুব্বা অতীতা নিৰুদ্ধা ৱিপৰিণতা, তত্ৰ ৱো চিত্তং বহুলং গচ্ছমানং গচ্ছেয্য পচ্চুপ্পন্নেসু ৱা অপ্পং ৱা অনাগতেসু. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, তুম্হাকম্পি যে তে পঞ্চ কামগুণা চেতসো সম্ফুট্ঠপুব্বা অতীতা নিৰুদ্ধা ৱিপৰিণতা, তত্ৰ ৱো অত্তৰূপেহি অপ্পমাদো সতি চেতসো আৰক্খো কৰণীযো. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, সে আযতনে ৱেদিতব্বে যত্থ চক্খু চ নিৰুজ্ঝতি, ৰূপসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ জিৱ্হা চ নিৰুজ্ঝতি, ৰসসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ মনো চ নিৰুজ্ঝতি, ধম্মসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে’’তি. ইদং ৱত্ৱা ভগৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পাৱিসি.

অথ খো তেসং ভিক্খূনং অচিৰপক্কন্তস্স ভগৱতো এতদহোসি – ‘‘ইদং খো নো, আৱুসো, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – ‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, সে আযতনে ৱেদিতব্বে যত্থ চক্খু চ নিৰুজ্ঝতি, ৰূপসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ জিৱ্হা চ নিৰুজ্ঝতি, ৰসসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ মনো চ নিৰুজ্ঝতি, ধম্মসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে’তি. কো নু খো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজেয্যা’’তি?

অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘অযং খো আযস্মা আনন্দো সত্থু চেৱ সংৱণ্ণিতো, সম্ভাৱিতো চ ৱিঞ্ঞূনং সব্ৰহ্মচাৰীনং. পহোতি চাযস্মা আনন্দো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজিতুং. যংনূন মযং যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমেয্যাম; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যামা’’তি.

অথ খো তে ভিক্খূ যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা আনন্দেন সদ্ধিং সম্মোদিংসু. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচুং –

‘‘ইদং খো নো, আৱুসো আনন্দ, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – ‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, সে আযতনে ৱেদিতব্বে যত্থ চক্খু চ নিৰুজ্ঝতি, ৰূপসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ জিৱ্হা চ নিৰুজ্ঝতি, ৰসসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ মনো চ নিৰুজ্ঝতি, ধম্মসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে’তি. তেসং নো, আৱুসো, অম্হাকং অচিৰপক্কন্তস্স ভগৱতো এতদহোসি – ‘ইদং খো নো, আৱুসো, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, সে আযতনে ৱেদিতব্বে যত্থ চক্খু চ নিৰুজ্ঝতি, ৰূপসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ জিৱ্হা চ নিৰুজ্ঝতি, ৰসসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ মনো চ নিৰুজ্ঝতি, ধম্মসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে’তি. কো নু খো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজেয্যাতি? তেসং নো, আৱুসো, অম্হাকং এতদহোসি – ‘অযং খো আযস্মা আনন্দো সত্থু চেৱ সংৱণ্ণিতো, সম্ভাৱিতো চ ৱিঞ্ঞূনং সব্ৰহ্মচাৰীনং. পহোতি চাযস্মা আনন্দো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজিতুং. যংনূন মযং যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমেয্যাম; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যামা’তি. ৱিভজতাযস্মা আনন্দো’’তি.

‘‘সেয্যথাপি, আৱুসো, পুৰিসো সাৰত্থিকো সাৰগৱেসী সাৰপৰিযেসনং চৰমানো মহতো ৰুক্খস্স…পে… ৱিভজতাযস্মা আনন্দো অগৰুং কৰিত্ৱাতি.

‘‘তেনহাৱুসো, সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো আনন্দস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা আনন্দো এতদৱোচ –

‘‘যং খো ৱো, আৱুসো, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – ‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, সে আযতনে ৱেদিতব্বে যত্থ চক্খু চ নিৰুজ্ঝতি, ৰূপসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ মনো চ নিৰুজ্ঝতি, ধম্মসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে’তি. ইমস্স খ্ৱাহং, আৱুসো, ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানামি. সড়াযতননিৰোধং নো এতং, আৱুসো, ভগৱতা সন্ধায ভাসিতং – ‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, সে আযতনে ৱেদিতব্বে, যত্থ চক্খু চ নিৰুজ্ঝতি, ৰূপসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ মনো চ নিৰুজ্ঝতি, ধম্মসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে’তি. অযং খো, আৱুসো, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – ‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, সে আযতনে ৱেদিতব্বে যত্থ চক্খু চ নিৰুজ্ঝতি, ৰূপসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ মনো চ নিৰুজ্ঝতি, ধম্মসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে’তি. ইমস্স খ্ৱাহং, আৱুসো, ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স এৱং ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানামি. আকঙ্খমানা চ পন তুম্হে আযস্মন্তো ভগৱন্তংযেৱ উপসঙ্কমথ; উপসঙ্কমিত্ৱা এতমত্থং পুচ্ছেয্যাথ. যথা ৱো ভগৱা ব্যাকৰোতি তথা নং ধাৰেয্যাথা’’তি.

‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো আনন্দস্স পটিস্সুত্ৱা উট্ঠাযাসনা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং –

‘‘যং খো নো, ভন্তে, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – ‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, সে আযতনে ৱেদিতব্বে যত্থ চক্খু চ নিৰুজ্ঝতি, ৰূপসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ জিৱ্হা চ নিৰুজ্ঝতি, ৰসসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ মনো চ নিৰুজ্ঝতি, ধম্মসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে’তি, তেসং নো, ভন্তে, অম্হাকং অচিৰপক্কন্তস্স ভগৱতো এতদহোসি – ‘ইদং খো নো, আৱুসো, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, সে আযতনে ৱেদিতব্বে যত্থ চক্খু চ নিৰুজ্ঝতি, ৰূপসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে…পে… যত্থ মনো চ নিৰুজ্ঝতি, ধম্মসঞ্ঞা চ নিৰুজ্ঝতি, সে আযতনে ৱেদিতব্বে’তি. ‘কো নু খো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজেয্যা’তি? তেসং নো, ভন্তে, অম্হাকং এতদহোসি – ‘অযং খো আযস্মা আনন্দো সত্থু চেৱ সংৱণ্ণিতো, সম্ভাৱিতো চ ৱিঞ্ঞূনং সব্ৰহ্মচাৰীনং. পহোতি চাযস্মা আনন্দো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজিতুং. যংনূন মযং যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমেয্যাম; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যামা’তি. অথ খো মযং, ভন্তে, যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমিম্হ; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং এতমত্থং পটিপুচ্ছিম্হ. তেসং নো, ভন্তে, আযস্মতা আনন্দেন ইমেহি আকাৰেহি, ইমেহি পদেহি, ইমেহি ব্যঞ্জনেহি অত্থো ৱিভত্তো’’তি.

‘‘পণ্ডিতো, ভিক্খৱে, আনন্দো; মহাপঞ্ঞো, ভিক্খৱে, আনন্দো! মং চেপি তুম্হে, ভিক্খৱে, এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যাথ, অহম্পি তং এৱমেৱং ব্যাকৰেয্যং যথা তং আনন্দেন ব্যাকতং. এসো চেৱেতস্স অত্থো. এৱঞ্চ নং ধাৰেয্যাথা’’তি. চতুত্থং.