৫. সেয্যোহমস্মিসুত্তং
১০৮. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৱে, সতি কিং উপাদায কিং অভিনিৱিস্স সেয্যোহমস্মীতি ৱা হোতি, সদিসোহমস্মীতি ৱা হোতি, হীনোহমস্মীতি ৱা হোতী’’তি?
‘‘ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা.
‘‘চক্খুস্মিং খো, ভিক্খৱে, সতি চক্খুং উপাদায চক্খুং অভিনিৱিস্স সেয্যোহমস্মীতি ৱা হোতি, সদিসোহমস্মীতি ৱা হোতি, হীনোহমস্মীতি ৱা হোতি…পে… জিৱ্হায সতি…পে… মনস্মিং সতি মনং উপাদায মনং অভিনিৱিস্স সেয্যোহমস্মীতি ৱা হোতি, সদিসোহমস্মীতি ৱা হোতি, হীনোহমস্মীতি ৱা হোতি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, চক্খু নিচ্চং ৱা অনিচ্চং ৱা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায সেয্যোহমস্মীতি ৱা অস্স, সদিসোহমস্মীতি ৱা অস্স, হীনোহমস্মীতি ৱা অস্সা’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’…পে… জিৱ্হা… কাযো নিচ্চো ৱা অনিচ্চো ৱা’’তি?
‘‘অনিচ্চো, ভন্তে’’…পে….
‘‘মনো নিচ্চো ৱা অনিচ্চো ৱা’’তি?
‘‘অনিচ্চো, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱা তং সুখং ৱা’’তি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায সেয্যোহমস্মীতি ৱা অস্স, সদিসোহমস্মীতি ৱা অস্স, হীনোহমস্মীতি ৱা অস্সা’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি…পে… মনস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি; ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি. পঞ্চমং.