৯. পালিলেয্যসুত্তং

৮১. একং সমযং ভগৱা কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায কোসম্বিং পিণ্ডায পাৱিসি. কোসম্বিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো সামং সেনাসনং সংসামেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায অনামন্তেত্ৱা উপট্ঠাকে অনপলোকেত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘং একো অদুতিযো চাৰিকং পক্কামি.

অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু অচিৰপক্কন্তস্স ভগৱতো যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘এসাৱুসো, আনন্দ, ভগৱা সামং সেনাসনং সংসামেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায অনামন্তেত্ৱা উপট্ঠাকে অনপলোকেত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘং একো অদুতিযো চাৰিকং পক্কন্তো’’তি. ‘‘যস্মিং, আৱুসো, সমযে ভগৱা সামং সেনাসনং সংসামেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায অনামন্তেত্ৱা উপট্ঠাকে অনপলোকেত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘং একো অদুতিযো চাৰিকং পক্কমতি, একোৱ ভগৱা তস্মিং সমযে ৱিহৰিতুকামো হোতি; ন ভগৱা তস্মিং সমযে কেনচি অনুবন্ধিতব্বো হোতী’’তি.

অথ খো ভগৱা অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন পালিলেয্যকং [পাৰিলেয্যকং (সী. পী.)] তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা পালিলেয্যকে ৱিহৰতি ভদ্দসালমূলে. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা আনন্দেন সদ্ধিং সম্মোদিংসু. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচুং – ‘‘চিৰস্সুতা খো নো, আৱুসো আনন্দ, ভগৱতো সম্মুখা ধম্মী কথা; ইচ্ছাম মযং, আৱুসো আনন্দ, ভগৱতো সম্মুখা ধম্মিং কথং সোতু’’ন্তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো তেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং যেন পালিলেয্যকং ভদ্দসালমূলং যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নে খো তে ভিক্খূ ভগৱা ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্স ভিক্খুনো এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘কথং নু খো জানতো কথং পস্সতো অনন্তৰা আসৱানং খযো হোতী’’তি? অথ খো ভগৱা তস্স ভিক্খুনো চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ৱিচযসো দেসিতো, ভিক্খৱে, মযা ধম্মো; ৱিচযসো দেসিতা চত্তাৰো সতিপট্ঠানা; ৱিচযসো দেসিতা চত্তাৰো সম্মপ্পধানা; ৱিচযসো দেসিতা চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা; ৱিচযসো দেসিতানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি; ৱিচযসো দেসিতানি পঞ্চ বলানি; ৱিচযসো দেসিতা সত্তবোজ্ঝঙ্গা; ৱিচযসো দেসিতো অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. এৱং ৱিচযসো দেসিতো, ভিক্খৱে, মযা ধম্মো. এৱং ৱিচযসো দেসিতে খো, ভিক্খৱে, মযা ধম্মে অথ চ পনিধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘কথং নু খো জানতো কথং পস্সতো অনন্তৰা আসৱানং খযো হোতী’’’তি?

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, জানতো কথং পস্সতো অনন্তৰা আসৱানং খযো হোতি? ইধ ভিক্খৱে, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো অৰিযানং অদস্সাৱী অৰিযধম্মস্স অকোৱিদো অৰিযধম্মে অৱিনীতো, সপ্পুৰিসানং অদস্সাৱী সপ্পুৰিসধম্মস্স অকোৱিদো সপ্পুৰিসধম্মে অৱিনীতো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি. যা খো পন সা, ভিক্খৱে, সমনুপস্সনা সঙ্খাৰো সো. সো পন সঙ্খাৰো কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৱো? অৱিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৱে, ৱেদযিতেন ফুট্ঠস্স অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খাৰো. ইতি খো, ভিক্খৱে, সোপি সঙ্খাৰো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি তণ্হা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. সাপি ৱেদনা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. সোপি ফস্সো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি অৱিজ্জা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, জানতো এৱং পস্সতো অনন্তৰা আসৱানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৱ খো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি; অপি চ খো ৰূপৱন্তং অত্তানং সমনুপস্সতি. যা খো পন সা, ভিক্খৱে, সমনুপস্সনা সঙ্খাৰো সো. সো পন সঙ্খাৰো কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৱো? অৱিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৱে, ৱেদযিতেন ফুট্ঠস্স অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খাৰো. ইতি খো, ভিক্খৱে, সোপি সঙ্খাৰো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি তণ্হা… সাপি ৱেদনা… সোপি ফস্সো… সাপি অৱিজ্জা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, জানতো এৱং পস্সতো অনন্তৰা আসৱানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৱ খো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন ৰূপৱন্তং অত্তানং সমনুপস্সতি; অপি চ খো অত্তনি ৰূপং সমনুপস্সতি. যা খো পন সা, ভিক্খৱে, সমনুপস্সনা সঙ্খাৰো সো. সো পন সঙ্খাৰো কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৱো? অৱিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৱে, ৱেদযিতেন ফুট্ঠস্স অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খাৰো. ইতি খো, ভিক্খৱে, সোপি সঙ্খাৰো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি তণ্হা… সাপি ৱেদনা… সোপি ফস্সো… সাপি অৱিজ্জা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, জানতো এৱং পস্সতো অনন্তৰা আসৱানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৱ খো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন ৰূপৱন্তং অত্তানং সমনুপস্সতি, ন অত্তনি ৰূপং সমনুপস্সতি; অপি চ খো ৰূপস্মিং অত্তানং সমনুপস্সতি. যা খো পন সা, ভিক্খৱে, সমনুপস্সনা সঙ্খাৰো সো. সো পন সঙ্খাৰো কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৱো? অৱিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৱে, ৱেদযিতে ফুট্ঠস্স অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খাৰো. ইতি খো, ভিক্খৱে, সোপি সঙ্খাৰো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি তণ্হা … সাপি ৱেদনা… সোপি ফস্সো… সাপি অৱিজ্জা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, জানতো…পে… আসৱানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৱ খো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন ৰূপৱন্তং অত্তানং, ন অত্তনি ৰূপং, ন ৰূপস্মিং অত্তানং সমনুপস্সতি; অপি চ খো ৱেদনং অত্ততো সমনুপস্সতি, অপি চ খো ৱেদনাৱন্তং অত্তানং সমনুপস্সতি, অপি চ খো অত্তনি ৱেদনং সমনুপস্সতি, অপি চ খো ৱেদনায অত্তানং সমনুপস্সতি; অপি চ খো সঞ্ঞং… অপি চ খো সঙ্খাৰে অত্ততো সমনুপস্সতি, অপি চ খো সঙ্খাৰৱন্তং অত্তানং সমনুপস্সতি, অপি চ খো অত্তনি সঙ্খাৰে সমনুপস্সতি, অপি চ খো সঙ্খাৰেসু অত্তানং সমনুপস্সতি; অপি চ খো ৱিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি, অপি চ খো ৱিঞ্ঞাণৱন্তং অত্তানং, অপি চ খো অত্তনি ৱিঞ্ঞাণং, অপি চ খো ৱিঞ্ঞাণস্মিং অত্তানং সমনুপস্সতি. যা খো পন সা, ভিক্খৱে, সমনুপস্সনা সঙ্খাৰো সো. সো পন সঙ্খাৰো কিংনিদানো…পে… কিংপভৱো? অৱিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৱে, ৱেদযিতে ফুট্ঠস্স অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খাৰো. ইতি খো, ভিক্খৱে, সোপি সঙ্খাৰো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি তণ্হা… সাপি ৱেদনা… সোপি ফস্সো … সাপি অৱিজ্জা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. এৱং খো, ভিক্খৱে, জানতো এৱং পস্সতো অনন্তৰা আসৱানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৱ খো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন ৱেদনং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন সঞ্ঞং… ন সঙ্খাৰে… ন ৱিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি; অপি চ খো এৱংদিট্ঠি হোতি – ‘সো অত্তা সো লোকো, সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো’তি. যা খো পন সা, ভিক্খৱে, সস্সতদিট্ঠি সঙ্খাৰো সো. সো পন সঙ্খাৰো কিংনিদানো…পে… এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, জানতো এৱং পস্সতো অনন্তৰা আসৱানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৱ খো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন ৱেদনং … ন সঞ্ঞং… ন সঙ্খাৰে… ন ৱিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি; নাপি এৱংদিট্ঠি হোতি – ‘সো অত্তা সো লোকো, সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো’তি. অপি চ খো এৱংদিট্ঠি হোতি – ‘নো চস্সং নো চ মে সিযা নাভৱিস্সং ন মে ভৱিস্সতী’তি. যা খো পন সা, ভিক্খৱে, উচ্ছেদদিট্ঠি সঙ্খাৰো সো. সো পন সঙ্খাৰো কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৱো? অৱিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৱে, ৱেদযিতেন ফুট্ঠস্স অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খাৰো. ইতি খো, ভিক্খৱে, সোপি সঙ্খাৰো অনিচ্চো…পে… এৱম্পি খো, ভিক্খৱে, জানতো এৱং পস্সতো অনন্তৰা আসৱানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৱ খো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন ৱেদনং… ন সঞ্ঞং… ন সঙ্খাৰে… ন ৱিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি…পে… ন ৱিঞ্ঞাণস্মিং অত্ততো সমনুপস্সতি, নাপি এৱংদিট্ঠি হোতি – ‘সো অত্তা সো লোকো, সো পেচ্চ ভৱিস্সামি নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো’তি; নাপি এৱংদিট্ঠি হোতি – ‘নো চস্সং নো চ মে সিযা নাভৱিস্সং ন মে ভৱিস্সতী’তি; অপি চ খো কঙ্খী হোতি ৱিচিকিচ্ছী অনিট্ঠঙ্গতো সদ্ধম্মে. যা খো পন সা, ভিক্খৱে, কঙ্খিতা ৱিচিকিচ্ছিতা অনিট্ঠঙ্গততা সদ্ধম্মে সঙ্খাৰো সো. সো পন সঙ্খাৰো কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৱো? অৱিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৱে, ৱেদযিতেন ফুট্ঠস্স অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খাৰো. ইতি খো, ভিক্খৱে, সোপি সঙ্খাৰো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি তণ্হা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. সাপি ৱেদনা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. সোপি ফস্সো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি অৱিজ্জা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. এৱং খো, ভিক্খৱে, জানতো এৱং পস্সতো অনন্তৰা আসৱানং খযো হোতী’’তি. নৱমং.