৫. সত্তট্ঠানসুত্তং

৫৭. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘সত্তট্ঠানকুসলো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তিৱিধূপপৰিক্খী ইমস্মিং ধম্মৱিনযে কেৱলী ৱুসিতৱা উত্তমপুৰিসোতি ৱুচ্চতি. কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সত্তট্ঠানকুসলো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৰূপং পজানাতি, ৰূপসমুদযং পজানাতি, ৰূপনিৰোধং পজানাতি, ৰূপনিৰোধগামিনিং পটিপদং পজানাতি; ৰূপস্স অস্সাদং পজানাতি, ৰূপস্স আদীনৱং পজানাতি, ৰূপস্স নিস্সৰণং পজানাতি; ৱেদনং পজানাতি … সঞ্ঞং… সঙ্খাৰে… ৱিঞ্ঞাণং পজানাতি, ৱিঞ্ঞাণসমুদযং পজানাতি, ৱিঞ্ঞাণনিৰোধং পজানাতি, ৱিঞ্ঞাণনিৰোধগামিনিং পটিপদং পজানাতি; ৱিঞ্ঞাণস্স অস্সাদং পজানাতি, ৱিঞ্ঞাণস্স আদীনৱং পজানাতি, ৱিঞ্ঞাণস্স নিস্সৰণং পজানাতি.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ৰূপং? চত্তাৰো চ মহাভূতা, চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায ৰূপং. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ৰূপং. আহাৰসমুদযা ৰূপসমুদযো; আহাৰনিৰোধা ৰূপনিৰোধো. অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ৰূপনিৰোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যং ৰূপং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং – অযং ৰূপস্স অস্সাদো. যং ৰূপং অনিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং – অযং ৰূপস্স আদীনৱো. যো ৰূপস্মিং ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানং – ইদং ৰূপস্স নিস্সৰণং.

‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং ৰূপং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপনিৰোধং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায; এৱং ৰূপস্স অস্সাদং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপস্স আদীনৱং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপস্স নিস্সৰণং অভিঞ্ঞায ৰূপস্স নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৱিনযে গাধন্তি.

‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং ৰূপং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপনিৰোধং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায; এৱং ৰূপস্স অস্সাদং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপস্স আদীনৱং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপস্স নিস্সৰণং অভিঞ্ঞায ৰূপস্স নিব্বিদা ৱিৰাগা নিৰোধা অনুপাদা ৱিমুত্তা, তে সুৱিমুত্তা. যে সুৱিমুত্তা, তে কেৱলিনো. যে কেৱলিনো ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, ৱেদনা? ছযিমে, ভিক্খৱে, ৱেদনাকাযা – চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনা…পে… মনোসম্ফস্সজা ৱেদনা. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ৱেদনা. ফস্সসমুদযা ৱেদনাসমুদযো; ফস্সনিৰোধা ৱেদনানিৰোধো. অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ৱেদনানিৰোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যং ৱেদনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং – অযং ৱেদনায অস্সাদো. যা ৱেদনা অনিচ্চা দুক্খা ৱিপৰিণামধম্মা – অযং ৱেদনায আদীনৱো. যো ৱেদনায ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানং – ইদং ৱেদনায নিস্সৰণং.

‘‘যে হি, কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং ৱেদনং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱেদনাসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱেদনানিৰোধং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱেদনানিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায; এৱং ৱেদনায অস্সাদং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱেদনায আদীনৱং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱেদনায নিস্সৰণং অভিঞ্ঞায ৱেদনায নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৱিনযে গাধন্তি.

‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং ৱেদনং অভিঞ্ঞায…পে… ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সঞ্ঞা? ছযিমে, ভিক্খৱে, সঞ্ঞাকাযা – ৰূপসঞ্ঞা, সদ্দসঞ্ঞা, গন্ধসঞ্ঞা, ৰসসঞ্ঞা, ফোট্ঠব্বসঞ্ঞা, ধম্মসঞ্ঞা. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সঞ্ঞা. ফস্সসমুদযা সঞ্ঞাসমুদযো; ফস্সনিৰোধা সঞ্ঞানিৰোধো. অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো সঞ্ঞানিৰোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি…পে… ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা? ছযিমে, ভিক্খৱে, চেতনাকাযা – ৰূপসঞ্চেতনা, সদ্দসঞ্চেতনা, গন্ধসঞ্চেতনা, ৰসসঞ্চেতনা, ফোট্ঠব্বসঞ্চেতনা, ধম্মসঞ্চেতনা. ইমে ৱুচ্চন্তি ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা. ফস্সসমুদযা সঙ্খাৰসমুদযো; ফস্সনিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধো. অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো সঙ্খাৰনিৰোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যং সঙ্খাৰে পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং – অযং সঙ্খাৰানং অস্সাদো. যে সঙ্খাৰা অনিচ্চা দুক্খা ৱিপৰিণামধম্মা – অযং সঙ্খাৰানং আদীনৱো. যো সঙ্খাৰেসু ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানং – ইদং সঙ্খাৰানং নিস্সৰণং.

‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং সঙ্খাৰে অভিঞ্ঞায, এৱং সঙ্খাৰসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৱং সঙ্খাৰনিৰোধং অভিঞ্ঞায, এৱং সঙ্খাৰনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায…পে… সঙ্খাৰানং নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্না তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৱিনযে গাধন্তি…পে… ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং? ছযিমে, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণকাযা – চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোৱিঞ্ঞাণং. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং. নামৰূপসমুদযা ৱিঞ্ঞাণসমুদযো; নামৰূপনিৰোধা ৱিঞ্ঞাণনিৰোধো. অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ৱিঞ্ঞাণনিৰোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যং ৱিঞ্ঞাণং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং – অযং ৱিঞ্ঞাণস্স অস্সাদো. যং ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চং দুক্খং ৱিপৰিণামধম্মং – অযং ৱিঞ্ঞাণস্স আদীনৱো. যো ৱিঞ্ঞাণস্মিং ছন্দৰাগৱিনযো ছন্দৰাগপ্পহানং – ইদং ৱিঞ্ঞাণস্স নিস্সৰণং.

‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং ৱিঞ্ঞাণং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণনিৰোধং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায; এৱং ৱিঞ্ঞাণস্স অস্সাদং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণস্স আদীনৱং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণস্স নিস্সৰণং অভিঞ্ঞায ৱিঞ্ঞাণস্স নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৱিনযে গাধন্তি.

‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং ৱিঞ্ঞাণং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণনিৰোধং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায; এৱং ৱিঞ্ঞাণস্স অস্সাদং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণস্স আদীনৱং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণস্স নিস্সৰণং অভিঞ্ঞায ৱিঞ্ঞাণস্স নিব্বিদা ৱিৰাগা নিৰোধা অনুপাদা ৱিমুত্তা, তে সুৱিমুত্তা. যে সুৱিমুত্তা, তে কেৱলিনো. যে কেৱলিনো ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সত্তট্ঠানকুসলো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু তিৱিধূপপৰিক্খী হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ধাতুসো উপপৰিক্খতি, আযতনসো উপপৰিক্খতি, পটিচ্চসমুপ্পাদসো উপপৰিক্খতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তিৱিধূপপৰিক্খী হোতি. সত্তট্ঠানকুসলো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তিৱিধূপপৰিক্খী, ইমস্মিং ধম্মৱিনযে কেৱলী ৱুসিতৱা ‘উত্তমপুৰিসো’তি ৱুচ্চতী’’তি. পঞ্চমং.