৪. উপাদানপৰিপৱত্তসুত্তং

৫৬. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, উপাদানক্খন্ধা. কতমে পঞ্চ? ৰূপুপাদানক্খন্ধো, ৱেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খাৰুপাদানক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. যাৱকীৱঞ্চাহং, ভিক্খৱে, ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে চতুপৰিৱট্টং যথাভূতং নাব্ভঞ্ঞাসিং, নেৱ তাৱাহং, ভিক্খৱে, সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি পচ্চঞ্ঞাসিং. যতো চ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে চতুপৰিৱট্টং যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, অথাহং, ভিক্খৱে, সদেৱকে লোকে…পে… সদেৱমনুস্সায অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি পচ্চঞ্ঞাসিং’’.

‘‘কথঞ্চ চতুপৰিৱট্টং? ৰূপং অব্ভঞ্ঞাসিং, ৰূপসমুদযং অব্ভঞ্ঞাসিং, ৰূপনিৰোধং অব্ভঞ্ঞাসিং, ৰূপনিৰোধগামিনিং পটিপদং অব্ভঞ্ঞাসিং; ৱেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খাৰে… ৱিঞ্ঞাণং অব্ভঞ্ঞাসিং, ৱিঞ্ঞাণসমুদযং অব্ভঞ্ঞাসিং, ৱিঞ্ঞাণনিৰোধং অব্ভঞ্ঞাসিং, ৱিঞ্ঞাণনিৰোধগামিনিং পটিপদং অব্ভঞ্ঞাসিং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ৰূপং? চত্তাৰো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায ৰূপং. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ৰূপং. আহাৰসমুদযা ৰূপসমুদযো; আহাৰনিৰোধা ৰূপনিৰোধো. অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ৰূপনিৰোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং ৰূপং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপনিৰোধং অভিঞ্ঞায, এৱং ৰূপনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায ৰূপস্স নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৱিনযে গাধন্তি.

‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং ৰূপং অভিঞ্ঞায…পে… এৱং ৰূপনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায, ৰূপস্স নিব্বিদা ৱিৰাগা নিৰোধা অনুপাদা ৱিমুত্তা তে সুৱিমুত্তা. যে সুৱিমুত্তা তে কেৱলিনো. যে কেৱলিনো ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, ৱেদনা? ছযিমে, ভিক্খৱে, ৱেদনাকাযা – চক্খুসম্ফস্সজা ৱেদনা, সোতসম্ফস্সজা ৱেদনা, ঘানসম্ফস্সজা ৱেদনা, জিৱ্হাসম্ফস্সজা ৱেদনা, কাযসম্ফস্সজা ৱেদনা, মনোসম্ফস্সজা ৱেদনা. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ৱেদনা. ফস্সসমুদযা ৱেদনাসমুদযো; ফস্সনিৰোধা ৱেদনানিৰোধো. অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ৱেদনানিৰোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং ৱেদনং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱেদনাসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱেদনানিৰোধং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱেদনানিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায ৱেদনায নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৱিনযে গাধন্তি.

‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং ৱেদনং অভিঞ্ঞায…পে… এৱং ৱেদনানিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায…পে… ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সঞ্ঞা? ছযিমে, ভিক্খৱে, সঞ্ঞাকাযা – ৰূপসঞ্ঞা, সদ্দসঞ্ঞা, গন্ধসঞ্ঞা, ৰসসঞ্ঞা, ফোট্ঠব্বসঞ্ঞা, ধম্মসঞ্ঞা. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সঞ্ঞা. ফস্সসমুদযা সঞ্ঞাসমুদযো; ফস্সনিৰোধা সঞ্ঞানিৰোধো. অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো সঞ্ঞানিৰোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি…পে… ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা? ছযিমে, ভিক্খৱে, চেতনাকাযা – ৰূপসঞ্চেতনা, সদ্দসঞ্চেতনা, গন্ধসঞ্চেতনা, ৰসসঞ্চেতনা, ফোট্ঠব্বসঞ্চেতনা, ধম্মসঞ্চেতনা. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা. ফস্সসমুদযা সঙ্খাৰসমুদযো; ফস্সনিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধো. অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো সঙ্খাৰনিৰোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং সঙ্খাৰে অভিঞ্ঞায, এৱং সঙ্খাৰসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৱং সঙ্খাৰনিৰোধং অভিঞ্ঞায, এৱং সঙ্খাৰনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায সঙ্খাৰানং নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৱিনযে গাধন্তি.

‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং সঙ্খাৰে অভিঞ্ঞায, এৱং সঙ্খাৰসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৱং সঙ্খাৰনিৰোধং অভিঞ্ঞায, এৱং সঙ্খাৰনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায সঙ্খাৰানং নিব্বিদা ৱিৰাগা নিৰোধা অনুপাদা ৱিমুত্তা, তে সুৱিমুত্তা. যে সুৱিমুত্তা, তে কেৱলিনো. যে কেৱলিনো ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং? ছযিমে, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণকাযা – চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযৱিঞ্ঞাণং, মনোৱিঞ্ঞাণং. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং. নামৰূপসমুদযা ৱিঞ্ঞাণসমুদযো; নামৰূপনিৰোধা ৱিঞ্ঞাণনিৰোধো. অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ৱিঞ্ঞাণনিৰোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং ৱিঞ্ঞাণং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণনিৰোধং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায ৱিঞ্ঞাণস্স নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৱিনযে গাধন্তি.

‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা এৱং ৱিঞ্ঞাণং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণনিৰোধং অভিঞ্ঞায, এৱং ৱিঞ্ঞাণনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায ৱিঞ্ঞাণস্স নিব্বিদা ৱিৰাগা নিৰোধা অনুপাদা ৱিমুত্তা, তে সুৱিমুত্তা. যে সুৱিমুত্তা, তে কেৱলিনো. যে কেৱলিনো ৱট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনাযা’’তি. চতুত্থং.