২. বীজসুত্তং

৫৪. সাৱত্থিনিদানং. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, বীজজাতানি. কতমানি পঞ্চ? মূলবীজং, খন্ধবীজং, অগ্গবীজং, ফলুবীজং, বীজবীজঞ্ঞেৱ পঞ্চমং. ইমানি চস্সু, ভিক্খৱে, পঞ্চ বীজজাতানি অখণ্ডানি অপূতিকানি অৱাতাতপহতানি সাৰাদানি [সাৰাদাযীনি (কত্থচি)] সুখসযিতানি, পথৱী [পঠৱী (সী. স্যা. কং. পী.)] চ নাস্স, আপো চ নাস্স; অপি নুমানি [অপি নু ইমানি (সী. পী.)], ভিক্খৱে, পঞ্চ বীজজাতানি ৱুদ্ধিং ৱিৰূড়্হিং ৱেপুল্লং আপজ্জেয্যু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ইমানি চস্সু, ভিক্খৱে, পঞ্চ বীজজাতানি অখণ্ডানি…পে… সুখসযিতানি, পথৱী চ অস্স, আপো চ অস্স; অপি নুমানি, ভিক্খৱে, পঞ্চ বীজজাতানি ৱুদ্ধিং ৱিৰূড়্হিং ৱেপুল্লং আপজ্জেয্যু’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পথৱীধাতু, এৱং চতস্সো ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো দট্ঠব্বা. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, আপোধাতু, এৱং নন্দিৰাগো দট্ঠব্বো. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পঞ্চ বীজজাতানি, এৱং ৱিঞ্ঞাণং সাহাৰং দট্ঠব্বং’’.

‘‘ৰূপুপযং, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং তিট্ঠমানং তিট্ঠেয্য, ৰূপাৰম্মণং ৰূপপ্পতিট্ঠং নন্দূপসেচনং ৱুদ্ধিং ৱিৰূড়্হিং ৱেপুল্লং আপজ্জেয্য. ৱেদনুপযং ৱা, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং তিট্ঠমানং তিট্ঠেয্য…পে… সঞ্ঞুপযং ৱা, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং তিট্ঠমানং তিট্ঠেয্য…পে… সঙ্খাৰুপযং ৱা, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং তিট্ঠমানং তিট্ঠেয্য, সঙ্খাৰাৰম্মণং সঙ্খাৰপ্পতিট্ঠং নন্দূপসেচনং ৱুদ্ধিং ৱিৰূড়্হিং ৱেপুল্লং আপজ্জেয্য.

‘‘যো, ভিক্খৱে, এৱং ৱদেয্য – ‘অহমঞ্ঞত্ৰ ৰূপা অঞ্ঞত্ৰ ৱেদনায অঞ্ঞত্ৰ সঞ্ঞায অঞ্ঞত্ৰ সঙ্খাৰেহি ৱিঞ্ঞাণস্স আগতিং ৱা গতিং ৱা চুতিং ৱা উপপত্তিং ৱা ৱুদ্ধিং ৱা ৱিৰূড়্হিং ৱা ৱেপুল্লং ৱা পঞ্ঞাপেস্সামী’তি, নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.

‘‘ৰূপধাতুযা চেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ৰাগো পহীনো হোতি. ৰাগস্স পহানা ৱোচ্ছিজ্জতাৰম্মণং পতিট্ঠা ৱিঞ্ঞাণস্স ন হোতি. ৱেদনাধাতুযা চে… সঞ্ঞাধাতুযা চে… সঙ্খাৰধাতুযা চে… ৱিঞ্ঞাণধাতুযা চে, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ৰাগো পহীনো হোতি. ৰাগস্স পহানা ৱোচ্ছিজ্জতাৰম্মণং পতিট্ঠা ৱিঞ্ঞাণস্স ন হোতি. তদপ্পতিট্ঠিতং ৱিঞ্ঞাণং অৱিৰূড়্হং অনভিসঙ্খচ্চৱিমুত্তং. ৱিমুত্তত্তা ঠিতং. ঠিতত্তা সন্তুসিতং. সন্তুসিতত্তা ন পৰিতস্সতি. অপৰিতস্সং পচ্চত্তঞ্ঞেৱ পৰিনিব্বাযতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি. দুতিযং.