৩. ফেণপিণ্ডূপমসুত্তং

৯৫. একং সমযং ভগৱা অযুজ্ঝাযং [অযোজ্ঝাযং (সী. পী.)] ৱিহৰতি গঙ্গায নদিযা তীৰে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি –

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, অযং গঙ্গা নদী মহন্তং ফেণপিণ্ডং আৱহেয্য. তমেনং চক্খুমা পুৰিসো পস্সেয্য নিজ্ঝাযেয্য যোনিসো উপপৰিক্খেয্য. তস্স তং পস্সতো নিজ্ঝাযতো যোনিসো উপপৰিক্খতো ৰিত্তকঞ্ঞেৱ খাযেয্য, তুচ্ছকঞ্ঞেৱ খাযেয্য, অসাৰকঞ্ঞেৱ খাযেয্য. কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৱে, ফেণপিণ্ডে সাৰো? এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যং কিঞ্চি ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… যং দূৰে সন্তিকে ৱা তং ভিক্খু পস্সতি নিজ্ঝাযতি যোনিসো উপপৰিক্খতি. তস্স তং পস্সতো নিজ্ঝাযতো যোনিসো উপপৰিক্খতো ৰিত্তকঞ্ঞেৱ খাযতি, তুচ্ছকঞ্ঞেৱ খাযতি, অসাৰকঞ্ঞেৱ খাযতি. কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৱে, ৰূপে সাৰো?

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সৰদসমযে থুল্লফুসিতকে দেৱে ৱস্সন্তে উদকে উদকপুব্বুড়ং [উদকবুব্বুড়ং (সী. পী.)] উপ্পজ্জতি চেৱ নিৰুজ্ঝতি চ. তমেনং চক্খুমা পুৰিসো পস্সেয্য নিজ্ঝাযেয্য যোনিসো উপপৰিক্খেয্য. তস্স তং পস্সতো নিজ্ঝাযতো যোনিসো উপপৰিক্খতো ৰিত্তকঞ্ঞেৱ খাযেয্য, তুচ্ছকঞ্ঞেৱ খাযেয্য, অসাৰকঞ্ঞেৱ খাযেয্য. কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৱে, উদকপুব্বুড়ে সাৰো? এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যা কাচি ৱেদনা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্না…পে… যা দূৰে সন্তিকে ৱা তং ভিক্খু পস্সতি নিজ্ঝাযতি যোনিসো উপপৰিক্খতি. তস্স তং পস্সতো নিজ্ঝাযতো যোনিসো উপপৰিক্খতো ৰিত্তকঞ্ঞেৱ খাযতি, তুচ্ছকঞ্ঞেৱ খাযতি, অসাৰকঞ্ঞেৱ খাযতি. কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৱে, ৱেদনায সাৰো?

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, গিম্হানং পচ্ছিমে মাসে ঠিতে মজ্ঝন্হিকে কালে মৰীচিকা ফন্দতি. তমেনং চক্খুমা পুৰিসো পস্সেয্য নিজ্ঝাযেয্য যোনিসো উপপৰিক্খেয্য. তস্স তং পস্সতো নিজ্ঝাযতো যোনিসো উপপৰিক্খতো ৰিত্তকঞ্ঞেৱ খাযেয্য, তুচ্ছকঞ্ঞেৱ খাযেয্য…পে… কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৱে, মৰীচিকায সাৰো? এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যা কাচি সঞ্ঞা…পে….

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো সাৰত্থিকো সাৰগৱেসী সাৰপৰিযেসনং চৰমানো তিণ্হং কুঠাৰিং [কুধাৰিং (স্যা. কং. ক.)] আদায ৱনং পৱিসেয্য. সো তত্থ পস্সেয্য মহন্তং কদলিক্খন্ধং উজুং নৱং অকুক্কুকজাতং [অকুক্কজাতং (ক. সী. পী.), অকুসজাতং (ক. সী.), অকুক্কুজকজাতং (ক.)]. তমেনং মূলে ছিন্দেয্য; মূলে ছেত্ৱা অগ্গে ছিন্দেয্য, অগ্গে ছেত্ৱা পত্তৱট্টিং ৱিনিব্ভুজেয্য. সো তস্স পত্তৱট্টিং ৱিনিব্ভুজন্তো ফেগ্গুম্পি নাধিগচ্ছেয্য, কুতো সাৰং! তমেনং চক্খুমা পুৰিসো পস্সেয্য নিজ্ঝাযেয্য যোনিসো উপপৰিক্খেয্য. তস্স তং পস্সতো নিজ্ঝাযতো যোনিসো উপপৰিক্খতো ৰিত্তকঞ্ঞেৱ খাযেয্য, তুচ্ছকঞ্ঞেৱ খাযেয্য, অসাৰকঞ্ঞেৱ খাযেয্য. কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৱে, কদলিক্খন্ধে সাৰো? এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যে কেচি সঙ্খাৰা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্না…পে… যে দূৰে সন্তিকে ৱা তং ভিক্খু পস্সতি নিজ্ঝাযতি যোনিসো উপপৰিক্খতি. তস্স তং পস্সতো নিজ্ঝাযতো যোনিসো উপপৰিক্খতো ৰিত্তকঞ্ঞেৱ খাযতি, তুচ্ছকঞ্ঞেৱ খাযতি, অসাৰকঞ্ঞেৱ খাযতি. কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰেসু সাৰো?

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, মাযাকাৰো ৱা মাযাকাৰন্তেৱাসী ৱা চতুমহাপথে [চাতুম্মহাপথে (সী. স্যা. কং. পী.)] মাযং ৱিদংসেয্য. তমেনং চক্খুমা পুৰিসো পস্সেয্য নিজ্ঝাযেয্য যোনিসো উপপৰিক্খেয্য. তস্স তং পস্সতো নিজ্ঝাযতো যোনিসো উপপৰিক্খতো ৰিত্তকঞ্ঞেৱ খাযেয্য, তুচ্ছকঞ্ঞেৱ খাযেয্য, অসাৰকঞ্ঞেৱ খাযেয্য. কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৱে, মাযায সাৰো? এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যং কিঞ্চি ৱিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… যং দূৰে সন্তিকে ৱা, তং ভিক্খু পস্সতি নিজ্ঝাযতি যোনিসো উপপৰিক্খতি. তস্স তং পস্সতো নিজ্ঝাযতো যোনিসো উপপৰিক্খতো ৰিত্তকঞ্ঞেৱ খাযতি, তুচ্ছকঞ্ঞেৱ খাযতি, অসাৰকঞ্ঞেৱ খাযতি. কিঞ্হি সিযা, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণে সাৰো?

‘‘এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো ৰূপস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ৱেদনাযপি… সঞ্ঞাযপি… সঙ্খাৰেসুপি … ৱিঞ্ঞাণস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি; ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি. ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি…পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতি’’.

ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –

‘‘ফেণপিণ্ডূপমং ৰূপং, ৱেদনা বুব্বুড়ূপমা [বুব্বুলূপমা (সী.), পুব্বুড়োপমা (ক.)];

মৰীচিকূপমা সঞ্ঞা, সঙ্খাৰা কদলূপমা;

মাযূপমঞ্চ ৱিঞ্ঞাণং, দেসিতাদিচ্চবন্ধুনা.

‘‘যথা যথা নিজ্ঝাযতি, যোনিসো উপপৰিক্খতি;

ৰিত্তকং তুচ্ছকং হোতি, যো নং পস্সতি যোনিসো.

‘‘ইমঞ্চ কাযং আৰব্ভ, ভূৰিপঞ্ঞেন দেসিতং;

পহানং তিণ্ণং ধম্মানং, ৰূপং পস্সথ [পস্সেথ (সী.)] ছড্ডিতং.

‘‘আযু উস্মা চ ৱিঞ্ঞাণং, যদা কাযং জহন্তিমং;

অপৱিদ্ধো [অপৱিট্ঠো (স্যা. কং.)] তদা সেতি, পৰভত্তং অচেতনং.

‘‘এতাদিসাযং সন্তানো, মাযাযং বাললাপিনী;

ৱধকো এস অক্খাতো, সাৰো এত্থ ন ৱিজ্জতি.

‘‘এৱং খন্ধে অৱেক্খেয্য, ভিক্খু আৰদ্ধৱীৰিযো;

দিৱা ৱা যদি ৱা ৰত্তিং, সম্পজানো পটিস্সতো.

‘‘জহেয্য সব্বসংযোগং, কৰেয্য সৰণত্তনো;

চৰেয্যাদিত্তসীসোৱ, পত্থযং অচ্চুতং পদ’’ন্তি. ততিযং;