৩. ঞাণৱত্থুসুত্তং

৩৩. সাৱত্থিযং…পে… ‘‘চতুচত্তাৰীসং ৱো, ভিক্খৱে, ঞাণৱত্থূনি দেসেস্সামি, তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘কতমানি [কতমানি চ (স্যা. কং. পী. ক.)], ভিক্খৱে, চতুচত্তাৰীসং ঞাণৱত্থূনি? জৰামৰণে ঞাণং, জৰামৰণসমুদযে ঞাণং, জৰামৰণনিৰোধে ঞাণং, জৰামৰণনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং; জাতিযা ঞাণং, জাতিসমুদযে ঞাণং, জাতিনিৰোধে ঞাণং, জাতিনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং; ভৱে ঞাণং, ভৱসমুদযে ঞাণং, ভৱনিৰোধে ঞাণং, ভৱনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং; উপাদানে ঞাণং, উপাদানসমুদযে ঞাণং, উপাদাননিৰোধে ঞাণং, উপাদাননিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং; তণ্হায ঞাণং, তণ্হাসমুদযে ঞাণং, তণ্হানিৰোধে ঞাণং, তণ্হানিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং; ৱেদনায ঞাণং, ৱেদনাসমুদযে ঞাণং, ৱেদনানিৰোধে ঞাণং, ৱেদনানিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং; ফস্সে ঞাণং…পে… সড়াযতনে ঞাণং… নামৰূপে ঞাণং… ৱিঞ্ঞাণে ঞাণং… সঙ্খাৰেসু ঞাণং, সঙ্খাৰসমুদযে ঞাণং, সঙ্খাৰনিৰোধে ঞাণং, সঙ্খাৰনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং. ইমানি ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, চতুচত্তাৰীসং ঞাণৱত্থূনি.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, জৰামৰণং? যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হি তম্হি সত্তনিকাযে জৰা জীৰণতা খণ্ডিচ্চং পালিচ্চং ৱলিত্তচতা আযুনো সংহানি ইন্দ্ৰিযানং পৰিপাকো, অযং ৱুচ্চতি জৰা. যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হা তম্হা সত্তনিকাযা চুতি চৱনতা ভেদো অন্তৰধানং মচ্চু মৰণং কালকিৰিযা খন্ধানং ভেদো কড়েৱৰস্স নিক্খেপো. ইদং ৱুচ্চতি মৰণং. ইতি অযঞ্চ জৰা, ইদঞ্চ মৰণং; ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, জৰামৰণং.

‘‘জাতিসমুদযা জৰামৰণসমুদযো; জাতিনিৰোধা জৰামৰণনিৰোধো; অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো জৰামৰণনিৰোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো এৱং জৰামৰণং পজানাতি, এৱং জৰামৰণসমুদযং পজানাতি, এৱং জৰামৰণনিৰোধং পজানাতি, এৱং জৰামৰণনিৰোধগামিনিং পটিপদং পজানাতি, ইদমস্স ধম্মে ঞাণং. সো ইমিনা ধম্মেন দিট্ঠেন ৱিদিতেন অকালিকেন পত্তেন পৰিযোগাড়্হেন অতীতানাগতেন যং নেতি.

‘‘যে খো কেচি অতীতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা জৰামৰণং অব্ভঞ্ঞংসু, জৰামৰণসমুদযং অব্ভঞ্ঞংসু, জৰামৰণনিৰোধং অব্ভঞ্ঞংসু, জৰামৰণনিৰোধগামিনিং পটিপদং অব্ভঞ্ঞংসু, সব্বে তে এৱমেৱ অব্ভঞ্ঞংসু, সেয্যথাপাহং এতৰহি.

‘‘যেপি হি কেচি অনাগতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা জৰামৰণং অভিজানিস্সন্তি, জৰামৰণসমুদযং অভিজানিস্সন্তি, জৰামৰণনিৰোধং অভিজানিস্সন্তি, জৰামৰণনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিজানিস্সন্তি, সব্বে তে এৱমেৱ অভিজানিস্সন্তি, সেয্যথাপাহং এতৰহীতি. ইদমস্স অন্ৱযে ঞাণং.

‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স ইমানি দ্ৱে ঞাণানি পৰিসুদ্ধানি হোন্তি পৰিযোদাতানি – ধম্মে ঞাণঞ্চ অন্ৱযে ঞাণঞ্চ. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো দিট্ঠিসম্পন্নো ইতিপি, দস্সনসম্পন্নো ইতিপি, আগতো ইমং সদ্ধম্মং ইতিপি, পস্সতি ইমং সদ্ধম্মং ইতিপি, সেক্খেন ঞাণেন সমন্নাগতো ইতিপি, সেক্খায ৱিজ্জায সমন্নাগতো ইতিপি, ধম্মসোতং সমাপন্নো ইতিপি, অৰিযো নিব্বেধিকপঞ্ঞো ইতিপি, অমতদ্ৱাৰং আহচ্চ তিট্ঠতি ইতিপীতি.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, জাতি…পে… কতমো চ, ভিক্খৱে, ভৱো… কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, উপাদানং… কতমা চ, ভিক্খৱে তণ্হা… কতমা চ, ভিক্খৱে, ৱেদনা… কতমো চ, ভিক্খৱে, ফস্সো… কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, সড়াযতনং… কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, নামৰূপং … কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণং… কতমে চ, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা? তযোমে, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা – কাযসঙ্খাৰো, ৱচীসঙ্খাৰো, চিত্তসঙ্খাৰোতি. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, সঙ্খাৰা.

‘‘অৱিজ্জাসমুদযা সঙ্খাৰসমুদযো; অৱিজ্জানিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধো; অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো সঙ্খাৰনিৰোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো এৱং সঙ্খাৰে পজানাতি, এৱং সঙ্খাৰসমুদযং পজানাতি, এৱং সঙ্খাৰনিৰোধং পজানাতি, এৱং সঙ্খাৰনিৰোধগামিনিং পটিপদং পজানাতি, ইদমস্স ধম্মে ঞাণং. সো ইমিনা ধম্মেন দিট্ঠেন ৱিদিতেন অকালিকেন পত্তেন পৰিযোগাড়্হেন অতীতানাগতেন যং নেতি.

‘‘যে খো কেচি অতীতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা সঙ্খাৰে অব্ভঞ্ঞংসু, সঙ্খাৰসমুদযং অব্ভঞ্ঞংসু, সঙ্খাৰনিৰোধং অব্ভঞ্ঞংসু, সঙ্খাৰনিৰোধগামিনিং পটিপদং অব্ভঞ্ঞংসু, সব্বে তে এৱমেৱ অব্ভঞ্ঞংসু, সেয্যথাপাহং এতৰহি.

‘‘যেপি হি কেচি অনাগতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা সঙ্খাৰে অভিজানিস্সন্তি, সঙ্খাৰসমুদযং অভিজানিস্সন্তি, সঙ্খাৰনিৰোধং অভিজানিস্সন্তি, সঙ্খাৰনিৰোধগামিনিং পটিপদং অভিজানিস্সন্তি, সব্বে তে এৱমেৱ অভিজানিস্সন্তি, সেয্যথাপাহং এতৰহি. ইদমস্স অন্ৱযে ঞাণং.