২. মোড়িযফগ্গুনসুত্তং

১২. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, আহাৰা ভূতানং ৱা সত্তানং ঠিতিযা সম্ভৱেসীনং ৱা অনুগ্গহায. কতমে চত্তাৰো? কবড়ীকাৰো আহাৰো – ওড়াৰিকো ৱা সুখুমো ৱা, ফস্সো দুতিযো, মনোসঞ্চেতনা ততিযা, ৱিঞ্ঞাণং চতুত্থং. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো আহাৰা ভূতানং ৱা সত্তানং ঠিতিযা সম্ভৱেসীনং ৱা অনুগ্গহাযা’’তি.

এৱং ৱুত্তে, আযস্মা মোড়িযফগ্গুনো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভন্তে, ৱিঞ্ঞাণাহাৰং আহাৰেতী’’তি? ‘‘নো কল্লো পঞ্হো’’তি ভগৱা অৱোচ – ‘‘‘আহাৰেতী’তি অহং ন ৱদামি. ‘আহাৰেতী’তি চাহং ৱদেয্যং, তত্ৰস্স কল্লো পঞ্হো – ‘কো নু খো, ভন্তে, আহাৰেতী’তি? এৱং চাহং ন ৱদামি. এৱং মং অৱদন্তং যো এৱং পুচ্ছেয্য – ‘কিস্স নু খো, ভন্তে, ৱিঞ্ঞাণাহাৰো’তি, এস কল্লো পঞ্হো. তত্ৰ কল্লং ৱেয্যাকৰণং – ‘ৱিঞ্ঞাণাহাৰো আযতিং পুনব্ভৱাভিনিব্বত্তিযা পচ্চযো, তস্মিং ভূতে সতি সড়াযতনং, সড়াযতনপচ্চযা ফস্সো’’’তি.

‘‘কো নু খো, ভন্তে, ফুসতী’’তি? ‘‘নো কল্লো পঞ্হো’’তি ভগৱা অৱোচ – ‘‘‘ফুসতী’তি অহং ন ৱদামি. ‘ফুসতী’তি চাহং ৱদেয্যং, তত্ৰস্স কল্লো পঞ্হো – ‘কো নু খো, ভন্তে, ফুসতী’তি? এৱং চাহং ন ৱদামি. এৱং মং অৱদন্তং যো এৱং পুচ্ছেয্য – ‘কিংপচ্চযা নু খো, ভন্তে, ফস্সো’তি, এস কল্লো পঞ্হো. তত্ৰ কল্লং ৱেয্যাকৰণং – ‘সড়াযতনপচ্চযা ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা’’’তি.

‘‘কো নু খো, ভন্তে, ৱেদযতী’’তি [ৱেদিযতীতি (সী. পী. ক.)]? ‘‘নো কল্লো পঞ্হো’’তি ভগৱা অৱোচ – ‘‘‘ৱেদযতী’তি অহং ন ৱদামি. ‘ৱেদযতী’তি চাহং ৱদেয্যং, তত্ৰস্স কল্লো পঞ্হো – ‘কো নু খো, ভন্তে, ৱেদযতী’তি? এৱং চাহং ন ৱদামি. এৱং মং অৱদন্তং যো এৱং পুচ্ছেয্য – ‘কিংপচ্চযা নু খো, ভন্তে, ৱেদনা’তি, এস কল্লো পঞ্হো. তত্ৰ কল্লং ৱেয্যাকৰণং – ‘ফস্সপচ্চযা ৱেদনা, ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা’’’তি.

‘‘কো নু খো, ভন্তে, তসতী’’তি [তণ্হীযতীতি (সী. স্যা. কং.)]? ‘‘নো কল্লো পঞ্হো’’তি ভগৱা অৱোচ – ‘‘‘তসতী’তি অহং ন ৱদামি. ‘তসতী’তি চাহং ৱদেয্যং, তত্ৰস্স কল্লো পঞ্হো – ‘কো নু খো, ভন্তে, তসতী’তি? এৱং চাহং ন ৱদামি. এৱং মং অৱদন্তং যো এৱং পুচ্ছেয্য – ‘কিংপচ্চযা নু খো, ভন্তে, তণ্হা’তি, এস কল্লো পঞ্হো. তত্ৰ কল্লং ৱেয্যাকৰণং – ‘ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা, তণ্হাপচ্চযা উপাদান’’’ন্তি.

‘‘কো নু খো, ভন্তে, উপাদিযতী’’তি? ‘‘নো কল্লো পঞ্হো’’তি ভগৱা অৱোচ – ‘‘‘উপাদিযতী’তি অহং ন ৱদামি. ‘উপাদিযতী’তি চাহং ৱদেয্যং, তত্ৰস্স কল্লো পঞ্হো – ‘কো নু খো, ভন্তে, উপাদিযতী’তি? এৱং চাহং ন ৱদামি. এৱং মং অৱদন্তং যো এৱং পুচ্ছেয্য – ‘কিংপচ্চযা নু খো, ভন্তে, উপাদান’ন্তি, এস কল্লো পঞ্হো. তত্ৰ কল্লং ৱেয্যাকৰণং – ‘তণ্হাপচ্চযা উপাদানং; উপাদানপচ্চযা ভৱো’তি…পে… এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি.

‘‘ছন্নং ত্ৱেৱ, ফগ্গুন, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা ফস্সনিৰোধো; ফস্সনিৰোধা ৱেদনানিৰোধো; ৱেদনানিৰোধা তণ্হানিৰোধো; তণ্হানিৰোধা উপাদাননিৰোধো; উপাদাননিৰোধা ভৱনিৰোধো; ভৱনিৰোধা জাতিনিৰোধো; জাতিনিৰোধা জৰামৰণং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা নিৰুজ্ঝন্তি. এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিৰোধো হোতী’’তি. দুতিযং.