৭. ব্ৰাহ্মণসংযুত্তং

১. অৰহন্তৱগ্গো

১. ধনঞ্জানীসুত্তং

১৮৭. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্স ভাৰদ্ৱাজগোত্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স ধনঞ্জানী [ধানঞ্জানী (পী. সী. অট্ঠ.)] নাম ব্ৰাহ্মণী অভিপ্পসন্না হোতি বুদ্ধে চ ধম্মে চ সঙ্ঘে চ. অথ খো ধনঞ্জানী ব্ৰাহ্মণী ভাৰদ্ৱাজগোত্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স ভত্তং উপসংহৰন্তী উপক্খলিত্ৱা তিক্খত্তুং উদানং উদানেসি –

‘‘নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স;

নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স;

নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি.

এৱং ৱুত্তে, ভাৰদ্ৱাজগোত্তো ব্ৰাহ্মণো ধনঞ্জানিং ব্ৰাহ্মণিং এতদৱোচ – ‘‘এৱমেৱং পনাযং ৱসলী যস্মিং ৱা তস্মিং ৱা তস্স মুণ্ডকস্স সমণস্স ৱণ্ণং ভাসতি. ইদানি ত্যাহং, ৱসলি, তস্স সত্থুনো ৱাদং আৰোপেস্সামী’’তি. ‘‘ন খ্ৱাহং তং, ব্ৰাহ্মণ, পস্সামি সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায, যো তস্স ভগৱতো ৱাদং আৰোপেয্য অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. অপি চ ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, গচ্ছ, গন্ত্ৱা ৱিজানিস্সসী’’তি [গন্ত্ৱাপি জানিস্সসীতি (স্যা. কং.)].

অথ খো ভাৰদ্ৱাজগোত্তো ব্ৰাহ্মণো কুপিতো অনত্তমনো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ভাৰদ্ৱাজগোত্তো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘কিংসু ছেত্ৱা সুখং সেতি, কিংসু ছেত্ৱা ন সোচতি;

কিস্সস্সু একধম্মস্স, ৱধং ৰোচেসি গোতমা’’তি.

‘‘কোধং ছেত্ৱা সুখং সেতি, কোধং ছেত্ৱা ন সোচতি;

কোধস্স ৱিসমূলস্স, মধুৰগ্গস্স ব্ৰাহ্মণ;

ৱধং অৰিযা পসংসন্তি, তঞ্হি ছেত্ৱা ন সোচতী’’তি.

এৱং ৱুত্তে, ভাৰদ্ৱাজগোত্তো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য – চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তীতি; এৱমেৱং ভোতা গোতমেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং, ভন্তে, ভগৱন্তং গোতমং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. লভেয্যাহং ভোতো গোতমস্স সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি.

অলত্থ খো ভাৰদ্ৱাজগোত্তো ব্ৰাহ্মণো ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদং. অচিৰূপসম্পন্নো খো পনাযস্মা ভাৰদ্ৱাজো একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো নচিৰস্সেৱ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসি. ‘‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’’তি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰো চ পনাযস্মা ভাৰদ্ৱাজো অৰহতং অহোসীতি.

২. অক্কোসসুত্তং

১৮৮. একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. অস্সোসি খো অক্কোসকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো – ‘‘ভাৰদ্ৱাজগোত্তো কিৰ ব্ৰাহ্মণো সমণস্স গোতমস্স সন্তিকে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো’’তি কুপিতো অনত্তমনো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অসব্ভাহি ফৰুসাহি ৱাচাহি অক্কোসতি পৰিভাসতি.

এৱং ৱুত্তে, ভগৱা অক্কোসকভাৰদ্ৱাজং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচ – ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, ব্ৰাহ্মণ, অপি নু খো তে আগচ্ছন্তি মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা অতিথিযো [অতিথযো (?)]’’তি? ‘‘অপ্পেকদা মে, ভো গোতম, আগচ্ছন্তি মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা অতিথিযো’’তি. ‘‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, ব্ৰাহ্মণ, অপি নু তেসং অনুপ্পদেসি খাদনীযং ৱা ভোজনীযং ৱা সাযনীযং ৱা’’’তি? ‘‘‘অপ্পেকদা নেসাহং, ভো গোতম, অনুপ্পদেমি খাদনীযং ৱা ভোজনীযং ৱা সাযনীযং ৱা’’’তি. ‘‘‘সচে খো পন তে, ব্ৰাহ্মণ, নপ্পটিগ্গণ্হন্তি, কস্স তং হোতী’’’তি? ‘‘‘সচে তে, ভো গোতম, নপ্পটিগ্গণ্হন্তি, অম্হাকমেৱ তং হোতী’’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ব্ৰাহ্মণ, যং ত্ৱং অম্হে অনক্কোসন্তে অক্কোসসি, অৰোসেন্তে ৰোসেসি, অভণ্ডন্তে ভণ্ডসি, তং তে মযং নপ্পটিগ্গণ্হাম. তৱেৱেতং, ব্ৰাহ্মণ, হোতি; তৱেৱেতং, ব্ৰাহ্মণ, হোতি’’.

‘‘যো খো, ব্ৰাহ্মণ, অক্কোসন্তং পচ্চক্কোসতি, ৰোসেন্তং পটিৰোসেতি, ভণ্ডন্তং পটিভণ্ডতি, অযং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, সম্ভুঞ্জতি ৱীতিহৰতীতি. তে মযং তযা নেৱ সম্ভুঞ্জাম ন ৱীতিহৰাম. তৱেৱেতং, ব্ৰাহ্মণ, হোতি; তৱেৱেতং, ব্ৰাহ্মণ, হোতী’’তি. ‘‘ভৱন্তং খো গোতমং সৰাজিকা পৰিসা এৱং জানাতি – ‘অৰহং সমণো গোতমো’তি. অথ চ পন ভৱং গোতমো কুজ্ঝতী’’তি.

‘‘অক্কোধস্স কুতো কোধো, দন্তস্স সমজীৱিনো;

সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তস্স, উপসন্তস্স তাদিনো.

‘‘তস্সেৱ তেন পাপিযো, যো কুদ্ধং পটিকুজ্ঝতি;

কুদ্ধং অপ্পটিকুজ্ঝন্তো, সঙ্গামং জেতি দুজ্জযং.

‘‘উভিন্নমত্থং চৰতি, অত্তনো চ পৰস্স চ;

পৰং সঙ্কুপিতং ঞত্ৱা, যো সতো উপসম্মতি.

‘‘উভিন্নং তিকিচ্ছন্তানং, অত্তনো চ পৰস্স চ;

জনা মঞ্ঞন্তি বালোতি, যে ধম্মস্স অকোৱিদা’’তি.

এৱং ৱুত্তে, অক্কোসকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… এসাহং ভৱন্তং গোতমং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. লভেয্যাহং, ভন্তে, ভোতো গোতমস্স সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি.

অলত্থ খো অক্কোসকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদং. অচিৰূপসম্পন্নো খো পনাযস্মা অক্কোসকভাৰদ্ৱাজো একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো নচিৰস্সেৱ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসি. ‘‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং নাপৰং ইত্থত্তাযা’’তি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰো চ পনাযস্মা ভাৰদ্ৱাজো অৰহতং অহোসীতি.

৩. অসুৰিন্দকসুত্তং

১৮৯. একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. অস্সোসি খো অসুৰিন্দকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো – ‘‘ভাৰদ্ৱাজগোত্তো ব্ৰাহ্মণো কিৰ সমণস্স গোতমস্স সন্তিকে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো’’তি কুপিতো অনত্তমনো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অসব্ভাহি ফৰুসাহি ৱাচাহি অক্কোসতি পৰিভাসতি. এৱং ৱুত্তে, ভগৱা তুণ্হী অহোসি. অথ খো অসুৰিন্দকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘জিতোসি, সমণ, জিতোসি, সমণা’’তি.

‘‘জযং ৱে মঞ্ঞতি বালো, ৱাচায ফৰুসং ভণং;

জযঞ্চেৱস্স তং হোতি, যা তিতিক্খা ৱিজানতো.

‘‘তস্সেৱ তেন পাপিযো, যো কুদ্ধং পটিকুজ্ঝতি;

কুদ্ধং অপ্পটিকুজ্ঝন্তো, সঙ্গামং জেতি দুজ্জযং.

‘‘উভিন্নমত্থং চৰতি, অত্তনো চ পৰস্স চ;

পৰং সঙ্কুপিতং ঞত্ৱা, যো সতো উপসম্মতি.

‘‘উভিন্নং তিকিচ্ছন্তানং, অত্তনো চ পৰস্স চ;

জনা মঞ্ঞন্তি বালোতি, যে ধম্মস্স অকোৱিদা’’তি.

এৱং ৱুত্তে, অসুৰিন্দকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰো চ পনাযস্মা ভাৰদ্ৱাজো অৰহতং অহোসী’’তি.

৪. বিলঙ্গিকসুত্তং

১৯০. একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. অস্সোসি খো বিলঙ্গিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো – ‘‘ভাৰদ্ৱাজগোত্তো কিৰ ব্ৰাহ্মণো সমণস্স গোতমস্স সন্তিকে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো’’তি কুপিতো অনত্তমনো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তুণ্হীভূতো একমন্তং অট্ঠাসি. অথ খো ভগৱা বিলঙ্গিকস্স ভাৰদ্ৱাজস্স ব্ৰাহ্মণস্স চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায বিলঙ্গিকং ভাৰদ্ৱাজং ব্ৰাহ্মণং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘যো অপ্পদুট্ঠস্স নৰস্স দুস্সতি,

সুদ্ধস্স পোসস্স অনঙ্গণস্স;

তমেৱ বালং পচ্চেতি পাপং,

সুখুমো ৰজো পটিৱাতংৱ খিত্তো’’তি.

এৱং ৱুত্তে, ৱিলঙ্গিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰো চ পনাযস্মা ভাৰদ্ৱাজো অৰহতং অহোসী’’তি.

৫. অহিংসকসুত্তং

১৯১. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো অহিংসকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো অহিংসকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অহিংসকাহং, ভো গোতম, অহিংসকাহং, ভো গোতমা’’তি.

‘‘যথা নামং তথা চস্স, সিযা খো ত্ৱং অহিংসকো;

যো চ কাযেন ৱাচায, মনসা চ ন হিংসতি;

স ৱে অহিংসকো হোতি, যো পৰং ন ৱিহিংসতী’’তি.

এৱং ৱুত্তে, অহিংসকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰো চ পনাযস্মা অহিংসকভাৰদ্ৱাজো অৰহতং অহোসী’’তি.

৬. জটাসুত্তং

১৯২. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো জটাভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো জটাভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘অন্তোজটা বহিজটা, জটায জটিতা পজা;

তং তং গোতম পুচ্ছামি, কো ইমং ৱিজটযে জট’’ন্তি.

‘‘সীলে পতিট্ঠায নৰো সপঞ্ঞো, চিত্তং পঞ্ঞঞ্চ ভাৱযং;

আতাপী নিপকো ভিক্খু, সো ইমং ৱিজটযে জটং.

‘‘যেসং ৰাগো চ দোসো চ, অৱিজ্জা চ ৱিৰাজিতা;

খীণাসৱা অৰহন্তো, তেসং ৱিজটিতা জটা.

‘‘যত্থ নামঞ্চ ৰূপঞ্চ, অসেসং উপৰুজ্ঝতি;

পটিঘং ৰূপসঞ্ঞা চ, এত্থেসা ছিজ্জতে জটা’’তি.

এৱং ৱুত্তে, জটাভাৰদ্ৱাজো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… অঞ্ঞতৰো চ পনাযস্মা ভাৰদ্ৱাজো অৰহতং অহোসী’’তি.

৭. সুদ্ধিকসুত্তং

১৯৩. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো সুদ্ধিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সুদ্ধিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অজ্ঝভাসি –

‘‘ন ব্ৰাহ্মণো [নাব্ৰাহ্মণো (?)] সুজ্ঝতি কোচি, লোকে সীলৱাপি তপোকৰং;

ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো, সো সুজ্ঝতি ন অঞ্ঞা ইতৰা পজা’’তি.

‘‘বহুম্পি পলপং জপ্পং, ন জচ্চা হোতি ব্ৰাহ্মণো;

অন্তোকসম্বু সঙ্কিলিট্ঠো, কুহনং উপনিস্সিতো.

‘‘খত্তিযো ব্ৰাহ্মণো ৱেস্সো, সুদ্দো চণ্ডালপুক্কুসো;

আৰদ্ধৱীৰিযো পহিতত্তো, নিচ্চং দড়্হপৰক্কমো;

পপ্পোতি পৰমং সুদ্ধিং, এৱং জানাহি ব্ৰাহ্মণা’’তি.

এৱং ৱুত্তে, সুদ্ধিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… অঞ্ঞতৰো চ পনাযস্মা ভাৰদ্ৱাজো অৰহতং অহোসী’’তি.

৮. অগ্গিকসুত্তং

১৯৪. একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন অগ্গিকভাৰদ্ৱাজস্স ব্ৰাহ্মণস্স সপ্পিনা পাযসো সন্নিহিতো হোতি – ‘‘অগ্গিং জুহিস্সামি, অগ্গিহুত্তং পৰিচৰিস্সামী’’তি.

অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায ৰাজগহং পিণ্ডায পাৱিসি. ৰাজগহে সপদানং পিণ্ডায চৰমানো যেন অগ্গিকভাৰদ্ৱাজস্স ব্ৰাহ্মণস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. অদ্দসা খো অগ্গিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং পিণ্ডায ঠিতং. দিস্ৱান ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘তীহি ৱিজ্জাহি সম্পন্নো, জাতিমা সুতৱা বহূ;

ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো, সোমং ভুঞ্জেয্য পাযস’’ন্তি.

‘‘বহুম্পি পলপং জপ্পং, ন জচ্চা হোতি ব্ৰাহ্মণো;

অন্তোকসম্বু সংকিলিট্ঠো, কুহনাপৰিৱাৰিতো.

‘‘পুব্বেনিৱাসং যো ৱেদী, সগ্গাপাযঞ্চ পস্সতি;

অথো জাতিক্খযং পত্তো, অভিঞ্ঞাৱোসিতো মুনি.

‘‘এতাহি তীহি ৱিজ্জাহি, তেৱিজ্জো হোতি ব্ৰাহ্মণো;

ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো, সোমং ভুঞ্জেয্য পাযস’’ন্তি.

‘‘ভুঞ্জতু ভৱং গোতমো. ব্ৰাহ্মণো ভৱ’’ন্তি.

‘‘গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্যং,

সম্পস্সতং ব্ৰাহ্মণ নেস ধম্মো;

গাথাভিগীতং পনুদন্তি বুদ্ধা,

ধম্মে সতি ব্ৰাহ্মণ ৱুত্তিৰেসা.

‘‘অঞ্ঞেন চ কেৱলিনং মহেসিং,

খীণাসৱং কুক্কুচ্চৱূপসন্তং;

অন্নেন পানেন উপট্ঠহস্সু,

খেত্তঞ্হি তং পুঞ্ঞপেক্খস্স হোতী’’তি.

এৱং ৱুত্তে, অগ্গিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… অঞ্ঞতৰো চ পনাযস্মা অগ্গিকভাৰদ্ৱাজো অৰহতং অহোসী’’তি.

৯. সুন্দৰিকসুত্তং

১৯৫. একং সমযং ভগৱা কোসলেসু ৱিহৰতি সুন্দৰিকায নদিযা তীৰে. তেন খো পন সমযেন সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো সুন্দৰিকায নদিযা তীৰে অগ্গিং জুহতি, অগ্গিহুত্তং পৰিচৰতি. অথ খো সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো অগ্গিং জুহিত্ৱা অগ্গিহুত্তং পৰিচৰিত্ৱা উট্ঠাযাসনা সমন্তা চতুদ্দিসা অনুৱিলোকেসি – ‘‘কো নু খো ইমং হব্যসেসং ভুঞ্জেয্যা’’তি? অদ্দসা খো সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে সসীসং পাৰুতং নিসিন্নং. দিস্ৱান ৱামেন হত্থেন হব্যসেসং গহেত্ৱা দক্খিণেন হত্থেন কমণ্ডলুং গহেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি. অথ খো ভগৱা সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজস্স ব্ৰাহ্মণস্স পদসদ্দেন সীসং ৱিৱৰি. অথ খো সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ‘মুণ্ডো অযং ভৱং, মুণ্ডকো অযং ভৱ’ন্তি ততোৱ পুন নিৱত্তিতুকামো অহোসি. অথ খো সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজস্স ব্ৰাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘মুণ্ডাপি হি ইধেকচ্চে ব্ৰাহ্মণা ভৱন্তি; যংনূনাহং তং উপসঙ্কমিত্ৱা জাতিং পুচ্ছেয্য’ন্তি.

অথ খো সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘কিংজচ্চো ভৱ’ন্তি?

‘‘মা জাতিং পুচ্ছ চৰণঞ্চ পুচ্ছ,

কট্ঠা হৱে জাযতি জাতৱেদো;

নীচাকুলীনোপি মুনি ধিতিমা,

আজানীযো হোতি হিৰীনিসেধো.

‘‘সচ্চেন দন্তো দমসা উপেতো,

ৱেদন্তগূ ৱুসিতব্ৰহ্মচৰিযো;

যঞ্ঞোপনীতো তমুপৱ্হযেথ,

কালেন সো জুহতি দক্খিণেয্যে’’তি.

‘‘অদ্ধা সুযিট্ঠং সুহুতং মম যিদং,

যং তাদিসং ৱেদগুমদ্দসামি;

তুম্হাদিসানঞ্হি অদস্সনেন,

অঞ্ঞো জনো ভুঞ্জতি হব্যসেস’’ন্তি.

‘‘ভুঞ্জতু ভৱং গোতমো. ব্ৰাহ্মণো ভৱ’’ন্তি.

‘‘গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্যং,

সম্পস্সতং ব্ৰাহ্মণ নেস ধম্মো;

গাথাভিগীতং পনুদন্তি বুদ্ধা,

ধম্মে সতি ব্ৰাহ্মণ ৱুত্তিৰেসা.

‘‘অঞ্ঞেন চ কেৱলিনং মহেসিং,

খীণাসৱং কুক্কুচ্চৱূপসন্তং;

অন্নেন পানেন উপট্ঠহস্সু,

খেত্তঞ্হি তং পুঞ্ঞপেক্খস্স হোতী’’তি.

‘‘অথ কস্স চাহং, ভো গোতম, ইমং হব্যসেসং দম্মী’’তি? ‘‘ন খ্ৱাহং, ব্ৰাহ্মণ, পস্সামি সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায যস্সেসো হব্যসেসো ভুত্তো সম্মা পৰিণামং গচ্ছেয্য অঞ্ঞত্ৰ, ব্ৰাহ্মণ, তথাগতস্স ৱা তথাগতসাৱকস্স ৱা. তেন হি ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, তং হব্যসেসং অপ্পহৰিতে ৱা ছড্ডেহি অপ্পাণকে ৱা উদকে ওপিলাপেহী’’তি.

অথ খো সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো তং হব্যসেসং অপ্পাণকে উদকে ওপিলাপেসি. অথ খো সো হব্যসেসো উদকে পক্খিত্তো চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সন্ধূপাযতি সম্পধূপাযতি. সেয্যথাপি নাম ফালো [লোহো (ক.)] দিৱসংসন্তত্তো [দিৱসসন্তত্তো (সী. স্যা. কং. পী.)] উদকে পক্খিত্তো চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সন্ধূপাযতি সম্পধূপাযতি; এৱমেৱ সো হব্যসেসো উদকে পক্খিত্তো চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সন্ধূপাযতি সম্পধূপাযতি.

অথ খো সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো সংৱিগ্গো লোমহট্ঠজাতো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতং খো সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজং ব্ৰাহ্মণং ভগৱা গাথাহি অজ্ঝভাসি –

‘‘মা ব্ৰাহ্মণ দাৰু সমাদহানো,

সুদ্ধিং অমঞ্ঞি বহিদ্ধা হি এতং;

ন হি তেন সুদ্ধিং কুসলা ৱদন্তি,

যো বাহিৰেন পৰিসুদ্ধিমিচ্ছে.

‘‘হিত্ৱা অহং ব্ৰাহ্মণ দাৰুদাহং

অজ্ঝত্তমেৱুজ্জলযামি [অজ্ঝত্তমেৱ জলযামি (সী. স্যা. কং. পী.)] জোতিং;

নিচ্চগ্গিনী নিচ্চসমাহিতত্তো,

অৰহং অহং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰামি.

‘‘মানো হি তে ব্ৰাহ্মণ খাৰিভাৰো,

কোধো ধুমো ভস্মনি মোসৱজ্জং;

জিৱ্হা সুজা হদযং জোতিঠানং,

অত্তা সুদন্তো পুৰিসস্স জোতি.

‘‘ধম্মো ৰহদো ব্ৰাহ্মণ সীলতিত্থো,

অনাৱিলো সব্ভি সতং পসত্থো;

যত্থ হৱে ৱেদগুনো সিনাতা,

অনল্লগত্তাৱ [অনল্লীনগত্তাৱ (সী. পী. ক.)] তৰন্তি পাৰং.

‘‘সচ্চং ধম্মো সংযমো ব্ৰহ্মচৰিযং,

মজ্ঝে সিতা ব্ৰাহ্মণ ব্ৰহ্মপত্তি;

স তুজ্জুভূতেসু নমো কৰোহি,

তমহং নৰং ধম্মসাৰীতি ব্ৰূমী’’তি.

এৱং ৱুত্তে, সুন্দৰিকভাৰদ্ৱাজো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… অঞ্ঞতৰো চ পনাযস্মা ভাৰদ্ৱাজো অৰহতং অহোসী’’তি.

১০. বহুধীতৰসুত্তং

১৯৬. একং সমযং ভগৱা কোসলেসু ৱিহৰতি অঞ্ঞতৰস্মিং ৱনসণ্ডে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰস্স ভাৰদ্ৱাজগোত্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স চতুদ্দস বলীবদ্দা নট্ঠা হোন্তি. অথ খো ভাৰদ্ৱাজগোত্তো ব্ৰাহ্মণো তে বলীবদ্দে গৱেসন্তো যেন সো ৱনসণ্ডো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা অদ্দস ভগৱন্তং তস্মিং ৱনসণ্ডে নিসিন্নং পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা উজুং কাযং পণিধায পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা. দিস্ৱান যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো সন্তিকে ইমা গাথাযো অভাসি –

‘‘ন হি নূনিমস্স [নহনূনিমস্স (সী. স্যা. কং.)] সমণস্স, বলীবদ্দা চতুদ্দস;

অজ্জসট্ঠিং ন দিস্সন্তি, তেনাযং সমণো সুখী.

‘‘ন হি নূনিমস্স সমণস্স, তিলাখেত্তস্মি পাপকা;

একপণ্ণা দুপণ্ণা [দ্ৱিপণ্ণা (সী. পী.)] চ, তেনাযং সমণো সুখী.