৬. ব্ৰহ্মলোকসুত্তং
১৭৭. সাৱত্থিনিদানং. তেন খো পন সমযেন ভগৱা দিৱাৱিহাৰগতো হোতি পটিসল্লীনো. অথ খো সুব্ৰহ্মা চ পচ্চেকব্ৰহ্মা সুদ্ধাৱাসো চ পচ্চেকব্ৰহ্মা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা পচ্চেকং দ্ৱাৰবাহং [পচ্চেকদ্ৱাৰবাহং (পী. ক.)] উপনিস্সায অট্ঠংসু. অথ খো সুব্ৰহ্মা পচ্চেকব্ৰহ্মা সুদ্ধাৱাসং পচ্চেকব্ৰহ্মানং এতদৱোচ – ‘‘অকালো খো তাৱ, মাৰিস, ভগৱন্তং পযিৰুপাসিতুং; দিৱাৱিহাৰগতো ভগৱা পটিসল্লীনো চ. অসুকো চ ব্ৰহ্মলোকো ইদ্ধো চেৱ ফীতো চ, ব্ৰহ্মা চ তত্ৰ পমাদৱিহাৰং ৱিহৰতি. আযাম, মাৰিস, যেন সো ব্ৰহ্মলোকো তেনুপসঙ্কমিস্সাম; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ব্ৰহ্মানং সংৱেজেয্যামা’’তি. ‘‘এৱং, মাৰিসা’’তি খো সুদ্ধাৱাসো পচ্চেকব্ৰহ্মা সুব্ৰহ্মুনো পচ্চেকব্ৰহ্মুনো পচ্চস্সোসি.
অথ খো সুব্ৰহ্মা চ পচ্চেকব্ৰহ্মা সুদ্ধাৱাসো চ পচ্চেকব্ৰহ্মা – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো…পে… এৱমেৱ – ভগৱতো পুৰতো অন্তৰহিতা তস্মিং ব্ৰহ্মলোকে পাতুৰহেসুং. অদ্দসা খো সো ব্ৰহ্মা তে ব্ৰহ্মানো দূৰতোৱ আগচ্ছন্তে. দিস্ৱান তে ব্ৰহ্মানো এতদৱোচ – ‘‘হন্দ কুতো নু তুম্হে, মাৰিসা, আগচ্ছথা’’তি? ‘‘আগতা খো মযং, মাৰিস, অম্হ তস্স ভগৱতো সন্তিকা অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. গচ্ছেয্যাসি পন ত্ৱং, মাৰিস, তস্স ভগৱতো উপট্ঠানং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি?
এৱং ৱুত্তো [এৱং ৱুত্তে (সী. স্যা. কং.)] খো সো ব্ৰহ্মা তং ৱচনং অনধিৱাসেন্তো সহস্সক্খত্তুং অত্তানং অভিনিম্মিনিত্ৱা সুব্ৰহ্মানং পচ্চেকব্ৰহ্মানং এতদৱোচ – ‘‘পস্সসি মে নো ত্ৱং, মাৰিস, এৱৰূপং ইদ্ধানুভাৱ’’ন্তি? ‘‘পস্সামি খো ত্যাহং, মাৰিস, এৱৰূপং ইদ্ধানুভাৱ’’ন্তি. ‘‘সো খ্ৱাহং, মাৰিস, এৱংমহিদ্ধিকো এৱংমহানুভাৱো কস্স অঞ্ঞস্স সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা উপট্ঠানং গমিস্সামী’’তি?
অথ খো সুব্ৰহ্মা পচ্চেকব্ৰহ্মা দ্ৱিসহস্সক্খত্তুং অত্তানং অভিনিম্মিনিত্ৱা তং ব্ৰহ্মানং এতদৱোচ – ‘‘পস্সসি মে নো ত্ৱং, মাৰিস, এৱৰূপং ইদ্ধানুভাৱ’’ন্তি? ‘‘পস্সামি খো ত্যাহং, মাৰিস, এৱৰূপং ইদ্ধানুভাৱ’’ন্তি. ‘‘তযা চ খো, মাৰিস, মযা চ স্ৱেৱ ভগৱা মহিদ্ধিকতৰো চেৱ মহানুভাৱতৰো চ. গচ্ছেয্যাসি ত্ৱং, মাৰিস, তস্স ভগৱতো উপট্ঠানং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি? অথ খো সো ব্ৰহ্মা সুব্ৰহ্মানং পচ্চেকব্ৰহ্মানং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘তযো সুপণ্ণা চতুৰো চ হংসা,
ব্যগ্ঘীনিসা পঞ্চসতা চ ঝাযিনো;
তযিদং ৱিমানং জলতে চ [জলতেৱ (পী. ক.)] ব্ৰহ্মে,
ওভাসযং উত্তৰস্সং দিসায’’ন্তি.
‘‘কিঞ্চাপি তে তং জলতে ৱিমানং,
ওভাসযং উত্তৰস্সং দিসাযং;
ৰূপে ৰণং দিস্ৱা সদা পৱেধিতং,
তস্মা ন ৰূপে ৰমতী সুমেধো’’তি.
অথ খো সুব্ৰহ্মা চ পচ্চেকব্ৰহ্মা সুদ্ধাৱাসো চ পচ্চেকব্ৰহ্মা তং ব্ৰহ্মানং সংৱেজেত্ৱা তত্থেৱন্তৰধাযিংসু. অগমাসি চ খো সো ব্ৰহ্মা অপৰেন সমযেন ভগৱতো উপট্ঠানং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সাতি.