৪. বকব্ৰহ্মসুত্তং
১৭৫. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন বকস্স ব্ৰহ্মুনো এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতি – ‘‘ইদং নিচ্চং, ইদং ধুৱং, ইদং সস্সতং, ইদং কেৱলং, ইদং অচৱনধম্মং, ইদঞ্হি ন জাযতি ন জীযতি ন মীযতি ন চৱতি ন উপপজ্জতি, ইতো চ পনঞ্ঞং উত্তৰিং [উত্তৰিং (সী. স্যা. কং. পী.)] নিস্সৰণং নত্থী’’তি.
অথ খো ভগৱা বকস্স ব্ৰহ্মুনো চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য এৱমেৱ – জেতৱনে অন্তৰহিতো তস্মিং ব্ৰহ্মলোকে পাতুৰহোসি. অদ্দসা খো বকো ব্ৰহ্মা ভগৱন্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘এহি খো মাৰিস, স্ৱাগতং তে, মাৰিস! চিৰস্সং খো মাৰিস! ইমং পৰিযাযমকাসি যদিদং ইধাগমনায. ইদঞ্হি, মাৰিস, নিচ্চং, ইদং ধুৱং, ইদং সস্সতং, ইদং কেৱলং, ইদং অচৱনধম্মং, ইদঞ্হি ন জাযতি ন জীযতি ন মীযতি ন চৱতি ন উপপজ্জতি. ইতো চ পনঞ্ঞং উত্তৰি নিস্সৰণং নত্থী’’তি.
এৱং ৱুত্তে, ভগৱা বকং ব্ৰহ্মানং এতদৱোচ – ‘‘অৱিজ্জাগতো ৱত, ভো, বকো ব্ৰহ্মা; অৱিজ্জাগতো ৱত, ভো, বকো ব্ৰহ্মা. যত্ৰ হি নাম অনিচ্চংযেৱ সমানং নিচ্চন্তি ৱক্খতি, অধুৱংযেৱ সমানং ধুৱন্তি ৱক্খতি, অসস্সতংযেৱ সমানং সস্সতন্তি ৱক্খতি, অকেৱলংযেৱ সমানং কেৱলন্তি ৱক্খতি, চৱনধম্মংযেৱ সমানং অচৱনধম্মন্তি ৱক্খতি. যত্থ চ পন জাযতি চ জীযতি চ মীযতি চ চৱতি চ উপপজ্জতি চ, তঞ্চ তথা ৱক্খতি – ‘ইদঞ্হি ন জাযতি ন জীযতি ন মীযতি ন চৱতি ন উপপজ্জতি’. সন্তঞ্চ পনঞ্ঞং উত্তৰি নিস্সৰণং, ‘নত্থঞ্ঞং উত্তৰি নিস্সৰণ’ন্তি ৱক্খতী’’তি.
‘‘দ্ৱাসত্ততি গোতম পুঞ্ঞকম্মা,
ৱসৱত্তিনো জাতিজৰং অতীতা;
অযমন্তিমা ৱেদগূ ব্ৰহ্মুপপত্তি,
অস্মাভিজপ্পন্তি জনা অনেকা’’তি.
‘‘অপ্পঞ্হি এতং ন হি দীঘমাযু,
যং ত্ৱং বক মঞ্ঞসি দীঘমাযুং;
সতং সহস্সানং [সহস্সান (স্যা. কং.)] নিৰব্বুদানং,
আযুং পজানামি তৱাহং ব্ৰহ্মে’’তি.
‘‘অনন্তদস্সী ভগৱাহমস্মি,
জাতিজৰং সোকমুপাতিৱত্তো;
কিং মে পুৰাণং ৱতসীলৱত্তং,
আচিক্খ মে তং যমহং ৱিজঞ্ঞা’’তি.
‘‘যং ত্ৱং অপাযেসি বহূ মনুস্সে,
পিপাসিতে ঘম্মনি সম্পৰেতে;
তং তে পুৰাণং ৱতসীলৱত্তং,
সুত্তপ্পবুদ্ধোৱ অনুস্সৰামি.
‘‘যং এণিকূলস্মিং জনং গহীতং,
অমোচযী গয্হকং নীযমানং;
তং তে পুৰাণং ৱতসীলৱত্তং,
সুত্তপ্পবুদ্ধোৱ অনুস্সৰামি.
‘‘গঙ্গায সোতস্মিং গহীতনাৱং,
লুদ্দেন নাগেন মনুস্সকম্যা;
পমোচযিত্থ বলসা পসয্হ,
তং তে পুৰাণং ৱতসীলৱত্তং,
সুত্তপ্পবুদ্ধোৱ অনুস্সৰামি.
‘‘কপ্পো চ তে বদ্ধচৰো অহোসিং,
সম্বুদ্ধিমন্তং [সম্বুদ্ধিৱন্তং (বহূসু)] ৱতিনং অমঞ্ঞি;
তং তে পুৰাণং ৱতসীলৱত্তং,
সুত্তপ্পবুদ্ধোৱ অনুস্সৰামী’’তি.
‘‘অদ্ধা পজানাসি মমেতমাযুং,
অঞ্ঞেপি [অঞ্ঞম্পি (সী. পী.)] জানাসি তথা হি বুদ্ধো;
তথা হি ত্যাযং জলিতানুভাৱো,
ওভাসযং তিট্ঠতি ব্ৰহ্মলোক’’ন্তি.