৩. ততিযৱগ্গো
১. সম্বহুলসুত্তং
১৫৭. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি সিলাৱতিযং. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ ভগৱতো অৱিদূৰে অপ্পমত্তা আতাপিনো পহিতত্তা ৱিহৰন্তি. অথ খো মাৰো পাপিমা ব্ৰাহ্মণৱণ্ণং অভিনিম্মিনিত্ৱা মহন্তেন জটণ্ডুৱেন অজিনক্খিপনিৱত্থো জিণ্ণো গোপানসিৱঙ্কো ঘুৰুঘুৰুপস্সাসী উদুম্বৰদণ্ডং গহেত্ৱা যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে ভিক্খূ এতদৱোচ – ‘‘দহৰা ভৱন্তো পব্বজিতা সুসূ কাড়কেসা ভদ্ৰেন যোব্বনেন সমন্নাগতা পঠমেন ৱযসা অনিক্কীড়িতাৱিনো কামেসু. ভুঞ্জন্তু ভৱন্তো মানুসকে কামে. মা সন্দিট্ঠিকং হিত্ৱা কালিকং অনুধাৱিত্থা’’তি. ‘‘ন খো মযং, ব্ৰাহ্মণ, সন্দিট্ঠিকং হিত্ৱা কালিকং অনুধাৱাম. কালিকঞ্চ খো মযং, ব্ৰাহ্মণ, হিত্ৱা সন্দিট্ঠিকং অনুধাৱাম. কালিকা হি, ব্ৰাহ্মণ, কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. সন্দিট্ঠিকো অযং ধম্মো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৱেদিতব্বো ৱিঞ্ঞূহী’’তি. এৱং ৱুত্তে, মাৰো পাপিমা সীসং ওকম্পেত্ৱা জিৱ্হং নিল্লালেত্ৱা তিৱিসাখং নলাটে নলাটিকং ৱুট্ঠাপেত্ৱা দণ্ডমোলুব্ভ পক্কামি.
অথ খো তে ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘ইধ মযং, ভন্তে, ভগৱতো অৱিদূৰে অপ্পমত্তা আতাপিনো পহিতত্তা ৱিহৰাম. অথ খো, ভন্তে, অঞ্ঞতৰো ব্ৰাহ্মণো মহন্তেন জটণ্ডুৱেন অজিনক্খিপনিৱত্থো জিণ্ণো গোপানসিৱঙ্কো ঘুৰুঘুৰুপস্সাসী উদুম্বৰদণ্ডং গহেত্ৱা যেন মযং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা অম্হে এতদৱোচ – ‘দহৰা ভৱন্তো পব্বজিতা সুসূ কাড়কেসা ভদ্ৰেন যোব্বনেন সমন্নাগতা পঠমেন ৱযসা অনিক্কীড়িতাৱিনো কামেসু. ভুঞ্জন্তু ভৱন্তো মানুসকে কামে. মা সন্দিট্ঠিকং হিত্ৱা কালিকং অনুধাৱিত্থা’তি. এৱং ৱুত্তে, মযং, ভন্তে, তং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচুম্হ – ‘ন খো মযং, ব্ৰাহ্মণ, সন্দিট্ঠিকং হিত্ৱা কালিকং অনুধাৱাম. কালিকঞ্চ খো মযং, ব্ৰাহ্মণ, হিত্ৱা সন্দিট্ঠিকং অনুধাৱাম. কালিকা হি, ব্ৰাহ্মণ, কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. সন্দিট্ঠিকো অযং ধম্মো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৱেদিতব্বো ৱিঞ্ঞূহী’তি. এৱং ৱুত্তে, ভন্তে, সো ব্ৰাহ্মণো সীসং ওকম্পেত্ৱা জিৱ্হং নিল্লালেত্ৱা তিৱিসাখং নলাটে নলাটিকং ৱুট্ঠাপেত্ৱা দণ্ডমোলুব্ভ পক্কন্তো’’তি.
‘‘নেসো, ভিক্খৱে, ব্ৰাহ্মণো. মাৰো এসো পাপিমা তুম্হাকং ৱিচক্খুকম্মায আগতো’’তি. অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং গাথং অভাসি –
‘‘যো দুক্খমদ্দক্খি যতোনিদানং,
কামেসু সো জন্তু কথং নমেয্য;
উপধিং ৱিদিত্ৱা সঙ্গোতি লোকে,
তস্সেৱ জন্তু ৱিনযায সিক্খে’’তি.
২. সমিদ্ধিসুত্তং
১৫৮. একং সমযং ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি সিলাৱতিযং. তেন খো পন সমযেন আযস্মা সমিদ্ধি ভগৱতো অৱিদূৰে অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰতি. অথ খো আযস্মতো সমিদ্ধিস্স ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মে, যস্স মে সত্থা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো. লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মে, য্ৱাহং এৱং স্ৱাক্খাতে ধম্মৱিনযে পব্বজিতো. লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মে, যস্স মে সব্ৰহ্মচাৰিনো সীলৱন্তো কল্যাণধম্মা’’তি. অথ খো মাৰো পাপিমা আযস্মতো সমিদ্ধিস্স চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায যেনাযস্মা সমিদ্ধি তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতো সমিদ্ধিস্স অৱিদূৰে মহন্তং ভযভেৰৱং সদ্দমকাসি, অপিস্সুদং পথৱী মঞ্ঞে উন্দ্ৰীযতি.
অথ খো আযস্মা সমিদ্ধি যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো আযস্মা সমিদ্ধি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইধাহং, ভন্তে, ভগৱতো অৱিদূৰে অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰামি. তস্স ময্হং, ভন্তে, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মে, যস্স মে সত্থা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো. লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মে, য্ৱাহং এৱং স্ৱাক্খাতে ধম্মৱিনযে পব্বজিতো. লাভা ৱত মে, সুলদ্ধং ৱত মে, যস্স মে সব্ৰহ্মচাৰিনো সীলৱন্তো কল্যাণধম্মা’তি. তস্স ময্হং, ভন্তে, অৱিদূৰে মহাভযভেৰৱসদ্দো অহোসি, অপিস্সুদং পথৱী মঞ্ঞে উন্দ্ৰীযতী’’তি.
‘‘নেসা, সমিদ্ধি, পথৱী উন্দ্ৰীযতি. মাৰো এসো পাপিমা তুয্হং ৱিচক্খুকম্মায আগতো. গচ্ছ ত্ৱং, সমিদ্ধি, তত্থেৱ অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰাহী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা সমিদ্ধি ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. দুতিযম্পি খো আযস্মা সমিদ্ধি তত্থেৱ অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহাসি. দুতিযম্পি খো আযস্মতো সমিদ্ধিস্স ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স…পে… দুতিযম্পি খো মাৰো পাপিমা আযস্মতো সমিদ্ধিস্স চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায…পে… অপিস্সুদং পথৱী মঞ্ঞে উন্দ্ৰীযতি. অথ খো আযস্মা সমিদ্ধি মাৰং পাপিমন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘সদ্ধাযাহং পব্বজিতো, অগাৰস্মা অনগাৰিযং;
সতি পঞ্ঞা চ মে বুদ্ধা, চিত্তঞ্চ সুসমাহিতং;
কামং কৰস্সু ৰূপানি, নেৱ মং ব্যাধযিস্সসী’’তি.
অথ খো মাৰো পাপিমা ‘‘জানাতি মং সমিদ্ধি ভিক্খূ’’তি দুক্খী দুম্মনো তত্থেৱন্তৰধাযীতি.
৩. গোধিকসুত্তং
১৫৯. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা গোধিকো ইসিগিলিপস্সে ৱিহৰতি কাড়সিলাযং. অথ খো আযস্মা গোধিকো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো সামযিকং চেতোৱিমুত্তিং ফুসি. অথ খো আযস্মা গোধিকো তম্হা সামযিকায চেতোৱিমুত্তিযা পৰিহাযি. দুতিযম্পি খো আযস্মা গোধিকো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো সামযিকং চেতোৱিমুত্তিং ফুসি. দুতিযম্পি খো আযস্মা গোধিকো তম্হা সামযিকায চেতোৱিমুত্তিযা পৰিহাযি. ততিযম্পি খো আযস্মা গোধিকো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো সামযিকং চেতোৱিমুত্তিং ফুসি. ততিযম্পি খো আযস্মা গোধিকো তম্হা…পে… পৰিহাযি. চতুত্থম্পি খো আযস্মা গোধিকো অপ্পমত্তো…পে… ৱিমুত্তিং ফুসি. চতুত্থম্পি খো আযস্মা গোধিকো তম্হা…পে… পৰিহাযি. পঞ্চমম্পি খো আযস্মা গোধিকো…পে… চেতোৱিমুত্তিং ফুসি. পঞ্চমম্পি খো আযস্মা…পে… ৱিমুত্তিযা পৰিহাযি. ছট্ঠম্পি খো আযস্মা গোধিকো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো সামযিকং চেতোৱিমুত্তিং ফুসি. ছট্ঠম্পি খো আযস্মা গোধিকো তম্হা সামযিকায চেতোৱিমুত্তিযা পৰিহাযি. সত্তমম্পি খো আযস্মা গোধিকো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো সামযিকং চেতোৱিমুত্তিং ফুসি.
অথ খো আযস্মতো গোধিকস্স এতদহোসি – ‘‘যাৱ ছট্ঠং খ্ৱাহং সামযিকায চেতোৱিমুত্তিযা পৰিহীনো. যংনূনাহং সত্থং আহৰেয্য’’ন্তি. অথ খো মাৰো পাপিমা আযস্মতো গোধিকস্স চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং গাথাহি অজ্ঝভাসি –
‘‘মহাৱীৰ মহাপঞ্ঞ, ইদ্ধিযা যসসা জল;
সব্বৱেৰভযাতীত, পাদে ৱন্দামি চক্খুম.
‘‘সাৱকো তে মহাৱীৰ, মৰণং মৰণাভিভূ;
আকঙ্খতি চেতযতি, তং নিসেধ জুতিন্ধৰ.
‘‘কথঞ্হি ভগৱা তুয্হং, সাৱকো সাসনে ৰতো;
অপ্পত্তমানসো সেক্খো, কালং কযিৰা জনেসুতা’’তি.
তেন খো পন সমযেন আযস্মতো গোধিকেন সত্থং আহৰিতং হোতি. অথ খো ভগৱা ‘‘মাৰো অযং পাপিমা’’ ইতি ৱিদিত্ৱা মাৰং পাপিমন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘এৱঞ্হি ধীৰা কুব্বন্তি, নাৱকঙ্খন্তি জীৱিতং;
সমূলং তণ্হমব্বুয্হ, গোধিকো পৰিনিব্বুতো’’তি.
অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আযাম, ভিক্খৱে, যেন ইসিগিলিপস্সং কাড়সিলা তেনুপসঙ্কমিস্সাম যত্থ গোধিকেন কুলপুত্তেন সত্থং আহৰিত’’ন্তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং.
অথ খো ভগৱা সম্বহুলেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং যেন ইসিগিলিপস্সং কাড়সিলা তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো ভগৱা আযস্মন্তং গোধিকং দূৰতোৱ মঞ্চকে ৱিৱত্তক্খন্ধং সেমানং [সেয্যমানং (স্যা. কং.), সোপ্পমানং (ক.)]. তেন খো পন সমযেন ধূমাযিতত্তং তিমিৰাযিতত্তং গচ্ছতেৱ পুৰিমং দিসং, গচ্ছতি পচ্ছিমং দিসং, গচ্ছতি উত্তৰং দিসং, গচ্ছতি দক্খিণং দিসং, গচ্ছতি উদ্ধং, গচ্ছতি অধো, গচ্ছতি অনুদিসং.
অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘পস্সথ নো তুম্হে, ভিক্খৱে, এতং ধূমাযিতত্তং তিমিৰাযিতত্তং গচ্ছতেৱ পুৰিমং দিসং, গচ্ছতি পচ্ছিমং দিসং, গচ্ছতি উত্তৰং দিসং, গচ্ছতি দক্খিণং দিসং, গচ্ছতি উদ্ধং, গচ্ছতি অধো, গচ্ছতি অনুদিস’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘এসো খো, ভিক্খৱে, মাৰো পাপিমা গোধিকস্স কুলপুত্তস্স ৱিঞ্ঞাণং সমন্ৱেসতি – ‘কত্থ গোধিকস্স কুলপুত্তস্স ৱিঞ্ঞাণং পতিট্ঠিত’ন্তি? অপ্পতিট্ঠিতেন চ, ভিক্খৱে, ৱিঞ্ঞাণেন গোধিকো কুলপুত্তো পৰিনিব্বুতো’’তি. অথ খো মাৰো পাপিমা বেলুৱপণ্ডুৱীণং আদায যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘উদ্ধং অধো চ তিৰিযং, দিসা অনুদিসা স্ৱহং;
অন্ৱেসং নাধিগচ্ছামি, গোধিকো সো কুহিং গতো’’তি.
‘‘যো [সো (সী. পী.)] ধীৰো ধিতিসম্পন্নো, ঝাযী ঝানৰতো সদা;
অহোৰত্তং অনুযুঞ্জং, জীৱিতং অনিকামযং.
‘‘জেত্ৱান মচ্চুনো [ভেত্ৱা নমুচিনো (সী.)] সেনং, অনাগন্ত্ৱা পুনব্ভৱং;
সমূলং তণ্হমব্বুয্হ, গোধিকো পৰিনিব্বুতো’’তি.
‘‘তস্স সোকপৰেতস্স, ৱীণা কচ্ছা অভস্সথ;
ততো সো দুম্মনো যক্খো, তত্থেৱন্তৰধাযথা’’তি [তত্থেৱন্তৰধাযিথাতি (স্যা. কং.), তত্থেৱ অন্তৰধাযীতি (ক.)].
৪. সত্তৱস্সানুবন্ধসুত্তং
১৬০. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা উৰুৱেলাযং ৱিহৰতি নজ্জা নেৰঞ্জৰায তীৰে অজপালনিগ্ৰোধে. তেন খো পন সমযেন মাৰো পাপিমা সত্তৱস্সানি ভগৱন্তং অনুবন্ধো হোতি ওতাৰাপেক্খো ওতাৰং অলভমানো. অথ খো মাৰো পাপিমা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘সোকাৱতিণ্ণো নু ৱনম্হি ঝাযসি,
ৱিত্তং নু জীনো উদ পত্থযানো;
আগুং নু গামস্মিমকাসি কিঞ্চি,
কস্মা জনেন ন কৰোসি সক্খিং;
সক্খী ন সম্পজ্জতি কেনচি তে’’তি.
‘‘সোকস্স মূলং পলিখায সব্বং,
অনাগু ঝাযামি অসোচমানো;
ছেত্ৱান সব্বং ভৱলোভজপ্পং,
অনাসৱো ঝাযামি পমত্তবন্ধূ’’তি.
‘‘যং ৱদন্তি মম যিদন্তি, যে ৱদন্তি মমন্তি চ;
এত্থ চে তে মনো অত্থি, ন মে সমণ মোক্খসী’’তি.
‘‘যং ৱদন্তি ন তং ময্হং, যে ৱদন্তি ন তে অহং;
এৱং পাপিম জানাহি, ন মে মগ্গম্পি দক্খসী’’তি.
‘‘সচে মগ্গং অনুবুদ্ধং, খেমং অমতগামিনং;
অপেহি গচ্ছ ত্ৱমেৱেকো, কিমঞ্ঞমনুসাসসী’’তি.
‘‘অমচ্চুধেয্যং পুচ্ছন্তি, যে জনা পাৰগামিনো;
তেসাহং পুট্ঠো অক্খামি, যং সচ্চং তং নিৰূপধি’’ন্তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, গামস্স ৱা নিগমস্স ৱা অৱিদূৰে পোক্খৰণী. তত্ৰস্স কক্কটকো. অথ খো, ভন্তে, সম্বহুলা কুমাৰকা ৱা কুমাৰিকাযো ৱা তম্হা গামা ৱা নিগমা ৱা নিক্খমিত্ৱা যেন সা পোক্খৰণী তেনুপসঙ্কমেয্যুং; উপসঙ্কমিত্ৱা তং কক্কটকং উদকা উদ্ধৰিত্ৱা থলে পতিট্ঠপেয্যুং. যং যদেৱ হি সো, ভন্তে, কক্কটকো অড়ং অভিনিন্নামেয্য তং তদেৱ তে কুমাৰকা ৱা কুমাৰিকাযো ৱা কট্ঠেন ৱা কথলায ৱা সঞ্ছিন্দেয্যুং সম্ভঞ্জেয্যুং সম্পলিভঞ্জেয্যুং. এৱঞ্হি সো, ভন্তে, কক্কটকো সব্বেহি অড়েহি সঞ্ছিন্নেহি সম্ভগ্গেহি সম্পলিভগ্গেহি অভব্বো তং পোক্খৰণিং ওতৰিতুং. এৱমেৱ খো, ভন্তে, যানি কানিচি ৱিসূকাযিকানি [যানি ৱিসুকাযিকানি (সী. পী. ক.)] ৱিসেৱিতানি ৱিপ্ফন্দিতানি, সব্বানি তানি [কানিচি কানিচি সব্বানি (সী. পী. ক.)] ভগৱতা সঞ্ছিন্নানি সম্ভগ্গানি সম্পলিভগ্গানি. অভব্বো দানাহং, ভন্তে, পুন ভগৱন্তং উপসঙ্কমিতুং যদিদং ওতাৰাপেক্খো’’তি. অথ খো মাৰো পাপিমা ভগৱতো সন্তিকে ইমা নিব্বেজনীযা গাথাযো অভাসি –
‘‘মেদৱণ্ণঞ্চ পাসাণং, ৱাযসো অনুপৰিযগা;
অপেত্থ মুদুং ৱিন্দেম, অপি অস্সাদনা সিযা.
‘‘অলদ্ধা তত্থ অস্সাদং, ৱাযসেত্তো অপক্কমে;
কাকোৱ সেলমাসজ্জ, নিব্বিজ্জাপেম গোতমা’’তি.
৫. মাৰধীতুসুত্তং
১৬১. অথ খো মাৰো পাপিমা ভগৱতো সন্তিকে ইমা নিব্বেজনীযা গাথাযো অভাসিত্ৱা তম্হা ঠানা অপক্কম্ম ভগৱতো অৱিদূৰে পথৱিযং পল্লঙ্কেন নিসীদি তুণ্হীভূতো মঙ্কুভূতো পত্তক্খন্ধো অধোমুখো পজ্ঝাযন্তো অপ্পটিভানো কট্ঠেন ভূমিং ৱিলিখন্তো. অথ খো তণ্হা চ অৰতি চ ৰগা চ মাৰধীতৰো যেন মাৰো পাপিমা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা মাৰং পাপিমন্তং গাথায অজ্ঝভাসিংসু –
‘‘কেনাসি দুম্মনো তাত, পুৰিসং কং নু সোচসি;
মযং তং ৰাগপাসেন, আৰঞ্ঞমিৱ কুঞ্জৰং;
বন্ধিত্ৱা আনযিস্সাম, ৱসগো তে ভৱিস্সতী’’তি.
‘‘অৰহং সুগতো লোকে, ন ৰাগেন সুৱানযো;
মাৰধেয্যং অতিক্কন্তো, তস্মা সোচামহং ভুস’’ন্তি.
অথ খো তণ্হা চ অৰতি চ ৰগা চ মাৰধীতৰো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘পাদে তে, সমণ, পৰিচাৰেমা’’তি. অথ খো ভগৱা ন মনসাকাসি, যথা তং অনুত্তৰে উপধিসঙ্খযে ৱিমুত্তো.
অথ খো তণ্হা চ অৰতি চ ৰগা চ মাৰধীতৰো একমন্তং অপক্কম্ম এৱং সমচিন্তেসুং – ‘‘উচ্চাৱচা খো পুৰিসানং অধিপ্পাযা. যংনূন মযং একসতং একসতং কুমাৰিৱণ্ণসতং অভিনিম্মিনেয্যামা’’তি. অথ খো তণ্হা চ অৰতি চ ৰগা চ মাৰধীতৰো একসতং একসতং কুমাৰিৱণ্ণসতং অভিনিম্মিনিত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘পাদে তে, সমণ, পৰিচাৰেমা’’তি. তম্পি ভগৱা ন মনসাকাসি, যথা তং অনুত্তৰে উপধিসঙ্খযে ৱিমুত্তো.
অথ খো তণ্হা চ অৰতি চ ৰগা চ মাৰধীতৰো একমন্তং অপক্কম্ম এৱং সমচিন্তেসুং – ‘‘উচ্চাৱচা খো পুৰিসানং অধিপ্পাযা. যংনূন মযং একসতং একসতং অৱিজাতৱণ্ণসতং অভিনিম্মিনেয্যামা’’তি. অথ খো তণ্হা চ অৰতি চ ৰগা চ মাৰধীতৰো একসতং একসতং অৱিজাতৱণ্ণসতং অভিনিম্মিনিত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘পাদে তে, সমণ, পৰিচাৰেমা’’তি. তম্পি ভগৱা ন মনসাকাসি, যথা তং অনুত্তৰে উপধিসঙ্খযে ৱিমুত্তো.
অথ খো তণ্হা চ…পে… যংনূন মযং একসতং একসতং সকিং ৱিজাতৱণ্ণসতং অভিনিম্মিনেয্যামাতি. অথ খো তণ্হা চ…পে… সকিং ৱিজাতৱণ্ণসতং অভিনিম্মিনিত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘পাদে তে, সমণ, পৰিচাৰেমা’’তি. তম্পি ভগৱা ন মনসাকাসি, যথা তং অনুত্তৰে উপধিসঙ্খযে ৱিমুত্তো.
অথ খো তণ্হা চ…পে… যংনূন মযং একসতং একসতং দুৱিজাতৱণ্ণসতং অভিনিম্মিনেয্যামাতি. অথ খো তণ্হা চ…পে… দুৱিজাতৱণ্ণসতং অভিনিম্মিনিত্ৱা যেন ভগৱা…পে… যথা তং অনুত্তৰে উপধিসঙ্খযে ৱিমুত্তো. অথ খো তণ্হা চ…পে… মজ্ঝিমিত্থিৱণ্ণসতং অভিনিম্মিনেয্যামাতি. অথ খো তণ্হা চ…পে… মজ্ঝিমিত্থিৱণ্ণসতং অভিনিম্মিনিত্ৱা…পে… অনুত্তৰে উপধিসঙ্খযে ৱিমুত্তো.
অথ খো তণ্হা চ…পে… মহিত্থিৱণ্ণসতং অভিনিম্মিনেয্যামাতি. অথ খো তণ্হা চ…পে… মহিত্থিৱণ্ণসতং অভিনিম্মিনিত্ৱা যেন ভগৱা…পে… অনুত্তৰে উপধিসঙ্খযে ৱিমুত্তো. অথ খো তণ্হা চ অৰতি চ ৰগা চ মাৰধীতৰো একমন্তং অপক্কম্ম এতদৱোচুং – সচ্চং কিৰ নো পিতা অৱোচ –
‘‘অৰহং সুগতো লোকে, ন ৰাগেন সুৱানযো;
মাৰধেয্যং অতিক্কন্তো, তস্মা সোচামহং ভুস’’ন্তি.
‘‘যঞ্হি মযং সমণং ৱা ব্ৰাহ্মণং ৱা অৱীতৰাগং ইমিনা উপক্কমেন উপক্কমেয্যাম হদযং ৱাস্স ফলেয্য, উণ্হং লোহিতং ৱা মুখতো উগ্গচ্ছেয্য, উম্মাদং ৱা পাপুণেয্য চিত্তক্খেপং ৱা. সেয্যথা ৱা পন নড়ো হৰিতো লুতো উস্সুস্সতি ৱিসুস্সতি মিলাযতি; এৱমেৱ উস্সুস্সেয্য ৱিসুস্সেয্য মিলাযেয্যা’’তি.
অথ খো তণ্হা চ অৰতি চ ৰগা চ মাৰধীতৰো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো তণ্হা মাৰধীতা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘সোকাৱতিণ্ণো নু ৱনম্হি ঝাযসি,
ৱিত্তং নু জীনো উদ পত্থযানো;
আগুং নু গামস্মিমকাসি কিঞ্চি,
কস্মা জনেন ন কৰোসি সক্খিং;
সক্খী ন সম্পজ্জতি কেনচি তে’’তি.
‘‘অত্থস্স পত্তিং হদযস্স সন্তিং,
জেত্ৱান সেনং পিযসাতৰূপং;
একোহং [একাহং (স্যা. কং. পী. ক.)] ঝাযং সুখমনুবোধিং,
তস্মা জনেন ন কৰোমি সক্খিং;
সক্খী ন সম্পজ্জতি কেনচি মে’’তি.
অথ খো অৰতি [অৰতি চ (ক.)] মাৰধীতা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘কথং ৱিহাৰীবহুলোধ ভিক্খু,
পঞ্চোঘতিণ্ণো অতৰীধ ছট্ঠং;
কথং ঝাযিং [কথং ঝাযং (স্যা. কং. পী.), কথজ্ঝাযং (ক.)] বহুলং কামসঞ্ঞা,
পৰিবাহিৰা হোন্তি অলদ্ধ যো ত’’ন্তি.
‘‘পস্সদ্ধকাযো সুৱিমুত্তচিত্তো,
অসঙ্খৰানো সতিমা অনোকো;
অঞ্ঞায ধম্মং অৱিতক্কঝাযী,
ন কুপ্পতি ন সৰতি ন থিনো [ন কুপ্পতী নস্সৰতী ন থীনো (সী.)].
‘‘এৱংৱিহাৰীবহুলোধ ভিক্খু,
পঞ্চোঘতিণ্ণো অতৰীধ ছট্ঠং;
এৱং ঝাযিং বহুলং কামসঞ্ঞা,
পৰিবাহিৰা হোন্তি অলদ্ধ যো ত’’ন্তি.
অথ খো ৰগা [ৰগাচ (ক.)] মাৰধীতা ভগৱতো সন্তিকে গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘অচ্ছেজ্জ তণ্হং গণসঙ্ঘচাৰী,
অদ্ধা চৰিস্সন্তি [তৰিস্সন্তি (সী.)] বহূ চ সদ্ধা;
বহুং ৱতাযং জনতং অনোকো,
অচ্ছেজ্জ নেস্সতি মচ্চুৰাজস্স পাৰ’’ন্তি.
‘‘নযন্তি ৱে মহাৱীৰা, সদ্ধম্মেন তথাগতা;
ধম্মেন নযমানানং, কা উসূযা ৱিজানত’’ন্তি.
অথ খো তণ্হা চ অৰতি চ ৰগা চ মাৰধীতৰো যেন মাৰো পাপিমা তেনুপসঙ্কমিংসু. অদ্দসা খো মাৰো পাপিমা তণ্হঞ্চ অৰতিঞ্চ ৰগঞ্চ মাৰধীতৰো দূৰতোৱ আগচ্ছন্তিযো. দিস্ৱান গাথাহি অজ্ঝভাসি –
‘‘বালা কুমুদনাড়েহি, পব্বতং অভিমত্থথ [অভিমন্থথ (সী.)];
গিৰিং নখেন খনথ, অযো দন্তেহি খাদথ.
‘‘সেলংৱ সিৰসূহচ্চ [সিৰসি ঊহচ্চ (সী.), সিৰসি ওহচ্চ (স্যা. কং.)], পাতালে গাধমেসথ;
খাণুংৱ উৰসাসজ্জ, নিব্বিজ্জাপেথ গোতমা’’তি.
‘‘দদ্দল্লমানা আগঞ্ছুং, তণ্হা চ অৰতী ৰগা;
তা তত্থ পনুদী সত্থা, তূলং ভট্ঠংৱ মালুতো’’তি.
ততিযো ৱগ্গো.
তস্সুদ্দানং –
সম্বহুলা সমিদ্ধি চ, গোধিকং সত্তৱস্সানি;
ধীতৰং দেসিতং বুদ্ধ, সেট্ঠেন ইমং মাৰপঞ্চকন্তি.
মাৰসংযুত্তং সমত্তং.