১. পঠমৱগ্গো

১. তপোকম্মসুত্তং

১৩৭. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা উৰুৱেলাযং ৱিহৰতি নজ্জা নেৰঞ্জৰায তীৰে অজপালনিগ্ৰোধমূলে পঠমাভিসম্বুদ্ধো. অথ খো ভগৱতো ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘‘মুত্তো ৱতম্হি তায দুক্কৰকাৰিকায. সাধু মুত্তো ৱতম্হি তায অনত্থসংহিতায দুক্কৰকাৰিকায. সাধু ৱতম্হি মুত্তো বোধিং সমজ্ঝগ’’ন্তি [সাধু ঠিতো সতো বোধিং সমজ্ঝেগন্তি (সী. পী.), সাধু ৱতম্হি সত্তো বোধিসমজ্ঝগূতি (স্যা. কং.)].

অথ খো মাৰো পাপিমা ভগৱতো চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘তপোকম্মা অপক্কম্ম, যেন ন সুজ্ঝন্তি মাণৱা;

অসুদ্ধো মঞ্ঞসি সুদ্ধো, সুদ্ধিমগ্গা অপৰদ্ধো’’ [সুদ্ধিমগ্গমপৰদ্ধো (সী. স্যা. কং. পী.)] তি.

অথ খো ভগৱা ‘‘মাৰো অযং পাপিমা’’ ইতি ৱিদিত্ৱা মাৰং পাপিমন্তং গাথাহি অজ্ঝভাসি –

‘‘অনত্থসংহিতং ঞত্ৱা, যং কিঞ্চি অমৰং তপং [অপৰং তপং (ক.)];

সব্বং নত্থাৱহং হোতি, ফিযাৰিত্তংৱ ধম্মনি [ৱম্মনি (সী.), ধম্মনিং (পী.), জম্মনিং (ক.) এত্থাযং ধম্মসদ্দো সক্কতে ধন্ৱনং-সদ্দেন সদিসো মৰুৱাচকোতি ৱেদিতব্বো, যথা দড়্হধম্মাতিপদং].

‘‘সীলং সমাধি পঞ্ঞঞ্চ, মগ্গং বোধায ভাৱযং;

পত্তোস্মি পৰমং সুদ্ধিং, নিহতো ত্ৱমসি অন্তকা’’তি.

অথ খো মাৰো পাপিমা ‘‘জানাতি মং ভগৱা, জানাতি মং সুগতো’’তি, দুক্খী দুম্মনো তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

২. হত্থিৰাজৱণ্ণসুত্তং

১৩৮. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা উৰুৱেলাযং ৱিহৰতি নজ্জা নেৰঞ্জৰায তীৰে অজপালনিগ্ৰোধমূলে পঠমাভিসম্বুদ্ধো. তেন খো পন সমযেন ভগৱা ৰত্তন্ধকাৰতিমিসাযং অব্ভোকাসে নিসিন্নো হোতি, দেৱো চ একমেকং ফুসাযতি. অথ খো মাৰো পাপিমা ভগৱতো ভযং ছম্ভিতত্তং লোমহংসং উপ্পাদেতুকামো মহন্তং হত্থিৰাজৱণ্ণং অভিনিম্মিনিত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি. সেয্যথাপি নাম মহাঅৰিট্ঠকো মণি, এৱমস্স সীসং হোতি. সেয্যথাপি নাম সুদ্ধং ৰূপিযং, এৱমস্স দন্তা হোন্তি. সেয্যথাপি নাম মহতী নঙ্গলীসা [নঙ্গলসীসা (পী. ক.)], এৱমস্স সোণ্ডো হোতি. অথ খো ভগৱা ‘‘মাৰো অযং পাপিমা’’ ইতি ৱিদিত্ৱা মাৰং পাপিমন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘সংসৰং দীঘমদ্ধানং, ৱণ্ণং কত্ৱা সুভাসুভং;

অলং তে তেন পাপিম, নিহতো ত্ৱমসি অন্তকা’’তি.

অথ খো মাৰো পাপিমা ‘‘জানাতি মং ভগৱা, জানাতি মং সুগতো’’তি দুক্খী দুম্মনো তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

৩. সুভসুত্তং

১৩৯. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা উৰুৱেলাযং ৱিহৰতি নজ্জা নেৰঞ্জৰায তীৰে অজপালনিগ্ৰোধমূলে পঠমাভিসম্বুদ্ধো. তেন খো পন সমযেন ভগৱা ৰত্তন্ধকাৰতিমিসাযং অব্ভোকাসে নিসিন্নো হোতি, দেৱো চ একমেকং ফুসাযতি. অথ খো মাৰো পাপিমা, ভগৱতো ভযং ছম্ভিতত্তং লোমহংসং উপ্পাদেতুকামো, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো অৱিদূৰে উচ্চাৱচা ৱণ্ণনিভা উপদংসেতি, সুভা চেৱ অসুভা চ. অথ খো ভগৱা ‘‘মাৰো অযং পাপিমা’’ ইতি ৱিদিত্ৱা মাৰং পাপিমন্তং গাথাহি অজ্ঝভাসি –

‘‘সংসৰং দীঘমদ্ধানং, ৱণ্ণং কত্ৱা সুভাসুভং;

অলং তে তেন পাপিম, নিহতো ত্ৱমসি অন্তক.

‘‘যে চ কাযেন ৱাচায, মনসা চ সুসংৱুতা;

ন তে মাৰৱসানুগা, ন তে মাৰস্স বদ্ধগূ’’ [বদ্ধভূ (ক.), পচ্চগূ (সী. স্যা. কং. পী.)] তি.

অথ খো মাৰো…পে… তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

৪. পঠমমাৰপাসসুত্তং

১৪০. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা বাৰাণসিযং ৱিহৰতি ইসিপতনে মিগদাযে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘ময্হং খো, ভিক্খৱে, যোনিসো মনসিকাৰা যোনিসো সম্মপ্পধানা অনুত্তৰা ৱিমুত্তি অনুপ্পত্তা, অনুত্তৰা ৱিমুত্তি সচ্ছিকতা. তুম্হেপি, ভিক্খৱে, যোনিসো মনসিকাৰা যোনিসো সম্মপ্পধানা অনুত্তৰং ৱিমুত্তিং অনুপাপুণাথ, অনুত্তৰং ৱিমুত্তিং সচ্ছিকৰোথা’’তি. অথ খো মাৰো পাপিমা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘বদ্ধোসি মাৰপাসেন, যে দিব্বা যে চ মানুসা;

মাৰবন্ধনবদ্ধোসি, ন মে সমণ মোক্খসী’’তি.

‘‘মুত্তাহং [মুত্তোহং (সী. স্যা. কং. পী.)] মাৰপাসেন, যে দিব্বা যে চ মানুসা;

মাৰবন্ধনমুত্তোম্হি, নিহতো ত্ৱমসি অন্তকা’’তি.

অথ খো মাৰো পাপিমা…পে… তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

৫. দুতিযমাৰপাসসুত্তং

১৪১. একং সমযং ভগৱা বাৰাণসিযং ৱিহৰতি ইসিপতনে মিগদাযে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘মুত্তাহং, ভিক্খৱে, সব্বপাসেহি যে দিব্বা যে চ মানুসা. তুম্হেপি, ভিক্খৱে, মুত্তা সব্বপাসেহি যে দিব্বা যে চ মানুসা. চৰথ, ভিক্খৱে, চাৰিকং বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং. মা একেন দ্ৱে অগমিত্থ. দেসেথ, ভিক্খৱে, ধম্মং আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং পকাসেথ. সন্তি সত্তা অপ্পৰজক্খজাতিকা, অস্সৱনতা ধম্মস্স পৰিহাযন্তি. ভৱিস্সন্তি ধম্মস্স অঞ্ঞাতাৰো. অহম্পি, ভিক্খৱে, যেন উৰুৱেলা সেনানিগমো তেনুপসঙ্কমিস্সামি ধম্মদেসনাযা’’তি. অথ খো মাৰো পাপিমা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘বদ্ধোসি সব্বপাসেহি, যে দিব্বা যে চ মানুসা;

মহাবন্ধনবদ্ধোসি, ন মে সমণ মোক্খসী’’তি.

‘‘মুত্তাহং সব্বপাসেহি, যে দিব্বা যে চ মানুসা;

মহাবন্ধনমুত্তোম্হি, নিহতো ত্ৱমসি অন্তকা’’তি.

অথ খো মাৰো পাপিমা…পে… তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

৬. সপ্পসুত্তং

১৪২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন ভগৱা ৰত্তন্ধকাৰতিমিসাযং অব্ভোকাসে নিসিন্নো হোতি, দেৱো চ একমেকং ফুসাযতি.

অথ খো মাৰো পাপিমা ভগৱতো ভযং ছম্ভিতত্তং লোমহংসং উপ্পাদেতুকামো মহন্তং সপ্পৰাজৱণ্ণং অভিনিম্মিনিত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি. সেয্যথাপি নাম মহতী একৰুক্খিকা নাৱা, এৱমস্স কাযো হোতি. সেয্যথাপি নাম মহন্তং সোণ্ডিকাকিড়ঞ্জং, এৱমস্স ফণো হোতি. সেয্যথাপি নাম মহতী কোসলিকা কংসপাতি, এৱমস্স অক্খীনি ভৱন্তি. সেয্যথাপি নাম দেৱে গড়গড়াযন্তে ৱিজ্জুল্লতা নিচ্ছৰন্তি, এৱমস্স মুখতো জিৱ্হা নিচ্ছৰতি. সেয্যথাপি নাম কম্মাৰগগ্গৰিযা ধমমানায সদ্দো হোতি, এৱমস্স অস্সাসপস্সাসানং সদ্দো হোতি.

অথ খো ভগৱা ‘‘মাৰো অযং পাপিমা’’ ইতি ৱিদিত্ৱা মাৰং পাপিমন্তং গাথাহি অজ্ঝভাসি –

‘‘যো সুঞ্ঞগেহানি সেৱতি,

সেয্যো সো মুনি অত্তসঞ্ঞতো;

ৱোস্সজ্জ চৰেয্য তত্থ সো,

পতিৰূপঞ্হি তথাৱিধস্স তং.

‘‘চৰকা বহূ ভেৰৱা বহূ,

অথো ডংসসৰীসপা [ডংস সিৰিংসপা (সী. স্যা. কং. পী.)] বহূ;

লোমম্পি ন তত্থ ইঞ্জযে,

সুঞ্ঞাগাৰগতো মহামুনি.

‘‘নভং ফলেয্য পথৱী চলেয্য,

সব্বেপি পাণা উদ সন্তসেয্যুং;

সল্লম্পি চে উৰসি পকপ্পযেয্যুং,

উপধীসু তাণং ন কৰোন্তি বুদ্ধা’’তি.

অথ খো মাৰো পাপিমা ‘‘জানাতি মং ভগৱা, জানাতি মং সুগতো’’তি দুক্খী দুম্মনো তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

৭. সুপতিসুত্তং

১৪৩. একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. অথ খো ভগৱা বহুদেৱৰত্তিং অব্ভোকাসে চঙ্কমিত্ৱা ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং পাদে পক্খালেত্ৱা ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা দক্খিণেন পস্সেন সীহসেয্যং কপ্পেসি পাদে পাদং অচ্চাধায সতো সম্পজানো উট্ঠানসঞ্ঞং মনসি কৰিত্ৱা. অথ খো মাৰো পাপিমা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘কিং সোপ্পসি কিং নু সোপ্পসি,

কিমিদং সোপ্পসি দুব্ভগো [দুব্ভতো (স্যা. কং.), দুব্ভযো (পী.)] ৱিয;

সুঞ্ঞমগাৰন্তি সোপ্পসি,

কিমিদং সোপ্পসি সূৰিযে উগ্গতে’’তি.

‘‘যস্স জালিনী ৱিসত্তিকা,

তণ্হা নত্থি কুহিঞ্চি নেতৱে;

সব্বূপধিপৰিক্খযা বুদ্ধো,

সোপ্পতি কিং তৱেত্থ মাৰা’’তি.

অথ খো মাৰো পাপিমা…পে… তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

৮. নন্দতিসুত্তং

১৪৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো মাৰো পাপিমা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –

‘‘নন্দতি পুত্তেহি পুত্তিমা, গোমা গোভি তথেৱ নন্দতি;

উপধীহি নৰস্স নন্দনা, ন হি সো নন্দতি যো নিৰূপধী’’তি.

‘‘সোচতি পুত্তেহি পুত্তিমা, গোমা গোভি তথেৱ সোচতি;

উপধীহি নৰস্স সোচনা, ন হি সো সোচতি যো নিৰূপধী’’তি.

অথ খো মাৰো পাপিমা ‘‘জানাতি মং ভগৱা, জানাতি মং সুগতো’’তি দুক্খী দুম্মনো তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

৯. পঠমআযুসুত্তং

১৪৫. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘অপ্পমিদং, ভিক্খৱে, মনুস্সানং আযু. গমনীযো সম্পৰাযো, কত্তব্বং কুসলং, চৰিতব্বং ব্ৰহ্মচৰিযং. নত্থি জাতস্স অমৰণং. যো, ভিক্খৱে, চিৰং জীৱতি, সো ৱস্সসতং অপ্পং ৱা ভিয্যো’’তি.

অথ খো মাৰো পাপিমা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘দীঘমাযু মনুস্সানং, ন নং হীড়ে সুপোৰিসো;

চৰেয্য খীৰমত্তোৱ, নত্থি মচ্চুস্স আগমো’’তি.

‘‘অপ্পমাযু মনুস্সানং, হীড়েয্য নং সুপোৰিসো;

চৰেয্যাদিত্তসীসোৱ, নত্থি মচ্চুস্স নাগমো’’তি.

অথ খো মাৰো…পে… তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

১০. দুতিযআযুসুত্তং

১৪৬. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তত্ৰ খো ভগৱা…পে… এতদৱোচ –

‘‘অপ্পমিদং, ভিক্খৱে, মনুস্সানং আযু. গমনীযো সম্পৰাযো, কত্তব্বং কুসলং, চৰিতব্বং ব্ৰহ্মচৰিযং. নত্থি জাতস্স অমৰণং. যো, ভিক্খৱে, চিৰং জীৱতি, সো ৱস্সসতং অপ্পং ৱা ভিয্যো’’তি.

অথ খো মাৰো পাপিমা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘নাচ্চযন্তি অহোৰত্তা, জীৱিতং নূপৰুজ্ঝতি;

আযু অনুপৰিযাযতি, মচ্চানং নেমীৱ ৰথকুব্বৰ’’ন্তি.

‘‘অচ্চযন্তি অহোৰত্তা, জীৱিতং উপৰুজ্ঝতি;

আযু খীযতি মচ্চানং, কুন্নদীনংৱ ওদক’’ন্তি.

অথ খো মাৰো পাপিমা ‘‘জানাতি মং ভগৱা, জানাতি মং সুগতো’’তি দুক্খী দুম্মনো তত্থেৱন্তৰধাযীতি.

পঠমো ৱগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

তপোকম্মঞ্চ নাগো চ, সুভং পাসেন তে দুৱে;

সপ্পো সুপতি নন্দনং, আযুনা অপৰে দুৱেতি.