১. দহৰসুত্তং

১১২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো ৰাজা পসেনদি কোসলো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰাজা পসেনদি কোসলো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ভৱম্পি নো গোতমো অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি পটিজানাতী’’তি? ‘‘যঞ্হি তং, মহাৰাজ, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য ‘অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি, মমেৱ [মমং (সব্বত্থ)] তং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য. অহঞ্হি, মহাৰাজ, অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’’তি.

‘‘যেপি তে, ভো গোতম, সমণব্ৰাহ্মণা সঙ্ঘিনো গণিনো গণাচৰিযা ঞাতা যসস্সিনো তিত্থকৰা সাধুসম্মতা বহুজনস্স, সেয্যথিদং – পূৰণো কস্সপো, মক্খলি গোসালো, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো, সঞ্চযো বেলট্ঠপুত্তো, পকুধো কচ্চাযনো, অজিতো কেসকম্বলো; তেপি মযা ‘অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি পটিজানাথা’তি পুট্ঠা সমানা অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি ন পটিজানন্তি. কিং পন ভৱং গোতমো দহৰো চেৱ জাতিযা নৱো চ পব্বজ্জাযা’’তি?

‘‘চত্তাৰো খো মে, মহাৰাজ, দহৰাতি ন উঞ্ঞাতব্বা, দহৰাতি ন পৰিভোতব্বা. কতমে চত্তাৰো? খত্তিযো খো, মহাৰাজ, দহৰোতি ন উঞ্ঞাতব্বো, দহৰোতি ন পৰিভোতব্বো. উৰগো খো, মহাৰাজ, দহৰোতি ন উঞ্ঞাতব্বো, দহৰোতি ন পৰিভোতব্বো. অগ্গি খো, মহাৰাজ, দহৰোতি ন উঞ্ঞাতব্বো, দহৰোতি ন পৰিভোতব্বো. ভিক্খু, খো, মহাৰাজ, দহৰোতি ন উঞ্ঞাতব্বো, দহৰোতি ন পৰিভোতব্বো. ইমে খো, মহাৰাজ, চত্তাৰো দহৰাতি ন উঞ্ঞাতব্বা, দহৰাতি ন পৰিভোতব্বা’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –

‘‘খত্তিযং জাতিসম্পন্নং, অভিজাতং যসস্সিনং;

দহৰোতি নাৱজানেয্য, ন নং পৰিভৱে নৰো.

‘‘ঠানঞ্হি সো মনুজিন্দো, ৰজ্জং লদ্ধান খত্তিযো;

সো কুদ্ধো ৰাজদণ্ডেন, তস্মিং পক্কমতে ভুসং;

তস্মা তং পৰিৱজ্জেয্য, ৰক্খং জীৱিতমত্তনো.

‘‘গামে ৱা যদি ৱা ৰঞ্ঞে, যত্থ পস্সে ভুজঙ্গমং;

দহৰোতি নাৱজানেয্য, ন নং পৰিভৱে নৰো.

‘‘উচ্চাৱচেহি ৱণ্ণেহি, উৰগো চৰতি তেজসী [তেজসা (সী. ক.), তেজসি (পী. ক.)];

সো আসজ্জ ডংসে বালং, নৰং নাৰিঞ্চ একদা;

তস্মা তং পৰিৱজ্জেয্য, ৰক্খং জীৱিতমত্তনো.

‘‘পহূতভক্খং জালিনং, পাৱকং কণ্হৱত্তনিং;

দহৰোতি নাৱজানেয্য, ন নং পৰিভৱে নৰো.

‘‘লদ্ধা হি সো উপাদানং, মহা হুত্ৱান পাৱকো;

সো আসজ্জ ডহে [দহে] বালং, নৰং নাৰিঞ্চ একদা;

তস্মা তং পৰিৱজ্জেয্য, ৰক্খং জীৱিতমত্তনো.

‘‘ৱনং যদগ্গি ডহতি [দহতি (ক.)], পাৱকো কণ্হৱত্তনী;

জাযন্তি তত্থ পাৰোহা, অহোৰত্তানমচ্চযে.

‘‘যঞ্চ খো সীলসম্পন্নো, ভিক্খু ডহতি তেজসা;

ন তস্স পুত্তা পসৱো, দাযাদা ৱিন্দৰে ধনং;

অনপচ্চা অদাযাদা, তালাৱত্থূ ভৱন্তি তে.

‘‘তস্মা হি পণ্ডিতো পোসো, সম্পস্সং অত্থমত্তনো;

ভুজঙ্গমং পাৱকঞ্চ, খত্তিযঞ্চ যসস্সিনং;

ভিক্খুঞ্চ সীলসম্পন্নং, সম্মদেৱ সমাচৰে’’তি.

এৱং ৱুত্তে, ৰাজা পসেনদি কোসলো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে! সেয্যথাপি ভন্তে, নিক্কুজ্জিতং [নিকুজ্জিতং (?)] ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য – ‘চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তী’তি; এৱমেৱং ভগৱতা অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং, ভন্তে, ভগৱন্তং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং, ভন্তে, ভগৱা ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি.