১. দেৱতাসংযুত্তং
১. নড়ৱগ্গো
১. ওঘতৰণসুত্তং
১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো অঞ্ঞতৰা দেৱতা অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণা কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘কথং নু ত্ৱং, মাৰিস, ওঘমতৰী’তি? ‘অপ্পতিট্ঠং খ্ৱাহং, আৱুসো, অনাযূহং ওঘমতৰি’ন্তি. ‘যথা কথং পন ত্ৱং, মাৰিস, অপ্পতিট্ঠং অনাযূহং ওঘমতৰী’তি? ‘যদাখ্ৱাহং, আৱুসো, সন্তিট্ঠামি তদাস্সু সংসীদামি; যদাখ্ৱাহং, আৱুসো, আযূহামি তদাস্সু নিব্বুয্হামি [নিৱুয্হামি (স্যা. কং. ক.)]. এৱং খ্ৱাহং, আৱুসো, অপ্পতিট্ঠং অনাযূহং ওঘমতৰি’’’ন্তি.
‘‘চিৰস্সং ৱত পস্সামি, ব্ৰাহ্মণং পৰিনিব্বুতং;
অপ্পতিট্ঠং অনাযূহং, তিণ্ণং লোকে ৱিসত্তিক’’ন্তি. –
ইদমৱোচ সা দেৱতা. সমনুঞ্ঞো সত্থা অহোসি. অথ খো সা দেৱতা – ‘‘সমনুঞ্ঞো মে সত্থা’’তি ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱন্তৰধাযীতি.
২. নিমোক্খসুত্তং
২. সাৱত্থিনিদানং. অথ খো অঞ্ঞতৰা দেৱতা অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণা কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱন্তং এতদৱোচ –
‘‘জানাসি নো ত্ৱং, মাৰিস, সত্তানং নিমোক্খং পমোক্খং ৱিৱেক’’ন্তি?
‘‘জানামি খ্ৱাহং, আৱুসো, সত্তানং নিমোক্খং পমোক্খং ৱিৱেক’’ন্তি.
‘‘যথা কথং পন ত্ৱং, মাৰিস, জানাসি সত্তানং নিমোক্খং পমোক্খং ৱিৱেক’’ন্তি?
‘‘নন্দীভৱপৰিক্খযা [নন্দিভৱপৰিক্খযা (স্যা. কং.)], সঞ্ঞাৱিঞ্ঞাণসঙ্খযা, ৱেদনানং নিৰোধা উপসমা – এৱং খ্ৱাহং, আৱুসো, জানামি সত্তানং নিমোক্খং পমোক্খং ৱিৱেক’’ন্তি.
৩. উপনীযসুত্তং
৩. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘উপনীযতি জীৱিতমপ্পমাযু,
জৰূপনীতস্স ন সন্তি তাণা;
এতং ভযং মৰণে পেক্খমানো,
পুঞ্ঞানি কযিৰাথ সুখাৱহানী’’তি.
‘‘উপনীযতি জীৱিতমপ্পমাযু,
জৰূপনীতস্স ন সন্তি তাণা;
এতং ভযং মৰণে পেক্খমানো,
লোকামিসং পজহে সন্তিপেক্খো’’তি.
৪. অচ্চেন্তিসুত্তং
৪. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘অচ্চেন্তি কালা তৰযন্তি ৰত্তিযো,
ৱযোগুণা অনুপুব্বং জহন্তি;
এতং ভযং মৰণে পেক্খমানো,
পুঞ্ঞানি কযিৰাথ সুখাৱহানী’’তি.
‘‘অচ্চেন্তি কালা তৰযন্তি ৰত্তিযো,
ৱযোগুণা অনুপুব্বং জহন্তি;
এতং ভযং মৰণে পেক্খমানো,
লোকামিসং পজহে সন্তিপেক্খো’’তি.
৫. কতিছিন্দসুত্তং
৫. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘কতি ছিন্দে কতি জহে, কতি চুত্তৰি ভাৱযে;
কতি সঙ্গাতিগো ভিক্খু, ওঘতিণ্ণোতি ৱুচ্চতী’’তি.
‘‘পঞ্চ ছিন্দে পঞ্চ জহে, পঞ্চ চুত্তৰি ভাৱযে;
পঞ্চ সঙ্গাতিগো ভিক্খু, ওঘতিণ্ণোতি ৱুচ্চতী’’তি.
৬. জাগৰসুত্তং
৬. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘কতি জাগৰতং সুত্তা, কতি সুত্তেসু জাগৰা;
কতিভি [কতীহি (সী.)] ৰজমাদেতি, কতিভি [কতীহি (সী.)] পৰিসুজ্ঝতী’’তি.
‘‘পঞ্চ জাগৰতং সুত্তা, পঞ্চ সুত্তেসু জাগৰা;
পঞ্চভি [পঞ্চহি (সী.)] ৰজমাদেতি, পঞ্চভি [পঞ্চহি (সী.)] পৰিসুজ্ঝতী’’তি.
৭. অপ্পটিৱিদিতসুত্তং
৭. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘যেসং ধম্মা অপ্পটিৱিদিতা, পৰৱাদেসু নীযৰে [নিয্যৰে (ক.)];
সুত্তা তে নপ্পবুজ্ঝন্তি, কালো তেসং পবুজ্ঝিতু’’ন্তি.
‘‘যেসং ধম্মা সুপ্পটিৱিদিতা, পৰৱাদেসু ন নীযৰে;
তে সম্বুদ্ধা সম্মদঞ্ঞা, চৰন্তি ৱিসমে সম’’ন্তি.
৮. সুসম্মুট্ঠসুত্তং
৮. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘যেসং ধম্মা সুসম্মুট্ঠা, পৰৱাদেসু নীযৰে;
সুত্তা তে নপ্পবুজ্ঝন্তি, কালো তেসং পবুজ্ঝিতু’’ন্তি.
‘‘যেসং ধম্মা অসম্মুট্ঠা, পৰৱাদেসু ন নীযৰে;
তে সম্বুদ্ধা সম্মদঞ্ঞা, চৰন্তি ৱিসমে সম’’ন্তি.
৯. মানকামসুত্তং
৯. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘ন মানকামস্স দমো ইধত্থি,
ন মোনমত্থি অসমাহিতস্স;
একো অৰঞ্ঞে ৱিহৰং পমত্তো,
ন মচ্চুধেয্যস্স তৰেয্য পাৰ’’ন্তি.
‘‘মানং পহায সুসমাহিতত্তো,
সুচেতসো সব্বধি ৱিপ্পমুত্তো;
একো অৰঞ্ঞে ৱিহৰং অপ্পমত্তো,
স মচ্চুধেয্যস্স তৰেয্য পাৰ’’ন্তি.
১০. অৰঞ্ঞসুত্তং
১০. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তানং, সন্তানং ব্ৰহ্মচাৰিনং;
একভত্তং ভুঞ্জমানানং, কেন ৱণ্ণো পসীদতী’’তি.
‘‘অতীতং নানুসোচন্তি, নপ্পজপ্পন্তি নাগতং;
পচ্চুপ্পন্নেন যাপেন্তি, তেন ৱণ্ণো পসীদতি’’.
‘‘অনাগতপ্পজপ্পায, অতীতস্সানুসোচনা;
এতেন বালা সুস্সন্তি, নড়োৱ হৰিতো লুতো’’তি.
নড়ৱগ্গো পঠমো.
তস্সুদ্দানং –
ওঘং নিমোক্খং উপনেয্যং, অচ্চেন্তি কতিছিন্দি চ;
জাগৰং অপ্পটিৱিদিতা, সুসম্মুট্ঠা মানকামিনা;
অৰঞ্ঞে দসমো ৱুত্তো, ৱগ্গো তেন পৱুচ্চতি.
২. নন্দনৱগ্গো
১. নন্দনসুত্তং
১১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতৰা তাৱতিংসকাযিকা দেৱতা নন্দনে ৱনে অচ্ছৰাসঙ্ঘপৰিৱুতা দিব্বেহি পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতা সমঙ্গীভূতা পৰিচাৰিযমানা [পৰিচাৰিযমানা (স্যা. কং. ক.)] তাযং ৱেলাযং ইমং গাথং অভাসি –
‘‘ন তে সুখং পজানন্তি, যে ন পস্সন্তি নন্দনং;
আৱাসং নৰদেৱানং, তিদসানং যসস্সিন’’ন্তি.
‘‘এৱং ৱুত্তে, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতৰা দেৱতা তং দেৱতং গাথায পচ্চভাসি –
‘‘ন ত্ৱং বালে পজানাসি, যথা অৰহতং ৱচো;
অনিচ্চা সব্বসঙ্খাৰা [সব্বে সঙ্খাৰা (সী. স্যা. কং.)], উপ্পাদৱযধম্মিনো;
উপ্পজ্জিত্ৱা নিৰুজ্ঝন্তি, তেসং ৱূপসমো সুখো’’তি.
২. নন্দতিসুত্তং
১২. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘নন্দতি পুত্তেহি পুত্তিমা,
গোমা [গোমিকো (সী. স্যা. কং. পী.)] গোহি তথেৱ নন্দতি;
উপধীহি নৰস্স নন্দনা,
ন হি সো নন্দতি যো নিৰূপধী’’তি.
‘‘সোচতি পুত্তেহি পুত্তিমা,
গোমা গোহি তথেৱ সোচতি;
উপধীহি নৰস্স সোচনা,
ন হি সো সোচতি যো নিৰূপধী’’তি.
৩. নত্থিপুত্তসমসুত্তং
১৩. সাৱত্থিনিদানং. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱতো সন্তিকে ইমং গাথং অভাসি –
‘‘নত্থি পুত্তসমং পেমং, নত্থি গোসমিতং ধনং;
নত্থি সূৰিযসমা [সুৰিযসমা (সী. স্যা. কং. পী.)] আভা, সমুদ্দপৰমা সৰা’’তি.
‘‘নত্থি অত্তসমং পেমং, নত্থি ধঞ্ঞসমং ধনং;
নত্থি পঞ্ঞাসমা আভা, ৱুট্ঠি ৱে পৰমা সৰা’’তি.
৪. খত্তিযসুত্তং
১৪. ‘‘খত্তিযো দ্ৱিপদং সেট্ঠো, বলীবদ্দো [বলিৱদ্দো (সী. পী.), বলিবদ্দো (স্যা. কং. ক.)] চতুপ্পদং.
কোমাৰী সেট্ঠা ভৰিযানং, যো চ পুত্তান পুব্বজো’’তি.
‘‘সম্বুদ্ধো দ্ৱিপদং সেট্ঠো, আজানীযো চতুপ্পদং;
সুস্সূসা সেট্ঠা ভৰিযানং, যো চ পুত্তানমস্সৱো’’তি.
৫. সণমানসুত্তং
১৫. ‘‘ঠিতে মজ্ঝন্হিকে [মজ্ঝন্তিকে (সব্বত্থ)] কালে, সন্নিসীৱেসু পক্খিসু.
সণতেৱ ব্ৰহাৰঞ্ঞং [মহাৰঞ্ঞং (ক. সী. স্যা. কং. ক.)], তং ভযং পটিভাতি ম’’ন্তি.
‘‘ঠিতে মজ্ঝন্হিকে কালে, সন্নিসীৱেসু পক্খিসু;
সণতেৱ ব্ৰহাৰঞ্ঞং, সা ৰতি পটিভাতি ম’’ন্তি.
৬. নিদ্দাতন্দীসুত্তং
১৬. ‘‘নিদ্দা তন্দী ৱিজম্ভিতা [তন্দি ৱিজম্ভিকা (সী. পী.)], অৰতী ভত্তসম্মদো.
এতেন নপ্পকাসতি, অৰিযমগ্গো ইধ পাণিন’’ন্তি.
‘‘নিদ্দং তন্দিং ৱিজম্ভিতং, অৰতিং ভত্তসম্মদং;
ৱীৰিযেন [ৱিৰিযেন (সী. স্যা. কং. পী.)] নং পণামেত্ৱা, অৰিযমগ্গো ৱিসুজ্ঝতী’’তি.
৭. দুক্কৰসুত্তং
১৭. ‘‘দুক্কৰং দুত্তিতিক্খঞ্চ, অব্যত্তেন চ সামঞ্ঞং.
বহূহি তত্থ সম্বাধা, যত্থ বালো ৱিসীদতী’’তি.
‘‘কতিহং চৰেয্য সামঞ্ঞং, চিত্তং চে ন নিৱাৰযে;
পদে পদে ৱিসীদেয্য, সঙ্কপ্পানং ৱসানুগো’’তি.
‘‘কুম্মোৱ অঙ্গানি সকে কপালে,
সমোদহং ভিক্খু মনোৱিতক্কে;
অনিস্সিতো অঞ্ঞমহেঠযানো,
পৰিনিব্বুতো নূপৱদেয্য কঞ্চী’’তি.
৮. হিৰীসুত্তং
১৮. ‘‘হিৰীনিসেধো পুৰিসো, কোচি লোকস্মিং ৱিজ্জতি.
যো নিন্দং অপবোধতি [অপবোধেতি (স্যা. কং. ক.)], অস্সো ভদ্ৰো কসামিৱা’’তি.
‘‘হিৰীনিসেধা তনুযা, যে চৰন্তি সদা সতা;
অন্তং দুক্খস্স পপ্পুয্য, চৰন্তি ৱিসমে সম’’ন্তি.
৯. কুটিকাসুত্তং
১৯. ‘‘কচ্চি তে কুটিকা নত্থি, কচ্চি নত্থি কুলাৱকা;
কচ্চি সন্তানকা নত্থি, কচ্চি মুত্তোসি বন্ধনা’’তি.
‘‘তগ্ঘ মে কুটিকা নত্থি, তগ্ঘ নত্থি কুলাৱকা;
তগ্ঘ সন্তানকা নত্থি, তগ্ঘ মুত্তোম্হি বন্ধনা’’তি.
‘‘কিন্তাহং কুটিকং ব্ৰূমি, কিং তে ব্ৰূমি কুলাৱকং;
কিং তে সন্তানকং ব্ৰূমি, কিন্তাহং ব্ৰূমি বন্ধন’’ন্তি.
‘‘মাতৰং কুটিকং ব্ৰূসি, ভৰিযং ব্ৰূসি কুলাৱকং;
পুত্তে সন্তানকে ব্ৰূসি, তণ্হং মে ব্ৰূসি বন্ধন’’ন্তি.
‘‘সাহু তে কুটিকা নত্থি, সাহু নত্থি কুলাৱকা;
সাহু সন্তানকা নত্থি, সাহু মুত্তোসি বন্ধনা’’তি.
১০. সমিদ্ধিসুত্তং
২০. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি তপোদাৰামে. অথ খো আযস্মা সমিদ্ধি ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠায যেন তপোদা তেনুপসঙ্কমি গত্তানি পৰিসিঞ্চিতুং. তপোদে গত্তানি পৰিসিঞ্চিত্ৱা পচ্চুত্তৰিত্ৱা একচীৱৰো অট্ঠাসি গত্তানি পুব্বাপযমানো. অথ খো অঞ্ঞতৰা দেৱতা অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণা কেৱলকপ্পং তপোদং ওভাসেত্ৱা যেন আযস্মা সমিদ্ধি তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ৱেহাসং ঠিতা আযস্মন্তং সমিদ্ধিং গাথায অজ্ঝভাসি –
‘‘অভুত্ৱা ভিক্খসি ভিক্খু, ন হি ভুত্ৱান ভিক্খসি;
ভুত্ৱান ভিক্খু ভিক্খস্সু, মা তং কালো উপচ্চগা’’তি.