৭. মহাসড়াযতনিকসুত্তং
৪২৮. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘মহাসড়াযতনিকং ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
৪২৯. ‘‘চক্খুং, ভিক্খৱে, অজানং অপস্সং যথাভূতং, ৰূপে অজানং অপস্সং যথাভূতং, চক্খুৱিঞ্ঞাণং অজানং অপস্সং যথাভূতং, চক্খুসম্ফস্সং অজানং অপস্সং যথাভূতং, যমিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অজানং অপস্সং যথাভূতং, চক্খুস্মিং সাৰজ্জতি, ৰূপেসু সাৰজ্জতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণে সাৰজ্জতি, চক্খুসম্ফস্সে সাৰজ্জতি, যমিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তস্মিম্পি সাৰজ্জতি.
‘‘তস্স সাৰত্তস্স সংযুত্তস্স সম্মূড়্হস্স অস্সাদানুপস্সিনো ৱিহৰতো আযতিং পঞ্চুপাদানক্খন্ধা উপচযং গচ্ছন্তি. তণ্হা চস্স পোনোব্ভৱিকা নন্দীৰাগসহগতা তত্ৰতত্ৰাভিনন্দিনী, সা চস্স পৱড্ঢতি. তস্স কাযিকাপি দৰথা পৱড্ঢন্তি, চেতসিকাপি দৰথা পৱড্ঢন্তি; কাযিকাপি সন্তাপা পৱড্ঢন্তি, চেতসিকাপি সন্তাপা পৱড্ঢন্তি; কাযিকাপি পৰিড়াহা পৱড্ঢন্তি, চেতসিকাপি পৰিড়াহা পৱড্ঢন্তি. সো কাযদুক্খম্পি [কাযিকদুক্খম্পি (স্যা. কং.), কাযিকং দুক্খম্পি (ক.)] চেতোদুক্খম্পি পটিসংৱেদেতি.
‘‘সোতং, ভিক্খৱে, অজানং অপস্সং যথাভূতং…পে… ঘানং, ভিক্খৱে, অজানং অপস্সং যথাভূতং…পে… জিৱ্হং, ভিক্খৱে, অজানং অপস্সং যথাভূতং…পে… কাযং, ভিক্খৱে, অজানং অপস্সং যথাভূতং…পে… মনং, ভিক্খৱে, অজানং অপস্সং যথাভূতং, ধম্মে, ভিক্খৱে, অজানং অপস্সং যথাভূতং, মনোৱিঞ্ঞাণং, ভিক্খৱে, অজানং অপস্সং যথাভূতং, মনোসম্ফস্সং, ভিক্খৱে, অজানং অপস্সং যথাভূতং, যমিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি অজানং অপস্সং যথাভূতং, মনস্মিং সাৰজ্জতি, ধম্মেসু সাৰজ্জতি, মনোৱিঞ্ঞাণে সাৰজ্জতি, মনোসম্ফস্সে সাৰজ্জতি, যমিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তস্মিম্পি সাৰজ্জতি.
‘‘তস্স সাৰত্তস্স সংযুত্তস্স সম্মূড়্হস্স অস্সাদানুপস্সিনো ৱিহৰতো আযতিং পঞ্চুপাদানক্খন্ধা উপচযং গচ্ছন্তি. তণ্হা চস্স পোনোব্ভৱিকা নন্দীৰাগসহগতা তত্ৰতত্ৰাভিনন্দিনী, সা চস্স পৱড্ঢতি. তস্স কাযিকাপি দৰথা পৱড্ঢন্তি, চেতসিকাপি দৰথা পৱড্ঢন্তি; কাযিকাপি সন্তাপা পৱড্ঢন্তি, চেতসিকাপি সন্তাপা পৱড্ঢন্তি; কাযিকাপি পৰিড়াহা পৱড্ঢন্তি, চেতসিকাপি পৰিড়াহা পৱড্ঢন্তি. সো কাযদুক্খম্পি চেতোদুক্খম্পি পটিসংৱেদেতি.
৪৩০. ‘‘চক্খুঞ্চ খো, ভিক্খৱে, জানং পস্সং যথাভূতং, ৰূপে জানং পস্সং যথাভূতং, চক্খুৱিঞ্ঞাণং জানং পস্সং যথাভূতং, চক্খুসম্ফস্সং জানং পস্সং যথাভূতং, যমিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি জানং পস্সং যথাভূতং, চক্খুস্মিং ন সাৰজ্জতি, ৰূপেসু ন সাৰজ্জতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণে ন সাৰজ্জতি, চক্খুসম্ফস্সে ন সাৰজ্জতি, যমিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তস্মিম্পি ন সাৰজ্জতি.
‘‘তস্স অসাৰত্তস্স অসংযুত্তস্স অসম্মূড়্হস্স আদীনৱানুপস্সিনো ৱিহৰতো আযতিং পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অপচযং গচ্ছন্তি. তণ্হা চস্স পোনোব্ভৱিকা নন্দীৰাগসহগতা তত্ৰতত্ৰাভিনন্দিনী, সা চস্স পহীযতি. তস্স কাযিকাপি দৰথা পহীযন্তি, চেতসিকাপি দৰথা পহীযন্তি; কাযিকাপি সন্তাপা পহীযন্তি, চেতসিকাপি সন্তাপা পহীযন্তি; কাযিকাপি পৰিড়াহা পহীযন্তি, চেতসিকাপি পৰিড়াহা পহীযন্তি. সো কাযসুখম্পি চেতোসুখম্পি পটিসংৱেদেতি.
৪৩১. ‘‘যা তথাভূতস্স [যথাভূতস্স (সী. পী.)] দিট্ঠি সাস্স হোতি সম্মাদিট্ঠি; যো তথাভূতস্স [যথাভূতস্স (সী. পী.)] সঙ্কপ্পো স্ৱাস্স হোতি সম্মাসঙ্কপ্পো; যো তথাভূতস্স [যথাভূতস্স (সী. পী.)] ৱাযামো স্ৱাস্স হোতি সম্মাৱাযামো; যা তথাভূতস্স [যথাভূতস্স (সী. পী.)] সতি সাস্স হোতি সম্মাসতি; যো তথাভূতস্স [যথাভূতস্স (সী. পী.)] সমাধি স্ৱাস্স হোতি সম্মাসমাধি. পুব্বেৱ খো পনস্স কাযকম্মং ৱচীকম্মং আজীৱো সুপৰিসুদ্ধো হোতি. এৱমস্সাযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতি.
‘‘তস্স এৱং ইমং অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱযতো চত্তাৰোপি সতিপট্ঠানা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি, চত্তাৰোপি সম্মপ্পধানা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি, চত্তাৰোপি ইদ্ধিপাদা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি, পঞ্চপি ইন্দ্ৰিযানি ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি, পঞ্চপি বলানি ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি, সত্তপি বোজ্ঝঙ্গা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.
‘‘তস্সিমে দ্ৱে ধম্মা যুগনন্ধা [যুগনদ্ধা (সী. স্যা. কং.)] ৱত্তন্তি – সমথো চ ৱিপস্সনা চ. সো যে ধম্মা অভিঞ্ঞা পৰিঞ্ঞেয্যা তে ধম্মে অভিঞ্ঞা পৰিজানাতি. যে ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা তে ধম্মে অভিঞ্ঞা পজহতি. যে ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৱেতব্বা তে ধম্মে অভিঞ্ঞা ভাৱেতি. যে ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা তে ধম্মে অভিঞ্ঞা সচ্ছিকৰোতি.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পৰিঞ্ঞেয্যা? ‘পঞ্চুপাদানক্খন্ধা’ তিস্স ৱচনীযং, সেয্যথিদং – ৰূপুপাদানক্খন্ধো, ৱেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খাৰুপাদানক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. ইমে ধম্মা অভিঞ্ঞা পৰিঞ্ঞেয্যা.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা? অৱিজ্জা চ ভৱতণ্হা চ – ইমে ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৱেতব্বা? সমথো চ ৱিপস্সনা চ – ইমে ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৱেতব্বা.
‘‘কতমে, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা? ৱিজ্জা চ ৱিমুত্তি চ – ইমে ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা.
৪৩২. ‘‘সোতং, ভিক্খৱে, জানং পস্সং যথাভূতং…পে… ঘানং ভিক্খৱে, জানং পস্সং যথাভূতং…পে… জিৱ্হং, ভিক্খৱে, জানং পস্সং যথাভূতং… কাযং, ভিক্খৱে, জানং পস্সং যথাভূতং… মনং, ভিক্খৱে, জানং পস্সং যথাভূতং, ধম্মে জানং পস্সং যথাভূতং, মনোৱিঞ্ঞাণং জানং পস্সং যথাভূতং, মনোসম্ফস্সং জানং পস্সং যথাভূতং, যমিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তম্পি জানং পস্সং যথাভূতং, মনস্মিং ন সাৰজ্জতি, ধম্মেসু ন সাৰজ্জতি, মনোৱিঞ্ঞাণে ন সাৰজ্জতি, মনোসম্ফস্সে ন সাৰজ্জতি, যমিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা তস্মিম্পি ন সাৰজ্জতি.
‘‘তস্স অসাৰত্তস্স অসংযুত্তস্স অসম্মূড়্হস্স আদীনৱানুপস্সিনো ৱিহৰতো আযতিং পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অপচযং গচ্ছন্তি. তণ্হা চস্স পোনোব্ভৱিকা নন্দীৰাগসহগতা তত্ৰতত্ৰাভিনন্দিনী, সা চস্স পহীযতি. তস্স কাযিকাপি দৰথা পহীযন্তি, চেতসিকাপি দৰথা পহীযন্তি; কাযিকাপি সন্তাপা পহীযন্তি, চেতসিকাপি সন্তাপা পহীযন্তি; কাযিকাপি পৰিড়াহা পহীযন্তি, চেতসিকাপি পৰিড়াহা পহীযন্তি. সো কাযসুখম্পি চেতোসুখম্পি পটিসংৱেদেতি.
৪৩৩. ‘‘যা তথাভূতস্স দিট্ঠি সাস্স হোতি সম্মাদিট্ঠি; যো তথাভূতস্স সঙ্কপ্পো স্ৱাস্স হোতি সম্মাসঙ্কপ্পো; যো তথাভূতস্স ৱাযামো স্ৱাস্স হোতি সম্মাৱাযামো; যা তথাভূতস্স সতি সাস্স হোতি সম্মাসতি; যো তথাভূতস্স সমাধি স্ৱাস্স হোতি সম্মাসমাধি. পুব্বেৱ খো পনস্স কাযকম্মং ৱচীকম্মং আজীৱো সুপৰিসুদ্ধো হোতি. এৱমস্সাযং অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছতি.
‘‘তস্স এৱং ইমং অৰিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৱযতো চত্তাৰোপি সতিপট্ঠানা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি, চত্তাৰোপি সম্মপ্পধানা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি, চত্তাৰোপি ইদ্ধিপাদা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি, পঞ্চপি ইন্দ্ৰিযানি ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি, পঞ্চপি বলানি ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি, সত্তপি বোজ্ঝঙ্গা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.
‘‘তস্সিমে দ্ৱে ধম্মা যুগনন্ধা ৱত্তন্তি – সমথো চ ৱিপস্সনা চ. সো যে ধম্মা অভিঞ্ঞা পৰিঞ্ঞেয্যা তে ধম্মে অভিঞ্ঞা পৰিজানাতি. যে ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা তে ধম্মে অভিঞ্ঞা পজহতি. যে ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৱেতব্বা তে ধম্মে অভিঞ্ঞা ভাৱেতি. যে ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা তে ধম্মে অভিঞ্ঞা সচ্ছিকৰোতি.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পৰিঞ্ঞেয্যা? ‘পঞ্চুপাদানক্খন্ধা’ তিস্স ৱচনীযং, সেয্যথিদং – ৰূপুপাদানক্খন্ধো, ৱেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খাৰুপাদানক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. ইমে ধম্মা অভিঞ্ঞা পৰিঞ্ঞেয্যা.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা? অৱিজ্জা চ ভৱতণ্হা চ – ইমে ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৱেতব্বা? সমথো চ ৱিপস্সনা চ – ইমে ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৱেতব্বা.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা? ৱিজ্জা চ ৱিমুত্তি চ – ইমে ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.
মহাসড়াযতনিকসুত্তং নিট্ঠিতং সত্তমং.