৬. ছছক্কসুত্তং

৪২০. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘ধম্মং ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং পকাসেস্সামি, যদিদং – ছ ছক্কানি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি ৱেদিতব্বানি, ছ বাহিৰানি আযতনানি ৱেদিতব্বানি, ছ ৱিঞ্ঞাণকাযা ৱেদিতব্বা, ছ ফস্সকাযা ৱেদিতব্বা, ছ ৱেদনাকাযা ৱেদিতব্বা, ছ তণ্হাকাযা ৱেদিতব্বা.

৪২১. ‘‘‘ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি ৱেদিতব্বানী’তি – ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? চক্খাযতনং, সোতাযতনং, ঘানাযতনং, জিৱ্হাযতনং, কাযাযতনং, মনাযতনং. ‘ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি ৱেদিতব্বানী’তি – ইতি যং তং ৱুত্তং, ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং. ইদং পঠমং ছক্কং.

‘‘‘ছ বাহিৰানি আযতনানি ৱেদিতব্বানী’তি – ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ৰূপাযতনং, সদ্দাযতনং, গন্ধাযতনং, ৰসাযতনং, ফোট্ঠব্বাযতনং, ধম্মাযতনং. ‘ছ বাহিৰানি আযতনানি ৱেদিতব্বানী’তি – ইতি যং তং ৱুত্তং, ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং. ইদং দুতিযং ছক্কং.

‘‘‘ছ ৱিঞ্ঞাণকাযা ৱেদিতব্বা’তি – ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং, সোতঞ্চ পটিচ্চ সদ্দে চ উপ্পজ্জতি সোতৱিঞ্ঞাণং, ঘানঞ্চ পটিচ্চ গন্ধে চ উপ্পজ্জতি ঘানৱিঞ্ঞাণং, জিৱ্হঞ্চ পটিচ্চ ৰসে চ উপ্পজ্জতি জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, কাযঞ্চ পটিচ্চ ফোট্ঠব্বে চ উপ্পজ্জতি কাযৱিঞ্ঞাণং, মনঞ্চ পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৱিঞ্ঞাণং. ‘ছ ৱিঞ্ঞাণকাযা ৱেদিতব্বা’তি – ইতি যং তং ৱুত্তং, ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং. ইদং ততিযং ছক্কং.

‘‘‘ছ ফস্সকাযা ৱেদিতব্বা’তি – ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো; সোতঞ্চ পটিচ্চ সদ্দে চ উপ্পজ্জতি সোতৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো; ঘানঞ্চ পটিচ্চ গন্ধে চ উপ্পজ্জতি ঘানৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো; জিৱ্হঞ্চ পটিচ্চ ৰসে চ উপ্পজ্জতি জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো; কাযঞ্চ পটিচ্চ ফোট্ঠব্বে চ উপ্পজ্জতি কাযৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো; মনঞ্চ পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো. ‘ছ ফস্সকাযা ৱেদিতব্বা’তি – ইতি যং তং ৱুত্তং, ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং. ইদং চতুত্থং ছক্কং.

‘‘‘ছ ৱেদনাকাযা ৱেদিতব্বা’তি – ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা; সোতঞ্চ পটিচ্চ সদ্দে চ উপ্পজ্জতি সোতৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা; ঘানঞ্চ পটিচ্চ গন্ধে চ উপ্পজ্জতি ঘানৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা; জিৱ্হঞ্চ পটিচ্চ ৰসে চ উপ্পজ্জতি জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা; কাযঞ্চ পটিচ্চ ফোট্ঠব্বে চ উপ্পজ্জতি কাযৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা; মনঞ্চ পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা. ‘ছ ৱেদনাকাযা ৱেদিতব্বা’তি – ইতি যং তং ৱুত্তং, ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং. ইদং পঞ্চমং ছক্কং.

‘‘‘ছ তণ্হাকাযা ৱেদিতব্বা’তি – ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা, ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা; সোতঞ্চ পটিচ্চ সদ্দে চ উপ্পজ্জতি সোতৱিঞ্ঞাণং…পে… ঘানঞ্চ পটিচ্চ গন্ধে চ উপ্পজ্জতি ঘানৱিঞ্ঞাণং… জিৱ্হঞ্চ পটিচ্চ ৰসে চ উপ্পজ্জতি জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং… কাযঞ্চ পটিচ্চ ফোট্ঠব্বে চ উপ্পজ্জতি কাযৱিঞ্ঞাণং… মনঞ্চ পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা, ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা. ‘ছ তণ্হাকাযা ৱেদিতব্বা’তি – ইতি যং তং ৱুত্তং, ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং. ইদং ছট্ঠং ছক্কং.

৪২২. ‘‘‘চক্খু অত্তা’তি যো ৱদেয্য তং ন উপপজ্জতি. চক্খুস্স উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি. যস্স খো পন উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি, ‘অত্তা মে উপ্পজ্জতি চ ৱেতি চা’তি ইচ্চস্স এৱমাগতং হোতি. তস্মা তং ন উপপজ্জতি – ‘চক্খু অত্তা’তি যো ৱদেয্য. ইতি চক্খু অনত্তা.

‘‘‘ৰূপা অত্তা’তি যো ৱদেয্য তং ন উপপজ্জতি. ৰূপানং উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি. যস্স খো পন উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি, ‘অত্তা মে উপ্পজ্জতি চ ৱেতি চা’তি ইচ্চস্স এৱমাগতং হোতি. তস্মা তং ন উপপজ্জতি – ‘ৰূপা অত্তা’তি যো ৱদেয্য. ইতি চক্খু অনত্তা, ৰূপা অনত্তা.

‘‘‘চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্তা’তি যো ৱদেয্য তং ন উপপজ্জতি. চক্খুৱিঞ্ঞাণস্স উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি. যস্স খো পন উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি, ‘অত্তা মে উপ্পজ্জতি চ ৱেতি চা’তি ইচ্চস্স এৱমাগতং হোতি. তস্মা তং ন উপপজ্জতি – ‘চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্তা’তি যো ৱদেয্য. ইতি চক্খু অনত্তা, ৰূপা অনত্তা, চক্খুৱিঞ্ঞাণং অনত্তা.

‘‘‘চক্খুসম্ফস্সো অত্তা’তি যো ৱদেয্য তং ন উপপজ্জতি. চক্খুসম্ফস্সস্স উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি. যস্স খো পন উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি, ‘অত্তা মে উপ্পজ্জতি চ ৱেতি চা’তি ইচ্চস্স এৱমাগতং হোতি. তস্মা তং ন উপপজ্জতি – ‘চক্খুসম্ফস্সো অত্তা’তি যো ৱদেয্য. ইতি চক্খু অনত্তা, ৰূপা অনত্তা, চক্খুৱিঞ্ঞাণং অনত্তা, চক্খুসম্ফস্সো অনত্তা.

‘‘‘ৱেদনা অত্তা’তি যো ৱদেয্য তং ন উপপজ্জতি. ৱেদনায উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি. যস্স খো পন উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি, ‘অত্তা মে উপ্পজ্জতি চ ৱেতি চা’তি ইচ্চস্স এৱমাগতং হোতি. তস্মা তং ন উপপজ্জতি – ‘ৱেদনা অত্তা’তি যো ৱদেয্য. ইতি চক্খু অনত্তা, ৰূপা অনত্তা, চক্খুৱিঞ্ঞাণং অনত্তা, চক্খুসম্ফস্সো অনত্তা, ৱেদনা অনত্তা.

‘‘‘তণ্হা অত্তা’তি যো ৱদেয্য তং ন উপপজ্জতি. তণ্হায উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি. যস্স খো পন উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি, ‘অত্তা মে উপ্পজ্জতি চ ৱেতি চা’তি ইচ্চস্স এৱমাগতং হোতি. তস্মা তং ন উপপজ্জতি – ‘তণ্হা অত্তা’তি যো ৱদেয্য. ইতি চক্খু অনত্তা, ৰূপা অনত্তা, চক্খুৱিঞ্ঞাণং অনত্তা, চক্খুসম্ফস্সো অনত্তা, ৱেদনা অনত্তা, তণ্হা অনত্তা.

৪২৩. ‘‘‘সোতং অত্তা’তি যো ৱদেয্য…পে… ‘ঘানং অত্তা’তি যো ৱদেয্য… ‘জিৱ্হা অত্তা’তি যো ৱদেয্য… ‘কাযো অত্তা’তি যো ৱদেয্য… ‘মনো অত্তা’তি যো ৱদেয্য তং ন উপপজ্জতি. মনস্স উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি. যস্স খো পন উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি, ‘অত্তা মে উপ্পজ্জতি চ ৱেতি চা’তি ইচ্চস্স এৱমাগতং হোতি. তস্মা তং ন উপপজ্জতি – ‘মনো অত্তা’তি যো ৱদেয্য. ইতি মনো অনত্তা.

‘‘‘ধম্মা অত্তা’তি যো ৱদেয্য তং ন উপপজ্জতি. ধম্মানং উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি. যস্স খো পন উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি, ‘অত্তা মে উপ্পজ্জতি চ ৱেতি চা’তি ইচ্চস্স এৱমাগতং হোতি. তস্মা তং ন উপপজ্জতি – ‘ধম্মা অত্তা’তি যো ৱদেয্য. ইতি মনো অনত্তা, ধম্মা অনত্তা.

‘‘‘মনোৱিঞ্ঞাণং অত্তা’তি যো ৱদেয্য তং ন উপপজ্জতি. মনোৱিঞ্ঞাণস্স উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি. যস্স খো পন উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি, ‘অত্তা মে উপ্পজ্জতি চ ৱেতি চা’তি ইচ্চস্স এৱমাগতং হোতি. তস্মা তং ন উপপজ্জতি – ‘মনোৱিঞ্ঞাণং অত্তা’তি যো ৱদেয্য. ইতি মনো অনত্তা, ধম্মা অনত্তা, মনোৱিঞ্ঞাণং অনত্তা.

‘‘‘মনোসম্ফস্সো অত্তা’তি যো ৱদেয্য তং ন উপপজ্জতি. মনোসম্ফস্সস্স উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি. যস্স খো পন উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি, ‘অত্তা মে উপ্পজ্জতি চ ৱেতি চা’তি ইচ্চস্স এৱমাগতং হোতি. তস্মা তং ন উপপজ্জতি – ‘মনোসম্ফস্সো অত্তা’তি যো ৱদেয্য. ইতি মনো অনত্তা, ধম্মা অনত্তা, মনোৱিঞ্ঞাণং অনত্তা, মনোসম্ফস্সো অনত্তা.

‘‘‘ৱেদনা অত্তা’তি যো ৱদেয্য তং ন উপপজ্জতি. ৱেদনায উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি. যস্স খো পন উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি, ‘অত্তা মে উপ্পজ্জতি চ ৱেতি চা’তি ইচ্চস্স এৱমাগতং হোতি. তস্মা তং ন উপপজ্জতি – ‘ৱেদনা অত্তা’তি যো ৱদেয্য. ইতি মনো অনত্তা, ধম্মা অনত্তা, মনোৱিঞ্ঞাণং অনত্তা, মনোসম্ফস্সো অনত্তা, ৱেদনা অনত্তা.

‘‘‘তণ্হা অত্তা’তি যো ৱদেয্য তং ন উপপজ্জতি. তণ্হায উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি. যস্স খো পন উপ্পাদোপি ৱযোপি পঞ্ঞাযতি, ‘অত্তা মে উপ্পজ্জতি চ ৱেতি চা’তি ইচ্চস্স এৱমাগতং হোতি. তস্মা তং ন উপপজ্জতি – ‘তণ্হা অত্তা’তি যো ৱদেয্য. ইতি মনো অনত্তা, ধম্মা অনত্তা, মনোৱিঞ্ঞাণং অনত্তা, মনোসম্ফস্সো অনত্তা, ৱেদনা অনত্তা, তণ্হা অনত্তা.

৪২৪. ‘‘অযং খো পন, ভিক্খৱে, সক্কাযসমুদযগামিনী পটিপদা – চক্খুং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি; ৰূপে ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি; চক্খুৱিঞ্ঞাণং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি; চক্খুসম্ফস্সং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি; ৱেদনং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি; তণ্হং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি; সোতং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি…পে… ঘানং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি…পে… জিৱ্হং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি…পে… কাযং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি…পে… মনং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি, ধম্মে ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি, মনোৱিঞ্ঞাণং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি, মনোসম্ফস্সং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি, ৱেদনং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি, তণ্হং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সতি.

‘‘অযং খো পন, ভিক্খৱে, সক্কাযনিৰোধগামিনী পটিপদা – চক্খুং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি. ৰূপে ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি. চক্খুৱিঞ্ঞাণং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি. চক্খুসম্ফস্সং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি. ৱেদনং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি. তণ্হং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি. সোতং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি…পে… ঘানং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি… জিৱ্হং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি… কাযং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি… মনং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি. ধম্মে ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি. মনোৱিঞ্ঞাণং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি. মনোসম্ফস্সং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি. ৱেদনং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি. তণ্হং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সতি.

৪২৫. ‘‘চক্খুঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা. সো সুখায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো অভিনন্দতি অভিৱদতি অজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স ৰাগানুসযো অনুসেতি. দুক্খায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো সোচতি কিলমতি পৰিদেৱতি উৰত্তাড়িং কন্দতি সম্মোহং আপজ্জতি. তস্স পটিঘানুসযো অনুসেতি. অদুক্খমসুখায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো তস্সা ৱেদনায সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ যথাভূতং নপ্পজানাতি. তস্স অৱিজ্জানুসযো অনুসেতি. সো ৱত, ভিক্খৱে, সুখায ৱেদনায ৰাগানুসযং অপ্পহায দুক্খায ৱেদনায পটিঘানুসযং অপ্পটিৱিনোদেত্ৱা অদুক্খমসুখায ৱেদনায অৱিজ্জানুসযং অসমূহনিত্ৱা অৱিজ্জং অপ্পহায ৱিজ্জং অনুপ্পাদেত্ৱা দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো ভৱিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.

‘‘সোতঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিচ্চ সদ্দে চ উপ্পজ্জতি সোতৱিঞ্ঞাণং…পে… ঘানঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিচ্চ গন্ধে চ উপ্পজ্জতি ঘানৱিঞ্ঞাণং…পে… জিৱ্হঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিচ্চ ৰসে চ উপ্পজ্জতি জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং…পে… কাযঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিচ্চ ফোট্ঠব্বে চ উপ্পজ্জতি কাযৱিঞ্ঞাণং…পে… মনঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা. সো সুখায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো অভিনন্দতি অভিৱদতি অজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স ৰাগানুসযো অনুসেতি. দুক্খায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো সোচতি কিলমতি পৰিদেৱতি উৰত্তাড়িং কন্দতি সম্মোহং আপজ্জতি. তস্স পটিঘানুসযো অনুসেতি. অদুক্খমসুখায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো তস্সা ৱেদনায সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ যথাভূতং নপ্পজানাতি. তস্স অৱিজ্জানুসযো অনুসেতি. সো ৱত, ভিক্খৱে, সুখায ৱেদনায ৰাগানুসযং অপ্পহায দুক্খায ৱেদনায পটিঘানুসযং অপ্পটিৱিনোদেত্ৱা অদুক্খমসুখায ৱেদনায অৱিজ্জানুসযং অসমূহনিত্ৱা অৱিজ্জং অপ্পহায ৱিজ্জং অনুপ্পাদেত্ৱা দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো ভৱিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.

৪২৬. ‘‘চক্খুঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা. সো সুখায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো নাভিনন্দতি নাভিৱদতি নাজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স ৰাগানুসযো নানুসেতি. দুক্খায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো ন সোচতি ন কিলমতি পৰিদেৱতি ন উৰত্তাড়িং কন্দতি ন সম্মোহং আপজ্জতি. তস্স পটিঘানুসযো নানুসেতি. অদুক্খমসুখায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো তস্সা ৱেদনায সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ যথাভূতং পজানাতি. তস্স অৱিজ্জানুসযো নানুসেতি. সো ৱত, ভিক্খৱে, সুখায ৱেদনায ৰাগানুসযং পহায দুক্খায ৱেদনায পটিঘানুসযং পটিৱিনোদেত্ৱা অদুক্খমসুখায ৱেদনায অৱিজ্জানুসযং সমূহনিত্ৱা অৱিজ্জং পহায ৱিজ্জং উপ্পাদেত্ৱা দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো ভৱিস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি.

‘‘সোতঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিচ্চ সদ্দে চ উপ্পজ্জতি সোতৱিঞ্ঞাণং…পে….

‘‘ঘানঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিচ্চ গন্ধে চ উপ্পজ্জতি ঘানৱিঞ্ঞাণং…পে….

‘‘জিৱ্হঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিচ্চ ৰসে চ উপ্পজ্জতি জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং…পে….

‘‘কাযঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিচ্চ ফোট্ঠব্বে চ উপ্পজ্জতি কাযৱিঞ্ঞাণং…পে….

‘‘মনঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৱিঞ্ঞাণং তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৱেদযিতং সুখং ৱা দুক্খং ৱা অদুক্খমসুখং ৱা. সো সুখায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো নাভিনন্দতি নাভিৱদতি নাজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স ৰাগানুসযো নানুসেতি. দুক্খায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো ন সোচতি ন কিলমতি ন পৰিদেৱতি ন উৰত্তাড়িং কন্দতি ন সম্মোহং আপজ্জতি. তস্স পটিঘানুসযো নানুসেতি. অদুক্খমসুখায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো তস্সা ৱেদনায সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ যথাভূতং পজানাতি. তস্স অৱিজ্জানুসযো নানুসেতি. সো ৱত, ভিক্খৱে, সুখায ৱেদনায ৰাগানুসযং পহায দুক্খায ৱেদনায পটিঘানুসযং পটিৱিনোদেত্ৱা অদুক্খমসুখায ৱেদনায অৱিজ্জানুসযং সমূহনিত্ৱা অৱিজ্জং পহায ৱিজ্জং উপ্পাদেত্ৱা দিট্ঠেৱ ধম্মে দুক্খস্সন্তকৰো ভৱিস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি.

৪২৭. ‘‘এৱং পস্সং, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো চক্খুস্মিং [চক্খুস্মিম্পি (স্যা. কং.) এৱমিতৰেসুপি] নিব্বিন্দতি, ৰূপেসু নিব্বিন্দতি, চক্খুৱিঞ্ঞাণে নিব্বিন্দতি, চক্খুসম্ফস্সে নিব্বিন্দতি, ৱেদনায নিব্বিন্দতি, তণ্হায নিব্বিন্দতি. সোতস্মিং নিব্বিন্দতি, সদ্দেসু নিব্বিন্দতি…পে… ঘানস্মিং নিব্বিন্দতি, গন্ধেসু নিব্বিন্দতি… জিৱ্হায নিব্বিন্দতি, ৰসেসু নিব্বিন্দতি… কাযস্মিং নিব্বিন্দতি, ফোট্ঠব্বেসু নিব্বিন্দতি… মনস্মিং নিব্বিন্দতি, ধম্মেসু নিব্বিন্দতি, মনোৱিঞ্ঞাণে নিব্বিন্দতি, মনোসম্ফস্সে নিব্বিন্দতি, ৱেদনায নিব্বিন্দতি, তণ্হায নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৱিৰজ্জতি, ৱিৰাগা ৱিমুচ্চতি. ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি. ইমস্মিং খো পন ৱেয্যাকৰণস্মিং ভঞ্ঞমানে সট্ঠিমত্তানং ভিক্খূনং অনুপাদায আসৱেহি চিত্তানি ৱিমুচ্চিংসূতি.

ছছক্কসুত্তং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.