১১. সচ্চৱিভঙ্গসুত্তং

৩৭১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা বাৰাণসিযং ৱিহৰতি ইসিপতনে মিগদাযে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘তথাগতেন, ভিক্খৱে, অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন বাৰাণসিযং ইসিপতনে মিগদাযে অনুত্তৰং ধম্মচক্কং পৱত্তিতং অপ্পটিৱত্তিযং সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা ব্ৰহ্মুনা ৱা কেনচি ৱা লোকস্মিং, যদিদং – চতুন্নং অৰিযসচ্চানং আচিক্খনা দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং. কতমেসং চতুন্নং? দুক্খস্স অৰিযসচ্চস্স আচিক্খনা দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং, দুক্খসমুদযস্স অৰিযসচ্চস্স আচিক্খনা দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং, দুক্খনিৰোধস্স অৰিযসচ্চস্স আচিক্খনা দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অৰিযসচ্চস্স আচিক্খনা দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং. তথাগতেন, ভিক্খৱে, অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন বাৰাণসিযং ইসিপতনে মিগদাযে অনুত্তৰং ধম্মচক্কং পৱত্তিতং অপ্পটিৱত্তিযং সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা ব্ৰহ্মুনা ৱা কেনচি ৱা লোকস্মিং, যদিদং – ইমেসং চতুন্নং অৰিযসচ্চানং আচিক্খনা দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং.

‘‘সেৱথ, ভিক্খৱে, সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানে; ভজথ, ভিক্খৱে, সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানে. পণ্ডিতা ভিক্খূ অনুগ্গাহকা সব্ৰহ্মচাৰীনং. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, জনেতা [জনেত্তি (সী. পী.)], এৱং সাৰিপুত্তো; সেয্যথাপি জাতস্স আপাদেতা, এৱং মোগ্গল্লানো. সাৰিপুত্তো, ভিক্খৱে, সোতাপত্তিফলে ৱিনেতি, মোগ্গল্লানো উত্তমত্থে. সাৰিপুত্তো, ভিক্খৱে, পহোতি চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি ৱিত্থাৰেন আচিক্খিতুং দেসেতুং পঞ্ঞাপেতুং পট্ঠপেতুং ৱিৱৰিতুং ৱিভজিতুং উত্তানীকাতু’’ন্তি. ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পাৱিসি.

৩৭২. তত্ৰ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো অচিৰপক্কন্তস্স ভগৱতো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৱুসো, ভিক্খৱে’’তি. ‘‘আৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সাৰিপুত্তো এতদৱোচ –

‘‘তথাগতেন, আৱুসো, অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন বাৰাণসিযং ইসিপতনে মিগদাযে অনুত্তৰং ধম্মচক্কং পৱত্তিতং অপ্পটিৱত্তিযং সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা ব্ৰহ্মুনা ৱা কেনচি ৱা লোকস্মিং, যদিদং – চতুন্নং অৰিযসচ্চানং আচিক্খনা দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং. কতমেসং চতুন্নং? দুক্খস্স অৰিযসচ্চস্স আচিক্খনা দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং, দুক্খসমুদযস্স অৰিযসচ্চস্স আচিক্খনা দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং, দুক্খনিৰোধস্স অৰিযসচ্চস্স আচিক্খনা দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায অৰিযসচ্চস্স আচিক্খনা দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্মং.

৩৭৩. ‘‘কতমঞ্চাৱুসো, দুক্খং অৰিযসচ্চং? জাতিপি দুক্খা, জৰাপি দুক্খা, মৰণম্পি দুক্খং, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসাপি দুক্খা, যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং; সংখিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা.

‘‘কতমা চাৱুসো, জাতি? যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হি তম্হি সত্তনিকাযে জাতি সঞ্জাতি ওক্কন্তি অভিনিব্বত্তি খন্ধানং পাতুভাৱো আযতনানং পটিলাভো, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘জাতি’’’.

‘‘কতমা চাৱুসো, জৰা? যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হি তম্হি সত্তনিকাযে জৰা জীৰণতা খণ্ডিচ্চং পালিচ্চং ৱলিত্তচতা আযুনো সংহানি ইন্দ্ৰিযানং পৰিপাকো, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘জৰা’’’.

‘‘কতমঞ্চাৱুসো, মৰণং? যা তেসং তেসং সত্তানং তম্হা তম্হা সত্তনিকাযা চুতি চৱনতা ভেদো অন্তৰধানং মচ্চু মৰণং কালংকিৰিযা খন্ধানং ভেদো কড়েৱৰস্স নিক্খেপো জীৱিতিন্দ্ৰিযস্সুপচ্ছেদো, ইদং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘মৰণং’’’.

‘‘কতমো চাৱুসো, সোকো? যো খো, আৱুসো, অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ব্যসনেন সমন্নাগতস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স সোকো সোচনা সোচিতত্তং অন্তোসোকো অন্তোপৰিসোকো, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘সোকো’’’.

‘‘কতমো চাৱুসো, পৰিদেৱো? যো খো, আৱুসো, অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ব্যসনেন সমন্নাগতস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স আদেৱো পৰিদেৱো আদেৱনা পৰিদেৱনা আদেৱিতত্তং পৰিদেৱিতত্তং, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘পৰিদেৱো’’’.

‘‘কতমঞ্চাৱুসো, দুক্খং? যং খো, আৱুসো, কাযিকং দুক্খং কাযিকং অসাতং কাযসম্ফস্সজং দুক্খং অসাতং ৱেদযিতং, ইদং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘দুক্খং’’’.

‘‘কতমঞ্চাৱুসো, দোমনস্সং? যং খো, আৱুসো, চেতসিকং দুক্খং চেতসিকং অসাতং মনোসম্ফস্সজং দুক্খং অসাতং ৱেদযিতং, ইদং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘দোমনস্সং’’’.

‘‘কতমো চাৱুসো, উপাযাসো? যো খো, আৱুসো, অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন ব্যসনেন সমন্নাগতস্স অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰেন দুক্খধম্মেন ফুট্ঠস্স আযাসো উপাযাসো আযাসিতত্তং উপাযাসিতত্তং, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘উপাযাসো’’’.

‘‘কতমঞ্চাৱুসো, যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং? জাতিধম্মানং, আৱুসো, সত্তানং এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জতি – ‘অহো ৱত, মযং ন জাতিধম্মা অস্সাম; ন চ, ৱত, নো জাতি আগচ্ছেয্যা’তি. ন খো পনেতং ইচ্ছায পত্তব্বং. ইদম্পি – ‘যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং’. জৰাধম্মানং, আৱুসো, সত্তানং…পে… ব্যাধিধম্মানং, আৱুসো, সত্তানং… মৰণধম্মানং, আৱুসো, সত্তানং… সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মানং, আৱুসো, সত্তানং এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জতি – ‘অহো ৱত, মযং ন সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা অস্সাম; ন চ, ৱত, নো সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা আগচ্ছেয্যু’ন্তি. ন খো পনেতং ইচ্ছায পত্তব্বং. ইদম্পি – ‘যম্পিচ্ছং ন লভতি তম্পি দুক্খং’’’.

‘‘কতমে চাৱুসো, সংখিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা? সেয্যথিদং – ৰূপুপাদানক্খন্ধো, ৱেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খাৰুপাদানক্খন্ধো, ৱিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. ইমে ৱুচ্চন্তাৱুসো – ‘সংখিত্তেন পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা’. ইদং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘দুক্খং অৰিযসচ্চং’’’.

৩৭৪. ‘‘কতমঞ্চাৱুসো, দুক্খসমুদযং [দুক্খসমুদযো (স্যা. কং.)] অৰিযসচ্চং? যাযং তণ্হা পোনোব্ভৱিকা [পোনোভৱিকা (সী. পী.)] নন্দীৰাগসহগতা [নন্দিৰাগসহগতা (সী. স্যা. কং. পী.)] তত্ৰতত্ৰাভিনন্দিনী, সেয্যথিদং – কামতণ্হা ভৱতণ্হা ৱিভৱতণ্হা, ইদং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘দুক্খসমুদযং [দুক্খসমুদযো (স্যা. কং.)] অৰিযসচ্চং’’’.

‘‘কতমঞ্চাৱুসো, দুক্খনিৰোধং [দুক্খনিৰোধো (স্যা. কং.)] অৰিযসচ্চং? যো তস্সাযেৱ তণ্হায অসেসৱিৰাগনিৰোধো চাগো পটিনিস্সগ্গো মুত্তি অনালযো, ইদং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘দুক্খনিৰোধং [দুক্খনিৰোধো (স্যা. কং.)] অৰিযসচ্চং’’’.

৩৭৫. ‘‘কতমঞ্চাৱুসো, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং? অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৱাচা, সম্মাকম্মন্তো, সম্মাআজীৱো, সম্মাৱাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধি.

‘‘কতমাচাৱুসো, সম্মাদিট্ঠি? যং খো, আৱুসো, দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিৰোধে ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘সম্মাদিট্ঠি’’’.

‘‘কতমো চাৱুসো, সম্মাসঙ্কপ্পো? নেক্খম্মসঙ্কপ্পো, অব্যাপাদসঙ্কপ্পো, অৱিহিংসাসঙ্কপ্পো, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘সম্মাসঙ্কপ্পো’’’.

‘‘কতমা চাৱুসো, সম্মাৱাচা? মুসাৱাদা ৱেৰমণী, পিসুণায ৱাচায ৱেৰমণী, ফৰুসায ৱাচায ৱেৰমণী, সম্ফপ্পলাপা ৱেৰমণী, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘সম্মাৱাচা’’’.

‘‘কতমো চাৱুসো, সম্মাকম্মন্তী? পাণাতিপাতা ৱেৰমণী, অদিন্নাদানা ৱেৰমণী, কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণী, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘সম্মাকম্মন্তো’’’.

‘‘কতমো চাৱুসো, সম্মাআজীৱো? ইধাৱুসো, অৰিযসাৱকো মিচ্ছাআজীৱং পহায সম্মাআজীৱেন জীৱিকং কপ্পেতি, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘সম্মাআজীৱো’’’.

‘‘কতমো চাৱুসো, সম্মাৱাযামো? ইধাৱুসো, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘সম্মাৱাযামো’’’.

‘‘কতমা চাৱুসো, সম্মাসতি? ইধাৱুসো, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি…পে… চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘সম্মাসতি’’’.

‘‘কতমো চাৱুসো, সম্মাসমাধি? ইধাৱুসো, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহৰতি…পে… ততিযং ঝানং… ৱিহৰতি, অযং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘সম্মাসমাধি’. ইদং ৱুচ্চতাৱুসো – ‘দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চং’’’.

‘‘তথাগতেনাৱুসো, অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন বাৰাণসিযং ইসিপতনে মিগদাযে অনুত্তৰং ধম্মচক্কং পৱত্তিতং অপ্পটিৱত্তিযং সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা ব্ৰহ্মুনা ৱা কেনচি ৱা লোকস্মিং, যদিদং – ইমেসং চতুন্নং অৰিযসচ্চানং আচিক্খনা দেসনা পঞ্ঞাপনা পট্ঠপনা ৱিৱৰণা ৱিভজনা উত্তানীকম্ম’’ন্তি.

ইদমৱোচ আযস্মা সাৰিপুত্তো. অত্তমনা তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

সচ্চৱিভঙ্গসুত্তং নিট্ঠিতং একাদসমং.