৯. কাযগতাসতিসুত্তং

১৫৩. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো সম্বহুলানং ভিক্খূনং পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তানং উপট্ঠানসালাযং সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তৰাকথা উদপাদি – ‘‘অচ্ছৰিযং, আৱুসো, অব্ভুতং, আৱুসো! যাৱঞ্চিদং তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন কাযগতাসতি [কাযগতা সতি (স্যা. কং. পী.)] ভাৱিতা বহুলীকতা মহপ্ফলা ৱুত্তা মহানিসংসা’’তি. অযঞ্চ হিদং তেসং ভিক্খূনং অন্তৰাকথা ৱিপ্পকতা হোতি, অথ খো ভগৱা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেন উপট্ঠানসালা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না, কা চ পন ৱো অন্তৰাকথা ৱিপ্পকতা’’তি? ‘‘ইধ, ভন্তে, অম্হাকং পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তানং উপট্ঠানসালাযং সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তৰাকথা উদপাদি – ‘অচ্ছৰিযং, আৱুসো, অব্ভুতং, আৱুসো! যাৱঞ্চিদং তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন কাযগতাসতি ভাৱিতা বহুলীকতা মহপ্ফলা ৱুত্তা মহানিসংসা’তি. অযং খো নো, ভন্তে, অন্তৰাকথা ৱিপ্পকতা, অথ ভগৱা অনুপ্পত্তো’’তি.

১৫৪. ‘‘কথং ভাৱিতা চ, ভিক্খৱে, কাযগতাসতি কথং বহুলীকতা মহপ্ফলা হোতি মহানিসংসা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰঞ্ঞগতো ৱা ৰুক্খমূলগতো ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতো ৱা নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা উজুং কাযং পণিধায পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা. সো সতোৱ অস্সসতি সতোৱ পস্সসতি; দীঘং ৱা অস্সসন্তো ‘দীঘং অস্সসামী’তি পজানাতি, দীঘং ৱা পস্সসন্তো ‘দীঘং পস্সসামী’তি পজানাতি; ৰস্সং ৱা অস্সসন্তো ‘ৰস্সং অস্সসামী’তি পজানাতি, ৰস্সং ৱা পস্সসন্তো ‘ৰস্সং পস্সসামী’তি পজানাতি; ‘সব্বকাযপটিসংৱেদী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘সব্বকাযপটিসংৱেদী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি; ‘পস্সম্ভযং কাযসঙ্খাৰং অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘পস্সম্ভযং কাযসঙ্খাৰং পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো যে গেহসিতা [গেহস্সিতা (টীকা)] সৰসঙ্কপ্পা তে পহীযন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৱ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি [একোদী হোতি (সী.), একোদিভোতি (স্যা. কং.)] সমাধিযতি. এৱং, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং [কাযগতং সতিং (স্যা. কং. পী.)] ভাৱেতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু গচ্ছন্তো ৱা ‘গচ্ছামী’তি পজানাতি, ঠিতো ৱা ‘ঠিতোম্হী’তি পজানাতি, নিসিন্নো ৱা ‘নিসিন্নোম্হী’তি পজানাতি, সযানো ৱা ‘সযানোম্হী’তি পজানাতি. যথা যথা ৱা পনস্স কাযো পণিহিতো হোতি, তথা তথা নং পজানাতি. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো যে গেহসিতা সৰসঙ্কপ্পা তে পহীযন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৱ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. এৱম্পি, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং ভাৱেতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু অভিক্কন্তে পটিক্কন্তে সম্পজানকাৰী হোতি, আলোকিতে ৱিলোকিতে সম্পজানকাৰী হোতি, সমিঞ্জিতে পসাৰিতে সম্পজানকাৰী হোতি, সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণে সম্পজানকাৰী হোতি, অসিতে পীতে খাযিতে সাযিতে সম্পজানকাৰী হোতি, উচ্চাৰপস্সাৱকম্মে সম্পজানকাৰী হোতি, গতে ঠিতে নিসিন্নে সুত্তে জাগৰিতে ভাসিতে তুণ্হীভাৱে সম্পজানকাৰী হোতি. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো যে গেহসিতা সৰসঙ্কপ্পা তে পহীযন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৱ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. এৱম্পি, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং ভাৱেতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা তচপৰিযন্তং পূৰং নানপ্পকাৰস্স অসুচিনো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা নখা দন্তা তচো মংসং ন্হাৰু [নহাৰু (সী. স্যা. কং. পী.)] অট্ঠি অট্ঠিমিঞ্জং ৱক্কং হদযং যকনং কিলোমকং পিহকং পপ্ফাসং অন্তং অন্তগুণং উদৰিযং কৰীসং পিত্তং সেম্হং পুব্বো লোহিতং সেদো মেদো অস্সু ৱসা খেড়ো সিঙ্ঘাণিকা লসিকা মুত্ত’ন্তি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উভতোমুখা পুতোড়ি [মূতোড়ী (সী. স্যা. কং. পী.)] পূৰা নানাৱিহিতস্স ধঞ্ঞস্স, সেয্যথিদং – সালীনং ৱীহীনং মুগ্গানং মাসানং তিলানং তণ্ডুলানং, তমেনং চক্খুমা পুৰিসো মুঞ্চিত্ৱা পচ্চৱেক্খেয্য – ‘ইমে সালী ইমে ৱীহী ইমে মুগ্গা ইমে মাসা ইমে তিলা ইমে তণ্ডুলা’তি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং উদ্ধং পাদতলা অধো কেসমত্থকা তচপৰিযন্তং পূৰং নানপ্পকাৰস্স অসুচিনো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা লোমা নখা দন্তা তচো মংসং ন্হাৰু অট্ঠি অট্ঠিমিঞ্জং ৱক্কং হদযং যকনং কিলোমকং পিহকং পপ্ফাসং অন্তং অন্তগুণং উদৰিযং কৰীসং পিত্তং সেম্হং পুব্বো লোহিতং সেদো মেদো অস্সু ৱসা খেড়ো সিঙ্ঘাণিকা লসিকা মুত্ত’ন্তি. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো যে গেহসিতা সৰসঙ্কপ্পা তে পহীযন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৱ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. এৱম্পি, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং ভাৱেতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং যথাঠিতং যথাপণিহিতং ধাতুসো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে পথৱীধাতু আপোধাতু তেজোধাতু ৱাযোধাতূ’তি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, দক্খো গোঘাতকো ৱা গোঘাতকন্তেৱাসী ৱা গাৱিং ৱধিত্ৱা চতুমহাপথে [চাতুম্মহাপথে (সী. স্যা. কং. পী.)] বিলসো ৱিভজিত্ৱা [পটিৱিভজিত্ৱা (সী. স্যা. কং. পী.)] নিসিন্নো অস্স; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং যথাঠিতং যথাপণিহিতং ধাতুসো পচ্চৱেক্খতি – ‘অত্থি ইমস্মিং কাযে পথৱীধাতু আপোধাতু তেজোধাতু ৱাযোধাতূ’তি. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো যে গেহসিতা সৰসঙ্কপ্পা তে পহীযন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৱ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. এৱম্পি, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং ভাৱেতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেয্যথাপি পস্সেয্য সৰীৰং সিৱথিকায [সীৱথিকায (সী. স্যা. কং. পী.)] ছড্ডিতং একাহমতং ৱা দ্ৱীহমতং ৱা তীহমতং ৱা উদ্ধুমাতকং ৱিনীলকং ৱিপুব্বকজাতং. সো ইমমেৱ কাযং উপসংহৰতি – ‘অযম্পি খো কাযো এৱংধম্মো এৱংভাৱী এৱংঅনতীতো’তি [এতং অনতীতোতি (সী.)]. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো যে গেহসিতা সৰসঙ্কপ্পা তে পহীযন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৱ চিত্তং সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. এৱম্পি, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং ভাৱেতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেয্যথাপি পস্সেয্য সৰীৰং সিৱথিকায ছড্ডিতং কাকেহি ৱা খজ্জমানং কুললেহি ৱা খজ্জমানং গিজ্ঝেহি ৱা খজ্জমানং কঙ্কেহি ৱা খজ্জমানং সুনখেহি ৱা খজ্জমানং ব্যগ্ঘেহি ৱা খজ্জমানং দীপীহি ৱা খজ্জমানং সিঙ্গালেহি ৱা [গিজ্ঝেহি ৱা খজ্জমানং সুৱানেহি ৱা খজ্জমানং সিগালেহি ৱা (সী. স্যা. কং. পী.)] খজ্জমানং ৱিৱিধেহি ৱা পাণকজাতেহি খজ্জমানং. সো ইমমেৱ কাযং উপসংহৰতি – ‘অযম্পি খো কাযো এৱংধম্মো এৱংভাৱী এৱংঅনতীতো’তি. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স…পে… এৱম্পি, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং ভাৱেতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেয্যথাপি পস্সেয্য সৰীৰং সিৱথিকায ছড্ডিতং অট্ঠিকসঙ্খলিকং সমংসলোহিতং ন্হাৰুসম্বন্ধং…পে… অট্ঠিকসঙ্খলিকং নিম্মংসলোহিতমক্খিতং ন্হাৰুসম্বন্ধং…পে… অট্ঠিকসঙ্খলিকং অপগতমংসলোহিতং ন্হাৰুসম্বন্ধং…পে… অট্ঠিকানি অপগতসম্বন্ধানি [অপগতনহাৰূসম্বন্ধানি (স্যা. কং.)] দিসাৱিদিসাৱিক্খিত্তানি [দিসাৱিদিসাসু ৱিক্খিতানি (সী. পী.)] অঞ্ঞেন হত্থট্ঠিকং অঞ্ঞেন পাদট্ঠিকং অঞ্ঞেন গোপ্ফকট্ঠিকং [অঞ্ঞেন গোপ্ফকট্ঠিকন্তি ইদং সী. স্যা. কং. পী. পোত্থকেসু নত্থি] অঞ্ঞেন জঙ্ঘট্ঠিকং অঞ্ঞেন ঊৰুট্ঠিকং অঞ্ঞেন কটিট্ঠিকং [অঞ্ঞেন কটট্ঠিকং অঞ্ঞেন পিট্ঠিকণ্ডকং অঞ্ঞেন সীসকটাহং (সী. স্যা. কং. পী.)] অঞ্ঞেন ফাসুকট্ঠিকং অঞ্ঞেন পিট্ঠিট্ঠিকং অঞ্ঞেন খন্ধট্ঠিকং অঞ্ঞেন গীৱট্ঠিকং অঞ্ঞেন হনুকট্ঠিকং অঞ্ঞেন দন্তট্ঠিকং অঞ্ঞেন সীসকটাহং [অঞ্ঞেন কটট্ঠিকং অঞ্ঞেন পিট্ঠিকণ্ডকং অঞ্ঞেন সীসকটাহং (সী. স্যা. কং. পী.)]. সো ইমমেৱ কাযং উপসংহৰতি – ‘অযম্পি খো কাযো এৱংধম্মো এৱংভাৱী এৱংঅনতীতো’তি. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স…পে… এৱম্পি, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং ভাৱেতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেয্যথাপি পস্সেয্য সৰীৰং সিৱথিকায ছড্ডিতং – অট্ঠিকানি সেতানি সঙ্খৱণ্ণপটিভাগানি [সঙ্খৱণ্ণূপনিভানি (সী. স্যা. কং. পী.)] …পে… অট্ঠিকানি পুঞ্জকিতানি তেৰোৱস্সিকানি…পে… অট্ঠিকানি পূতীনি চুণ্ণকজাতানি. সো ইমমেৱ কাযং উপসংহৰতি – ‘অযম্পি খো কাযো এৱংধম্মো এৱংভাৱী এৱংঅনতীতো’তি. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স…পে… এৱম্পি, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং ভাৱেতি.

১৫৫. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো ইমমেৱ কাযং ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, দক্খো ন্হাপকো [নহাপকো (সী. স্যা. কং. পী.)] ৱা ন্হাপকন্তেৱাসী ৱা কংসথালে ন্হানীযচুণ্ণানি [নহানীযচুণ্ণানি (সী. স্যা. কং. পী.)] আকিৰিত্ৱা উদকেন পৰিপ্ফোসকং পৰিপ্ফোসকং সন্নেয্য, সাযং ন্হানীযপিণ্ডি [সাস্স নহানীযপিণ্ডী (সী. স্যা. কং. পী.)] স্নেহানুগতা স্নেহপৰেতা সন্তৰবাহিৰা ফুটা স্নেহেন ন চ পগ্ঘৰিণী; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি; নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স…পে… এৱম্পি, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং ভাৱেতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা…পে… দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো ইমমেৱ কাযং সমাধিজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি; নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স সমাধিজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উদকৰহদো গম্ভীৰো উব্ভিদোদকো [উব্ভিতোদকো (স্যা. কং. ক.)]. তস্স নেৱস্স পুৰত্থিমায দিসায উদকস্স আযমুখং ন পচ্ছিমায দিসায উদকস্স আযমুখং ন উত্তৰায দিসায উদকস্স আযমুখং ন দক্খিণায দিসায উদকস্স আযমুখং; দেৱো চ ন কালেন কালং সম্মা ধাৰং অনুপ্পৱেচ্ছেয্য; অথ খো তম্হাৱ উদকৰহদা সীতা ৱাৰিধাৰা উব্ভিজ্জিত্ৱা তমেৱ উদকৰহদং সীতেন ৱাৰিনা অভিসন্দেয্য পৰিসন্দেয্য পৰিপূৰেয্য পৰিপ্ফৰেয্য, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো উদকৰহদস্স সীতেন ৱাৰিনা অপ্ফুটং অস্স; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং সমাধিজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স সমাধিজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স…পে… এৱম্পি, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং ভাৱেতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু পীতিযা চ ৱিৰাগা…পে… ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো ইমমেৱ কাযং নিপ্পীতিকেন সুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স নিপ্পীতিকেন সুখেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উপ্পলিনিযং ৱা পদুমিনিযং ৱা পুণ্ডৰীকিনিযং ৱা অপ্পেকচ্চানি উপ্পলানি ৱা পদুমানি ৱা পুণ্ডৰীকানি ৱা উদকে জাতানি উদকে সংৱড্ঢানি উদকানুগ্গতানি অন্তোনিমুগ্গপোসীনি, তানি যাৱ চগ্গা যাৱ চ মূলা সীতেন ৱাৰিনা অভিসন্নানি পৰিসন্নানি [অভিসন্দানি পৰিসন্দানি (ক.)] পৰিপূৰানি পৰিপ্ফুটানি, নাস্স [ন নেসং (?)] কিঞ্চি সব্বাৱতং উপ্পলানং ৱা পদুমানং ৱা পুণ্ডৰীকানং ৱা সীতেন ৱাৰিনা অপ্ফুটং অস্স; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং নিপ্পীতিকেন সুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স নিপ্পীতিকেন সুখেন অপ্ফুটং হোতি. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স…পে… এৱম্পি, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং ভাৱেতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সুখস্স চ পহানা…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো ইমমেৱ কাযং পৰিসুদ্ধেন চেতসা পৰিযোদাতেন ফৰিত্ৱা নিসিন্নো হোতি; নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স পৰিসুদ্ধেন চেতসা পৰিযোদাতেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো ওদাতেন ৱত্থেন সসীসং পাৰুপিত্ৱা নিসিন্নো অস্স, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স ওদাতেন ৱত্থেন অপ্ফুটং অস্স; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং পৰিসুদ্ধেন চেতসা পৰিযোদাতেন ফৰিত্ৱা নিসিন্নো হোতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স পৰিসুদ্ধেন চেতসা পৰিযোদাতেন অপ্ফুটং হোতি. তস্স এৱং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো যে গেহসিতা সৰসঙ্কপ্পা তে পহীযন্তি. তেসং পহানা অজ্ঝত্তমেৱ চিত্তং সন্তিট্ঠতি, সন্নিসীদতি একোদি হোতি সমাধিযতি. এৱম্পি, ভিক্খৱে, ভিক্খু কাযগতাসতিং ভাৱেতি.

১৫৬. ‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, কাযগতাসতি ভাৱিতা বহুলীকতা, অন্তোগধাৱাস্স [অন্তোগধা তস্স (সী. পী.)] কুসলা ধম্মা যে কেচি ৱিজ্জাভাগিযা. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি মহাসমুদ্দো চেতসা ফুটো, অন্তোগধাৱাস্স কুন্নদিযো যা কাচি সমুদ্দঙ্গমা; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি কাযগতাসতি ভাৱিতা বহুলীকতা, অন্তোগধাৱাস্স কুসলা ধম্মা যে কেচি ৱিজ্জাভাগিযা.

‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, কাযগতাসতি অভাৱিতা অবহুলীকতা, লভতি তস্স মাৰো ওতাৰং, লভতি তস্স মাৰো আৰম্মণং [আৰমণং (?)]. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো গৰুকং সিলাগুড়ং অল্লমত্তিকাপুঞ্জে পক্খিপেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, অপি নু তং গৰুকং সিলাগুড়ং অল্লমত্তিকাপুঞ্জে লভেথ ওতাৰ’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি কাযগতাসতি অভাৱিতা অবহুলীকতা, লভতি তস্স মাৰো ওতাৰং, লভতি তস্স মাৰো আৰম্মণং. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সুক্খং কট্ঠং কোড়াপং [কোড়াপং আৰকা উদকা থলে নিক্খিত্তং (ক.)]; অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য উত্তৰাৰণিং আদায – ‘অগ্গিং অভিনিব্বত্তেস্সামি, তেজো পাতুকৰিস্সামী’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, অপি নু সো পুৰিসো অমুং সুক্খং কট্ঠং কোড়াপং উত্তৰাৰণিং আদায অভিমন্থেন্তো [অভিমন্থেন্তো (স্যা. কং. পী. ক.)] অগ্গিং অভিনিব্বত্তেয্য, তেজো পাতুকৰেয্যা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি কাযগতাসতি অভাৱিতা অবহুলীকতা, লভতি তস্স মাৰো ওতাৰং, লভতি তস্স মাৰো আৰম্মণং. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উদকমণিকো ৰিত্তো তুচ্ছো আধাৰে ঠপিতো; অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য উদকভাৰং আদায. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, অপি নু সো পুৰিসো লভেথ উদকস্স নিক্খেপন’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি কাযগতাসতি অভাৱিতা অবহুলীকতা, লভতি তস্স মাৰো ওতাৰং, লভতি তস্স মাৰো আৰম্মণং’’.

১৫৭. ‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, কাযগতাসতি ভাৱিতা বহুলীকতা, ন তস্স লভতি মাৰো ওতাৰং, ন তস্স লভতি মাৰো আৰম্মণং. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো লহুকং সুত্তগুড়ং সব্বসাৰমযে অগ্গড়ফলকে পক্খিপেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, অপি নু সো পুৰিসো তং লহুকং সুত্তগুড়ং সব্বসাৰমযে অগ্গড়ফলকে লভেথ ওতাৰ’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি কাযগতাসতি ভাৱিতা বহুলীকতা, ন তস্স লভতি মাৰো ওতাৰং, ন তস্স লভতি মাৰো আৰম্মণং. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, অল্লং কট্ঠং সস্নেহং [সস্নেহং আৰকা উদকা থলে নিক্খিত্তং (ক.)]; অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য উত্তৰাৰণিং আদায – ‘অগ্গিং অভিনিব্বত্তেস্সামি, তেজো পাতুকৰিস্সামী’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, অপি নু সো পুৰিসো অমুং অল্লং কট্ঠং সস্নেহং উত্তৰাৰণিং আদায অভিমন্থেন্তো অগ্গিং অভিনিব্বত্তেয্য, তেজো পাতুকৰেয্যা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি কাযগতাসতি ভাৱিতা বহুলীকতা, ন তস্স লভতি মাৰো ওতাৰং, ন তস্স লভতি মাৰো আৰম্মণং. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উদকমণিকো পূৰো উদকস্স সমতিত্তিকো কাকপেয্যো আধাৰে ঠপিতো; অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য উদকভাৰং আদায. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, অপি নু সো পুৰিসো লভেথ উদকস্স নিক্খেপন’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি কাযগতাসতি ভাৱিতা বহুলীকতা, ন তস্স লভতি মাৰো ওতাৰং, ন তস্স লভতি মাৰো আৰম্মণং’’.

১৫৮. ‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, কাযগতাসতি ভাৱিতা বহুলীকতা, সো যস্স যস্স অভিঞ্ঞাসচ্ছিকৰণীযস্স ধম্মস্স চিত্তং অভিনিন্নামেতি অভিঞ্ঞাসচ্ছিকিৰিযায, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উদকমণিকো পূৰো উদকস্স সমতিত্তিকো কাকপেয্যো আধাৰে ঠপিতো. তমেনং বলৱা পুৰিসো যতো যতো আৱিঞ্ছেয্য, আগচ্ছেয্য উদক’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি কাযগতাসতি ভাৱিতা বহুলীকতা সো, যস্স যস্স অভিঞ্ঞাসচ্ছিকৰণীযস্স ধম্মস্স চিত্তং অভিনিন্নামেতি অভিঞ্ঞাসচ্ছিকিৰিযায, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সমে ভূমিভাগে চতুৰস্সা পোক্খৰণী [পোক্খৰিণী (সী.)] অস্স আড়িবন্ধা পূৰা উদকস্স সমতিত্তিকা কাকপেয্যা. তমেনং বলৱা পুৰিসো যতো যতো আড়িং মুঞ্চেয্য আগচ্ছেয্য উদক’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি কাযগতাসতি ভাৱিতা বহুলীকতা, সো যস্স যস্স অভিঞ্ঞাসচ্ছিকৰণীযস্স ধম্মস্স চিত্তং অভিনিন্নামেতি অভিঞ্ঞাসচ্ছিকিৰিযায, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সুভূমিযং চতুমহাপথে আজঞ্ঞৰথো যুত্তো অস্স ঠিতো ওধস্তপতোদো [ওভস্তপতোদো (ক.), উভন্তৰপটোদো (স্যা. কং.) অৱ + ধংসু + ত = ওধস্ত-ইতিপদৱিভাগো]; তমেনং দক্খো যোগ্গাচৰিযো অস্সদম্মসাৰথি অভিৰুহিত্ৱা ৱামেন হত্থেন ৰস্মিযো গহেত্ৱা দক্খিণেন হত্থেন পতোদং গহেত্ৱা যেনিচ্ছকং যদিচ্ছকং সাৰেয্যাপি পচ্চাসাৰেয্যাপি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি কাযগতাসতি ভাৱিতা বহুলীকতা, সো যস্স যস্স অভিঞ্ঞাসচ্ছিকৰণীযস্স ধম্মস্স চিত্তং অভিনিন্নামেতি অভিঞ্ঞাসচ্ছিকিৰিযায, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে’’.

১৫৯. ‘‘কাযগতায, ভিক্খৱে, সতিযা আসেৱিতায ভাৱিতায বহুলীকতায যানীকতায ৱত্থুকতায অনুট্ঠিতায পৰিচিতায সুসমাৰদ্ধায দসানিসংসা পাটিকঙ্খা. অৰতিৰতিসহো হোতি, ন চ তং অৰতি সহতি, উপ্পন্নং অৰতিং অভিভুয্য ৱিহৰতি.

‘‘ভযভেৰৱসহো হোতি, ন চ তং ভযভেৰৱং সহতি, উপ্পন্নং ভযভেৰৱং অভিভুয্য ৱিহৰতি.

‘‘খমো হোতি সীতস্স উণ্হস্স জিঘচ্ছায পিপাসায ডংসমকসৱাতাতপসৰীসপসম্ফস্সানং দুৰুত্তানং দুৰাগতানং ৱচনপথানং, উপ্পন্নানং সাৰীৰিকানং ৱেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খৰানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহৰানং অধিৱাসকজাতিকো হোতি.

‘‘চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী.

‘‘সো অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চানুভোতি. একোপি হুত্ৱা বহুধা হোতি, বহুধাপি হুত্ৱা একো হোতি, আৱিভাৱং…পে… যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেতি.

‘‘দিব্বায সোতধাতুযা ৱিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায উভো সদ্দে সুণাতি দিব্বে চ মানুসে চ, যে দূৰে সন্তিকে চ…পে….

‘‘পৰসত্তানং পৰপুগ্গলানং চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানাতি. সৰাগং ৱা চিত্তং ‘সৰাগং চিত্ত’ন্তি পজানাতি, ৱীতৰাগং ৱা চিত্তং…পে… সদোসং ৱা চিত্তং… ৱীতদোসং ৱা চিত্তং… সমোহং ৱা চিত্তং… ৱীতমোহং ৱা চিত্তং… সংখিত্তং ৱা চিত্তং… ৱিক্খিত্তং ৱা চিত্তং… মহগ্গতং ৱা চিত্তং… অমহগ্গতং ৱা চিত্তং… সউত্তৰং ৱা চিত্তং… অনুত্তৰং ৱা চিত্তং… সমাহিতং ৱা চিত্তং… অসমাহিতং ৱা চিত্তং… ৱিমুত্তং ৱা চিত্তং… অৱিমুত্তং ৱা চিত্তং ‘অৱিমুত্তং চিত্ত’ন্তি পজানাতি.

‘‘সো অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি.

‘‘দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি.

‘‘আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.

‘‘কাযগতায, ভিক্খৱে, সতিযা আসেৱিতায ভাৱিতায বহুলীকতায যানীকতায ৱত্থুকতায অনুট্ঠিতায পৰিচিতায সুসমাৰদ্ধায ইমে দসানিসংসা পাটিকঙ্খা’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

কাযগতাসতিসুত্তং নিট্ঠিতং নৱমং.