৬. আনেঞ্জসপ্পাযসুত্তং

৬৬. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা কুৰূসু ৱিহৰতি কম্মাসধম্মং নাম কুৰূনং নিগমো. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘অনিচ্চা, ভিক্খৱে, কামা তুচ্ছা মুসা মোসধম্মা. মাযাকতমে তং, ভিক্খৱে, বাললাপনং. যে চ দিট্ঠধম্মিকা কামা, যে চ সম্পৰাযিকা কামা; যা চ দিট্ঠধম্মিকা কামসঞ্ঞা, যা চ সম্পৰাযিকা কামসঞ্ঞা – উভযমেতং মাৰধেয্যং, মাৰস্সেস [মাৰস্সেৱ (ক.)] ৱিসযো, মাৰস্সেস নিৱাপো, মাৰস্সেস গোচৰো. এত্থেতে পাপকা অকুসলা মানসা অভিজ্ঝাপি ব্যাপাদাপি সাৰম্ভাপি সংৱত্তন্তি. তেৱ অৰিযসাৱকস্স ইধমনুসিক্খতো অন্তৰাযায সম্ভৱন্তি. তত্ৰ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যে চ দিট্ঠধম্মিকা কামা, যে চ সম্পৰাযিকা কামা; যা চ দিট্ঠধম্মিকা কামসঞ্ঞা, যা চ সম্পৰাযিকা কামসঞ্ঞা – উভযমেতং মাৰধেয্যং, মাৰস্সেস ৱিসযো, মাৰস্সেস নিৱাপো, মাৰস্সেস গোচৰো. এত্থেতে পাপকা অকুসলা মানসা অভিজ্ঝাপি ব্যাপাদাপি সাৰম্ভাপি সংৱত্তন্তি, তেৱ অৰিযসাৱকস্স ইধমনুসিক্খতো অন্তৰাযায সম্ভৱন্তি. যংনূনাহং ৱিপুলেন মহগ্গতেন চেতসা ৱিহৰেয্যং অভিভুয্য লোকং অধিট্ঠায মনসা. ৱিপুলেন হি মে মহগ্গতেন চেতসা ৱিহৰতো অভিভুয্য লোকং অধিট্ঠায মনসা যে পাপকা অকুসলা মানসা অভিজ্ঝাপি ব্যাপাদাপি সাৰম্ভাপি তে ন ভৱিস্সন্তি. তেসং পহানা অপৰিত্তঞ্চ মে চিত্তং ভৱিস্সতি অপ্পমাণং সুভাৱিত’ন্তি. তস্স এৱংপটিপন্নস্স তব্বহুলৱিহাৰিনো আযতনে চিত্তং পসীদতি. সম্পসাদে সতি এতৰহি ৱা আনেঞ্জং সমাপজ্জতি পঞ্ঞায ৱা অধিমুচ্চতি কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা. ঠানমেতং ৱিজ্জতি যং তংসংৱত্তনিকং ৱিঞ্ঞাণং অস্স আনেঞ্জূপগং. অযং, ভিক্খৱে, পঠমা আনেঞ্জসপ্পাযা পটিপদা অক্খাযতি’’.

৬৭. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যে চ দিট্ঠধম্মিকা কামা, যে চ সম্পৰাযিকা কামা; যা চ দিট্ঠধম্মিকা কামসঞ্ঞা, যা চ সম্পৰাযিকা কামসঞ্ঞা; যং কিঞ্চি ৰূপং (সব্বং ৰূপং) [( ) নত্থি সী. পী. পোত্থকেসু] চত্তাৰি চ মহাভূতানি, চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদাযৰূপ’ন্তি. তস্স এৱংপটিপন্নস্স তব্বহুলৱিহাৰিনো আযতনে চিত্তং পসীদতি. সম্পসাদে সতি এতৰহি ৱা আনেঞ্জং সমাপজ্জতি পঞ্ঞায ৱা অধিমুচ্চতি কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা. ঠানমেতং ৱিজ্জতি যং তংসংৱত্তনিকং ৱিঞ্ঞাণং অস্স আনেঞ্জূপগং. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযা আনেঞ্জসপ্পাযা পটিপদা অক্খাযতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যে চ দিট্ঠধম্মিকা কামা, যে চ সম্পৰাযিকা কামা; যা চ দিট্ঠধম্মিকা কামসঞ্ঞা, যা চ সম্পৰাযিকা কামসঞ্ঞা; যে চ দিট্ঠধম্মিকা ৰূপা, যে চ সম্পৰাযিকা ৰূপা; যা চ দিট্ঠধম্মিকা ৰূপসঞ্ঞা, যা চ সম্পৰাযিকা ৰূপসঞ্ঞা – উভযমেতং অনিচ্চং. যদনিচ্চং তং নালং অভিনন্দিতুং, নালং অভিৱদিতুং, নালং অজ্ঝোসিতু’ন্তি. তস্স এৱংপটিপন্নস্স তব্বহুলৱিহাৰিনো আযতনে চিত্তং পসীদতি. সম্পসাদে সতি এতৰহি ৱা আনেঞ্জং সমাপজ্জতি পঞ্ঞায ৱা অধিমুচ্চতি কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা. ঠানমেতং ৱিজ্জতি যং তংসংৱত্তনিকং ৱিঞ্ঞাণং অস্স আনেঞ্জূপগং. অযং, ভিক্খৱে, ততিযা আনেঞ্জসপ্পাযা পটিপদা অক্খাযতি.

৬৮. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যে চ দিট্ঠধম্মিকা কামা, যে চ সম্পৰাযিকা কামা; যা চ দিট্ঠধম্মিকা কামসঞ্ঞা, যা চ সম্পৰাযিকা কামসঞ্ঞা; যে চ দিট্ঠধম্মিকা ৰূপা, যে চ সম্পৰাযিকা ৰূপা; যা চ দিট্ঠধম্মিকা ৰূপসঞ্ঞা, যা চ সম্পৰাযিকা ৰূপসঞ্ঞা; যা চ আনেঞ্জসঞ্ঞা – সব্বা সঞ্ঞা. যত্থেতা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি এতং সন্তং এতং পণীতং – যদিদং আকিঞ্চঞ্ঞাযতন’ন্তি. তস্স এৱংপটিপন্নস্স তব্বহুলৱিহাৰিনো আযতনে চিত্তং পসীদতি. সম্পসাদে সতি এতৰহি ৱা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জতি পঞ্ঞায ৱা অধিমুচ্চতি কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা. ঠানমেতং ৱিজ্জতি যং তংসংৱত্তনিকং ৱিঞ্ঞাণং অস্স আকিঞ্চঞ্ঞাযতনূপগং. অযং, ভিক্খৱে, পঠমা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসপ্পাযা পটিপদা অক্খাযতি.

৬৯. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অৰঞ্ঞগতো ৱা ৰুক্খমূলগতো ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতো ৱা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সুঞ্ঞমিদং অত্তেন ৱা অত্তনিযেন ৱা’তি. তস্স এৱংপটিপন্নস্স তব্বহুলৱিহাৰিনো আযতনে চিত্তং পসীদতি. সম্পসাদে সতি এতৰহি ৱা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জতি পঞ্ঞায ৱা অধিমুচ্চতি কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা. ঠানমেতং ৱিজ্জতি যং তংসংৱত্তনিকং ৱিঞ্ঞাণং অস্স আকিঞ্চঞ্ঞাযতনূপগং. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসপ্পাযা পটিপদা অক্খাযতি.

৭০. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘নাহং ক্ৱচনি [ক্ৱচিনি (স্যা. কং. সী. অট্ঠ.)] কস্সচি কিঞ্চনতস্মিং [কিঞ্চনতস্মি (?)], ন চ মম ক্ৱচনি কিস্মিঞ্চি কিঞ্চনং নত্থী’তি. তস্স এৱংপটিপন্নস্স তব্বহুলৱিহাৰিনো আযতনে চিত্তং পসীদতি. সম্পসাদে সতি এতৰহি ৱা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জতি পঞ্ঞায ৱা অধিমুচ্চতি কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা. ঠানমেতং ৱিজ্জতি যং তংসংৱত্তনিকং ৱিঞ্ঞাণং অস্স আকিঞ্চঞ্ঞাযতনূপগং. অযং, ভিক্খৱে, ততিযা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসপ্পাযা পটিপদা অক্খাযতি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যে চ দিট্ঠধম্মিকা কামা, যে চ সম্পৰাযিকা কামা; যা চ দিট্ঠধম্মিকা কামসঞ্ঞা, যা চ সম্পৰাযিকা কামসঞ্ঞা; যে চ দিট্ঠধম্মিকা ৰূপা, যে চ সম্পৰাযিকা ৰূপা; যা চ দিট্ঠধম্মিকা ৰূপসঞ্ঞা, যা চ সম্পৰাযিকা ৰূপসঞ্ঞা; যা চ আনেঞ্জসঞ্ঞা, যা চ আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞা – সব্বা সঞ্ঞা. যত্থেতা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি এতং সন্তং এতং পণীতং – যদিদং নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতন’ন্তি. তস্স এৱংপটিপন্নস্স তব্বহুলৱিহাৰিনো আযতনে চিত্তং পসীদতি. সম্পসাদে সতি এতৰহি ৱা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জতি পঞ্ঞায ৱা অধিমুচ্চতি কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা. ঠানমেতং ৱিজ্জতি যং তংসংৱত্তনিকং ৱিঞ্ঞাণং অস্স নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগং. অযং, ভিক্খৱে, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসপ্পাযা পটিপদা অক্খাযতী’’তি.

৭১. এৱং ৱুত্তে, আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইধ, ভন্তে, ভিক্খু এৱং পটিপন্নো হোতি – ‘নো চস্স, নো চ মে সিযা; ন ভৱিস্সতি, ন মে ভৱিস্সতি; যদত্থি যং, ভূতং – তং পজহামী’তি. এৱং উপেক্খং পটিলভতি. পৰিনিব্বাযেয্য নু খো সো, ভন্তে, ভিক্খু ন ৱা পৰিনিব্বাযেয্যা’’তি? ‘‘অপেত্থেকচ্চো, আনন্দ, ভিক্খু পৰিনিব্বাযেয্য, অপেত্থেকচ্চো ভিক্খু ন পৰিনিব্বাযেয্যা’’তি. ‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো যেনপেত্থেকচ্চো ভিক্খু পৰিনিব্বাযেয্য, অপেত্থেকচ্চো ভিক্খু ন পৰিনিব্বাযেয্যা’’তি? ‘‘ইধানন্দ, ভিক্খু এৱং পটিপন্নো হোতি – ‘নো চস্স, নো চ মে সিযা; ন ভৱিস্সতি, ন মে ভৱিস্সতি; যদত্থি, যং ভূতং – তং পজহামী’তি. এৱং উপেক্খং পটিলভতি. সো তং উপেক্খং অভিনন্দতি, অভিৱদতি, অজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স তং উপেক্খং অভিনন্দতো অভিৱদতো অজ্ঝোসায তিট্ঠতো তন্নিস্সিতং হোতি ৱিঞ্ঞাণং তদুপাদানং. সউপাদানো, আনন্দ, ভিক্খু ন পৰিনিব্বাযতী’’তি. ‘‘কহং পন সো, ভন্তে, ভিক্খু উপাদিযমানো উপাদিযতী’’তি? ‘‘নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং, আনন্দা’’তি. ‘‘উপাদানসেট্ঠং কিৰ সো, ভন্তে, ভিক্খু উপাদিযমানো উপাদিযতী’’তি? ‘‘উপাদানসেট্ঠঞ্হি সো, আনন্দ, ভিক্খু উপাদিযমানো উপাদিযতি. উপাদানসেট্ঠঞ্হেতং, আনন্দ, যদিদং – নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং’’.

৭২. ‘‘ইধানন্দ, ভিক্খু এৱং পটিপন্নো হোতি – ‘নো চস্স, নো চ মে সিযা; ন ভৱিস্সতি, ন মে ভৱিস্সতি; যদত্থি, যং ভূতং – তং পজহামী’তি. এৱং উপেক্খং পটিলভতি. সো তং উপেক্খং নাভিনন্দতি, নাভিৱদতি, ন অজ্ঝোসায তিট্ঠতি. তস্স তং উপেক্খং অনভিনন্দতো অনভিৱদতো অনজ্ঝোসায তিট্ঠতো ন তন্নিস্সিতং হোতি ৱিঞ্ঞাণং ন তদুপাদানং. অনুপাদানো, আনন্দ, ভিক্খু পৰিনিব্বাযতী’’তি.

৭৩. ‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! নিস্সায নিস্সায কিৰ নো, ভন্তে, ভগৱতা ওঘস্স নিত্থৰণা অক্খাতা. কতমো পন, ভন্তে, অৰিযো ৱিমোক্খো’’তি? ‘‘ইধানন্দ, ভিক্খু অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যে চ দিট্ঠধম্মিকা কামা, যে চ সম্পৰাযিকা কামা; যা চ দিট্ঠধম্মিকা কামসঞ্ঞা, যা চ সম্পৰাযিকা কামসঞ্ঞা; যে চ দিট্ঠধম্মিকা ৰূপা, যে চ সম্পৰাযিকা ৰূপা; যা চ দিট্ঠধম্মিকা ৰূপসঞ্ঞা, যা চ সম্পৰাযিকা ৰূপসঞ্ঞা; যা চ আনেঞ্জসঞ্ঞা, যা চ আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞা, যা চ নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসঞ্ঞা – এস সক্কাযো যাৱতা সক্কাযো. এতং অমতং যদিদং অনুপাদা চিত্তস্স ৱিমোক্খো. ইতি, খো, আনন্দ, দেসিতা মযা আনেঞ্জসপ্পাযা পটিপদা, দেসিতা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসপ্পাযা পটিপদা, দেসিতা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসপ্পাযা পটিপদা, দেসিতা নিস্সায নিস্সায ওঘস্স নিত্থৰণা, দেসিতো অৰিযো ৱিমোক্খো. যং খো, আনন্দ, সত্থাৰা কৰণীযং সাৱকানং হিতেসিনা অনুকম্পকেন অনুকম্পং উপাদায, কতং ৱো তং মযা. এতানি, আনন্দ, ৰুক্খমূলানি, এতানি সুঞ্ঞাগাৰানি. ঝাযথানন্দ, মা পমাদত্থ, মা পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰিনো অহুৱত্থ. অযং ৱো অম্হাকং অনুসাসনী’’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.

আনেঞ্জসপ্পাযসুত্তং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.