৫. সুনক্খত্তসুত্তং

৫৫. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলেহি ভিক্খূহি ভগৱতো সন্তিকে অঞ্ঞা ব্যাকতা হোতি – ‘‘‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামা’’তি. অস্সোসি খো সুনক্খত্তো লিচ্ছৱিপুত্তো – ‘‘সম্বহুলেহি কিৰ ভিক্খূহি ভগৱতো সন্তিকে অঞ্ঞা ব্যাকতা হোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামা’’তি. অথ খো সুনক্খত্তো লিচ্ছৱিপুত্তো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সুনক্খত্তো লিচ্ছৱিপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘সম্বহুলেহি কিৰ ভিক্খূহি ভগৱতো সন্তিকে অঞ্ঞা ব্যাকতা – খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামা’’তি. ‘‘যে তে, ভন্তে, ভিক্খূ ভগৱতো সন্তিকে অঞ্ঞং ব্যাকংসু – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামা’’তি, কচ্চি তে, ভন্তে, ভিক্খূ সম্মদেৱ অঞ্ঞং ব্যাকংসু উদাহু সন্তেত্থেকচ্চে ভিক্খূ অধিমানেন অঞ্ঞং ব্যাকংসূতি?

৫৬. ‘‘যে তে, সুনক্খত্ত, ভিক্খূ মম সন্তিকে অঞ্ঞং ব্যাকংসু – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানামা’’তি. ‘‘সন্তেত্থেকচ্চে ভিক্খূ সম্মদেৱ অঞ্ঞং ব্যাকংসু, সন্তি পনিধেকচ্চে ভিক্খূ অধিমানেনপি [অধিমানেন (?)] অঞ্ঞং ব্যাকংসু. তত্ৰ, সুনক্খত্ত, যে তে ভিক্খূ সম্মদেৱ অঞ্ঞং ব্যাকংসু তেসং তং তথেৱ হোতি; যে পন তে ভিক্খূ অধিমানেন অঞ্ঞং ব্যাকংসু তত্ৰ, সুনক্খত্ত, তথাগতস্স এৱং হোতি – ‘ধম্মং নেসং দেসেস্স’ন্তি [দেসেয্যন্তি (পী. ক.)]. এৱঞ্চেত্থ, সুনক্খত্ত, তথাগতস্স হোতি – ‘ধম্মং নেসং দেসেস্স’ন্তি. অথ চ পনিধেকচ্চে মোঘপুৰিসা পঞ্হং অভিসঙ্খৰিত্ৱা অভিসঙ্খৰিত্ৱা তথাগতং উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছন্তি. তত্ৰ, সুনক্খত্ত, যম্পি তথাগতস্স এৱং হোতি – ‘ধম্মং নেসং দেসেস্স’ন্তি তস্সপি হোতি অঞ্ঞথত্ত’’ন্তি. ‘‘এতস্স ভগৱা কালো, এতস্স সুগত কালো, যং ভগৱা ধম্মং দেসেয্য. ভগৱতো সুত্ৱা ভিক্খূ ধাৰেস্সন্তী’’তি. ‘‘তেন হি, সুনক্খত্ত সুণাহি, সাধুকং মনসি কৰোহি; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো সুনক্খত্তো লিচ্ছৱিপুত্তো ভগৱতো পচ্চস্সোসি. ভগৱা এতদৱোচ –

৫৭. ‘‘পঞ্চ খো ইমে, সুনক্খত্ত, কামগুণা. কতমে পঞ্চ? চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা, সোতৱিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘানৱিঞ্ঞেয্যা গন্ধা… জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা… কাযৱিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা – ইমে খো, সুনক্খত্ত, পঞ্চ কামগুণা.

৫৮. ‘‘ঠানং খো পনেতং, সুনক্খত্ত, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চো পুৰিসপুগ্গলো লোকামিসাধিমুত্তো অস্স. লোকামিসাধিমুত্তস্স খো, সুনক্খত্ত, পুৰিসপুগ্গলস্স তপ্পতিৰূপী চেৱ কথা সণ্ঠাতি, তদনুধম্মঞ্চ অনুৱিতক্কেতি, অনুৱিচাৰেতি, তঞ্চ পুৰিসং ভজতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি; আনেঞ্জপটিসংযুত্তায চ পন কথায কচ্ছমানায ন সুস্সূসতি, ন সোতং ওদহতি, ন অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেতি [উপট্ঠপেতি (সী. স্যা. কং. পী.)], ন চ তং পুৰিসং ভজতি, ন চ তেন ৱিত্তিং আপজ্জতি. সেয্যথাপি, সুনক্খত্ত, পুৰিসো সকম্হা গামা ৱা নিগমা ৱা চিৰৱিপ্পৱুত্থো অস্স. সো অঞ্ঞতৰং পুৰিসং পস্সেয্য তম্হা গামা ৱা নিগমা ৱা অচিৰপক্কন্তং. সো তং পুৰিসং তস্স গামস্স ৱা নিগমস্স ৱা খেমতঞ্চ সুভিক্খতঞ্চ অপ্পাবাধতঞ্চ পুচ্ছেয্য; তস্স সো পুৰিসো তস্স গামস্স ৱা নিগমস্স ৱা খেমতঞ্চ সুভিক্খতঞ্চ অপ্পাবাধতঞ্চ সংসেয্য. তং কিং মঞ্ঞসি, সুনক্খত্ত, অপি নু সো পুৰিসো তস্স পুৰিসস্স সুস্সূসেয্য, সোতং ওদহেয্য, অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেয্য, তঞ্চ পুৰিসং ভজেয্য, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জেয্যা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, সুনক্খত্ত, ঠানমেতং ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চো পুৰিসপুগ্গলো লোকামিসাধিমুত্তো অস্স. লোকামিসাধিমুত্তস্স খো, সুনক্খত্ত, পুৰিসপুগ্গলস্স তপ্পতিৰূপী চেৱ কথা সণ্ঠাতি, তদনুধম্মঞ্চ অনুৱিতক্কেতি, অনুৱিচাৰেতি, তঞ্চ পুৰিসং ভজতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি; আনেঞ্জপটিসংযুত্তায চ পন কথায কচ্ছমানায ন সুস্সূসতি, ন সোতং ওদহতি, ন অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেতি, ন চ তং পুৰিসং ভজতি, ন চ তেন ৱিত্তিং আপজ্জতি. সো এৱমস্স ৱেদিতব্বো – ‘আনেঞ্জসংযোজনেন হি খো ৱিসংযুত্তো [আনেঞ্জসংযোজনেন হি খো ৱিসংযুত্তো-ইতি পাঠো সী. স্যা. কং. পী. পোত্থকেসু নত্থি, অট্ঠকথাসু পন তব্বণ্ণনা দিস্সতিযেৱ] লোকামিসাধিমুত্তো পুৰিসপুগ্গলো’’’তি.

৫৯. ‘‘ঠানং খো পনেতং, সুনক্খত্ত, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চো পুৰিসপুগ্গলো আনেঞ্জাধিমুত্তো অস্স. আনেঞ্জাধিমুত্তস্স খো, সুনক্খত্ত, পুৰিসপুগ্গলস্স তপ্পতিৰূপী চেৱ কথা সণ্ঠাতি, তদনুধম্মঞ্চ অনুৱিতক্কেতি, অনুৱিচাৰেতি, তঞ্চ পুৰিসং ভজতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি; লোকামিসপটিসংযুত্তায চ পন কথায কচ্ছমানায ন সুস্সূসতি, ন সোতং ওদহতি, ন অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেতি, ন চ তং পুৰিসং ভজতি, ন চ তেন ৱিত্তিং আপজ্জতি. সেয্যথাপি, সুনক্খত্ত, পণ্ডুপলাসো বন্ধনা পৱুত্তো অভব্বো হৰিতত্তায; এৱমেৱ খো, সুনক্খত্ত, আনেঞ্জাধিমুত্তস্স পুৰিসপুগ্গলস্স যে লোকামিসসংযোজনে সে পৱুত্তে. সো এৱমস্স ৱেদিতব্বো – ‘লোকামিসসংযোজনেন হি খো ৱিসংযুত্তো আনেঞ্জাধিমুত্তো পুৰিসপুগ্গলো’’’তি.

৬০. ‘‘ঠানং খো পনেতং, সুনক্খত্ত, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চো পুৰিসপুগ্গলো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনাধিমুত্তো অস্স. আকিঞ্চঞ্ঞাযতনাধিমুত্তস্স খো, সুনক্খত্ত, পুৰিসপুগ্গলস্স তপ্পতিৰূপী চেৱ কথা সণ্ঠাতি, তদনুধম্মঞ্চ অনুৱিতক্কেতি, অনুৱিচাৰেতি, তঞ্চ পুৰিসং ভজতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি; আনেঞ্জপটিসংযুত্তায চ পন কথায কচ্ছমানায ন সুস্সূসতি, ন সোতং ওদহতি, ন অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেতি, ন চ তং পুৰিসং ভজতি, ন চ তেন ৱিত্তিং আপজ্জতি. সেয্যথাপি, সুনক্খত্ত, পুথুসিলা দ্ৱেধাভিন্না অপ্পটিসন্ধিকা হোতি; এৱমেৱ খো, সুনক্খত্ত, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনাধিমুত্তস্স পুৰিসপুগ্গলস্স যে আনেঞ্জসংযোজনে সে ভিন্নে. সো এৱমস্স ৱেদিতব্বো – ‘আনেঞ্জসংযোজনেন হি খো ৱিসংযুত্তো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনাধিমুত্তো পুৰিসপুগ্গলো’’’তি.

৬১. ‘‘ঠানং খো পনেতং, সুনক্খত্ত, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চো পুৰিসপুগ্গলো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনাধিমুত্তো অস্স. নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনাধিমুত্তস্স খো, সুনক্খত্ত, পুৰিসপুগ্গলস্স তপ্পতিৰূপী চেৱ কথা সণ্ঠাতি, তদনুধম্মঞ্চ অনুৱিতক্কেতি, অনুৱিচাৰেতি, তঞ্চ পুৰিসং ভজতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি; আকিঞ্চঞ্ঞাযতনপটিসংযুত্তায চ পন কথায কচ্ছমানায ন সুস্সূসতি, ন সোতং ওদহতি, ন অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেতি, ন চ তং পুৰিসং ভজতি, ন চ তেন ৱিত্তিং আপজ্জতি. সেয্যথাপি, সুনক্খত্ত, পুৰিসো মনুঞ্ঞভোজনং ভুত্তাৱী ছড্ডেয্য [ছদ্দেয্য (?)]. তং কিং মঞ্ঞসি, সুনক্খত্ত, অপি নু তস্স পুৰিসস্স তস্মিং ভত্তে [ৱন্তে (ক. সী.), ভুত্তে (ক. সী. ক.)] পুন ভোত্তুকম্যতা অস্সা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘অদুঞ্হি, ভন্তে, ভত্তং [ৱন্তং (সী.)] পটিকূলসম্মত’’ন্তি. ‘‘এৱমেৱ খো, সুনক্খত্ত, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনাধিমুত্তস্স পুৰিসপুগ্গলস্স যে আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসংযোজনে সে ৱন্তে. সো এৱমস্স ৱেদিতব্বো – ‘আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসংযোজনেন হি খো ৱিসংযুত্তো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনাধিমুত্তো পুৰিসপুগ্গলো’তি.

৬২. ‘‘ঠানং খো পনেতং, সুনক্খত্ত, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চো পুৰিসপুগ্গলো সম্মা নিব্বানাধিমুত্তো অস্স. সম্মা নিব্বানাধিমুত্তস্স খো, সুনক্খত্ত, পুৰিসপুগ্গলস্স তপ্পতিৰূপী চেৱ কথা সণ্ঠাতি, তদনুধম্মঞ্চ অনুৱিতক্কেতি, অনুৱিচাৰেতি, তঞ্চ পুৰিসং ভজতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি; নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনপটিসংযুত্তায চ পন কথায কচ্ছমানায ন সুস্সূসতি, ন সোতং ওদহতি, ন অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেতি, ন চ তং পুৰিসং ভজতি, ন চ তেন ৱিত্তিং আপজ্জতি. সেয্যথাপি, সুনক্খত্ত, তালো মত্থকচ্ছিন্নো অভব্বো পুন ৱিৰুড়্হিযা; এৱমেৱ খো, সুনক্খত্ত, সম্মা নিব্বানাধিমুত্তস্স পুৰিসপুগ্গলস্স যে নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসংযোজনে সে উচ্ছিন্নমূলে তালাৱত্থুকতে অনভাৱংকতে [অনভাৱকতে (সী. পী.), অনভাৱঙ্গতে (স্যা. কং.)] আযতিং অনুপ্পাদধম্মে. সো এৱমস্স ৱেদিতব্বো – ‘নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসংযোজনেন হি খো ৱিসংযুত্তো সম্মা নিব্বানাধিমুত্তো পুৰিসপুগ্গলো’’’তি.

৬৩. ‘‘ঠানং খো পনেতং, সুনক্খত্ত, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱমস্স – ‘তণ্হা খো সল্লং সমণেন ৱুত্তং, অৱিজ্জাৱিসদোসো, ছন্দৰাগব্যাপাদেন ৰুপ্পতি. তং মে তণ্হাসল্লং পহীনং, অপনীতো অৱিজ্জাৱিসদোসো, সম্মা নিব্বানাধিমুত্তোহমস্মী’তি. এৱংমানি [এৱংমানী (সী. পী. ক.), এৱমাদি (স্যা. কং.)] অস্স অতথং সমানং [অত্থং সমানং (স্যা. কং. পী.), অত্থসমানং (সী.)]. সো যানি সম্মা নিব্বানাধিমুত্তস্স অসপ্পাযানি তানি অনুযুঞ্জেয্য; অসপ্পাযং চক্খুনা ৰূপদস্সনং অনুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং সোতেন সদ্দং অনুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং ঘানেন গন্ধং অনুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং জিৱ্হায ৰসং অনুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং কাযেন ফোট্ঠব্বং অনুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং মনসা ধম্মং অনুযুঞ্জেয্য. তস্স অসপ্পাযং চক্খুনা ৰূপদস্সনং অনুযুত্তস্স, অসপ্পাযং সোতেন সদ্দং অনুযুত্তস্স, অসপ্পাযং ঘানেন গন্ধং অনুযুত্তস্স, অসপ্পাযং জিৱ্হায ৰসং অনুযুত্তস্স, অসপ্পাযং কাযেন ফোট্ঠব্বং অনুযুত্তস্স, অসপ্পাযং মনসা ধম্মং অনুযুত্তস্স ৰাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেয্য. সো ৰাগানুদ্ধংসিতেন চিত্তেন মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং.

‘‘সেয্যথাপি, সুনক্খত্ত, পুৰিসো সল্লেন ৱিদ্ধো অস্স সৱিসেন গাড়্হূপলেপনেন. তস্স মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা ভিসক্কং সল্লকত্তং উপট্ঠাপেয্যুং. তস্স সো ভিসক্কো সল্লকত্তো সত্থেন ৱণমুখং পৰিকন্তেয্য. সত্থেন ৱণমুখং পৰিকন্তিত্ৱা এসনিযা সল্লং এসেয্য. এসনিযা সল্লং এসিত্ৱা সল্লং অব্বুহেয্য, অপনেয্য ৱিসদোসং সউপাদিসেসং. সউপাদিসেসোতি [অনুপাদিসেসোতি (সব্বত্থ) অযং হি তথাগতস্স ৱিসযো] জানমানো সো এৱং ৱদেয্য – ‘অম্ভো পুৰিস, উব্ভতং খো তে সল্লং, অপনীতো ৱিসদোসো সউপাদিসেসো [অনুপাদিসেসো (সব্বত্থ) অযম্পি তথাগতস্স ৱিসযো]. অনলঞ্চ তে অন্তৰাযায. সপ্পাযানি চেৱ ভোজনানি ভুঞ্জেয্যাসি, মা তে অসপ্পাযানি ভোজনানি ভুঞ্জতো ৱণো অস্সাৱী অস্স. কালেন কালঞ্চ ৱণং ধোৱেয্যাসি, কালেন কালং ৱণমুখং আলিম্পেয্যাসি, মা তে ন কালেন কালং ৱণং ধোৱতো ন কালেন কালং ৱণমুখং আলিম্পতো পুব্বলোহিতং ৱণমুখং পৰিযোনন্ধি. মা চ ৱাতাতপে চাৰিত্তং অনুযুঞ্জি, মা তে ৱাতাতপে চাৰিত্তং অনুযুত্তস্স ৰজোসূকং ৱণমুখং অনুদ্ধংসেসি. ৱণানুৰক্খী চ, অম্ভো পুৰিস, ৱিহৰেয্যাসি ৱণসাৰোপী’তি [ৱণস্সাৰোপীতি (ক.) ৱণ + সং + ৰোপী = ৱণসাৰোপী-ইতি পদৱিভাগো]. তস্স এৱমস্স – ‘উব্ভতং খো মে সল্লং, অপনীতো ৱিসদোসো অনুপাদিসেসো. অনলঞ্চ মে অন্তৰাযাযা’তি. সো অসপ্পাযানি চেৱ ভোজনানি ভুঞ্জেয্য. তস্স অসপ্পাযানি ভোজনানি ভুঞ্জতো ৱণো অস্সাৱী অস্স. ন চ কালেন কালং ৱণং ধোৱেয্য, ন চ কালেন কালং ৱণমুখং আলিম্পেয্য. তস্স ন কালেন কালং ৱণং ধোৱতো, ন কালেন কালং ৱণমুখং আলিম্পতো পুব্বলোহিতং ৱণমুখং পৰিযোনন্ধেয্য. ৱাতাতপে চ চাৰিত্তং অনুযুঞ্জেয্য. তস্স ৱাতাতপে চাৰিত্তং অনুযুত্তস্স ৰজোসূকং ৱণমুখং অনুদ্ধংসেয্য. ন চ ৱণানুৰক্খী ৱিহৰেয্য ন ৱণসাৰোপী. তস্স ইমিস্সা চ অসপ্পাযকিৰিযায, অসুচি ৱিসদোসো অপনীতো সউপাদিসেসো তদুভযেন ৱণো পুথুত্তং গচ্ছেয্য. সো পুথুত্তং গতেন ৱণেন মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং.

‘‘এৱমেৱ খো, সুনক্খত্ত, ঠানমেতং ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱমস্স – ‘তণ্হা খো সল্লং সমণেন ৱুত্তং, অৱিজ্জাৱিসদোসো ছন্দৰাগব্যাপাদেন ৰুপ্পতি. তং মে তণ্হাসল্লং পহীনং, অপনীতো অৱিজ্জাৱিসদোসো, সম্মা নিব্বানাধিমুত্তোহমস্মী’তি. এৱংমানি অস্স অতথং সমানং. সো যানি সম্মা নিব্বানাধিমুত্তস্স অসপ্পাযানি তানি অনুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং চক্খুনা ৰূপদস্সনং অনুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং সোতেন সদ্দং অনুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং ঘানেন গন্ধং অনুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং জিৱ্হায ৰসং অনুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং কাযেন ফোট্ঠব্বং অনুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং মনসা ধম্মং অনুযুঞ্জেয্য. তস্স অসপ্পাযং চক্খুনা ৰূপদস্সনং অনুযুত্তস্স, অসপ্পাযং সোতেন সদ্দং অনুযুত্তস্স, অসপ্পাযং ঘানেন গন্ধং অনুযুত্তস্স, অসপ্পাযং জিৱ্হায ৰসং অনুযুত্তস্স, অসপ্পাযং কাযেন ফোট্ঠব্বং অনুযুত্তস্স, অসপ্পাযং মনসা ধম্মং অনুযুত্তস্স ৰাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেয্য. সো ৰাগানুদ্ধংসিতেন চিত্তেন মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং. মৰণঞ্হেতং, সুনক্খত্ত, অৰিযস্স ৱিনযে যো সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততি; মৰণমত্তঞ্হেতং, সুনক্খত্ত, দুক্খং যং অঞ্ঞতৰং সংকিলিট্ঠং আপত্তিং আপজ্জতি.

৬৪. ‘‘ঠানং খো পনেতং, সুনক্খত্ত, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱমস্স – ‘তণ্হা খো সল্লং সমণেন ৱুত্তং, অৱিজ্জাৱিসদোসো ছন্দৰাগব্যাপাদেন ৰুপ্পতি. তং মে তণ্হাসল্লং পহীনং, অপনীতো অৱিজ্জাৱিসদোসো, সম্মা নিব্বানাধিমুত্তোহমস্মী’তি. সম্মা নিব্বানাধিমুত্তস্সেৱ সতো সো যানি সম্মা নিব্বানাধিমুত্তস্স অসপ্পাযানি তানি নানুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং চক্খুনা ৰূপদস্সনং নানুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং সোতেন সদ্দং নানুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং ঘানেন গন্ধং নানুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং জিৱ্হায ৰসং নানুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং কাযেন ফোট্ঠব্বং নানুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং মনসা ধম্মং নানুযুঞ্জেয্য. তস্স অসপ্পাযং চক্খুনা ৰূপদস্সনং নানুযুত্তস্স, অসপ্পাযং সোতেন সদ্দং নানুযুত্তস্স, অসপ্পাযং ঘানেন গন্ধং নানুযুত্তস্স, অসপ্পাযং জিৱ্হায ৰসং নানুযুত্তস্স, অসপ্পাযং কাযেন ফোট্ঠব্বং নানুযুত্তস্স, অসপ্পাযং মনসা ধম্মং নানুযুত্তস্স ৰাগো চিত্তং নানুদ্ধংসেয্য. সো ন ৰাগানুদ্ধংসিতেন চিত্তেন নেৱ মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য ন মৰণমত্তং ৱা দুক্খং.

‘‘সেয্যথাপি, সুনক্খত্ত, পুৰিসো সল্লেন ৱিদ্ধো অস্স সৱিসেন গাড়্হূপলেপনেন. তস্স মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা ভিসক্কং সল্লকত্তং উপট্ঠাপেয্যুং. তস্স সো ভিসক্কো সল্লকত্তো সত্থেন ৱণমুখং পৰিকন্তেয্য. সত্থেন ৱণমুখং পৰিকন্তিত্ৱা এসনিযা সল্লং এসেয্য. এসনিযা সল্লং এসিত্ৱা সল্লং অব্বুহেয্য, অপনেয্য ৱিসদোসং অনুপাদিসেসং. অনুপাদিসেসোতি জানমানো সো এৱং ৱদেয্য – ‘অম্ভো পুৰিস, উব্ভতং খো তে সল্লং, অপনীতো ৱিসদোসো অনুপাদিসেসো. অনলঞ্চ তে অন্তৰাযায. সপ্পাযানি চেৱ ভোজনানি ভুঞ্জেয্যাসি, মা তে অসপ্পাযানি ভোজনানি ভুঞ্জতো ৱণো অস্সাৱী অস্স. কালেন কালঞ্চ ৱণং ধোৱেয্যাসি, কালেন কালং ৱণমুখং আলিম্পেয্যাসি. মা তে ন কালেন কালং ৱণং ধোৱতো ন কালেন কালং ৱণমুখং আলিম্পতো পুব্বলোহিতং ৱণমুখং পৰিযোনন্ধি. মা চ ৱাতাতপে চাৰিত্তং অনুযুঞ্জি, মা তে ৱাতাতপে চাৰিত্তং অনুযুত্তস্স ৰজোসূকং ৱণমুখং অনুদ্ধংসেসি. ৱণানুৰক্খী চ, অম্ভো পুৰিস, ৱিহৰেয্যাসি ৱণসাৰোপী’তি. তস্স এৱমস্স – ‘উব্ভতং খো মে সল্লং, অপনীতো ৱিসদোসো অনুপাদিসেসো. অনলঞ্চ মে অন্তৰাযাযা’তি. সো সপ্পাযানি চেৱ ভোজনানি ভুঞ্জেয্য. তস্স সপ্পাযানি ভোজনানি ভুঞ্জতো ৱণো ন অস্সাৱী অস্স. কালেন কালঞ্চ ৱণং ধোৱেয্য, কালেন কালং ৱণমুখং আলিম্পেয্য. তস্স কালেন কালং ৱণং ধোৱতো কালেন কালং ৱণমুখং আলিম্পতো ন পুব্বলোহিতং ৱণমুখং পৰিযোনন্ধেয্য. ন চ ৱাতাতপে চাৰিত্তং অনুযুঞ্জেয্য. তস্স ৱাতাতপে চাৰিত্তং অননুযুত্তস্স ৰজোসূকং ৱণমুখং নানুদ্ধংসেয্য. ৱণানুৰক্খী চ ৱিহৰেয্য ৱণসাৰোপী. তস্স ইমিস্সা চ সপ্পাযকিৰিযায অসু চ [অসুচি (সব্বত্থ) সোচাতি তব্বণ্ণনা মনসিকাতব্বা] ৱিসদোসো অপনীতো অনুপাদিসেসো তদুভযেন ৱণো ৱিৰুহেয্য. সো ৰুড়্হেন ৱণেন সঞ্ছৱিনা নেৱ মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য ন মৰণমত্তং ৱা দুক্খং.

‘‘এৱমেৱ খো, সুনক্খত্ত, ঠানমেতং ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱমস্স – ‘তণ্হা খো সল্লং সমণেন ৱুত্তং, অৱিজ্জাৱিসদোসো ছন্দৰাগব্যাপাদেন ৰুপ্পতি. তং মে তণ্হাসল্লং পহীনং, অপনীতো অৱিজ্জাৱিসদোসো, সম্মা নিব্বানাধিমুত্তোহমস্মী’তি. সম্মা নিব্বানাধিমুত্তস্সেৱ সতো সো যানি সম্মা নিব্বানাধিমুত্তস্স অসপ্পাযানি তানি নানুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং চক্খুনা ৰূপদস্সনং নানুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং সোতেন সদ্দং নানুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং ঘানেন গন্ধং নানুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং জিৱ্হায ৰসং নানুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং কাযেন ফোট্ঠব্বং নানুযুঞ্জেয্য, অসপ্পাযং মনসা ধম্মং নানুযুঞ্জেয্য. তস্স অসপ্পাযং চক্খুনা ৰূপদস্সনং নানুযুত্তস্স, অসপ্পাযং সোতেন সদ্দং নানুযুত্তস্স, অসপ্পাযং ঘানেন গন্ধং নানুযুত্তস্স, অসপ্পাযং জিৱ্হায ৰসং নানুযুত্তস্স, অসপ্পাযং কাযেন ফোট্ঠব্বং নানুযুত্তস্স, অসপ্পাযং মনসা ধম্মং নানুযুত্তস্স, ৰাগো চিত্তং নানুদ্ধংসেয্য. সো ন ৰাগানুদ্ধংসিতেন চিত্তেন নেৱ মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য ন মৰণমত্তং ৱা দুক্খং.

৬৫. ‘‘উপমা খো মে অযং, সুনক্খত্ত, কতা অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনায. অযংযেৱেত্থ অত্থো – ৱণোতি খো, সুনক্খত্ত, ছন্নেতং অজ্ঝত্তিকানং আযতনানং অধিৱচনং; ৱিসদোসোতি খো, সুনক্খত্ত, অৱিজ্জাযেতং অধিৱচনং; সল্লন্তি খো, সুনক্খত্ত, তণ্হাযেতং অধিৱচনং; এসনীতি খো, সুনক্খত্ত, সতিযাযেতং অধিৱচনং; সত্থন্তি খো, সুনক্খত্ত, অৰিযাযেতং পঞ্ঞায অধিৱচনং; ভিসক্কো সল্লকত্তোতি খো, সুনক্খত্ত, তথাগতস্সেতং অধিৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স.

‘‘সো ৱত, সুনক্খত্ত, ভিক্খু ছসু ফস্সাযতনেসু সংৱুতকাৰী ‘উপধি দুক্খস্স মূল’ন্তি – ইতি ৱিদিত্ৱা নিৰুপধি উপধিসঙ্খযে ৱিমুত্তো উপধিস্মিং ৱা কাযং উপসংহৰিস্সতি চিত্তং ৱা উপ্পাদেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. সেয্যথাপি, সুনক্খত্ত, আপানীযকংসো ৱণ্ণসম্পন্নো গন্ধসম্পন্নো ৰসসম্পন্নো; সো চ খো ৱিসেন সংসট্ঠো. অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য জীৱিতুকামো অমৰিতুকামো সুখকামো দুক্খপটিকূলো. তং কিং মঞ্ঞসি, সুনক্খত্ত, অপি নু সো পুৰিসো অমুং আপানীযকংসং পিৱেয্য যং জঞ্ঞা – ‘ইমাহং পিৱিত্ৱা মৰণং ৱা নিগচ্ছামি মৰণমত্তং ৱা দুক্খ’’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, সুনক্খত্ত, সো ৱত ভিক্খু ছসু ফস্সাযতনেসু সংৱুতকাৰী ‘উপধি দুক্খস্স মূল’ন্তি – ইতি ৱিদিত্ৱা নিৰুপধি উপধিসঙ্খযে ৱিমুত্তো উপধিস্মিং ৱা কাযং উপসংহৰিস্সতি চিত্তং ৱা উপ্পাদেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. সেয্যথাপি, সুনক্খত্ত, আসীৱিসো [আসিৱিসো (ক.)] ঘোৰৱিসো. অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য জীৱিতুকামো অমৰিতুকামো সুখকামো দুক্খপটিকূলো. তং কিং মঞ্ঞসি, সুনক্খত্ত, অপি নু সো পুৰিসো অমুস্স আসীৱিসস্স ঘোৰৱিসস্স হত্থং ৱা অঙ্গুট্ঠং ৱা দজ্জা [যুঞ্জেয্য (ক.)] যং জঞ্ঞা – ‘ইমিনাহং দট্ঠো মৰণং ৱা নিগচ্ছামি মৰণমত্তং ৱা দুক্খ’’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘এৱমেৱ খো, সুনক্খত্ত, সো ৱত ভিক্খু ছসু ফস্সাযতনেসু সংৱুতকাৰী ‘উপধি দুক্খস্স মূল’ন্তি – ইতি ৱিদিত্ৱা নিৰুপধি উপধিসঙ্খযে ৱিমুত্তো উপধিস্মিং ৱা কাযং উপসংহৰিস্সতি চিত্তং ৱা উপ্পাদেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতী’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো সুনক্খত্তো লিচ্ছৱিপুত্তো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.

সুনক্খত্তসুত্তং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.