৯. বহুৱেদনীযসুত্তং
৮৮. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো পঞ্চকঙ্গো থপতি যেনাযস্মা উদাযী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং উদাযিং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো পঞ্চকঙ্গো থপতি আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘কতি নু খো, ভন্তে উদাযি, ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা’’তি? ‘‘তিস্সো খো, থপতি [গহপতি (স্যা. কং. পী.)], ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা. সুখা ৱেদনা, দুক্খা ৱেদনা, অদুক্খমসুখা ৱেদনা – ইমা খো, থপতি, তিস্সো ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা’’তি. এৱং ৱুত্তে, পঞ্চকঙ্গো থপতি আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘ন খো, ভন্তে উদাযি, তিস্সো ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা; দ্ৱে ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা – সুখা ৱেদনা, দুক্খা ৱেদনা. যাযং, ভন্তে, অদুক্খমসুখা ৱেদনা সন্তস্মিং এসা পণীতে সুখে ৱুত্তা ভগৱতা’’তি. দুতিযম্পি খো আযস্মা উদাযী পঞ্চকঙ্গং থপতিং এতদৱোচ – ‘‘ন খো, গহপতি, দ্ৱে ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা; তিস্সো ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা. সুখা ৱেদনা, দুক্খা ৱেদনা, অদুক্খমসুখা ৱেদনা – ইমা খো, থপতি, তিস্সো ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা’’তি. দুতিযম্পি খো পঞ্চকঙ্গো থপতি আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘ন খো, ভন্তে উদাযি, তিস্সো ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা; দ্ৱে ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা – সুখা ৱেদনা, দুক্খা ৱেদনা. যাযং, ভন্তে, অদুক্খমসুখা ৱেদনা সন্তস্মিং এসা পণীতে সুখে ৱুত্তা ভগৱতা’’তি. ততিযম্পি খো আযস্মা উদাযী পঞ্চকঙ্গং থপতিং এতদৱোচ – ‘‘ন খো, থপতি, দ্ৱে ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা; তিস্সো ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা. সুখা ৱেদনা, দুক্খা ৱেদনা, অদুক্খমসুখা ৱেদনা – ইমা খো, থপতি, তিস্সো ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা’’তি. ততিযম্পি খো পঞ্চকঙ্গো থপতি আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘ন খো, ভন্তে উদাযি, তিস্সো ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা, দ্ৱে ৱেদনা ৱুত্তা ভগৱতা – সুখা ৱেদনা, দুক্খা ৱেদনা. যাযং, ভন্তে, অদুক্খমসুখা ৱেদনা সন্তস্মিং এসা পণীতে সুখে ৱুত্তা ভগৱতা’’তি. নেৱ খো সক্খি আযস্মা উদাযী পঞ্চকঙ্গং থপতিং সঞ্ঞাপেতুং ন পনাসক্খি পঞ্চকঙ্গো থপতি আযস্মন্তং উদাযিং সঞ্ঞাপেতুং.
৮৯. অস্সোসি খো আযস্মা আনন্দো আযস্মতো উদাযিস্স পঞ্চকঙ্গেন থপতিনা সদ্ধিং ইমং কথাসল্লাপং. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো যাৱতকো অহোসি আযস্মতো উদাযিস্স পঞ্চকঙ্গেন থপতিনা সদ্ধিং কথাসল্লাপো তং সব্বং ভগৱতো আৰোচেসি. এৱং ৱুত্তে, ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘সন্তঞ্ঞেৱ খো, আনন্দ, পৰিযাযং পঞ্চকঙ্গো থপতি উদাযিস্স নাব্ভনুমোদি, সন্তঞ্ঞেৱ চ পন পৰিযাযং উদাযী পঞ্চকঙ্গস্স থপতিস্স নাব্ভনুমোদি. দ্ৱেপানন্দ, ৱেদনা ৱুত্তা মযা পৰিযাযেন, তিস্সোপি ৱেদনা ৱুত্তা মযা পৰিযাযেন, পঞ্চপি ৱেদনা ৱুত্তা মযা পৰিযাযেন, ছপি ৱেদনা ৱুত্তা মযা পৰিযাযেন, অট্ঠাৰসপি ৱেদনা ৱুত্তা মযা পৰিযাযেন, ছত্তিংসপি ৱেদনা ৱুত্তা মযা পৰিযাযেন, অট্ঠসতম্পি ৱেদনা ৱুত্তা মযা পৰিযাযেন. এৱং পৰিযাযদেসিতো খো, আনন্দ, মযা ধম্মো. এৱং পৰিযাযদেসিতে খো, আনন্দ, মযা ধম্মে যে অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সুভাসিতং সুলপিতং ন সমনুজানিস্সন্তি ন সমনুমঞ্ঞিস্সন্তি ন সমনুমোদিস্সন্তি তেসমেতং পাটিকঙ্খং – ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰিস্সন্তি. এৱং পৰিযাযদেসিতো খো, আনন্দ, মযা ধম্মো. এৱং পৰিযাযদেসিতে খো, আনন্দ, মযা ধম্মে যে অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সুভাসিতং সুলপিতং সমনুজানিস্সন্তি সমনুমঞ্ঞিস্সন্তি সমনুমোদিস্সন্তি তেসমেতং পাটিকঙ্খং – সমগ্গা সম্মোদমানা অৱিৱদমানা খীৰোদকীভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযচক্খূহি সম্পস্সন্তা ৱিহৰিস্সন্তি’’.
৯০. ‘‘পঞ্চ খো ইমে, আনন্দ, কামগুণা. কতমে পঞ্চ? চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা, সোতৱিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘানৱিঞ্ঞেয্যা গন্ধা…পে… জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা…পে… কাযৱিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা – ইমে খো, আনন্দ, পঞ্চ কামগুণা. যং খো, আনন্দ, ইমে পঞ্চ কামগুণে পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং ইদং ৱুচ্চতি কামসুখং.
‘‘যো খো, আনন্দ, এৱং ৱদেয্য – ‘এতপৰমং সত্তা সুখং সোমনস্সং পটিসংৱেদেন্তী’তি, ইদমস্স নানুজানামি. তং কিস্স হেতু? অত্থানন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ. কতমঞ্চানন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ? ইধানন্দ, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইদং খো, আনন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ.
‘‘যো খো, আনন্দ, এৱং ৱদেয্য – ‘এতপৰমং সত্তা সুখং সোমনস্সং পটিসংৱেদেন্তী’তি, ইদমস্স নানুজানামি. তং কিস্স হেতু? অত্থানন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ. কতমঞ্চানন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ? ইধানন্দ, ভিক্খু ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা…পে… দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইদং খো, আনন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ.
‘‘যো খো, আনন্দ, এৱং ৱদেয্য…পে…. কতমঞ্চানন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ? ইধানন্দ, ভিক্খু পীতিযা চ ৱিৰাগা…পে… ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইদং খো, আনন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ.
‘‘যো খো, আনন্দ, এৱং ৱদেয্য…পে…. কতমঞ্চানন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ? ইধানন্দ, ভিক্খু সুখস্স চ পহানা…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইদং খো, আনন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ.
‘‘যো খো, আনন্দ, এৱং ৱদেয্য…পে…. কতমঞ্চানন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ? ইধানন্দ, ভিক্খু সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা, পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা, নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকাৰা ‘অনন্তো আকাসো’তি আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইদং খো, আনন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ.
‘‘যো খো, আনন্দ, এৱং ৱদেয্য…পে…. কতমঞ্চানন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ? ইধানন্দ, ভিক্খু সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘অনন্তং ৱিঞ্ঞাণ’ন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইদং খো, আনন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ.
‘‘যো খো, আনন্দ, এৱং ৱদেয্য…পে…. কতমঞ্চানন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ? ইধানন্দ, ভিক্খু সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘নত্থি কিঞ্চী’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইদং খো, আনন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ.
‘‘যো খো, আনন্দ, এৱং ৱদেয্য…পে…. কতমঞ্চানন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ? ইধানন্দ, ভিক্খু সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইদং খো, আনন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ.
‘‘যো খো, আনন্দ, এৱং ৱদেয্য – ‘এতপৰমং সত্তা সুখং সোমনস্সং পটিসংৱেদেন্তী’তি, ইদমস্স নানুজানামি. তং কিস্স হেতু? অত্থানন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ. কতমঞ্চানন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ? ইধানন্দ, ভিক্খু সব্বসো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইদং খো, আনন্দ, এতম্হা সুখা অঞ্ঞং সুখং অভিক্কন্ততৰঞ্চ পণীততৰঞ্চ.
৯১. ‘‘ঠানং খো পনেতং, আনন্দ, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱং ৱদেয্যুং – ‘সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং সমণো গোতমো আহ; তঞ্চ সুখস্মিং পঞ্ঞপেতি. তযিদং কিংসু, তযিদং কথংসূ’তি? এৱংৱাদিনো, আনন্দ, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘ন খো, আৱুসো, ভগৱা সুখংযেৱ ৱেদনং সন্ধায সুখস্মিং পঞ্ঞপেতি; অপি চ, আৱুসো, যত্থ যত্থ সুখং উপলব্ভতি যহিং যহিং তং তং তথাগতো সুখস্মিং পঞ্ঞপেতী’’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.
বহুৱেদনীযসুত্তং নিট্ঠিতং নৱমং.