১০. অপণ্ণকসুত্তং

৯২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা কোসলেসু চাৰিকং চৰমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং যেন সালা নাম কোসলানং ব্ৰাহ্মণগামো তদৱসৰি. অস্সোসুং খো সালেয্যকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা – ‘‘সমণো খলু ভো গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো কোসলেসু চাৰিকং চৰমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং সালং অনুপ্পত্তো. তং খো পন ভৱন্তং গোতমং এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’তি. সো ইমং লোকং সদেৱকং সমাৰকং সব্ৰহ্মকং সস্সমণব্ৰাহ্মণিং পজং সদেৱমনুস্সং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেতি. সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং পকাসেতি. সাধু খো পন তথাৰূপানং অৰহতং দস্সনং হোতী’’তি. অথ খো সালেয্যকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা অপ্পেকচ্চে ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অপ্পেকচ্চে ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদিংসু; সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অপ্পেকচ্চে যেন ভগৱা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অপ্পেকচ্চে ভগৱতো সন্তিকে নামগোত্তং সাৱেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অপ্পেকচ্চে তুণ্হীভূতা একমন্তং নিসীদিংসু.

৯৩. একমন্তং নিসিন্নে খো সালেয্যকে ব্ৰাহ্মণগহপতিকে ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘অত্থি পন ৱো, গহপতযো, কোচি মনাপো সত্থা যস্মিং ৱো আকাৰৱতী সদ্ধা পটিলদ্ধা’’তি? ‘‘নত্থি খো নো, ভন্তে, কোচি মনাপো সত্থা যস্মিং নো আকাৰৱতী সদ্ধা পটিলদ্ধা’’তি. ‘‘মনাপং ৱো, গহপতযো, সত্থাৰং অলভন্তেহি অযং অপণ্ণকো ধম্মো সমাদায ৱত্তিতব্বো. অপণ্ণকো হি, গহপতযো, ধম্মো সমত্তো সমাদিন্নো, সো ৱো ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং হিতায সুখায. কতমো চ, গহপতযো, অপণ্ণকো ধম্মো’’?

৯৪. ‘‘সন্তি, গহপতযো, একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং, নত্থি হুতং; নত্থি সুকতদুক্কটানং [সুকটদুক্কটানং (সী. স্যা. কং. পী.)] কম্মানং ফলং ৱিপাকো, নত্থি অযং লোকো, নত্থি পৰো লোকো; নত্থি মাতা, নত্থি পিতা; নত্থি সত্তা ওপপাতিকা; নত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা সম্মগ্গতা [সমগ্গতা (ক.)] সম্মা পটিপন্না যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি. তেসংযেৱ খো, গহপতযো, সমণব্ৰাহ্মণানং একে সমণব্ৰাহ্মণা উজুৱিপচ্চনীকৱাদা. তে এৱমাহংসু – ‘অত্থি দিন্নং, অত্থি যিট্ঠং, অত্থি হুতং; অত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকো; অত্থি অযং লোকো, অত্থি পৰো লোকো; অত্থি মাতা, অত্থি পিতা; অত্থি সত্তা ওপপাতিকা; অত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা সম্মগ্গতা সম্মা পটিপন্না যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, গহপতযো – ‘ননুমে সমণব্ৰাহ্মণা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৱিপচ্চনীকৱাদা’’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’.

৯৫. ‘‘তত্ৰ, গহপতযো, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি তেসমেতং পাটিকঙ্খং? যমিদং [যদিদং (ক.)] কাযসুচৰিতং, ৱচীসুচৰিতং, মনোসুচৰিতং – ইমে তযো কুসলে ধম্মে অভিনিৱজ্জেত্ৱা [অভিনিব্বজ্জেত্ৱা (স্যা. কং.), অভিনিব্বিজ্জিত্ৱা (ক.)] যমিদং [যদিদং (ক.)] কাযদুচ্চৰিতং, ৱচীদুচ্চৰিতং, মনোদুচ্চৰিতং – ইমে তযো অকুসলে ধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সন্তি. তং কিস্স হেতু? ন হি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা পস্সন্তি অকুসলানং ধম্মানং আদীনৱং ওকাৰং সংকিলেসং, কুসলানং ধম্মানং নেক্খম্মে আনিসংসং ৱোদানপক্খং. সন্তংযেৱ পন পৰং লোকং ‘নত্থি পৰো লোকো’ তিস্স দিট্ঠি হোতি; সাস্স হোতি মিচ্ছাদিট্ঠি. সন্তংযেৱ খো পন পৰং লোকং ‘নত্থি পৰো লোকো’তি সঙ্কপ্পেতি; স্ৱাস্স হোতি মিচ্ছাসঙ্কপ্পো. সন্তংযেৱ খো পন পৰং লোকং ‘নত্থি পৰো লোকো’তি ৱাচং ভাসতি; সাস্স হোতি মিচ্ছাৱাচা. সন্তংযেৱ খো পন পৰং লোকং ‘নত্থি পৰো লোকো’তি আহ; যে তে অৰহন্তো পৰলোকৱিদুনো তেসমযং পচ্চনীকং কৰোতি. সন্তংযেৱ খো পন পৰং লোকং ‘নত্থি পৰো লোকো’তি পৰং সঞ্ঞাপেতি [পঞ্ঞাপেতি (ক.)]; সাস্স হোতি অসদ্ধম্মসঞ্ঞত্তি [অস্সদ্ধম্মপঞ্ঞত্তি (ক.)]. তায চ পন অসদ্ধম্মসঞ্ঞত্তিযা অত্তানুক্কংসেতি, পৰং ৱম্ভেতি. ইতি পুব্বেৱ খো পনস্স সুসীল্যং পহীনং হোতি, দুস্সীল্যং পচ্চুপট্ঠিতং – অযঞ্চ মিচ্ছাদিট্ঠি মিচ্ছাসঙ্কপ্পো মিচ্ছাৱাচা অৰিযানং পচ্চনীকতা অসদ্ধম্মসঞ্ঞত্তি অত্তুক্কংসনা পৰৱম্ভনা. এৱমস্সিমে [এৱং’সি’মে’ (সী. স্যা. কং. পী.)] অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযা.

‘‘তত্ৰ, গহপতযো, ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সচে খো নত্থি পৰো লোকো এৱমযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো কাযস্স ভেদা সোত্থিমত্তানং কৰিস্সতি; সচে খো অত্থি পৰো লোকো এৱমযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জিস্সতি. কামং খো পন মাহু পৰো লোকো, হোতু নেসং ভৱতং সমণব্ৰাহ্মণানং সচ্চং ৱচনং; অথ চ পনাযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিঞ্ঞূনং গাৰয্হো – দুস্সীলো পুৰিসপুগ্গলো মিচ্ছাদিট্ঠি নত্থিকৱাদো’তি. সচে খো অত্থেৱ পৰো লোকো, এৱং ইমস্স ভোতো পুৰিসপুগ্গলস্স উভযত্থ কলিগ্গহো – যঞ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিঞ্ঞূনং গাৰয্হো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জিস্সতি. এৱমস্সাযং অপণ্ণকো ধম্মো দুস্সমত্তো সমাদিন্নো, একংসং ফৰিত্ৱা তিট্ঠতি, ৰিঞ্চতি কুসলং ঠানং.

৯৬. ‘‘তত্ৰ, গহপতযো, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘অত্থি দিন্নং…পে… যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি তেসমেতং পাটিকঙ্খং? যমিদং কাযদুচ্চৰিতং, ৱচীদুচ্চৰিতং, মনোদুচ্চৰিতং – ইমে তযো অকুসলে ধম্মে অভিনিৱজ্জেত্ৱা যমিদং কাযসুচৰিতং, ৱচীসুচৰিতং, মনোসুচৰিতং – ইমে তযো কুসলে ধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সন্তি. তং কিস্স হেতু? পস্সন্তি হি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলানং ধম্মানং আদীনৱং ওকাৰং সংকিলেসং, কুসলানং ধম্মানং নেক্খম্মে আনিসংসং ৱোদানপক্খং. সন্তংযেৱ খো পন পৰং লোকং ‘অত্থি পৰো লোকো’ তিস্স দিট্ঠি হোতি; সাস্স হোতি সম্মাদিট্ঠি. সন্তংযেৱ খো পন পৰং লোকং ‘অত্থি পৰো লোকো’তি সঙ্কপ্পেতি; স্ৱাস্স হোতি সম্মাসঙ্কপ্পো. সন্তংযেৱ খো পন পৰং লোকং ‘অত্থি পৰো লোকো’তি ৱাচং ভাসতি; সাস্স হোতি সম্মাৱাচা. সন্তংযেৱ খো পন পৰং লোকং ‘অত্থি পৰো লোকো’তি আহ; যে তে অৰহন্তো পৰলোকৱিদুনো তেসমযং ন পচ্চনীকং কৰোতি. সন্তংযেৱ খো পন পৰং লোকং ‘অত্থি পৰো লোকো’তি পৰং সঞ্ঞাপেতি; সাস্স হোতি সদ্ধম্মসঞ্ঞত্তি. তায চ পন সদ্ধম্মসঞ্ঞত্তিযা নেৱত্তানুক্কংসেতি, ন পৰং ৱম্ভেতি. ইতি পুব্বেৱ খো পনস্স দুস্সীল্যং পহীনং হোতি, সুসীল্যং পচ্চুপট্ঠিতং – অযঞ্চ সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা অৰিযানং অপচ্চনীকতা সদ্ধম্মসঞ্ঞত্তি অনত্তুক্কংসনা অপৰৱম্ভনা. এৱমস্সিমে অনেকে কুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি সম্মাদিট্ঠিপচ্চযা.

‘‘তত্ৰ, গহপতযো, ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সচে খো অত্থি পৰো লোকো, এৱমযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সতি. কামং খো পন মাহু পৰো লোকো, হোতু নেসং ভৱতং সমণব্ৰাহ্মণানং সচ্চং ৱচনং; অথ চ পনাযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিঞ্ঞূনং পাসংসো – সীলৱা পুৰিসপুগ্গলো সম্মাদিট্ঠি অত্থিকৱাদো’তি. সচে খো অত্থেৱ পৰো লোকো, এৱং ইমস্স ভোতো পুৰিসপুগ্গলস্স উভযত্থ কটগ্গহো – যঞ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিঞ্ঞূনং পাসংসো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সতি. এৱমস্সাযং অপণ্ণকো ধম্মো সুসমত্তো সমাদিন্নো, উভযংসং ফৰিত্ৱা তিট্ঠতি, ৰিঞ্চতি অকুসলং ঠানং.

৯৭. ‘‘সন্তি, গহপতযো, একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘কৰোতো কাৰযতো, ছিন্দতো ছেদাপযতো, পচতো পাচাপযতো, সোচযতো সোচাপযতো, কিলমতো কিলমাপযতো, ফন্দতো ফন্দাপযতো, পাণমতিপাতযতো [পাণমতিমাপযতো (সী. পী.), পাণমতিপাতাপযতো (স্যা. কং.), পাণমতিপাপযতো (ক.)], অদিন্নং আদিযতো, সন্ধিং ছিন্দতো, নিল্লোপং হৰতো, একাগাৰিকং কৰোতো, পৰিপন্থে তিট্ঠতো, পৰদাৰং গচ্ছতো, মুসা ভণতো; কৰোতো ন কৰীযতি পাপং. খুৰপৰিযন্তেন চেপি চক্কেন যো ইমিস্সা পথৱিযা পাণে একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কৰেয্য, নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো. দক্খিণঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য হনন্তো ঘাতেন্তো, ছিন্দন্তো ছেদাপেন্তো, পচন্তো পাচেন্তো; নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো. উত্তৰঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য দদন্তো দাপেন্তো, যজন্তো যজাপেন্তো; নত্থি ততোনিদানং পুঞ্ঞং, নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো. দানেন দমেন সংযমেন সচ্চৱজ্জেন [সচ্চৱাচেন (ক.)] নত্থি পুঞ্ঞং, নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’তি. তেসংযেৱ খো, গহপতযো, সমণব্ৰাহ্মণানং একে সমণব্ৰাহ্মণা উজুৱিপচ্চনীকৱাদা তে এৱমাহংসু – ‘কৰোতো কাৰযতো, ছিন্দতো ছেদাপযতো, পচতো পাচাপযতো, সোচযতো সোচাপযতো, কিলমতো কিলমাপযতো, ফন্দতো ফন্দাপযতো, পাণমতিপাতযতো, অদিন্নং আদিযতো, সন্ধিং ছিন্দতো, নিল্লোপং হৰতো, একাগাৰিকং কৰোতো, পৰিপন্থে তিট্ঠতো, পৰদাৰং গচ্ছতো, মুসা ভণতো; কৰোতো কৰীযতি পাপং. খুৰপৰিযন্তেন চেপি চক্কেন যো ইমিস্সা পথৱিযা পাণে একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কৰেয্য, অত্থি ততোনিদানং পাপং, অত্থি পাপস্স আগমো. দক্খিণঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য হনন্তো ঘাতেন্তো, ছিন্দন্তো ছেদাপেন্তো, পচন্তো পাচেন্তো; অত্থি ততোনিদানং পাপং, অত্থি পাপস্স আগমো. উত্তৰঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য দদন্তো দাপেন্তো, যজন্তো যজাপেন্তো; অত্থি ততোনিদানং পুঞ্ঞং, অত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো. দানেন দমেন সংযমেন সচ্চৱজ্জেন অত্থি পুঞ্ঞং, অত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, গহপতযো, ননুমে সমণব্ৰাহ্মণা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৱিপচ্চনীকৱাদা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’.

৯৮. ‘‘তত্ৰ, গহপতযো, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘কৰোতো কাৰযতো, ছিন্দতো ছেদাপযতো, পচতো পাচাপযতো, সোচযতো সোচাপযতো, কিলমতো কিলমাপযতো, ফন্দতো ফন্দাপযতো, পাণমতিপাতযতো, অদিন্নং আদিযতো, সন্ধিং ছিন্দতো, নিল্লোপং হৰতো, একাগাৰিকং কৰোতো, পৰিপন্থে তিট্ঠতো, পৰদাৰং গচ্ছতো, মুসা ভণতো; কৰোতো ন কৰীযতি পাপং. খুৰপৰিযন্তেন চেপি চক্কেন যো ইমিস্সা পথৱিযা পাণে একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কৰেয্য, নত্থি ততোনিদানং পাপং, নত্থি পাপস্স আগমো. দক্খিণঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য হনন্তো ঘাতেন্তো…পে… দানেন দমেন সংযমেন সচ্চৱজ্জেন নত্থি পুঞ্ঞং, নত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’তি তেসমেতং পাটিকঙ্খং? যমিদং কাযসুচৰিতং, ৱচীসুচৰিতং, মনোসুচৰিতং – ইমে তযো কুসলে ধম্মে অভিনিৱজ্জেত্ৱা যমিদং কাযদুচ্চৰিতং, ৱচীদুচ্চৰিতং, মনোদুচ্চৰিতং – ইমে তযো অকুসলে ধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সন্তি. তং কিস্স হেতু? ন হি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা পস্সন্তি অকুসলানং ধম্মানং আদীনৱং ওকাৰং সংকিলেসং, কুসলানং ধম্মানং নেক্খম্মে আনিসংসং ৱোদানপক্খং. সন্তংযেৱ খো পন কিৰিযং ‘নত্থি কিৰিযা’ তিস্স দিট্ঠি হোতি; সাস্স হোতি মিচ্ছাদিট্ঠি. সন্তংযেৱ খো পন কিৰিযং ‘নত্থি কিৰিযা’তি সঙ্কপ্পেতি; স্ৱাস্স হোতি মিচ্ছাসঙ্কপ্পো. সন্তংযেৱ খো পন কিৰিযং ‘নত্থি কিৰিযা’তি ৱাচং ভাসতি; সাস্স হোতি মিচ্ছাৱাচা. সন্তংযেৱ খো পন কিৰিযং ‘নত্থি কিৰিযা’তি আহ, যে তে অৰহন্তো কিৰিযৱাদা তেসমযং পচ্চনীকং কৰোতি. সন্তংযেৱ খো পন কিৰিযং ‘নত্থি কিৰিযা’তি পৰং সঞ্ঞাপেতি; সাস্স হোতি অসদ্ধম্মসঞ্ঞত্তি. তায চ পন অসদ্ধম্মসঞ্ঞত্তিযা অত্তানুক্কংসেতি, পৰং ৱম্ভেতি. ইতি পুব্বেৱ খো পনস্স সুসীল্যং পহীনং হোতি, দুস্সীল্যং পচ্চুপট্ঠিতং – অযঞ্চ মিচ্ছাদিট্ঠি মিচ্ছাসঙ্কপ্পো মিচ্ছাৱাচা অৰিযানং পচ্চনীকতা অসদ্ধম্মসঞ্ঞত্তি অত্তুক্কংসনা পৰৱম্ভনা. এৱমস্সিমে অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযা.

‘‘তত্ৰ, গহপতযো, ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সচে খো নত্থি কিৰিযা, এৱমযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো কাযস্স ভেদা সোত্থিমত্তানং কৰিস্সতি; সচে খো অত্থি কিৰিযা এৱমযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জিস্সতি. কামং খো পন মাহু কিৰিযা, হোতু নেসং ভৱতং সমণব্ৰাহ্মণানং সচ্চং ৱচনং; অথ চ পনাযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিঞ্ঞূনং গাৰয্হো – দুস্সীলো পুৰিসপুগ্গলো মিচ্ছাদিট্ঠি অকিৰিযৱাদো’তি. সচে খো অত্থেৱ কিৰিযা, এৱং ইমস্স ভোতো পুৰিসপুগ্গলস্স উভযত্থ কলিগ্গহো – যঞ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিঞ্ঞূনং গাৰয্হো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জিস্সতি. এৱমস্সাযং অপণ্ণকো ধম্মো দুস্সমত্তো সমাদিন্নো, একংসং ফৰিত্ৱা তিট্ঠতি, ৰিঞ্চতি কুসলং ঠানং.

৯৯. ‘‘তত্ৰ, গহপতযো, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘কৰোতো কাৰযতো, ছিন্দতো ছেদাপযতো, পচতো পাচাপযতো, সোচযতো সোচাপযতো, কিলমতো কিলমাপযতো, ফন্দতো ফন্দাপযতো, পাণমতিপাতযতো, অদিন্নং আদিযতো, সন্ধিং ছিন্দতো, নিল্লোপং হৰতো, একাগাৰিকং কৰোতো, পৰিপন্থে তিট্ঠতো, পৰদাৰং গচ্ছতো, মুসা ভণতো; কৰোতো কৰীযতি পাপং. খুৰপৰিযন্তেন চেপি চক্কেন যো ইমিস্সা পথৱিযা পাণে একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কৰেয্য, অত্থি ততোনিদানং পাপং, অত্থি পাপস্স আগমো. দক্খিণঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য হনন্তো ঘাতেন্তো, ছিন্দন্তো ছেদাপেন্তো, পচন্তো পাচেন্তো, অত্থি ততোনিদানং পাপং, অত্থি পাপস্স আগমো. উত্তৰঞ্চেপি গঙ্গায তীৰং গচ্ছেয্য দদন্তো দাপেন্তো, যজন্তো যজাপেন্তো, অত্থি ততোনিদানং পুঞ্ঞং, অত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো. দানেন দমেন সংযমেন সচ্চৱজ্জেন অত্থি পুঞ্ঞং, অত্থি পুঞ্ঞস্স আগমো’তি তেসমেতং পাটিকঙ্খং? যমিদং কাযদুচ্চৰিতং, ৱচীদুচ্চৰিতং, মনোদুচ্চৰিতং – ইমে তযো অকুসলে ধম্মে অভিনিৱজ্জেত্ৱা যমিদং কাযসুচৰিতং, ৱচীসুচৰিতং, মনোসুচৰিতং – ইমে তযো কুসলে ধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সন্তি. তং কিস্স হেতু? পস্সন্তি হি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলানং ধম্মানং আদীনৱং ওকাৰং সংকিলেসং, কুসলানং ধম্মানং নেক্খম্মে আনিসংসং ৱোদানপক্খং. সন্তংযেৱ খো পন কিৰিযং ‘অত্থি কিৰিযা’ তিস্স দিট্ঠি হোতি; সাস্স হোতি সম্মাদিট্ঠি. সন্তংযেৱ খো পন কিৰিযং ‘অত্থি কিৰিযা’তি সঙ্কপ্পেতি; স্ৱাস্স হোতি সম্মাসঙ্কপ্পো. সন্তংযেৱ খো পন কিৰিযং ‘অত্থি কিৰিযা’তি ৱাচং ভাসতি; সাস্স হোতি সম্মাৱাচা. সন্তংযেৱ খো পন কিৰিযং ‘অত্থি কিৰিযা’তি আহ; যে তে অৰহন্তো কিৰিযৱাদা তেসমযং ন পচ্চনীকং কৰোতি. সন্তংযেৱ খো পন কিৰিযং ‘অত্থি কিৰিযা’তি পৰং সঞ্ঞাপেতি; সাস্স হোতি সদ্ধম্মসঞ্ঞত্তি. তায চ পন সদ্ধম্মসঞ্ঞত্তিযা নেৱত্তানুক্কংসেতি, ন পৰং ৱম্ভেতি. ইতি পুব্বেৱ খো পনস্স দুস্সীল্যং পহীনং হোতি, সুসীল্যং পচ্চুপট্ঠিতং – অযঞ্চ সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা অৰিযানং অপচ্চনীকতা সদ্ধম্মসঞ্ঞত্তি অনত্তুক্কংসনা অপৰৱম্ভনা. এৱমস্সিমে অনেকে কুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি সম্মাদিট্ঠিপচ্চযা.

‘‘তত্ৰ, গহপতযো, ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সচে খো অত্থি কিৰিযা, এৱমযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সতি. কামং খো পন মাহু কিৰিযা, হোতু নেসং ভৱতং সমণব্ৰাহ্মণানং সচ্চং ৱচনং; অথ চ পনাযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিঞ্ঞূনং পাসংসো – সীলৱা পুৰিসপুগ্গলো সম্মাদিট্ঠি কিৰিযৱাদো’তি. সচে খো অত্থেৱ কিৰিযা, এৱং ইমস্স ভোতো পুৰিসপুগ্গলস্স উভযত্থ কটগ্গহো – যঞ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিঞ্ঞূনং পাসংসো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সতি. এৱমস্সাযং অপণ্ণকো ধম্মো সুসমত্তো সমাদিন্নো, উভযংসং ফৰিত্ৱা তিট্ঠতি, ৰিঞ্চতি অকুসলং ঠানং.

১০০. ‘‘সন্তি, গহপতযো, একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায; অহেতূ অপ্পচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তি. নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো সত্তানং ৱিসুদ্ধিযা; অহেতূ অপ্পচ্চযা সত্তা ৱিসুজ্ঝন্তি. নত্থি বলং, নত্থি ৱীৰিযং [ৱিৰিযং (সী. স্যা. কং. পী.)], নত্থি পুৰিসথামো, নত্থি পুৰিসপৰক্কমো; সব্বে সত্তা সব্বে পাণা সব্বে ভূতা সব্বে জীৱা অৱসা অবলা অৱীৰিযা নিযতিসংগতিভাৱপৰিণতা ছস্ৱেৱাভিজাতীসু সুখদুক্খং পটিসংৱেদেন্তী’তি. তেসংযেৱ খো, গহপতযো, সমণব্ৰাহ্মণানং একে সমণব্ৰাহ্মণা উজুৱিপচ্চনীকৱাদা. তে এৱমাহংসু – ‘অত্থি হেতু, অত্থি পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায; সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তি. অত্থি হেতু, অত্থি পচ্চযো সত্তানং ৱিসুদ্ধিযা; সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা ৱিসুজ্ঝন্তি. অত্থি বলং, অত্থি ৱীৰিযং, অত্থি পুৰিসথামো, অত্থি পুৰিসপৰক্কমো; ন সব্বে সত্তা সব্বে পাণা সব্বে ভূতা সব্বে জীৱা অৱসা অবলা অৱীৰিযা [অত্থি পুৰিসপৰক্কমো, সব্বে সত্তা… সৱসা সবলা সৱীৰিযা (স্যা. কং. ক.)] নিযতিসংগতিভাৱপৰিণতা ছস্ৱেৱাভিজাতীসু সুখদুক্খং পটিসংৱেদেন্তী’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, গহপতযো, ননুমে সমণব্ৰাহ্মণা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৱিপচ্চনীকৱাদা’তি? ‘এৱং, ভন্তে’.

১০১. ‘‘তত্ৰ, গহপতযো, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায; অহেতূ অপ্পচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তি. নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো সত্তানং ৱিসুদ্ধিযা; অহেতূ অপ্পচ্চযা সত্তা ৱিসুজ্ঝন্তি. নত্থি বলং, নত্থি ৱীৰিযং, নত্থি পুৰিসথামো, নত্থি পুৰিসপৰক্কমো; সব্বে সত্তা সব্বে পাণা সব্বে ভূতা সব্বে জীৱা অৱসা অবলা অৱীৰিযা নিযতিসংগতিভাৱপৰিণতা ছস্ৱেৱাভিজাতীসু সুখদুক্খং পটিসংৱেদেন্তী’তি তেসমেতং পাটিকঙ্খং? যমিদং কাযসুচৰিতং, ৱচীসুচৰিতং, মনোসুচৰিতং – ইমে তযো কুসলে ধম্মে অভিনিৱজ্জেত্ৱা যমিদং কাযদুচ্চৰিতং, ৱচীদুচ্চৰিতং, মনোদুচ্চৰিতং – ইমে তযো অকুসলে ধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সন্তি. তং কিস্স হেতু? ন হি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা পস্সন্তি অকুসলানং ধম্মানং আদীনৱং ওকাৰং সংকিলেসং, কুসলানং ধম্মানং নেক্খম্মে আনিসংসং ৱোদানপক্খং. সন্তংযেৱ খো পন হেতুং ‘নত্থি হেতূ’ তিস্স দিট্ঠি হোতি; সাস্স হোতি মিচ্ছাদিট্ঠি. সন্তংযেৱ খো পন হেতুং ‘নত্থি হেতূ’তি সঙ্কপ্পেতি; স্ৱাস্স হোতি মিচ্ছাসঙ্কপ্পো. সন্তংযেৱ খো পন হেতুং ‘নত্থি হেতূ’তি ৱাচং ভাসতি; সাস্স হোতি মিচ্ছাৱাচা. সন্তংযেৱ খো পন হেতুং ‘নত্থি হেতূ’তি আহ; যে তে অৰহন্তো হেতুৱাদা তেসমযং পচ্চনীকং কৰোতি. সন্তংযেৱ খো পন হেতুং ‘নত্থি হেতূ’তি পৰং সঞ্ঞাপেতি; সাস্স হোতি অসদ্ধম্মসঞ্ঞত্তি. তায চ পন অসদ্ধম্মসঞ্ঞত্তিযা অত্তানুক্কংসেতি, পৰং ৱম্ভেতি. ইতি পুব্বেৱ খো পনস্স সুসীল্যং পহীনং হোতি, দুস্সীল্যং পচ্চুপট্ঠিতং – অযঞ্চ মিচ্ছাদিট্ঠি মিচ্ছাসঙ্কপ্পো মিচ্ছাৱাচা অৰিযানং পচ্চনীকতা অসদ্ধম্মসঞ্ঞত্তি অত্তানুক্কংসনা পৰৱম্ভনা. এৱমস্সিমে অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযা.

‘‘তত্ৰ, গহপতযো, ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সচে খো নত্থি হেতু, এৱমযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সোত্থিমত্তানং কৰিস্সতি; সচে খো অত্থি হেতু, এৱমযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জিস্সতি. কামং খো পন মাহু হেতু, হোতু নেসং ভৱতং সমণব্ৰাহ্মণানং সচ্চং ৱচনং; অথ চ পনাযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিঞ্ঞূনং গাৰয্হো – দুস্সীলো পুৰিসপুগ্গলো মিচ্ছাদিট্ঠি অহেতুকৱাদো’তি. সচে খো অত্থেৱ হেতু, এৱং ইমস্স ভোতো পুৰিসপুগ্গলস্স উভযত্থ কলিগ্গহো – যঞ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিঞ্ঞূনং গাৰয্হো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জিস্সতি. এৱমস্সাযং অপণ্ণকো ধম্মো দুস্সমত্তো সমাদিন্নো, একংসং ফৰিত্ৱা তিট্ঠতি, ৰিঞ্চতি কুসলং ঠানং.

১০২. ‘‘তত্ৰ, গহপতযো, যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘অত্থি হেতু, অত্থি পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায; সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তি. অত্থি হেতু, অত্থি পচ্চযো সত্তানং ৱিসুদ্ধিযা; সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা ৱিসুজ্ঝন্তি. অত্থি বলং, অত্থি ৱীৰিযং, অত্থি পুৰিসথামো, অত্থি পুৰিসপৰক্কমো; ন সব্বে সত্তা সব্বে পাণা সব্বে ভূতা সব্বে জীৱা অৱসা অবলা অৱীৰিযা নিযতিসংগতিভাৱপৰিণতা ছস্ৱেৱাভিজাতীসু সুখদুক্খং পটিসংৱেদেন্তী’তি তেসমেতং পাটিকঙ্খং? যমিদং কাযদুচ্চৰিতং, ৱচীদুচ্চৰিতং, মনোদুচ্চৰিতং – ইমে তযো অকুসলে ধম্মে অভিনিৱজ্জেত্ৱা যমিদং কাযসুচৰিতং, ৱচীসুচৰিতং, মনোসুচৰিতং – ইমে তযো কুসলে ধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সন্তি. তং কিস্স হেতু? পস্সন্তি হি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলানং ধম্মানং আদীনৱং ওকাৰং সংকিলেসং, কুসলানং ধম্মানং নেক্খম্মে আনিসংসং ৱোদানপক্খং. সন্তংযেৱ খো পন হেতুং ‘অত্থি হেতূ’ তিস্স দিট্ঠি হোতি; সাস্স হোতি সম্মাদিট্ঠি. সন্তংযেৱ খো পন হেতুং ‘অত্থি হেতূ’তি সঙ্কপ্পেতি; স্ৱাস্স হোতি সম্মাসঙ্কপ্পো. সন্তংযেৱ খো পন হেতুং ‘অত্থি হেতূ’তি ৱাচং ভাসতি; সাস্স হোতি সম্মাৱাচা. সন্তংযেৱ খো পন হেতুং ‘অত্থি হেতূ’তি আহ, যে তে অৰহন্তো হেতুৱাদা তেসমযং ন পচ্চনীকং কৰোতি. সন্তংযেৱ খো পন হেতুং ‘অত্থি হেতূ’তি পৰং সঞ্ঞাপেতি; সাস্স হোতি সদ্ধম্মসঞ্ঞত্তি. তায চ পন সদ্ধম্মসঞ্ঞত্তিযা নেৱত্তানুক্কংসেতি, ন পৰং ৱম্ভেতি. ইতি পুব্বেৱ খো পনস্স দুস্সীল্যং পহীনং হোতি, সুসীল্যং পচ্চুপট্ঠিতং – অযঞ্চ সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা অৰিযানং অপচ্চনীকতা সদ্ধম্মসঞ্ঞত্তি অনত্তুক্কংসনা অপৰৱম্ভনা. এৱমস্সিমে অনেকে কুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি সম্মাদিট্ঠিপচ্চযা.

‘‘তত্ৰ, গহপতযো, ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সচে খো অত্থি হেতু, এৱমযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সতি. কামং খো পন মাহু হেতু, হোতু নেসং ভৱতং সমণব্ৰাহ্মণানং সচ্চং ৱচনং; অথ চ পনাযং ভৱং পুৰিসপুগ্গলো দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিঞ্ঞূনং পাসংসো – সীলৱা পুৰিসপুগ্গলো সম্মাদিট্ঠি হেতুৱাদো’তি. সচে খো অত্থি হেতু, এৱং ইমস্স ভোতো পুৰিসপুগ্গলস্স উভযত্থ কটগ্গহো – যঞ্চ দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিঞ্ঞূনং পাসংসো, যঞ্চ কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিস্সতি. এৱমস্সাযং অপণ্ণকো ধম্মো সুসমত্তো সমাদিন্নো, উভযংসং ফৰিত্ৱা তিট্ঠতি, ৰিঞ্চতি অকুসলং ঠানং.

১০৩. ‘‘সন্তি, গহপতযো, একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি সব্বসো আৰুপ্পা’তি. তেসংযেৱ খো, গহপতযো, সমণব্ৰাহ্মণানং একে সমণব্ৰাহ্মণা উজুৱিপচ্চনীকৱাদা. তে এৱমাহংসু – ‘অত্থি সব্বসো আৰুপ্পা’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, গহপতযো, ননুমে সমণব্ৰাহ্মণা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৱিপচ্চনীকৱাদা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘তত্ৰ, গহপতযো, ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – যে খো তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি সব্বসো আৰুপ্পা’তি, ইদং মে অদিট্ঠং; যেপি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘অত্থি সব্বসো আৰুপ্পা’তি, ইদং মে অৱিদিতং. অহঞ্চেৱ [অহঞ্চে (?)] খো পন অজানন্তো অপস্সন্তো একংসেন আদায ৱোহৰেয্যং – ইদমেৱ সচ্চং, মোঘমঞ্ঞন্তি, ন মেতং অস্স পতিৰূপং. যে খো তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি সব্বসো আৰুপ্পা’তি, সচে তেসং ভৱতং সমণব্ৰাহ্মণানং সচ্চং ৱচনং, ঠানমেতং ৱিজ্জতি – যে তে দেৱা ৰূপিনো মনোমযা, অপণ্ণকং মে তত্ৰূপপত্তি ভৱিস্সতি. যে পন তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘অত্থি সব্বসো আৰুপ্পা’তি, সচে তেসং ভৱতং সমণব্ৰাহ্মণানং সচ্চং ৱচনং, ঠানমেতং ৱিজ্জতি – যে তে দেৱা অৰূপিনো সঞ্ঞামযা, অপণ্ণকং মে তত্ৰূপপত্তি ভৱিস্সতি. দিস্সন্তি খো পন ৰূপাধিকৰণং [ৰূপকাৰণা (ক.)] দণ্ডাদান-সত্থাদান-কলহ-ৱিগ্গহ-ৱিৱাদ-তুৱংতুৱং-পেসুঞ্ঞ-মুসাৱাদা. ‘নত্থি খো পনেতং সব্বসো অৰূপে’’’তি. সো ইতি পটিসঙ্খায ৰূপানংযেৱ নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্নো হোতি.

১০৪. ‘‘সন্তি, গহপতযো, একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি সব্বসো ভৱনিৰোধো’তি. তেসংযেৱ খো, গহপতযো, সমণব্ৰাহ্মণানং একে সমণব্ৰাহ্মণা উজুৱিপচ্চনীকৱাদা. তে এৱমাহংসু – ‘অত্থি সব্বসো ভৱনিৰোধো’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, গহপতযো, ননুমে সমণব্ৰাহ্মণা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৱিপচ্চনীকৱাদা’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘তত্ৰ, গহপতযো, ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – যে খো তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি সব্বসো ভৱনিৰোধো’তি, ইদং মে অদিট্ঠং; যেপি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘অত্থি সব্বসো ভৱনিৰোধো’তি, ইদং মে অৱিদিতং. অহঞ্চেৱ খো পন অজানন্তো অপস্সন্তো একংসেন আদায ৱোহৰেয্যং – ইদমেৱ সচ্চং, মোঘমঞ্ঞন্তি, ন মেতং অস্স পতিৰূপং. যে খো তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি সব্বসো ভৱনিৰোধো’তি, সচে তেসং ভৱতং সমণব্ৰাহ্মণানং সচ্চং ৱচনং, ঠানমেতং ৱিজ্জতি – যে তে দেৱা অৰূপিনো সঞ্ঞামযা অপণ্ণকং মে তত্ৰূপপত্তি ভৱিস্সতি. যে পন তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘অত্থি সব্বসো ভৱনিৰোধো’তি, সচে তেসং ভৱতং সমণব্ৰাহ্মণানং সচ্চং ৱচনং, ঠানমেতং ৱিজ্জতি – যং দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযিস্সামি. যে খো তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি সব্বসো ভৱনিৰোধো’তি, তেসমযং দিট্ঠি সাৰাগায [সৰাগায (স্যা. কং.)] সন্তিকে, সংযোগায সন্তিকে, অভিনন্দনায সন্তিকে, অজ্ঝোসানায সন্তিকে, উপাদানায সন্তিকে. যে পন তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘অত্থি সব্বসো ভৱনিৰোধো’তি, তেসমযং দিট্ঠি অসাৰাগায সন্তিকে, অসংযোগায সন্তিকে, অনভিনন্দনায সন্তিকে, অনজ্ঝোসানায সন্তিকে, অনুপাদানায সন্তিকে’’’তি. সো ইতি পটিসঙ্খায ভৱানংযেৱ নিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায পটিপন্নো হোতি.

১০৫. ‘‘চত্তাৰোমে, গহপতযো, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? ইধ, গহপতযো, একচ্চো পুগ্গলো অত্তন্তপো হোতি অত্তপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো. ইধ, গহপতযো, একচ্চো পুগ্গলো পৰন্তপো হোতি পৰপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো. ইধ, গহপতযো, একচ্চো পুগ্গলো অত্তন্তপো চ হোতি অত্তপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো পৰন্তপো চ পৰপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো. ইধ, গহপতযো, একচ্চো পুগ্গলো নেৱত্তন্তপো হোতি নাত্তপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো ন পৰন্তপো ন পৰপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো; সো অনত্তন্তপো অপৰন্তপো দিট্ঠেৱ ধম্মে নিচ্ছাতো নিব্বুতো সীতীভূতো সুখপ্পটিসংৱেদী ব্ৰহ্মভূতেন অত্তনা ৱিহৰতি.

১০৬. ‘‘কতমো চ, গহপতযো, পুগ্গলো অত্তন্তপো অত্তপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো? ইধ, গহপতযো, একচ্চো পুগ্গলো অচেলকো হোতি মুত্তাচাৰো হত্থাপলেখনো…পে… [ৱিত্থাৰো ম. নি. ২.৬-৭ কন্দৰকসুত্তে] ইতি এৱৰূপং অনেকৱিহিতং কাযস্স আতাপনপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, গহপতযো, পুগ্গলো অত্তন্তপো অত্তপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো.

‘‘কতমো চ, গহপতযো, পুগ্গলো পৰন্তপো পৰপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো? ইধ, গহপতযো, একচ্চো পুগ্গলো ওৰব্ভিকো হোতি সূকৰিকো…পে… যে ৱা পনঞ্ঞেপি কেচি কুৰূৰকম্মন্তা. অযং ৱুচ্চতি, গহপতযো, পুগ্গলো পৰন্তপো পৰপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো.

‘‘কতমো চ, গহপতযো, পুগ্গলো অত্তন্তপো চ অত্তপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো পৰন্তপো চ পৰপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো? ইধ, গহপতযো, একচ্চো পুগ্গলো ৰাজা ৱা হোতি খত্তিযো মুদ্ধাৱসিত্তো…পে… তেপি দণ্ডতজ্জিতা ভযতজ্জিতা অস্সুমুখা ৰুদমানা পৰিকম্মানি কৰোন্তি. অযং ৱুচ্চতি, গহপতযো, পুগ্গলো অত্তন্তপো চ অত্তপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো পৰন্তপো চ পৰপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো.

‘‘কতমো চ, গহপতযো, পুগ্গলো নেৱত্তন্তপো নাত্তপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো ন পৰন্তপো ন পৰপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো; সো অনত্তন্তপো অপৰন্তপো দিট্ঠেৱ ধম্মে নিচ্ছাতো নিব্বুতো সীতীভূতো সুখপ্পটিসংৱেদী ব্ৰহ্মভূতেন অত্তনা ৱিহৰতি? ইধ, গহপতযো, তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো…পে… সো ইমে পঞ্চ নীৱৰণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণে ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং…পে… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.

‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে সত্তানং চুতূপপাতঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি. সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৱানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং আসৱনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. তস্স এৱং জানতো এৱং পস্সতো কামাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ভৱাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, অৱিজ্জাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি. ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি. অযং ৱুচ্চতি, গহপতযো, পুগ্গলো নেৱত্তন্তপো নাত্তপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো ন পৰন্তপো ন পৰপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো; সো অনত্তন্তপো অপৰন্তপো দিট্ঠেৱ ধম্মে নিচ্ছাতো নিব্বুতো সীতীভূতো সুখপ্পটিসংৱেদী ব্ৰহ্মভূতেন অত্তনা ৱিহৰতী’’তি.

এৱং ৱুত্তে, সালেয্যকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য ‘চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তী’তি; এৱমেৱং ভোতা গোতমেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এতে মযং ভৱন্তং গোতমং সৰণং গচ্ছাম ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকে নো ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গতে’’তি.

অপণ্ণকসুত্তং নিট্ঠিতং দসমং.

গহপতিৱগ্গো নিট্ঠিতো পঠমো.