৭. কুক্কুৰৱতিকসুত্তং

৭৮. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা কোলিযেসু ৱিহৰতি হলিদ্দৱসনং নাম কোলিযানং নিগমো. অথ খো পুণ্ণো চ কোলিযপুত্তো গোৱতিকো অচেলো চ সেনিযো কুক্কুৰৱতিকো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৱতিকো ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. অচেলো পন সেনিযো কুক্কুৰৱতিকো ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা কুক্কুৰোৱ পলিকুজ্জিত্ৱা [পলিকুণ্ঠিত্ৱা (স্যা. কং.), পলিগুণ্ঠিত্ৱা (ক.)] একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৱতিকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অযং, ভন্তে, অচেলো সেনিযো কুক্কুৰৱতিকো দুক্কৰকাৰকো ছমানিক্খিত্তং ভোজনং ভুঞ্জতি. তস্স তং কুক্কুৰৱতং দীঘৰত্তং সমত্তং সমাদিন্নং. তস্স কা গতি, কো অভিসম্পৰাযো’’তি? ‘‘অলং, পুণ্ণ, তিট্ঠতেতং; মা মং এতং পুচ্ছী’’তি. দুতিযম্পি খো পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৱতিকো…পে… ততিযম্পি খো পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৱতিকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অযং, ভন্তে, অচেলো সেনিযো কুক্কুৰৱতিকো দুক্কৰকাৰকো ছমানিক্খিত্তং ভোজনং ভুঞ্জতি. তস্স তং কুক্কুৰৱতং দীঘৰত্তং সমত্তং সমাদিন্নং. তস্স কা গতি, কো অভিসম্পৰাযো’’তি?

৭৯. ‘‘অদ্ধা খো তে অহং, পুণ্ণ, ন লভামি. অলং, পুণ্ণ, তিট্ঠতেতং; মা মং এতং পুচ্ছীতি; অপি চ ত্যাহং ব্যাকৰিস্সামি. ইধ, পুণ্ণ, একচ্চো কুক্কুৰৱতং ভাৱেতি পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, কুক্কুৰসীলং ভাৱেতি পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, কুক্কুৰচিত্তং ভাৱেতি পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, কুক্কুৰাকপ্পং ভাৱেতি পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং. সো কুক্কুৰৱতং ভাৱেত্ৱা পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, কুক্কুৰসীলং ভাৱেত্ৱা পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, কুক্কুৰচিত্তং ভাৱেত্ৱা পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, কুক্কুৰাকপ্পং ভাৱেত্ৱা পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা কুক্কুৰানং সহব্যতং উপপজ্জতি. সচে খো পনস্স এৱংদিট্ঠি হোতি – ‘ইমিনাহং সীলেন ৱা ৱতেন ৱা তপেন ৱা ব্ৰহ্মচৰিযেন ৱা দেৱো ৱা ভৱিস্সামি দেৱঞ্ঞতৰো ৱা’তি, সাস্স [সাযং (ক.)] হোতি মিচ্ছাদিট্ঠি. মিচ্ছাদিট্ঠিস্স [মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স (সী.)] খো অহং, পুণ্ণ, দ্ৱিন্নং গতীনং অঞ্ঞতৰং গতিং ৱদামি – নিৰযং ৱা তিৰচ্ছানযোনিং ৱা. ইতি খো, পুণ্ণ, সম্পজ্জমানং কুক্কুৰৱতং কুক্কুৰানং সহব্যতং উপনেতি, ৱিপজ্জমানং নিৰয’’ন্তি. এৱং ৱুত্তে, অচেলো সেনিযো কুক্কুৰৱতিকো পৰোদি, অস্সূনি পৱত্তেসি.

অথ খো ভগৱা পুণ্ণং কোলিযপুত্তং গোৱতিকং এতদৱোচ – ‘‘এতং খো তে অহং, পুণ্ণ, নালত্থং. অলং, পুণ্ণ, তিট্ঠতেতং; মা মং এতং পুচ্ছী’’তি. ‘‘নাহং, ভন্তে, এতং ৰোদামি যং মং ভগৱা এৱমাহ; অপি চ মে ইদং, ভন্তে, কুক্কুৰৱতং দীঘৰত্তং সমত্তং সমাদিন্নং. অযং, ভন্তে, পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৱতিকো. তস্স তং গোৱতং দীঘৰত্তং সমত্তং সমাদিন্নং. তস্স কা গতি, কো অভিসম্পৰাযো’’তি? ‘‘অলং, সেনিয, তিট্ঠতেতং; মা মং এতং পুচ্ছী’’তি. দুতিযম্পি খো অচেলো সেনিযো…পে… ততিযম্পি খো অচেলো সেনিযো কুক্কুৰৱতিকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অযং, ভন্তে, পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৱতিকো. তস্স তং গোৱতং দীঘৰত্তং সমত্তং সমাদিন্নং. তস্স কা গতি, কো অভিসম্পৰাযো’’তি?

৮০. ‘‘অদ্ধা খো তে অহং, সেনিয, ন লভামি. অলং, সেনিয, তিট্ঠতেতং; মা মং এতং পুচ্ছীতি; অপি চ ত্যাহং ব্যাকৰিস্সামি. ইধ, সেনিয, একচ্চো গোৱতং ভাৱেতি পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, গোসীলং ভাৱেতি পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, গোচিত্তং ভাৱেতি পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, গৱাকপ্পং [গ্ৱাকপ্পং (ক.)] ভাৱেতি পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং. সো গোৱতং ভাৱেত্ৱা পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, গোসীলং ভাৱেত্ৱা পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, গোচিত্তং ভাৱেত্ৱা পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং, গৱাকপ্পং ভাৱেত্ৱা পৰিপুণ্ণং অব্বোকিণ্ণং কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা গুন্নং সহব্যতং উপপজ্জতি. সচে খো পনস্স এৱংদিট্ঠি হোতি – ‘ইমিনাহং সীলেন ৱা ৱতেন ৱা তপেন ৱা ব্ৰহ্মচৰিযেন ৱা দেৱো ৱা ভৱিস্সামি দেৱঞ্ঞতৰো ৱা’তি, সাস্স হোতি মিচ্ছাদিট্ঠি. মিচ্ছাদিট্ঠিস্স খো অহং, সেনিয, দ্ৱিন্নং গতীনং অঞ্ঞতৰং গতিং ৱদামি – নিৰযং ৱা তিৰচ্ছানযোনিং ৱা. ইতি খো, সেনিয, সম্পজ্জমানং গোৱতং গুন্নং সহব্যতং উপনেতি, ৱিপজ্জমানং নিৰয’’ন্তি. এৱং ৱুত্তে, পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৱতিকো পৰোদি, অস্সূনি পৱত্তেসি.

অথ খো ভগৱা অচেলং সেনিযং কুক্কুৰৱতিকং এতদৱোচ – ‘‘এতং খো তে অহং, সেনিয, নালত্থং. অলং, সেনিয, তিট্ঠতেতং; মা মং এতং পুচ্ছী’’তি. ‘‘নাহং, ভন্তে, এতং ৰোদামি যং মং ভগৱা এৱমাহ; অপি চ মে ইদং, ভন্তে, গোৱতং দীঘৰত্তং সমত্তং সমাদিন্নং. এৱং পসন্নো অহং, ভন্তে, ভগৱতি; পহোতি ভগৱা তথা ধম্মং দেসেতুং যথা অহং চেৱিমং গোৱতং পজহেয্যং, অযঞ্চেৱ অচেলো সেনিযো কুক্কুৰৱতিকো তং কুক্কুৰৱতং পজহেয্যা’’তি. ‘‘তেন হি, পুণ্ণ, সুণাহি, সাধুকং মনসি কৰোহি, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৱতিকো ভগৱতো পচ্চস্সোসি. ভগৱা এতদৱোচ –

৮১. ‘‘চত্তাৰিমানি, পুণ্ণ, কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদিতানি. কতমানি চত্তাৰি? অত্থি, পুণ্ণ, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং; অত্থি, পুণ্ণ, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং; অত্থি, পুণ্ণ, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং; অত্থি, পুণ্ণ, কম্মং অকণ্হং অসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং, কম্মক্খযায সংৱত্ততি.

‘‘কতমঞ্চ, পুণ্ণ, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং? ইধ, পুণ্ণ, একচ্চো সব্যাবজ্ঝং [সব্যাপজ্ঝং (সী. স্যা. কং.)] কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝং ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি. সো সব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝং ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝং লোকং উপপজ্জতি. তমেনং সব্যাবজ্ঝং লোকং উপপন্নং সমানং সব্যাবজ্ঝা ফস্সা ফুসন্তি. সো সব্যাবজ্ঝেহি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো সব্যাবজ্ঝং ৱেদনং ৱেদেতি একন্তদুক্খং, সেয্যথাপি সত্তা নেৰযিকা. ইতি খো, পুণ্ণ, ভূতা ভূতস্স উপপত্তি হোতি; যং কৰোতি তেন উপপজ্জতি, উপপন্নমেনং ফস্সা ফুসন্তি. এৱংপাহং, পুণ্ণ, ‘কম্মদাযাদা সত্তা’তি ৱদামি. ইদং ৱুচ্চতি, পুণ্ণ, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, পুণ্ণ, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং? ইধ, পুণ্ণ, একচ্চো অব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, অব্যাবজ্ঝং ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, অব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি. সো অব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, অব্যাবজ্ঝং ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, অব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা অব্যাবজ্ঝং লোকং উপপজ্জতি. তমেনং অব্যাবজ্ঝং লোকং উপপন্নং সমানং অব্যাবজ্ঝা ফস্সা ফুসন্তি. সো অব্যাবজ্ঝেহি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো অব্যাবজ্ঝং ৱেদনং ৱেদেতি একন্তসুখং, সেয্যথাপি দেৱা সুভকিণ্হা. ইতি খো, পুণ্ণ, ভূতা ভূতস্স উপপত্তি হোতি; যং কৰোতি তেন উপপজ্জতি, উপপন্নমেনং ফস্সা ফুসন্তি. এৱংপাহং, পুণ্ণ, ‘কম্মদাযাদা সত্তা’তি ৱদামি. ইদং ৱুচ্চতি, পুণ্ণ, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, পুণ্ণ, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং? ইধ, পুণ্ণ, একচ্চো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি. সো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৱচীসঙ্খাৰং অভিঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি লোকং উপপজ্জতি. তমেনং সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি লোকং উপপন্নং সমানং সব্যাবজ্ঝাপি অব্যাবজ্ঝাপি ফস্সা ফুসন্তি. সো সব্যাবজ্ঝেহিপি অব্যাবজ্ঝেহিপি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৱেদনং ৱেদেতি ৱোকিণ্ণসুখদুক্খং, সেয্যথাপি মনুস্সা একচ্চে চ দেৱা একচ্চে চ ৱিনিপাতিকা. ইতি খো, পুণ্ণ, ভূতা ভূতস্স উপপত্তি হোতি; যং কৰোতি তেন উপপজ্জতি. উপপন্নমেনং ফস্সা ফুসন্তি. এৱংপাহং, পুণ্ণ, ‘কম্মদাযাদা সত্তা’তি ৱদামি. ইদং ৱুচ্চতি, পুণ্ণ, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, পুণ্ণ, কম্মং অকণ্হং অসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং, কম্মক্খযায সংৱত্ততি? তত্ৰ, পুণ্ণ, যমিদং কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা, যমিদং [যম্পিদং (সী. পী.)] কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা, যমিদং [যম্পিদং (সী. পী.)] কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা – ইদং ৱুচ্চতি, পুণ্ণ, কম্মং অকণ্হং অসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং, কম্মক্খযায সংৱত্ততীতি. ইমানি খো, পুণ্ণ, চত্তাৰি কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদিতানী’’তি.

৮২. এৱং ৱুত্তে, পুণ্ণো কোলিযপুত্তো গোৱতিকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে! সেয্যথাপি, ভন্তে…পে… উপাসকং মং ভগৱা ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি. অচেলো পন সেনিযো কুক্কুৰৱতিকো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে! সেয্যথাপি, ভন্তে…পে… পকাসিতো. এসাহং, ভন্তে, ভগৱন্তং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. লভেয্যাহং, ভন্তে, ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি. ‘‘যো খো, সেনিয, অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বো ইমস্মিং ধম্মৱিনযে আকঙ্খতি পব্বজ্জং, আকঙ্খতি উপসম্পদং সো চত্তাৰো মাসে পৰিৱসতি. চতুন্নং মাসানং অচ্চযেন আৰদ্ধচিত্তা ভিক্খূ পব্বাজেন্তি, উপসম্পাদেন্তি ভিক্খুভাৱায. অপি চ মেত্থ পুগ্গলৱেমত্ততা ৱিদিতা’’তি.

‘‘সচে, ভন্তে, অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বা ইমস্মিং ধম্মৱিনযে আকঙ্খন্তা পব্বজ্জং আকঙ্খন্তা উপসম্পদং তে চত্তাৰো মাসে পৰিৱসন্তি চতুন্নং মাসানং অচ্চযেন আৰদ্ধচিত্তা ভিক্খূ পব্বাজেন্তি উপসম্পাদেন্তি ভিক্খুভাৱায, অহং চত্তাৰি ৱস্সানি পৰিৱসিস্সামি. চতুন্নং ৱস্সানং অচ্চযেন আৰদ্ধচিত্তা ভিক্খূ পব্বাজেন্তু, উপসম্পাদেন্তু ভিক্খুভাৱাযা’’তি. অলত্থ খো অচেলো সেনিযো কুক্কুৰৱতিকো ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদং. অচিৰূপসম্পন্নো খো পনাযস্মা সেনিযো একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো নচিৰস্সেৱ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰো খো পনাযস্মা সেনিযো অৰহতং অহোসীতি.

কুক্কুৰৱতিকসুত্তং নিট্ঠিতং সত্তমং.