৬. উপালিসুত্তং

৫৬. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা নাড়ন্দাযং ৱিহৰতি পাৱাৰিকম্বৱনে. তেন খো পন সমযেন নিগণ্ঠো নাটপুত্তো [নাথপুত্তো (সী.), নাতপুত্তো (পী.)] নাড়ন্দাযং পটিৱসতি মহতিযা নিগণ্ঠপৰিসায সদ্ধিং. অথ খো দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো নাড়ন্দাযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো যেন পাৱাৰিকম্বৱনং যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতং খো দীঘতপস্সিং নিগণ্ঠং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সংৱিজ্জন্তি খো, তপস্সি [দীঘতপস্সি (স্যা. কং. ক.)], আসনানি; সচে আকঙ্খসি নিসীদা’’তি. এৱং ৱুত্তে, দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো অঞ্ঞতৰং নীচং আসনং গহেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো দীঘতপস্সিং নিগণ্ঠং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘কতি পন, তপস্সি, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো কম্মানি পঞ্ঞপেতি পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা’’তি?

‘‘ন খো, আৱুসো গোতম, আচিণ্ণং নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স ‘কম্মং, কম্ম’ন্তি পঞ্ঞপেতুং; ‘দণ্ডং, দণ্ড’ন্তি খো, আৱুসো গোতম, আচিণ্ণং নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স পঞ্ঞপেতু’’ন্তি.

‘‘কতি পন, তপস্সি, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো দণ্ডানি পঞ্ঞপেতি পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা’’তি?

‘‘তীণি খো, আৱুসো গোতম, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো দণ্ডানি পঞ্ঞপেতি পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযাতি, সেয্যথিদং – কাযদণ্ডং, ৱচীদণ্ডং, মনোদণ্ড’’ন্তি.

‘‘কিং পন, তপস্সি, অঞ্ঞদেৱ কাযদণ্ডং, অঞ্ঞং ৱচীদণ্ডং, অঞ্ঞং মনোদণ্ড’’ন্তি?

‘‘অঞ্ঞদেৱ, আৱুসো গোতম, কাযদণ্ডং, অঞ্ঞং ৱচীদণ্ডং, অঞ্ঞং মনোদণ্ড’’ন্তি.

‘‘ইমেসং পন, তপস্সি, তিণ্ণং দণ্ডানং এৱং পটিৱিভত্তানং এৱং পটিৱিসিট্ঠানং কতমং দণ্ডং নিগণ্ঠো নাটপুত্তো মহাসাৱজ্জতৰং পঞ্ঞপেতি পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা, যদি ৱা কাযদণ্ডং, যদি ৱা ৱচীদণ্ডং, যদি ৱা মনোদণ্ড’’ন্তি?

‘‘ইমেসং খো, আৱুসো গোতম, তিণ্ণং দণ্ডানং এৱং পটিৱিভত্তানং এৱং পটিৱিসিট্ঠানং কাযদণ্ডং নিগণ্ঠো নাটপুত্তো মহাসাৱজ্জতৰং পঞ্ঞপেতি পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা, নো তথা ৱচীদণ্ডং, নো তথা মনোদণ্ড’’ন্তি.

‘‘কাযদণ্ডন্তি, তপস্সি, ৱদেসি’’?

‘‘কাযদণ্ডন্তি, আৱুসো গোতম, ৱদামি’’.

‘‘কাযদণ্ডন্তি, তপস্সি, ৱদেসি’’?

‘‘কাযদণ্ডন্তি, আৱুসো গোতম, ৱদামি’’.

‘‘কাযদণ্ডন্তি, তপস্সি, ৱদেসি’’?

‘‘কাযদণ্ডন্তি, আৱুসো গোতম, ৱদামী’’তি.

ইতিহ ভগৱা দীঘতপস্সিং নিগণ্ঠং ইমস্মিং কথাৱত্থুস্মিং যাৱততিযকং পতিট্ঠাপেসি.

৫৭. এৱং ৱুত্তে, দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ত্ৱং পনাৱুসো গোতম, কতি দণ্ডানি পঞ্ঞপেসি পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা’’তি?

‘‘ন খো, তপস্সি, আচিণ্ণং তথাগতস্স ‘দণ্ডং, দণ্ড’ন্তি পঞ্ঞপেতুং; ‘কম্মং, কম্ম’ন্তি খো, তপস্সি, আচিণ্ণং তথাগতস্স পঞ্ঞপেতু’’ন্তি?

‘‘ত্ৱং পনাৱুসো গোতম, কতি কম্মানি পঞ্ঞপেসি পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা’’তি?

‘‘তীণি খো অহং, তপস্সি, কম্মানি পঞ্ঞপেমি পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা, সেয্যথিদং – কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, মনোকম্ম’’ন্তি.

‘‘কিং পনাৱুসো গোতম, অঞ্ঞদেৱ কাযকম্মং, অঞ্ঞং ৱচীকম্মং, অঞ্ঞং মনোকম্ম’’ন্তি?

‘‘অঞ্ঞদেৱ, তপস্সি, কাযকম্মং, অঞ্ঞং ৱচীকম্মং, অঞ্ঞং মনোকম্ম’’ন্তি.

‘‘ইমেসং পনাৱুসো গোতম, তিণ্ণং কম্মানং এৱং পটিৱিভত্তানং এৱং পটিৱিসিট্ঠানং কতমং কম্মং মহাসাৱজ্জতৰং পঞ্ঞপেসি পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা, যদি ৱা কাযকম্মং, যদি ৱা ৱচীকম্মং, যদি ৱা মনোকম্ম’’ন্তি?

‘‘ইমেসং খো অহং, তপস্সি, তিণ্ণং কম্মানং এৱং পটিৱিভত্তানং এৱং পটিৱিসিট্ঠানং মনোকম্মং মহাসাৱজ্জতৰং পঞ্ঞপেমি পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা, নো তথা কাযকম্মং, নো তথা ৱচীকম্ম’’ন্তি.

‘‘মনোকম্মন্তি, আৱুসো গোতম, ৱদেসি’’?

‘‘মনোকম্মন্তি, তপস্সি, ৱদামি’’.

‘‘মনোকম্মন্তি, আৱুসো গোতম, ৱদেসি’’?

‘‘মনোকম্মন্তি, তপস্সি, ৱদামি’’.

‘‘মনোকম্মন্তি, আৱুসো গোতম, ৱদেসি’’?

‘‘মনোকম্মন্তি, তপস্সি, ৱদামী’’তি.

ইতিহ দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো ভগৱন্তং ইমস্মিং কথাৱত্থুস্মিং যাৱততিযকং পতিট্ঠাপেত্ৱা উট্ঠাযাসনা যেন নিগণ্ঠো নাটপুত্তো তেনুপসঙ্কমি.

৫৮. তেন খো পন সমযেন নিগণ্ঠো নাটপুত্তো মহতিযা গিহিপৰিসায সদ্ধিং নিসিন্নো হোতি বালকিনিযা পৰিসায উপালিপমুখায. অদ্দসা খো নিগণ্ঠো নাটপুত্তো দীঘতপস্সিং নিগণ্ঠং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং; দিস্ৱান দীঘতপস্সিং নিগণ্ঠং এতদৱোচ – ‘‘হন্দ, কুতো নু ত্ৱং, তপস্সি, আগচ্ছসি দিৱা দিৱস্সা’’তি? ‘‘ইতো হি খো অহং, ভন্তে, আগচ্ছামি সমণস্স গোতমস্স সন্তিকা’’তি. ‘‘অহু পন তে, তপস্সি, সমণেন গোতমেন সদ্ধিং কোচিদেৱ কথাসল্লাপো’’তি? ‘‘অহু খো মে, ভন্তে, সমণেন গোতমেন সদ্ধিং কোচিদেৱ কথাসল্লাপো’’তি. ‘‘যথা কথং পন তে, তপস্সি, অহু সমণেন গোতমেন সদ্ধিং কোচিদেৱ কথাসল্লাপো’’তি? অথ খো দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো যাৱতকো অহোসি ভগৱতা সদ্ধিং কথাসল্লাপো তং সব্বং নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স আৰোচেসি. এৱং ৱুত্তে, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো দীঘতপস্সিং নিগণ্ঠং এতদৱোচ – ‘‘সাধু সাধু, তপস্সি! যথা তং সুতৱতা সাৱকেন সম্মদেৱ সত্থুসাসনং আজানন্তেন এৱমেৱ দীঘতপস্সিনা নিগণ্ঠেন সমণস্স গোতমস্স ব্যাকতং. কিঞ্হি সোভতি ছৱো মনোদণ্ডো ইমস্স এৱং ওড়াৰিকস্স কাযদণ্ডস্স উপনিধায! অথ খো কাযদণ্ডোৱ মহাসাৱজ্জতৰো পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা, নো তথা ৱচীদণ্ডো, নো তথা মনোদণ্ডো’’তি.

৫৯. এৱং ৱুত্তে, উপালি গহপতি নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু সাধু, ভন্তে দীঘতপস্সী [তপস্সী (সী. পী.)]! যথা তং সুতৱতা সাৱকেন সম্মদেৱ সত্থুসাসনং আজানন্তেন এৱমেৱং ভদন্তেন তপস্সিনা সমণস্স গোতমস্স ব্যাকতং. কিঞ্হি সোভতি ছৱো মনোদণ্ডো ইমস্স এৱং ওড়াৰিকস্স কাযদণ্ডস্স উপনিধায! অথ খো কাযদণ্ডোৱ মহাসাৱজ্জতৰো পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা, নো তথা ৱচীদণ্ডো, নো তথা মনোদণ্ডো. হন্দ চাহং, ভন্তে, গচ্ছামি সমণস্স গোতমস্স ইমস্মিং কথাৱত্থুস্মিং ৱাদং আৰোপেস্সামি. সচে মে সমণো গোতমো তথা পতিট্ঠহিস্সতি যথা ভদন্তেন তপস্সিনা পতিট্ঠাপিতং; সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো দীঘলোমিকং এড়কং লোমেসু গহেত্ৱা আকড্ঢেয্য পৰিকড্ঢেয্য সম্পৰিকড্ঢেয্য, এৱমেৱাহং সমণং গোতমং ৱাদেন ৱাদং আকড্ঢিস্সামি পৰিকড্ঢিস্সামি সম্পৰিকড্ঢিস্সামি. সেয্যথাপি নাম বলৱা সোণ্ডিকাকম্মকাৰো মহন্তং সোণ্ডিকাকিলঞ্জং গম্ভীৰে উদকৰহদে পক্খিপিত্ৱা কণ্ণে গহেত্ৱা আকড্ঢেয্য পৰিকড্ঢেয্য সম্পৰিকড্ঢেয্য, এৱমেৱাহং সমণং গোতমং ৱাদেন ৱাদং আকড্ঢিস্সামি পৰিকড্ঢিস্সামি সম্পৰিকড্ঢিস্সামি. সেয্যথাপি নাম বলৱা সোণ্ডিকাধুত্তো ৱালং [থালং (ক.)] কণ্ণে গহেত্ৱা ওধুনেয্য নিদ্ধুনেয্য নিপ্ফোটেয্য [নিচ্ছাদেয্য (সী. পী. ক.), নিচ্চোটেয্য (ক.), নিপ্পোঠেয্য (স্যা. কং.)], এৱমেৱাহং সমণং গোতমং ৱাদেন ৱাদং ওধুনিস্সামি নিদ্ধুনিস্সামি নিপ্ফোটেস্সামি. সেয্যথাপি নাম কুঞ্জৰো সট্ঠিহাযনো গম্ভীৰং পোক্খৰণিং ওগাহেত্ৱা সাণধোৱিকং নাম কীড়িতজাতং কীড়তি, এৱমেৱাহং সমণং গোতমং সাণধোৱিকং মঞ্ঞে কীড়িতজাতং কীড়িস্সামি. হন্দ চাহং, ভন্তে, গচ্ছামি সমণস্স গোতমস্স ইমস্মিং কথাৱত্থুস্মিং ৱাদং আৰোপেস্সামী’’তি. ‘‘গচ্ছ ত্ৱং, গহপতি, সমণস্স গোতমস্স ইমস্মিং কথাৱত্থুস্মিং ৱাদং আৰোপেহি. অহং ৱা হি, গহপতি, সমণস্স গোতমস্স ৱাদং আৰোপেয্যং, দীঘতপস্সী ৱা নিগণ্ঠো, ত্ৱং ৱা’’তি.

৬০. এৱং ৱুত্তে, দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘ন খো মেতং, ভন্তে, ৰুচ্চতি যং উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স ৱাদং আৰোপেয্য. সমণো হি, ভন্তে, গোতমো মাযাৱী আৱট্টনিং মাযং জানাতি যায অঞ্ঞতিত্থিযানং সাৱকে আৱট্টেতী’’তি. ‘‘অট্ঠানং খো এতং, তপস্সি, অনৱকাসো যং উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগচ্ছেয্য. ঠানঞ্চ খো এতং ৱিজ্জতি যং সমণো গোতমো উপালিস্স গহপতিস্স সাৱকত্তং উপগচ্ছেয্য. গচ্ছ, ত্ৱং, গহপতি, সমণস্স গোতমস্স ইমস্মিং কথাৱত্থুস্মিং ৱাদং আৰোপেহি. অহং ৱা হি, গহপতি, সমণস্স গোতমস্স ৱাদং আৰোপেয্যং, দীঘতপস্সী ৱা নিগণ্ঠো, ত্ৱং ৱা’’তি. দুতিযম্পি খো দীঘতপস্সী…পে… ততিযম্পি খো দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘ন খো মেতং, ভন্তে, ৰুচ্চতি যং উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স ৱাদং আৰোপেয্য. সমণো হি, ভন্তে, গোতমো মাযাৱী আৱট্টনিং মাযং জানাতি যায অঞ্ঞতিত্থিযানং সাৱকে আৱট্টেতী’’তি. ‘‘অট্ঠানং খো এতং, তপস্সি, অনৱকাসো যং উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগচ্ছেয্য. ঠানঞ্চ খো এতং ৱিজ্জতি যং সমণো গোতমো উপালিস্স গহপতিস্স সাৱকত্তং উপগচ্ছেয্য. গচ্ছ ত্ৱং, গহপতি, সমণস্স গোতমস্স ইমস্মিং কথাৱত্থুস্মিং ৱাদং আৰোপেহি. অহং ৱা হি, গহপতি, সমণস্স গোতমস্স ৱাদং আৰোপেয্যং, দীঘতপস্সী ৱা নিগণ্ঠো, ত্ৱং ৱা’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো উপালি গহপতি নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স পটিস্সুত্ৱা উট্ঠাযাসনা নিগণ্ঠং নাটপুত্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা যেন পাৱাৰিকম্বৱনং যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো উপালি গহপতি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘আগমা নু খ্ৱিধ, ভন্তে, দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো’’তি?

‘‘আগমা খ্ৱিধ, গহপতি, দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো’’তি.

‘‘অহু খো পন তে, ভন্তে, দীঘতপস্সিনা নিগণ্ঠেন সদ্ধিং কোচিদেৱ কথাসল্লাপো’’তি?

‘‘অহু খো মে, গহপতি, দীঘতপস্সিনা নিগণ্ঠেন সদ্ধিং কোচিদেৱ কথাসল্লাপো’’তি.

‘‘যথা কথং পন তে, ভন্তে, অহু দীঘতপস্সিনা নিগণ্ঠেন সদ্ধিং কোচিদেৱ কথাসল্লাপো’’তি?

অথ খো ভগৱা যাৱতকো অহোসি দীঘতপস্সিনা নিগণ্ঠেন সদ্ধিং কথাসল্লাপো তং সব্বং উপালিস্স গহপতিস্স আৰোচেসি.

৬১. এৱং ৱুত্তে, উপালি গহপতি ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু সাধু, ভন্তে তপস্সী! যথা তং সুতৱতা সাৱকেন সম্মদেৱ সত্থুসাসনং আজানন্তেন এৱমেৱং দীঘতপস্সিনা নিগণ্ঠেন ভগৱতো ব্যাকতং. কিঞ্হি সোভতি ছৱো মনোদণ্ডো ইমস্স এৱং ওড়াৰিকস্স কাযদণ্ডস্স উপনিধায? অথ খো কাযদণ্ডোৱ মহাসাৱজ্জতৰো পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা, নো তথা ৱচীদণ্ডো, নো তথা মনোদণ্ডো’’তি. ‘‘সচে খো ত্ৱং, গহপতি, সচ্চে পতিট্ঠায মন্তেয্যাসি সিযা নো এত্থ কথাসল্লাপো’’তি. ‘‘সচ্চে অহং, ভন্তে, পতিট্ঠায মন্তেস্সামি; হোতু নো এত্থ কথাসল্লাপো’’তি.

৬২. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, ইধস্স নিগণ্ঠো আবাধিকো দুক্খিতো বাড়্হগিলানো সীতোদকপটিক্খিত্তো উণ্হোদকপটিসেৱী. সো সীতোদকং অলভমানো কালঙ্কৰেয্য. ইমস্স পন, গহপতি, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো কত্থূপপত্তিং পঞ্ঞপেতী’’তি?

‘‘অত্থি, ভন্তে, মনোসত্তা নাম দেৱা তত্থ সো উপপজ্জতি’’.

‘‘তং কিস্স হেতু’’?

‘‘অসু হি, ভন্তে, মনোপটিবদ্ধো কালঙ্কৰোতী’’তি.

‘‘মনসি কৰোহি, গহপতি [গহপতি গহপতি মনসি কৰোহি (সী. স্যা. কং.), গহপতি মনসি কৰোহি (ক.), গহপতি গহপতি (পী.)], মনসি কৰিত্ৱা খো, গহপতি, ব্যাকৰোহি. ন খো তে সন্ধিযতি পুৰিমেন ৱা পচ্ছিমং, পচ্ছিমেন ৱা পুৰিমং. ভাসিতা খো পন তে, গহপতি, এসা ৱাচা – ‘সচ্চে অহং, ভন্তে, পতিট্ঠায মন্তেস্সামি, হোতু নো এত্থ কথাসল্লাপো’’’তি. ‘‘কিঞ্চাপি, ভন্তে, ভগৱা এৱমাহ, অথ খো কাযদণ্ডোৱ মহাসাৱজ্জতৰো পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা, নো তথা ৱচীদণ্ডো, নো তথা মনোদণ্ডো’’তি.

৬৩. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, ইধস্স নিগণ্ঠো নাটপুত্তো চাতুযামসংৱৰসংৱুতো সব্বৱাৰিৱাৰিতো সব্বৱাৰিযুত্তো সব্বৱাৰিধুতো সব্বৱাৰিফুটো. সো অভিক্কমন্তো পটিক্কমন্তো বহূ খুদ্দকে পাণে সঙ্ঘাতং আপাদেতি. ইমস্স পন, গহপতি, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো কং ৱিপাকং পঞ্ঞপেতী’’তি?

‘‘অসঞ্চেতনিকং, ভন্তে, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো নো মহাসাৱজ্জং পঞ্ঞপেতী’’তি.

‘‘সচে পন, গহপতি, চেতেতী’’তি?

‘‘মহাসাৱজ্জং, ভন্তে, হোতী’’তি.

‘‘চেতনং পন, গহপতি, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো কিস্মিং পঞ্ঞপেতী’’তি?

‘‘মনোদণ্ডস্মিং, ভন্তে’’তি.

‘‘মনসি কৰোহি, গহপতি, মনসি কৰিত্ৱা খো, গহপতি, ব্যাকৰোহি. ন খো তে সন্ধিযতি পুৰিমেন ৱা পচ্ছিমং, পচ্ছিমেন ৱা পুৰিমং. ভাসিতা খো পন তে, গহপতি, এসা ৱাচা – ‘সচ্চে অহং, ভন্তে, পতিট্ঠায মন্তেস্সামি; হোতু নো এত্থ কথাসল্লাপো’’’তি. ‘‘কিঞ্চাপি, ভন্তে, ভগৱা এৱমাহ, অথ খো কাযদণ্ডোৱ মহাসাৱজ্জতৰো পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা, নো তথা ৱচীদণ্ডো, নো তথা মনোদণ্ডো’’তি.

৬৪. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, অযং নাড়ন্দা ইদ্ধা চেৱ ফীতা চ বহুজনা আকিণ্ণমনুস্সা’’তি?

‘‘এৱং, ভন্তে, অযং নাড়ন্দা ইদ্ধা চেৱ ফীতা চ বহুজনা আকিণ্ণমনুস্সা’’তি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, ইধ পুৰিসো আগচ্ছেয্য উক্খিত্তাসিকো. সো এৱং ৱদেয্য – ‘অহং যাৱতিকা ইমিস্সা নাড়ন্দায পাণা তে একেন খণেন একেন মুহুত্তেন একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কৰিস্সামী’তি. তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, পহোতি নু খো সো পুৰিসো যাৱতিকা ইমিস্সা নাড়ন্দায পাণা তে একেন খণেন একেন মুহুত্তেন একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কাতু’’ন্তি?

‘‘দসপি, ভন্তে, পুৰিসা, ৱীসম্পি, ভন্তে, পুৰিসা, তিংসম্পি, ভন্তে, পুৰিসা, চত্তাৰীসম্পি, ভন্তে, পুৰিসা, পঞ্ঞাসম্পি, ভন্তে, পুৰিসা নপ্পহোন্তি যাৱতিকা ইমিস্সা নাড়ন্দায পাণা তে একেন খণেন একেন মুহুত্তেন একং মংসখলং একং মংসপুঞ্জং কাতুং. কিঞ্হি সোভতি একো ছৱো পুৰিসো’’তি!

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, ইধ আগচ্ছেয্য সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ইদ্ধিমা চেতোৱসিপ্পত্তো. সো এৱং ৱদেয্য – ‘অহং ইমং নাড়ন্দং একেন মনোপদোসেন ভস্মং কৰিস্সামী’তি. তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, পহোতি নু খো সো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ইদ্ধিমা চেতোৱসিপ্পত্তো ইমং নাড়ন্দং একেন মনোপদোসেন ভস্মং কাতু’’ন্তি?

‘‘দসপি, ভন্তে, নাড়ন্দা, ৱীসম্পি নাড়ন্দা, তিংসম্পি নাড়ন্দা, চত্তাৰীসম্পি নাড়ন্দা, পঞ্ঞাসম্পি নাড়ন্দা পহোতি সো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ইদ্ধিমা চেতোৱসিপ্পত্তো একেন মনোপদোসেন ভস্মং কাতুং. কিঞ্হি সোভতি একা ছৱা নাড়ন্দা’’তি!

‘‘মনসি কৰোহি, গহপতি, মনসি কৰিত্ৱা খো, গহপতি, ব্যাকৰোহি. ন খো তে সন্ধিযতি পুৰিমেন ৱা পচ্ছিমং, পচ্ছিমেন ৱা পুৰিমং. ভাসিতা খো পন তে, গহপতি, এসা ৱাচা – ‘সচ্চে অহং, ভন্তে, পতিট্ঠায মন্তেস্সামি; হোতু নো এত্থ কথাসল্লাপো’’’তি.

‘‘কিঞ্চাপি, ভন্তে, ভগৱা এৱমাহ, অথ খো কাযদণ্ডোৱ মহাসাৱজ্জতৰো পাপস্স কম্মস্স কিৰিযায পাপস্স কম্মস্স পৱত্তিযা, নো তথা ৱচীদণ্ডো, নো তথা মনোদণ্ডো’’তি.

৬৫. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, সুতং তে দণ্ডকীৰঞ্ঞং [দণ্ডকাৰঞ্ঞং (সী. পী.)] কালিঙ্গাৰঞ্ঞং মজ্ঝাৰঞ্ঞং [মেজ্ঝাৰঞ্ঞং (সী. স্যা. কং. পী.)] মাতঙ্গাৰঞ্ঞং অৰঞ্ঞং অৰঞ্ঞভূত’’ন্তি?

‘‘এৱং, ভন্তে, সুতং মে দণ্ডকীৰঞ্ঞং কালিঙ্গাৰঞ্ঞং মজ্ঝাৰঞ্ঞং মাতঙ্গাৰঞ্ঞং অৰঞ্ঞং অৰঞ্ঞভূত’’ন্তি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, কিন্তি তে সুতং কেন তং দণ্ডকীৰঞ্ঞং কালিঙ্গাৰঞ্ঞং মজ্ঝাৰঞ্ঞং মাতঙ্গাৰঞ্ঞং অৰঞ্ঞং অৰঞ্ঞভূত’’ন্তি?

‘‘সুতং মেতং, ভন্তে, ইসীনং মনোপদোসেন তং দণ্ডকীৰঞ্ঞং কালিঙ্গাৰঞ্ঞং মজ্ঝাৰঞ্ঞং মাতঙ্গাৰঞ্ঞং অৰঞ্ঞং অৰঞ্ঞভূত’’ন্তি.

‘‘মনসি কৰোহি, গহপতি, মনসি কৰিত্ৱা খো, গহপতি, ব্যাকৰোহি. ন খো তে সন্ধিযতি পুৰিমেন ৱা পচ্ছিমং, পচ্ছিমেন ৱা পুৰিমং. ভাসিতা খো পন তে, গহপতি, এসা ৱাচা – ‘সচ্চে অহং, ভন্তে, পতিট্ঠায মন্তেস্সামি; হোতু নো এত্থ কথাসল্লাপো’’’তি.

৬৬. ‘‘পুৰিমেনেৱাহং, ভন্তে, ওপম্মেন ভগৱতো অত্তমনো অভিৰদ্ধো. অপি চাহং ইমানি ভগৱতো ৱিচিত্ৰানি পঞ্হপটিভানানি সোতুকামো, এৱাহং ভগৱন্তং পচ্চনীকং কাতব্বং অমঞ্ঞিস্সং. অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে! সেয্যথাপি, ভন্তে, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য – চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তীতি; এৱমেৱং ভগৱতা অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং, ভন্তে, ভগৱন্তং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভগৱা ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি.

৬৭. ‘‘অনুৱিচ্চকাৰং খো, গহপতি, কৰোহি, অনুৱিচ্চকাৰো তুম্হাদিসানং ঞাতমনুস্সানং সাধু হোতী’’তি. ‘‘ইমিনাপাহং, ভন্তে, ভগৱতো ভিয্যোসোমত্তায অত্তমনো অভিৰদ্ধো যং মং ভগৱা এৱমাহ – ‘অনুৱিচ্চকাৰং খো, গহপতি, কৰোহি, অনুৱিচ্চকাৰো তুম্হাদিসানং ঞাতমনুস্সানং সাধু হোতী’তি. মঞ্হি, ভন্তে, অঞ্ঞতিত্থিযা সাৱকং লভিত্ৱা কেৱলকপ্পং নাড়ন্দং পটাকং পৰিহৰেয্যুং – ‘উপালি অম্হাকং গহপতি সাৱকত্তং উপগতো’তি. অথ চ পন মং ভগৱা এৱমাহ – ‘অনুৱিচ্চকাৰং খো, গহপতি, কৰোহি, অনুৱিচ্চকাৰো তুম্হাদিসানং ঞাতমনুস্সানং সাধু হোতী’তি. এসাহং, ভন্তে, দুতিযম্পি ভগৱন্তং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভগৱা ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি.

৬৮. ‘‘দীঘৰত্তং খো তে, গহপতি, নিগণ্ঠানং ওপানভূতং কুলং যেন নেসং উপগতানং পিণ্ডকং দাতব্বং মঞ্ঞেয্যাসী’’তি. ‘‘ইমিনাপাহং, ভন্তে, ভগৱতো ভিয্যোসোমত্তায অত্তমনো অভিৰদ্ধো যং মং ভগৱা এৱমাহ – ‘দীঘৰত্তং খো তে, গহপতি, নিগণ্ঠানং ওপানভূতং কুলং যেন নেসং উপগতানং পিণ্ডকং দাতব্বং মঞ্ঞেয্যাসী’তি. সুতং মেতং, ভন্তে, সমণো গোতমো এৱমাহ – ‘ময্হমেৱ দানং দাতব্বং, নাঞ্ঞেসং দানং দাতব্বং; ময্হমেৱ সাৱকানং দানং দাতব্বং, নাঞ্ঞেসং সাৱকানং দানং দাতব্বং; ময্হমেৱ দিন্নং মহপ্ফলং, নাঞ্ঞেসং দিন্নং মহপ্ফলং; ময্হমেৱ সাৱকানং দিন্নং মহপ্ফলং, নাঞ্ঞেসং সাৱকানং দিন্নং মহপ্ফল’ন্তি. অথ চ পন মং ভগৱা নিগণ্ঠেসুপি দানে সমাদপেতি. অপি চ, ভন্তে, মযমেত্থ কালং জানিস্সাম. এসাহং, ভন্তে, ততিযম্পি ভগৱন্তং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভগৱা ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি.

৬৯. অথ খো ভগৱা উপালিস্স গহপতিস্স অনুপুব্বিং কথং [আনুপুব্বীকথং (সী.), আনুপুব্বিকথং (পী.), অনুপুব্বিকথং (স্যা. কং. ক.)] কথেসি, সেয্যথিদং – দানকথং সীলকথং সগ্গকথং, কামানং আদীনৱং ওকাৰং সংকিলেসং, নেক্খম্মে আনিসংসং পকাসেসি. যদা ভগৱা অঞ্ঞাসি উপালিং গহপতিং কল্লচিত্তং মুদুচিত্তং ৱিনীৱৰণচিত্তং উদগ্গচিত্তং পসন্নচিত্তং, অথ যা বুদ্ধানং সামুক্কংসিকা ধম্মদেসনা তং পকাসেসি – দুক্খং, সমুদযং, নিৰোধং, মগ্গং. সেয্যথাপি নাম সুদ্ধং ৱত্থং অপগতকাড়কং সম্মদেৱ ৰজনং পটিগ্গণ্হেয্য, এৱমেৱ উপালিস্স গহপতিস্স তস্মিংযেৱ আসনে ৱিৰজং ৱীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং সব্বং তং নিৰোধধম্ম’ন্তি. অথ খো উপালি গহপতি দিট্ঠধম্মো পত্তধম্মো ৱিদিতধম্মো পৰিযোগাড়্হধম্মো তিণ্ণৱিচিকিচ্ছো ৱিগতকথংকথো ৱেসাৰজ্জপ্পত্তো অপৰপ্পচ্চযো সত্থুসাসনে ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘হন্দ চ দানি মযং, ভন্তে, গচ্ছাম, বহুকিচ্চা মযং বহুকৰণীযা’’তি. ‘‘যস্সদানি ত্ৱং, গহপতি, কালং মঞ্ঞসী’’তি.

৭০. অথ খো উপালি গহপতি ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা যেন সকং নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা দোৱাৰিকং আমন্তেসি – ‘‘অজ্জতগ্গে, সম্ম দোৱাৰিক, আৱৰামি দ্ৱাৰং নিগণ্ঠানং নিগণ্ঠীনং, অনাৱটং দ্ৱাৰং ভগৱতো ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং. সচে কোচি নিগণ্ঠো আগচ্ছতি তমেনং ত্ৱং এৱং ৱদেয্যাসি – ‘তিট্ঠ, ভন্তে, মা পাৱিসি. অজ্জতগ্গে উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগতো. আৱটং দ্ৱাৰং নিগণ্ঠানং নিগণ্ঠীনং, অনাৱটং দ্ৱাৰং ভগৱতো ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং. সচে তে, ভন্তে, পিণ্ডকেন অত্থো, এত্থেৱ তিট্ঠ, এত্থেৱ তে আহৰিস্সন্তী’’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো দোৱাৰিকো উপালিস্স গহপতিস্স পচ্চস্সোসি.

৭১. অস্সোসি খো দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো – ‘‘উপালি কিৰ গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগতো’’তি. অথ খো দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো যেন নিগণ্ঠো নাটপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে, উপালি কিৰ গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগতো’’তি. ‘‘অট্ঠানং খো এতং, তপস্সি, অনৱকাসো যং উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগচ্ছেয্য. ঠানঞ্চ খো এতং ৱিজ্জতি যং সমণো গোতমো উপালিস্স গহপতিস্স সাৱকত্তং উপগচ্ছেয্যা’’তি. দুতিযম্পি খো দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো…পে… ততিযম্পি খো দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে …পে… উপালিস্স গহপতিস্স সাৱকত্তং উপগচ্ছেয্যা’’তি. ‘‘হন্দাহং, ভন্তে, গচ্ছামি যাৱ জানামি যদি ৱা উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগতো যদি ৱা নো’’তি. ‘‘গচ্ছ ত্ৱং, তপস্সি, জানাহি যদি ৱা উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগতো যদি ৱা নো’’তি.

৭২. অথ খো দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো যেন উপালিস্স গহপতিস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো দোৱাৰিকো দীঘতপস্সিং নিগণ্ঠং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান দীঘতপস্সিং নিগণ্ঠং এতদৱোচ – ‘‘তিট্ঠ, ভন্তে, মা পাৱিসি. অজ্জতগ্গে উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগতো. আৱটং দ্ৱাৰং নিগণ্ঠানং নিগণ্ঠীনং, অনাৱটং দ্ৱাৰং ভগৱতো ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং. সচে তে, ভন্তে, পিণ্ডকেন অত্থো, এত্থেৱ তিট্ঠ, এত্থেৱ তে আহৰিস্সন্তী’’তি. ‘‘ন মে, আৱুসো, পিণ্ডকেন অত্থো’’তি ৱত্ৱা ততো পটিনিৱত্তিত্ৱা যেন নিগণ্ঠো নাটপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘সচ্চংযেৱ খো, ভন্তে, যং উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগতো. এতং খো তে অহং, ভন্তে, নালত্থং ন খো মে, ভন্তে, ৰুচ্চতি যং উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স ৱাদং আৰোপেয্য. সমণো হি, ভন্তে, গোতমো মাযাৱী আৱট্টনিং মাযং জানাতি যায অঞ্ঞতিত্থিযানং সাৱকে আৱট্টেতীতি. আৱট্টো খো তে, ভন্তে, উপালি গহপতি সমণেন গোতমেন আৱট্টনিযা মাযাযা’’তি. ‘‘অট্ঠানং খো এতং, তপস্সি, অনৱকাসো যং উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগচ্ছেয্য. ঠানঞ্চ খো এতং ৱিজ্জতি যং সমণো গোতমো উপালিস্স গহপতিস্স সাৱকত্তং উপগচ্ছেয্যা’’তি. দুতিযম্পি খো দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘সচ্চংযেৱ, ভন্তে…পে… উপালিস্স গহপতিস্স সাৱকত্তং উপগচ্ছেয্যা’’তি. ততিযম্পি খো দীঘতপস্সী নিগণ্ঠো নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘সচ্চংযেৱ খো, ভন্তে…পে… উপালিস্স গহপতিস্স সাৱকত্তং উপগচ্ছেয্যা’’তি. ‘‘হন্দ চাহং, তপস্সি, গচ্ছামি যাৱ চাহং সামংযেৱ জানামি যদি ৱা উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগতো যদি ৱা নো’’তি.

অথ খো নিগণ্ঠো নাটপুত্তো মহতিযা নিগণ্ঠপৰিসায সদ্ধিং যেন উপালিস্স গহপতিস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো দোৱাৰিকো নিগণ্ঠং নাটপুত্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘তিট্ঠ, ভন্তে, মা পাৱিসি. অজ্জতগ্গে উপালি গহপতি সমণস্স গোতমস্স সাৱকত্তং উপগতো. আৱটং দ্ৱাৰং নিগণ্ঠানং নিগণ্ঠীনং, অনাৱটং দ্ৱাৰং ভগৱতো ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং. সচে তে, ভন্তে, পিণ্ডকেন অত্থো, এত্থেৱ তিট্ঠ, এত্থেৱ তে আহৰিস্সন্তী’’তি. ‘‘তেন হি, সম্ম দোৱাৰিক, যেন উপালি গহপতি তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা উপালিং গহপতিং এৱং ৱদেহি – ‘নিগণ্ঠো, ভন্তে, নাটপুত্তো মহতিযা নিগণ্ঠপৰিসায সদ্ধিং বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠিতো; সো তে দস্সনকামো’’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো দোৱাৰিকো নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স পটিস্সুত্ৱা যেন উপালি গহপতি তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা উপালিং গহপতিং এতদৱোচ – ‘‘নিগণ্ঠো, ভন্তে, নাটপুত্তো মহতিযা নিগণ্ঠপৰিসায সদ্ধিং বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠিতো; সো তে দস্সনকামো’’তি. ‘‘তেন হি, সম্ম দোৱাৰিক, মজ্ঝিমায দ্ৱাৰসালায আসনানি পঞ্ঞপেহী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো দোৱাৰিকো উপালিস্স গহপতিস্স পটিস্সুত্ৱা মজ্ঝিমায দ্ৱাৰসালায আসনানি পঞ্ঞপেত্ৱা যেন উপালি গহপতি তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা উপালিং গহপতিং এতদৱোচ – ‘‘পঞ্ঞত্তানি খো, ভন্তে, মজ্ঝিমায দ্ৱাৰসালায আসনানি. যস্সদানি কালং মঞ্ঞসী’’তি.

৭৩. অথ খো উপালি গহপতি যেন মজ্ঝিমা দ্ৱাৰসালা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা যং তত্থ আসনং অগ্গঞ্চ সেট্ঠঞ্চ উত্তমঞ্চ পণীতঞ্চ তত্থ সামং নিসীদিত্ৱা দোৱাৰিকং আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, সম্ম দোৱাৰিক, যেন নিগণ্ঠো নাটপুত্তো তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এৱং ৱদেহি – ‘উপালি, ভন্তে, গহপতি এৱমাহ – পৱিস কিৰ, ভন্তে, সচে আকঙ্খসী’’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো দোৱাৰিকো উপালিস্স গহপতিস্স পটিস্সুত্ৱা যেন নিগণ্ঠো নাটপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘উপালি, ভন্তে, গহপতি এৱমাহ – ‘পৱিস কিৰ, ভন্তে, সচে আকঙ্খসী’’’তি. অথ খো নিগণ্ঠো নাটপুত্তো মহতিযা নিগণ্ঠপৰিসায সদ্ধিং যেন মজ্ঝিমা দ্ৱাৰসালা তেনুপসঙ্কমি. অথ খো উপালি গহপতি – যং সুদং পুব্বে যতো পস্সতি নিগণ্ঠং নাটপুত্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং দিস্ৱান ততো পচ্চুগ্গন্ত্ৱা যং তত্থ আসনং অগ্গঞ্চ সেট্ঠঞ্চ উত্তমঞ্চ পণীতঞ্চ তং উত্তৰাসঙ্গেন সম্মজ্জিত্ৱা [পমজ্জিত্ৱা (সী. পী.)] পৰিগ্গহেত্ৱা নিসীদাপেতি সো – দানি যং তত্থ আসনং অগ্গঞ্চ সেট্ঠঞ্চ উত্তমঞ্চ পণীতঞ্চ তত্থ সামং নিসীদিত্ৱা নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘সংৱিজ্জন্তি খো, ভন্তে, আসনানি; সচে আকঙ্খসি, নিসীদা’’তি. এৱং ৱুত্তে, নিগণ্ঠো নাটপুত্তো উপালিং গহপতিং এতদৱোচ – ‘‘উম্মত্তোসি ত্ৱং, গহপতি, দত্তোসি ত্ৱং, গহপতি! ‘গচ্ছামহং, ভন্তে, সমণস্স গোতমস্স ৱাদং আৰোপেস্সামী’তি গন্ত্ৱা মহতাসি ৱাদসঙ্ঘাটেন পটিমুক্কো আগতো. সেয্যথাপি, গহপতি, পুৰিসো অণ্ডহাৰকো গন্ত্ৱা উব্ভতেহি অণ্ডেহি আগচ্ছেয্য, সেয্যথা ৱা পন গহপতি পুৰিসো অক্খিকহাৰকো গন্ত্ৱা উব্ভতেহি অক্খীহি আগচ্ছেয্য; এৱমেৱ খো ত্ৱং, গহপতি, ‘গচ্ছামহং, ভন্তে, সমণস্স গোতমস্স ৱাদং আৰোপেস্সামী’তি গন্ত্ৱা মহতাসি ৱাদসঙ্ঘাটেন পটিমুক্কো আগতো. আৱট্টোসি খো ত্ৱং, গহপতি, সমণেন গোতমেন আৱট্টনিযা মাযাযা’’তি.

৭৪. ‘‘ভদ্দিকা, ভন্তে, আৱট্টনী মাযা; কল্যাণী, ভন্তে, আৱট্টনী মাযা; পিযা মে, ভন্তে, ঞাতিসালোহিতা ইমায আৱট্টনিযা আৱট্টেয্যুং; পিযানম্পি মে অস্স ঞাতিসালোহিতানং দীঘৰত্তং হিতায সুখায; সব্বে চেপি, ভন্তে, খত্তিযা ইমায আৱট্টনিযা আৱট্টেয্যুং; সব্বেসানম্পিস্স খত্তিযানং দীঘৰত্তং হিতায সুখায; সব্বে চেপি, ভন্তে, ব্ৰাহ্মণা…পে… ৱেস্সা…পে… সুদ্দা ইমায আৱট্টনিযা আৱট্টেয্যুং; সব্বেসানম্পিস্স সুদ্দানং দীঘৰত্তং হিতায সুখায; সদেৱকো চেপি, ভন্তে, লোকো সমাৰকো সব্ৰহ্মকো সস্সমণব্ৰাহ্মণী পজা সদেৱমনুস্সা ইমায আৱট্টনিযা আৱট্টেয্যুং; সদেৱকস্সপিস্স লোকস্স সমাৰকস্স সব্ৰহ্মকস্স সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায দীঘৰত্তং হিতায সুখাযাতি. তেন হি, ভন্তে, উপমং তে কৰিস্সামি. উপমায পিধেকচ্চে ৱিঞ্ঞূ পুৰিসা ভাসিতস্স অত্থং আজানন্তি.

৭৫. ‘‘ভূতপুব্বং, ভন্তে, অঞ্ঞতৰস্স ব্ৰাহ্মণস্স জিণ্ণস্স ৱুড্ঢস্স মহল্লকস্স দহৰা মাণৱিকা পজাপতী অহোসি গব্ভিনী উপৱিজঞ্ঞা. অথ খো, ভন্তে, সা মাণৱিকা তং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচ – ‘গচ্ছ ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, আপণা মক্কটচ্ছাপকং কিণিত্ৱা আনেহি, যো মে কুমাৰকস্স কীড়াপনকো ভৱিস্সতী’তি. এৱং ৱুত্তে, সো ব্ৰাহ্মণো তং মাণৱিকং এতদৱোচ – ‘আগমেহি তাৱ, ভোতি, যাৱ ৱিজাযতি. সচে ত্ৱং, ভোতি, কুমাৰকং ৱিজাযিস্সসি, তস্সা তে অহং আপণা মক্কটচ্ছাপকং কিণিত্ৱা আনেস্সামি, যো তে কুমাৰকস্স কীড়াপনকো ভৱিস্সতি. সচে পন ত্ৱং, ভোতি, কুমাৰিকং ৱিজাযিস্সসি, তস্সা তে অহং আপণা মক্কটচ্ছাপিকং কিণিত্ৱা আনেস্সামি, যা তে কুমাৰিকায কীড়াপনিকা ভৱিস্সতী’তি. দুতিযম্পি খো, ভন্তে, সা মাণৱিকা…পে… ততিযম্পি খো, ভন্তে, সা মাণৱিকা তং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচ – ‘গচ্ছ ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, আপণা মক্কটচ্ছাপকং কিণিত্ৱা আনেহি, যো মে কুমাৰকস্স কীড়াপনকো ভৱিস্সতী’তি. অথ খো, ভন্তে, সো ব্ৰাহ্মণো তস্সা মাণৱিকায সাৰত্তো পটিবদ্ধচিত্তো আপণা মক্কটচ্ছাপকং কিণিত্ৱা আনেত্ৱা তং মাণৱিকং এতদৱোচ – ‘অযং তে, ভোতি, আপণা মক্কটচ্ছাপকো কিণিত্ৱা আনীতো, যো তে কুমাৰকস্স কীড়াপনকো ভৱিস্সতী’তি. এৱং ৱুত্তে, ভন্তে, সা মাণৱিকা তং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচ – ‘গচ্ছ ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, ইমং মক্কটচ্ছাপকং আদায যেন ৰত্তপাণি ৰজতপুত্তো তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰত্তপাণিং ৰজকপুত্তং এৱং ৱদেহি – ইচ্ছামহং, সম্ম ৰত্তপাণি, ইমং মক্কটচ্ছাপকং পীতাৱলেপনং নাম ৰঙ্গজাতং ৰজিতং আকোটিতপচ্চাকোটিতং উভতোভাগৱিমট্ঠ’ন্তি.

‘‘অথ খো, ভন্তে, সো ব্ৰাহ্মণো তস্সা মাণৱিকায সাৰত্তো পটিবদ্ধচিত্তো তং মক্কটচ্ছাপকং আদায যেন ৰত্তপাণি ৰজকপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰত্তপাণিং ৰজকপুত্তং এতদৱোচ – ‘ইচ্ছামহং, সম্ম ৰত্তপাণি, ইমং মক্কটচ্ছাপকং পীতাৱলেপনং নাম ৰঙ্গজাতং ৰজিতং আকোটিতপচ্চাকোটিতং উভতোভাগৱিমট্ঠ’ন্তি. এৱং ৱুত্তে, ভন্তে, ৰত্তপাণি ৰজকপুত্তো তং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচ – ‘অযং খো তে, মক্কটচ্ছাপকো ৰঙ্গক্খমো হি খো, নো আকোটনক্খমো, নো ৱিমজ্জনক্খমো’তি. এৱমেৱ খো, ভন্তে, বালানং নিগণ্ঠানং ৱাদো ৰঙ্গক্খমো হি খো বালানং নো পণ্ডিতানং, নো অনুযোগক্খমো, নো ৱিমজ্জনক্খমো. অথ খো, ভন্তে, সো ব্ৰাহ্মণো অপৰেন সমযেন নৱং দুস্সযুগং আদায যেন ৰত্তপাণি ৰজকপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰত্তপাণিং ৰজকপুত্তং এতদৱোচ – ‘ইচ্ছামহং, সম্ম ৰত্তপাণি, ইমং নৱং দুস্সযুগং পীতাৱলেপনং নাম ৰঙ্গজাতং ৰজিতং আকোটিতপচ্চাকোটিতং উভতোভাগৱিমট্ঠ’ন্তি. এৱং ৱুত্তে, ভন্তে, ৰত্তপাণি ৰজকপুত্তো তং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচ – ‘ইদং খো তে, ভন্তে, নৱং দুস্সযুগং ৰঙ্গক্খমঞ্চেৱ আকোটনক্খমঞ্চ ৱিমজ্জনক্খমঞ্চা’তি. এৱমেৱ খো, ভন্তে, তস্স ভগৱতো ৱাদো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স ৰঙ্গক্খমো চেৱ পণ্ডিতানং নো বালানং, অনুযোগক্খমো চ ৱিমজ্জনক্খমো চা’’তি.

‘‘সৰাজিকা খো, গহপতি, পৰিসা এৱং জানাতি – ‘উপালি গহপতি নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স সাৱকো’তি. কস্স তং, গহপতি, সাৱকং ধাৰেমা’’তি? এৱং ৱুত্তে, উপালি গহপতি উট্ঠাযাসনা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা যেন ভগৱা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা নিগণ্ঠং নাটপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘তেন হি, ভন্তে, সুণোহি যস্সাহং সাৱকো’’তি –

৭৬. ‘‘ধীৰস্স ৱিগতমোহস্স, পভিন্নখীলস্স ৱিজিতৱিজযস্স;

অনীঘস্স সুসমচিত্তস্স, ৱুদ্ধসীলস্স সাধুপঞ্ঞস্স;

ৱেসমন্তৰস্স [ৱেস্সন্তৰস্স (সী. পী.)] ৱিমলস্স, ভগৱতো তস্স সাৱকোহমস্মি.

‘‘অকথংকথিস্স তুসিতস্স, ৱন্তলোকামিসস্স মুদিতস্স;

কতসমণস্স মনুজস্স, অন্তিমসাৰীৰস্স নৰস্স;

অনোপমস্স ৱিৰজস্স, ভগৱতো তস্স সাৱকোহমস্মি.

‘‘অসংসযস্স কুসলস্স, ৱেনযিকস্স সাৰথিৱৰস্স;

অনুত্তৰস্স ৰুচিৰধম্মস্স, নিক্কঙ্খস্স পভাসকস্স [পভাসকৰস্স (সী. স্যা. পী.)];

মানচ্ছিদস্স ৱীৰস্স, ভগৱতো তস্স সাৱকোহমস্মি.

‘‘নিসভস্স অপ্পমেয্যস্স, গম্ভীৰস্স মোনপত্তস্স;

খেমঙ্কৰস্স ৱেদস্স, ধম্মট্ঠস্স সংৱুতত্তস্স;

সঙ্গাতিগস্স মুত্তস্স, ভগৱতো তস্স সাৱকোহমস্মি.

‘‘নাগস্স পন্তসেনস্স, খীণসংযোজনস্স মুত্তস্স;

পটিমন্তকস্স [পটিমন্তস্স (ক.)] ধোনস্স, পন্নধজস্স ৱীতৰাগস্স;

দন্তস্স নিপ্পপঞ্চস্স, ভগৱতো তস্স সাৱকোহমস্মি.

‘‘ইসিসত্তমস্স অকুহস্স, তেৱিজ্জস্স ব্ৰহ্মপত্তস্স;

ন্হাতকস্স [নহাতকস্স (সী. স্যা. পী.)] পদকস্স, পস্সদ্ধস্স ৱিদিতৱেদস্স;

পুৰিন্দদস্স সক্কস্স, ভগৱতো তস্স সাৱকোহমস্মি.

‘‘অৰিযস্স ভাৱিতত্তস্স, পত্তিপত্তস্স ৱেয্যাকৰণস্স;

সতিমতো ৱিপস্সিস্স, অনভিনতস্স নো অপনতস্স;

অনেজস্স ৱসিপ্পত্তস্স, ভগৱতো তস্স সাৱকোহমস্মি.

‘‘সমুগ্গতস্স [সম্মগ্গতস্স (সী. স্যা. পী.)] ঝাযিস্স, অননুগতন্তৰস্স সুদ্ধস্স;

অসিতস্স হিতস্স [অপ্পহীনস্স (সী. পী.), অপ্পভীতস্স (স্যা.)], পৱিৱিত্তস্স অগ্গপ্পত্তস্স;

তিণ্ণস্স তাৰযন্তস্স, ভগৱতো তস্স সাৱকোহমস্মি.

‘‘সন্তস্স ভূৰিপঞ্ঞস্স, মহাপঞ্ঞস্স ৱীতলোভস্স;

তথাগতস্স সুগতস্স, অপ্পটিপুগ্গলস্স অসমস্স;

ৱিসাৰদস্স নিপুণস্স, ভগৱতো তস্স সাৱকোহমস্মি.

‘‘তণ্হচ্ছিদস্স বুদ্ধস্স, ৱীতধূমস্স অনুপলিত্তস্স;

আহুনেয্যস্স যক্খস্স, উত্তমপুগ্গলস্স অতুলস্স;

মহতো যসগ্গপত্তস্স, ভগৱতো তস্স সাৱকোহমস্মী’’তি.

৭৭. ‘‘কদা সঞ্ঞূড়্হা পন তে, গহপতি, ইমে সমণস্স গোতমস্স ৱণ্ণা’’তি? ‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, নানাপুপ্ফানং মহাপুপ্ফৰাসি, তমেনং দক্খো মালাকাৰো ৱা মালাকাৰন্তেৱাসী ৱা ৱিচিত্তং মালং গন্থেয্য; এৱমেৱ খো, ভন্তে, সো ভগৱা অনেকৱণ্ণো অনেকসতৱণ্ণো. কো হি, ভন্তে, ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ন কৰিস্সতী’’তি? অথ খো নিগণ্ঠস্স নাটপুত্তস্স ভগৱতো সক্কাৰং অসহমানস্স তত্থেৱ উণ্হং লোহিতং মুখতো উগ্গচ্ছীতি [উগ্গঞ্ছি (সী. স্যা. পী.)].

উপালিসুত্তং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.