৪. পোতলিযসুত্তং

৩১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা অঙ্গুত্তৰাপেসু ৱিহৰতি আপণং নাম অঙ্গুত্তৰাপানং নিগমো. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায আপণং পিণ্ডায পাৱিসি. আপণে পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো যেনঞ্ঞতৰো ৱনসণ্ডো তেনুপসঙ্কমি দিৱাৱিহাৰায. তং ৱনসণ্ডং অজ্ঝোগাহেত্ৱা [অজ্ঝোগহেত্ৱা (সী. স্যা. কং.), অজ্ঝোগাহিত্ৱা (পী. ক.)] অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে দিৱাৱিহাৰং নিসীদি. পোতলিযোপি খো গহপতি সম্পন্ননিৱাসনপাৱুৰণো [পাপুৰণো (সী. স্যা. কং.)] ছত্তুপাহনাহি [ছত্তুপাহনো (ক.)] জঙ্ঘাৱিহাৰং অনুচঙ্কমমানো অনুৱিচৰমানো যেন সো ৱনসণ্ডো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ৱনসণ্ডং অজ্ঝোগাহেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতং খো পোতলিযং গহপতিং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সংৱিজ্জন্তি খো, গহপতি, আসনানি; সচে আকঙ্খসি নিসীদা’’তি. এৱং ৱুত্তে, পোতলিযো গহপতি ‘‘গহপতিৱাদেন মং সমণো গোতমো সমুদাচৰতী’’তি কুপিতো অনত্তমনো তুণ্হী অহোসি. দুতিযম্পি খো ভগৱা…পে… ততিযম্পি খো ভগৱা পোতলিযং গহপতিং এতদৱোচ – ‘‘সংৱিজ্জন্তি খো, গহপতি, আসনানি; সচে আকঙ্খসি নিসীদা’’তি. ‘‘এৱং ৱুত্তে, পোতলিযো গহপতি গহপতিৱাদেন মং সমণো গোতমো সমুদাচৰতী’’তি কুপিতো অনত্তমনো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘তযিদং, ভো গোতম, নচ্ছন্নং, তযিদং নপ্পতিৰূপং, যং মং ত্ৱং গহপতিৱাদেন সমুদাচৰসী’’তি. ‘‘তে হি তে, গহপতি, আকাৰা, তে লিঙ্গা, তে নিমিত্তা যথা তং গহপতিস্সা’’তি. ‘‘তথা হি পন মে, ভো গোতম, সব্বে কম্মন্তা পটিক্খিত্তা, সব্বে ৱোহাৰা সমুচ্ছিন্না’’তি. ‘‘যথা কথং পন তে, গহপতি, সব্বে কম্মন্তা পটিক্খিত্তা, সব্বে ৱোহাৰা সমুচ্ছিন্না’’তি? ‘‘ইধ মে, ভো গোতম, যং অহোসি ধনং ৱা ধঞ্ঞং ৱা ৰজতং ৱা জাতৰূপং ৱা সব্বং তং পুত্তানং দাযজ্জং নিয্যাতং, তত্থাহং অনোৱাদী অনুপৱাদী ঘাসচ্ছাদনপৰমো ৱিহৰামি. এৱং খো মে [এৱঞ্চ মে (স্যা.), এৱং মে (ক.)], ভো গোতম, সব্বে কম্মন্তা পটিক্খিত্তা, সব্বে ৱোহাৰা সমুচ্ছিন্না’’তি. ‘‘অঞ্ঞথা খো ত্ৱং, গহপতি, ৱোহাৰসমুচ্ছেদং ৱদসি, অঞ্ঞথা চ পন অৰিযস্স ৱিনযে ৱোহাৰসমুচ্ছেদো হোতী’’তি. ‘‘যথা কথং পন, ভন্তে, অৰিযস্স ৱিনযে ৱোহাৰসমুচ্ছেদো হোতি? সাধু মে, ভন্তে, ভগৱা তথা ধম্মং দেসেতু যথা অৰিযস্স ৱিনযে ৱোহাৰসমুচ্ছেদো হোতী’’তি. ‘‘তেন হি, গহপতি, সুণাহি, সাধুকং মনসি কৰোহি, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো পোতলিযো গহপতি ভগৱতো পচ্চস্সোসি.

৩২. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘অট্ঠ খো ইমে, গহপতি, ধম্মা অৰিযস্স ৱিনযে ৱোহাৰসমুচ্ছেদায সংৱত্তন্তি. কতমে অট্ঠ? অপাণাতিপাতং নিস্সায পাণাতিপাতো পহাতব্বো; দিন্নাদানং নিস্সায অদিন্নাদানং পহাতব্বং; সচ্চৱাচং [সচ্চং ৱাচং (স্যা.)] নিস্সায মুসাৱাদো পহাতব্বো; অপিসুণং ৱাচং নিস্সায পিসুণা ৱাচা পহাতব্বা; অগিদ্ধিলোভং নিস্সায গিদ্ধিলোভো পহাতব্বো; অনিন্দাৰোসং নিস্সায নিন্দাৰোসো পহাতব্বো; অক্কোধূপাযাসং নিস্সায কোধূপাযাসো পহাতব্বো; অনতিমানং নিস্সায অতিমানো পহাতব্বো. ইমে খো, গহপতি, অট্ঠ ধম্মা সংখিত্তেন ৱুত্তা, ৱিত্থাৰেন অৱিভত্তা, অৰিযস্স ৱিনযে ৱোহাৰসমুচ্ছেদায সংৱত্তন্তী’’তি. ‘‘যে মে [যে মে পন (স্যা. ক.)], ভন্তে, ভগৱতা অট্ঠ ধম্মা সংখিত্তেন ৱুত্তা, ৱিত্থাৰেন অৱিভত্তা, অৰিযস্স ৱিনযে ৱোহাৰসমুচ্ছেদায সংৱত্তন্তি, সাধু মে, ভন্তে, ভগৱা ইমে অট্ঠ ধম্মে ৱিত্থাৰেন [ৱিত্থাৰেত্ৱা (ক.)] ৱিভজতু অনুকম্পং উপাদাযা’’তি. ‘‘তেন হি, গহপতি, সুণাহি, সাধুকং মনসি কৰোহি, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো পোতলিযো গহপতি ভগৱতো পচ্চস্সোসি. ভগৱা এতদৱোচ –

৩৩. ‘‘‘অপাণাতিপাতং নিস্সায পাণাতিপাতো পহাতব্বো’তি ইতি খো পনেতং ৱুত্তং কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যেসং খো অহং সংযোজনানং হেতু পাণাতিপাতী অস্সং, তেসাহং সংযোজনানং পহানায সমুচ্ছেদায পটিপন্নো. অহঞ্চেৱ [অহঞ্চে (?)] খো পন পাণাতিপাতী অস্সং, অত্তাপি মং উপৱদেয্য পাণাতিপাতপচ্চযা, অনুৱিচ্চাপি মং ৱিঞ্ঞূ [অনুৱিচ্চ ৱিঞ্ঞূ (সী. স্যা. পী.)] গৰহেয্যুং পাণাতিপাতপচ্চযা, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা দুগ্গতি পাটিকঙ্খা পাণাতিপাতপচ্চযা. এতদেৱ খো পন সংযোজনং এতং নীৱৰণং যদিদং পাণাতিপাতো. যে চ পাণাতিপাতপচ্চযা উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, পাণাতিপাতা পটিৱিৰতস্স এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি’. ‘অপাণাতিপাতং নিস্সায পাণাতিপাতো পহাতব্বো’তি – ইতি যন্তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

৩৪. ‘‘‘দিন্নাদানং নিস্সায অদিন্নাদানং পহাতব্ব’ন্তি ইতি খো পনেতং ৱুত্তং, কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যেসং খো অহং সংযোজনানং হেতু অদিন্নাদাযী অস্সং, তেসাহং সংযোজনানং পহানায সমুচ্ছেদায পটিপন্নো. অহঞ্চেৱ খো পন অদিন্নাদাযী অস্সং, অত্তাপি মং উপৱদেয্য অদিন্নাদানপচ্চযা, অনুৱিচ্চাপি মং ৱিঞ্ঞূ গৰহেয্যুং অদিন্নাদানপচ্চযা, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা দুগ্গতি পাটিকঙ্খা অদিন্নাদানপচ্চযা. এতদেৱ খো পন সংযোজনং এতং নীৱৰণং যদিদং অদিন্নাদানং. যে চ অদিন্নাদানপচ্চযা উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা অদিন্নাদানা পটিৱিৰতস্স এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি’. ‘দিন্নাদানং নিস্সায অদিন্নাদানং পহাতব্ব’ন্তি – ইতি যন্তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

৩৫. ‘‘‘সচ্চৱাচং নিস্সায মুসাৱাদো পহাতব্বো’তি ইতি খো পনেতং ৱুত্তং কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যেসং খো অহং সংযোজনানং হেতু মুসাৱাদী অস্সং, তেসাহং সংযোজনানং পহানায সমুচ্ছেদায পটিপন্নো. অহঞ্চেৱ খো পন মুসাৱাদী অস্সং, অত্তাপি মং উপৱদেয্য মুসাৱাদপচ্চযা, অনুৱিচ্চাপি মং ৱিঞ্ঞূ গৰহেয্যুং মুসাৱাদপচ্চযা, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা দুগ্গতি পাটিকঙ্খা মুসাৱাদপচ্চযা. এতদেৱ খো পন সংযোজনং এতং নীৱৰণং যদিদং মুসাৱাদো. যে চ মুসাৱাদপচ্চযা উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, মুসাৱাদা পটিৱিৰতস্স এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি’. ‘সচ্চৱাচং নিস্সায মুসাৱাদো পহাতব্বো’তি – ইতি যন্তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

৩৬. ‘‘‘অপিসুণং ৱাচং নিস্সায পিসুণা ৱাচা পহাতব্বা’তি ইতি খো পনেতং ৱুত্তং কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যেসং খো অহং সংযোজনানং হেতু পিসুণৱাচো অস্সং, তেসাহং সংযোজনানং পহানায সমুচ্ছেদায পটিপন্নো. অহঞ্চেৱ খো পন পিসুণৱাচো অস্সং, অত্তাপি মং উপৱদেয্য পিসুণৱাচাপচ্চযা, অনুৱিচ্চাপি মং ৱিঞ্ঞূ গৰহেয্যুং পিসুণৱাচাপচ্চযা, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা দুগ্গতি পাটিকঙ্খা পিসুণৱাচাপচ্চযা. এতদেৱ খো পন সংযোজনং এতং নীৱৰণং যদিদং পিসুণা ৱাচা. যে চ পিসুণৱাচাপচ্চযা উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতস্স এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি’. ‘অপিসুণং ৱাচং নিস্সায পিসুণা ৱাচা পহাতব্বা’তি – ইতি যন্তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

৩৭. ‘‘‘অগিদ্ধিলোভং নিস্সায গিদ্ধিলোভো পহাতব্বো’তি ইতি খো পনেতং ৱুত্তং, কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যেসং খো অহং সংযোজনানং হেতু গিদ্ধিলোভী অস্সং, তেসাহং সংযোজনানং পহানায সমুচ্ছেদায পটিপন্নো. অহঞ্চেৱ খো পন গিদ্ধিলোভী অস্সং, অত্তাপি মং উপৱদেয্য গিদ্ধিলোভপচ্চযা, অনুৱিচ্চাপি মং ৱিঞ্ঞূ গৰহেয্যুং গিদ্ধিলোভপচ্চযা, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা দুগ্গতি পাটিকঙ্খা গিদ্ধিলোভপচ্চযা. এতদেৱ খো পন সংযোজনং এতং নীৱৰণং যদিদং গিদ্ধিলোভো. যে চ গিদ্ধিলোভপচ্চযা উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, গিদ্ধিলোভা পটিৱিৰতস্স এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি’. ‘অগিদ্ধিলোভং নিস্সায গিদ্ধিলোভো পহাতব্বো’তি – ইতি যন্তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

৩৮. ‘‘‘অনিন্দাৰোসং নিস্সায নিন্দাৰোসো পহাতব্বো’তি ইতি খো পনেতং ৱুত্তং, কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যেসং খো অহং সংযোজনানং হেতু নিন্দাৰোসী অস্সং, তেসাহং সংযোজনানং পহানায সমুচ্ছেদায পটিপন্নো. অহঞ্চেৱ খো পন নিন্দাৰোসী অস্সং, অত্তাপি মং উপৱদেয্য নিন্দাৰোসপচ্চযা, অনুৱিচ্চাপি মং ৱিঞ্ঞূ গৰহেয্যুং নিন্দাৰোসপচ্চযা, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা দুগ্গতি পাটিকঙ্খা নিন্দাৰোসপচ্চযা. এতদেৱ খো পন সংযোজনং এতং নীৱৰণং যদিদং নিন্দাৰোসো. যে চ নিন্দাৰোসপচ্চযা উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, অনিন্দাৰোসিস্স এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি’. ‘অনিন্দাৰোসং নিস্সায নিন্দাৰোসো পহাতব্বো’তি – ইতি যন্তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

৩৯. ‘‘‘অক্কোধূপাযাসং নিস্সায কোধূপাযাসো পহাতব্বো’তি ইতি খো পনেতং ৱুত্তং, কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যেসং খো অহং সংযোজনানং হেতু কোধূপাযাসী অস্সং, তেসাহং সংযোজনানং পহানায সমুচ্ছেদায পটিপন্নো. অহঞ্চেৱ খো পন কোধূপাযাসী অস্সং, অত্তাপি মং উপৱদেয্য কোধূপাযাসপচ্চযা, অনুৱিচ্চাপি মং ৱিঞ্ঞূ গৰহেয্যুং কোধূপাযাসপচ্চযা, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা দুগ্গতি পাটিকঙ্খা কোধূপাযাসপচ্চযা. এতদেৱ খো পন সংযোজনং এতং নীৱৰণং যদিদং কোধূপাযাসো. যে চ কোধূপাযাসপচ্চযা উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, অক্কোধূপাযাসিস্স এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি’. ‘অক্কোধূপাযাসং নিস্সায কোধূপাযাসো পহাতব্বো’তি – ইতি যন্তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

৪০. ‘‘‘অনতিমানং নিস্সায অতিমানো পহাতব্বো’তি ইতি খো পনেতং ৱুত্তং, কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যেসং খো অহং সংযোজনানং হেতু অতিমানী অস্সং, তেসাহং সংযোজনানং পহানায সমুচ্ছেদায পটিপন্নো. অহঞ্চেৱ খো পন অতিমানী অস্সং, অত্তাপি মং উপৱদেয্য অতিমানপচ্চযা, অনুৱিচ্চাপি মং ৱিঞ্ঞূ গৰহেয্যুং অতিমানপচ্চযা, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা দুগ্গতি পাটিকঙ্খা অতিমানপচ্চযা. এতদেৱ খো পন সংযোজনং এতং নীৱৰণং যদিদং অতিমানো. যে চ অতিমানপচ্চযা উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, অনতিমানিস্স এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি’. ‘অনতিমানং নিস্সায অতিমানো পহাতব্বো’তি – ইতি যন্তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.

৪১. ‘‘ইমে খো, গহপতি, অট্ঠ ধম্মা সংখিত্তেন ৱুত্তা, ৱিত্থাৰেন ৱিভত্তা [অৱিভত্তা (স্যা. ক.)], যে অৰিযস্স ৱিনযে ৱোহাৰসমুচ্ছেদায সংৱত্তন্তি; ন ত্ৱেৱ তাৱ অৰিযস্স ৱিনযে সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং ৱোহাৰসমুচ্ছেদো হোতী’’তি.

‘‘যথা কথং পন, ভন্তে, অৰিযস্স ৱিনযে সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং ৱোহাৰসমুচ্ছেদো হোতি? সাধু মে, ভন্তে, ভগৱা তথা ধম্মং দেসেতু যথা অৰিযস্স ৱিনযে সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং ৱোহাৰসমুচ্ছেদো হোতী’’তি. ‘‘তেন হি, গহপতি, সুণাহি, সাধুকং মনসি কৰোহি, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো পোতলিযো গহপতি ভগৱতো পচ্চস্সোসি. ভগৱা এতদৱোচ –

কামাদীনৱকথা

৪২. ‘‘সেয্যথাপি, গহপতি, কুক্কুৰো জিঘচ্ছাদুব্বল্যপৰেতো গোঘাতকসূনং পচ্চুপট্ঠিতো অস্স. তমেনং দক্খো গোঘাতকো ৱা গোঘাতকন্তেৱাসী ৱা অট্ঠিকঙ্কলং সুনিক্কন্তং নিক্কন্তং নিম্মংসং লোহিতমক্খিতং উপসুম্ভেয্য [উপচ্ছুভেয্য (সী. পী.), উপচ্ছূভেয্য (স্যা. কং.), উপচ্চুম্ভেয্য (ক.)]. তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, অপি নু খো সো কুক্কুৰো অমুং অট্ঠিকঙ্কলং সুনিক্কন্তং নিক্কন্তং নিম্মংসং লোহিতমক্খিতং পলেহন্তো জিঘচ্ছাদুব্বল্যং পটিৱিনেয্যা’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিস্স হেতু’’?

‘‘অদুঞ্হি, ভন্তে, অট্ঠিকঙ্কলং সুনিক্কন্তং নিক্কন্তং নিম্মংসং লোহিতমক্খিতং. যাৱদেৱ পন সো কুক্কুৰো কিলমথস্স ৱিঘাতস্স ভাগী অস্সাতি. এৱমেৱ খো, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা [বহূপাযাসা (সী. স্যা. কং. পী.)], আদীনৱো এত্থ ভিয্যো’তি. এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৱা যাযং উপেক্খা নানত্তা নানত্তসিতা তং অভিনিৱজ্জেত্ৱা, যাযং উপেক্খা একত্তা একত্তসিতা যত্থ সব্বসো লোকামিসূপাদানা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি তমেৱূপেক্খং ভাৱেতি.

৪৩. ‘‘সেয্যথাপি, গহপতি, গিজ্ঝো ৱা কঙ্কো ৱা কুললো ৱা মংসপেসিং আদায উড্ডীযেয্য [উড্ডযেয্য (স্যা. পী.)]. তমেনং গিজ্ঝাপি কঙ্কাপি কুললাপি অনুপতিত্ৱা অনুপতিত্ৱা ৱিতচ্ছেয্যুং ৱিস্সজ্জেয্যুং [ৱিৰাজেয্যুং (সী. স্যা. কং. পী.)]. তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, সচে সো গিজ্ঝো ৱা কঙ্কো ৱা কুললো ৱা তং মংসপেসিং ন খিপ্পমেৱ পটিনিস্সজ্জেয্য, সো ততোনিদানং মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খ’’ন্তি?

‘‘এৱং, ভন্তে’’.

‘‘এৱমেৱ খো, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘মংসপেসূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো’তি. এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৱা যাযং উপেক্খা নানত্তা নানত্তসিতা তং অভিনিৱজ্জেত্ৱা যাযং উপেক্খা একত্তা একত্তসিতা যত্থ সব্বসো লোকামিসূপাদানা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি তমেৱূপেক্খং ভাৱেতি.

৪৪. ‘‘সেয্যথাপি, গহপতি, পুৰিসো আদিত্তং তিণুক্কং আদায পটিৱাতং গচ্ছেয্য. তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, সচে সো পুৰিসো তং আদিত্তং তিণুক্কং ন খিপ্পমেৱ পটিনিস্সজ্জেয্য তস্স সা আদিত্তা তিণুক্কা হত্থং ৱা দহেয্য বাহুং ৱা দহেয্য অঞ্ঞতৰং ৱা অঞ্ঞতৰং ৱা অঙ্গপচ্চঙ্গং [দহেয্য. অঞ্ঞতৰং ৱা অঙ্গপচ্চঙ্গ (সী. পী.)] দহেয্য, সো ততোনিদানং মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খ’’ন্তি?

‘‘এৱং, ভন্তে’’.

‘‘এৱমেৱ খো, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘তিণুক্কূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো’তি. এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৱা…পে… তমেৱূপেক্খং ভাৱেতি.

৪৫. ‘‘সেয্যথাপি, গহপতি, অঙ্গাৰকাসু সাধিকপোৰিসা, পূৰা অঙ্গাৰানং ৱীতচ্চিকানং ৱীতধূমানং. অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য জীৱিতুকামো অমৰিতুকামো সুখকামো দুক্খপ্পটিক্কূলো. তমেনং দ্ৱে বলৱন্তো পুৰিসা নানাবাহাসু গহেত্ৱা অঙ্গাৰকাসুং উপকড্ঢেয্যুং. তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, অপি নু সো পুৰিসো ইতিচিতিচেৱ কাযং সন্নামেয্যা’’তি?

‘‘এৱং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিস্স হেতু’’?

‘‘ৱিদিতঞ্হি, ভন্তে, তস্স পুৰিসস্স ইমঞ্চাহং অঙ্গাৰকাসুং পপতিস্সামি, ততোনিদানং মৰণং ৱা নিগচ্ছিস্সামি মৰণমত্তং ৱা দুক্খ’’ন্তি. ‘‘এৱমেৱ খো, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অঙ্গাৰকাসূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো’তি. এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৱা…পে… তমেৱূপেক্খং ভাৱেতি.

৪৬. ‘‘সেয্যথাপি, গহপতি, পুৰিসো সুপিনকং পস্সেয্য আৰামৰামণেয্যকং ৱনৰামণেয্যকং ভূমিৰামণেয্যকং পোক্খৰণিৰামণেয্যকং. সো পটিবুদ্ধো ন কিঞ্চি পটিপস্সেয্য [পস্সেয্য (সী. স্যা. কং. পী.)]. এৱমেৱ খো, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সুপিনকূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো’তি…পে… তমেৱূপেক্খং ভাৱেতি.

৪৭. ‘‘সেয্যথাপি, গহপতি, পুৰিসো যাচিতকং ভোগং যাচিত্ৱা যানং ৱা [যানং (স্যা. কং. পী.)] পোৰিসেয্যং [পোৰোসেয্যং (সী. পী. ক.), ওৰোপেয্য (স্যা. কং.)] পৱৰমণিকুণ্ডলং. সো তেহি যাচিতকেহি ভোগেহি পুৰক্খতো পৰিৱুতো অন্তৰাপণং পটিপজ্জেয্য. তমেনং জনো দিস্ৱা এৱং ৱদেয্য – ‘ভোগী ৱত, ভো, পুৰিসো, এৱং কিৰ ভোগিনো ভোগানি ভুঞ্জন্তী’তি. তমেনং সামিকা যত্থ যত্থেৱ পস্সেয্যুং তত্থ তত্থেৱ সানি হৰেয্যুং. তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, অলং নু খো তস্স পুৰিসস্স অঞ্ঞথত্তাযা’’তি?

‘‘এৱং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিস্স হেতু’’?

‘‘সামিনো হি, ভন্তে, সানি হৰন্তী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘যাচিতকূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো’তি…পে… তমেৱূপেক্খং ভাৱেতি.

৪৮. ‘‘সেয্যথাপি, গহপতি, গামস্স ৱা নিগমস্স ৱা অৱিদূৰে তিব্বো ৱনসণ্ডো. তত্ৰস্স ৰুক্খো সম্পন্নফলো চ উপপন্নফলো [উপ্পন্নফলো (স্যা.)] চ, ন চস্সু কানিচি ফলানি ভূমিযং পতিতানি. অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য ফলত্থিকো ফলগৱেসী ফলপৰিযেসনং চৰমানো. সো তং ৱনসণ্ডং অজ্ঝোগাহেত্ৱা তং ৰুক্খং পস্সেয্য সম্পন্নফলঞ্চ উপপন্নফলঞ্চ. তস্স এৱমস্স – ‘অযং খো ৰুক্খো সম্পন্নফলো চ উপপন্নফলো চ, নত্থি চ কানিচি ফলানি ভূমিযং পতিতানি. জানামি খো পনাহং ৰুক্খং আৰোহিতুং [আৰুহিতুং (সী.)]. যংনূনাহং ইমং ৰুক্খং আৰোহিত্ৱা যাৱদত্থঞ্চ খাদেয্যং উচ্ছঙ্গঞ্চ পূৰেয্য’ন্তি. সো তং ৰুক্খং আৰোহিত্ৱা যাৱদত্থঞ্চ খাদেয্য উচ্ছঙ্গঞ্চ পূৰেয্য. অথ দুতিযো পুৰিসো আগচ্ছেয্য ফলত্থিকো ফলগৱেসী ফলপৰিযেসনং চৰমানো তিণ্হং কুঠাৰিং [কুধাৰিং (স্যা. কং. ক.)] আদায. সো তং ৱনসণ্ডং অজ্ঝোগাহেত্ৱা তং ৰুক্খং পস্সেয্য সম্পন্নফলঞ্চ উপপন্নফলঞ্চ. তস্স এৱমস্স – ‘অযং খো ৰুক্খো সম্পন্নফলো চ উপপন্নফলো চ, নত্থি চ কানিচি ফলানি ভূমিযং পতিতানি. ন খো পনাহং জানামি ৰুক্খং আৰোহিতুং. যংনূনাহং ইমং ৰুক্খং মূলতো ছেত্ৱা যাৱদত্থঞ্চ খাদেয্যং উচ্ছঙ্গঞ্চ পূৰেয্য’ন্তি. সো তং ৰুক্খং মূলতোৱ ছিন্দেয্য. তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, অমুকো [অসু (সী. পী.)] যো সো পুৰিসো পঠমং ৰুক্খং আৰূড়্হো সচে সো ন খিপ্পমেৱ ওৰোহেয্য তস্স সো ৰুক্খো পপতন্তো হত্থং ৱা ভঞ্জেয্য পাদং ৱা ভঞ্জেয্য অঞ্ঞতৰং ৱা অঞ্ঞতৰং ৱা অঙ্গপচ্চঙ্গং ভঞ্জেয্য, সো ততোনিদানং মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খ’’ন্তি?

‘‘এৱং, ভন্তে’’.

‘‘এৱমেৱ খো, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘ৰুক্খফলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো’তি. এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৱা যাযং উপেক্খা নানত্তা নানত্তসিতা তং অভিনিৱজ্জেত্ৱা যাযং উপেক্খা একত্তা একত্তসিতা যত্থ সব্বসো লোকামিসূপাদানা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তি তমেৱূপেক্খং ভাৱেতি.

৪৯. ‘‘স খো সো, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইমংযেৱ অনুত্তৰং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং আগম্ম অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি.

‘‘স খো সো, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইমংযেৱ অনুত্তৰং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং আগম্ম দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি.

‘‘স খো সো, গহপতি, অৰিযসাৱকো ইমংযেৱ অনুত্তৰং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং আগম্ম আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. এত্তাৱতা খো, গহপতি, অৰিযস্স ৱিনযে সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং ৱোহাৰসমুচ্ছেদো হোতি.

৫০. ‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গহপতি, যথা অৰিযস্স ৱিনযে সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং ৱোহাৰসমুচ্ছেদো হোতি, অপি নু ত্ৱং এৱৰূপং ৱোহাৰসমুচ্ছেদং অত্তনি সমনুপস্সসী’’তি? ‘‘কো চাহং, ভন্তে, কো চ অৰিযস্স ৱিনযে সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং ৱোহাৰসমুচ্ছেদো! আৰকা অহং, ভন্তে, অৰিযস্স ৱিনযে সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং ৱোহাৰসমুচ্ছেদা. মযঞ্হি, ভন্তে, পুব্বে অঞ্ঞতিত্থিযে পৰিব্বাজকে অনাজানীযেৱ সমানে আজানীযাতি অমঞ্ঞিম্হ, অনাজানীযেৱ সমানে আজানীযভোজনং ভোজিম্হ, অনাজানীযেৱ সমানে আজানীযঠানে ঠপিম্হ; ভিক্খূ পন মযং, ভন্তে, আজানীযেৱ সমানে অনাজানীযাতি অমঞ্ঞিম্হ, আজানীযেৱ সমানে অনাজানীযভোজনং ভোজিম্হ, আজানীযেৱ সমানে অনাজানীযঠানে ঠপিম্হ; ইদানি পন মযং, ভন্তে, অঞ্ঞতিত্থিযে পৰিব্বাজকে অনাজানীযেৱ সমানে অনাজানীযাতি জানিস্সাম, অনাজানীযেৱ সমানে অনাজানীযভোজনং ভোজেস্সাম, অনাজানীযেৱ সমানে অনাজানীযঠানে ঠপেস্সাম. ভিক্খূ পন মযং, ভন্তে, আজানীযেৱ সমানে আজানীযাতি জানিস্সাম আজানীযেৱ সমানে আজানীযভোজনং ভোজেস্সাম, আজানীযেৱ সমানে আজানীযঠানে ঠপেস্সাম. অজনেসি ৱত মে, ভন্তে, ভগৱা সমণেসু সমণপ্পেমং, সমণেসু সমণপ্পসাদং, সমণেসু সমণগাৰৱং. অভিক্কন্তং, ভন্তে, অভিক্কন্তং, ভন্তে! সেয্যথাপি, ভন্তে, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য, চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তীতি; এৱমেৱং খো, ভন্তে, ভগৱতা অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং, ভন্তে, ভগৱন্তং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভগৱা ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি.

পোতলিযসুত্তং নিট্ঠিতং চতুত্থং.