৩. সেখসুত্তং
২২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে. তেন খো পন সমযেন কাপিলৱত্থৱানং [কপিলৱত্থুৱাসীনং (ক.)] সক্যানং নৱং সন্থাগাৰং অচিৰকাৰিতং হোতি অনজ্ঝাৱুট্ঠং [অনজ্ঝাৱুত্থং (সী. স্যা. কং. পী.)] সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা কেনচি ৱা মনুস্সভূতেন. অথ খো কাপিলৱত্থৱা সক্যা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো কাপিলৱত্থৱা সক্যা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘ইধ, ভন্তে, কাপিলৱত্থৱানং সক্যানং নৱং সন্থাগাৰং অচিৰকাৰিতং [অচিৰকাৰিতং হোতি (স্যা. কং. ক.)] অনজ্ঝাৱুট্ঠং সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা কেনচি ৱা মনুস্সভূতেন. তং, ভন্তে, ভগৱা পঠমং পৰিভুঞ্জতু. ভগৱতা পঠমং পৰিভুত্তং পচ্ছা কাপিলৱত্থৱা সক্যা পৰিভুঞ্জিস্সন্তি. তদস্স কাপিলৱত্থৱানং সক্যানং দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’’তি. অধিৱাসেসি ভগৱা তুণ্হীভাৱেন. অথ খো কাপিলৱত্থৱা সক্যা ভগৱতো অধিৱাসনং ৱিদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা যেন নৱং সন্থাগাৰং তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা সব্বসন্থৰিং সন্থাগাৰং [সব্বসন্থৰিং সন্থতং (ক.)] সন্থৰিত্ৱা আসনানি পঞ্ঞপেত্ৱা উদকমণিকং উপট্ঠপেত্ৱা তেলপ্পদীপং আৰোপেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো কাপিলৱত্থৱা সক্যা ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘সব্বসন্থৰিং সন্থতং, ভন্তে, সন্থাগাৰং, আসনানি পঞ্ঞত্তানি, উদকমণিকো উপট্ঠাপিতো, তেলপ্পদীপো আৰোপিতো. যস্সদানি, ভন্তে, ভগৱা কালং মঞ্ঞতী’’তি. অথ খো ভগৱা নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন যেন সন্থাগাৰং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পাদে পক্খালেত্ৱা সন্থাগাৰং পৱিসিত্ৱা মজ্ঝিমং থম্ভং নিস্সায পুৰত্থাভিমুখো নিসীদি. ভিক্খুসঙ্ঘোপি খো পাদে পক্খালেত্ৱা সন্থাগাৰং পৱিসিত্ৱা পচ্ছিমং ভিত্তিং নিস্সায পুৰত্থাভিমুখো নিসীদি, ভগৱন্তংযেৱ পুৰক্খত্ৱা. কাপিলৱত্থৱাপি খো সক্যা পাদে পক্খালেত্ৱা সন্থাগাৰং পৱিসিত্ৱা পুৰত্থিমং ভিত্তিং নিস্সায পচ্ছিমাভিমুখা নিসীদিংসু, ভগৱন্তংযেৱ পুৰক্খত্ৱা. অথ খো ভগৱা কাপিলৱত্থৱে সক্যে বহুদেৱ ৰত্তিং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৱা সমাদপেত্ৱা সমুত্তেজেত্ৱা সম্পহংসেত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘পটিভাতু তং, আনন্দ, কাপিলৱত্থৱানং সক্যানং সেখো পাটিপদো [পটিপদো (স্যা. কং. ক.)]. পিট্ঠি মে আগিলাযতি; তমহং আযমিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পচ্চস্সোসি. অথ খো ভগৱা চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞাপেত্ৱা দক্খিণেন পস্সেন সীহসেয্যং কপ্পেসি, পাদে পাদং অচ্চাধায, সতো সম্পজানো, উট্ঠানসঞ্ঞং মনসি কৰিত্ৱা.
২৩. অথ খো আযস্মা আনন্দো মহানামং সক্কং আমন্তেসি – ‘‘ইধ, মহানাম, অৰিযসাৱকো সীলসম্পন্নো হোতি, ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰো হোতি, ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি, জাগৰিযং অনুযুত্তো হোতি, সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি, চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী.
২৪. ‘‘কথঞ্চ, মহানাম, অৰিযসাৱকো সীলসম্পন্নো হোতি? ইধ, মহানাম, অৰিযসাৱকো সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. এৱং খো, মহানাম, অৰিযসাৱকো সীলসম্পন্নো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, মহানাম, অৰিযসাৱকো ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰো হোতি? ইধ, মহানাম, অৰিযসাৱকো চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা ন নিমিত্তগ্গাহী হোতি নানুব্যঞ্জনগ্গাহী. যত্ৱাধিকৰণমেনং চক্খুন্দ্ৰিযং অসংৱুতং ৱিহৰন্তং অভিজ্ঝাদোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৱাস্সৱেয্যুং তস্স সংৱৰায পটিপজ্জতি, ৰক্খতি চক্খুন্দ্ৰিযং, চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰং আপজ্জতি. সোতেন সদ্দং সুত্ৱা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা…পে… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা…পে… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায ন নিমিত্তগ্গাহী হোতি নানুব্যঞ্জনগ্গাহী. যত্ৱাধিকৰণমেনং মনিন্দ্ৰিযং অসংৱুতং ৱিহৰন্তং অভিজ্ঝাদোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৱাস্সৱেয্যুং তস্স সংৱৰায পটিপজ্জতি, ৰক্খতি মনিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযে সংৱৰং আপজ্জতি. এৱং খো, মহানাম, অৰিযসাৱকো ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, মহানাম, অৰিযসাৱকো ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি? ইধ, মহানাম, অৰিযসাৱকো পটিসঙ্খা যোনিসো আহাৰং আহাৰেতি – ‘নেৱ দৱায ন মদায ন মণ্ডনায ন ৱিভূসনায; যাৱদেৱ ইমস্স কাযস্স ঠিতিযা যাপনায ৱিহিংসূপৰতিযা ব্ৰহ্মচৰিযানুগ্গহায. ইতি পুৰাণঞ্চ ৱেদনং পটিহঙ্খামি, নৱঞ্চ ৱেদনং ন উপ্পাদেস্সামি, যাত্ৰা চ মে ভৱিস্সতি অনৱজ্জতা চ ফাসুৱিহাৰো চা’তি. এৱং খো, মহানাম, অৰিযসাৱকো ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি.
‘‘কথঞ্চ, মহানাম, অৰিযসাৱকো জাগৰিযং অনুযুত্তো হোতি? ইধ, মহানাম, অৰিযসাৱকো দিৱসং চঙ্কমেন নিসজ্জায আৱৰণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পৰিসোধেতি, ৰত্তিযা পঠমং যামং চঙ্কমেন নিসজ্জায আৱৰণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পৰিসোধেতি, ৰত্তিযা মজ্ঝিমং যামং দক্খিণেন পস্সেন সীহসেয্যং কপ্পেতি, পাদে পাদং অচ্চাধায, সতো সম্পজানো, উট্ঠানসঞ্ঞং মনসি কৰিত্ৱা, ৰত্তিযা পচ্ছিমং যামং পচ্চুট্ঠায চঙ্কমেন নিসজ্জায আৱৰণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পৰিসোধেতি. এৱং খো, মহানাম, অৰিযসাৱকো জাগৰিযং অনুযুত্তো হোতি.
২৫. ‘‘কথঞ্চ, মহানাম, অৰিযসাৱকো সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি? ইধ, মহানাম, অৰিযসাৱকো সদ্ধো হোতি, সদ্দহতি তথাগতস্স বোধিং – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’তি. হিৰিমা হোতি, হিৰীযতি কাযদুচ্চৰিতেন ৱচীদুচ্চৰিতেন মনোদুচ্চৰিতেন, হিৰীযতি পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা. ওত্তপ্পী হোতি, ওত্তপ্পতি কাযদুচ্চৰিতেন ৱচীদুচ্চৰিতেন মনোদুচ্চৰিতেন, ওত্তপ্পতি পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা. বহুস্সুতো হোতি সুতধৰো সুতসন্নিচযো. যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পৰিযোসানকল্যাণা সাত্থা সব্যঞ্জনা কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং অভিৱদন্তি তথাৰূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা [বহূ সুতা (?)] হোন্তি ধাতা [ধতা (সী. স্যা. কং. পী.)] ৱচসা পৰিচিতা মনসানুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা. আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায, কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায, থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু. সতিমা হোতি, পৰমেন সতিনেপক্কেন সমন্নাগতো, চিৰকতম্পি চিৰভাসিতম্পি সৰিতা অনুস্সৰিতা. পঞ্ঞৱা হোতি, উদযত্থগামিনিযা পঞ্ঞায সমন্নাগতো, অৰিযায নিব্বেধিকায সম্মা দুক্খক্খযগামিনিযা. এৱং খো, মহানাম, অৰিযসাৱকো সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি.
২৬. ‘‘কথঞ্চ, মহানাম, অৰিযসাৱকো চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী? ইধ, মহানাম, অৰিযসাৱকো ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি, সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি; ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং…পে… দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি; পীতিযা চ ৱিৰাগা…পে… ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি; সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. এৱং খো, মহানাম, অৰিযসাৱকো চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী.
২৭. ‘‘যতো খো, মহানাম, অৰিযসাৱকো এৱং সীলসম্পন্নো হোতি, এৱং ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰো হোতি, এৱং ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি, এৱং জাগৰিযং অনুযুত্তো হোতি, এৱং সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি, এৱং চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী, অযং ৱুচ্চতি, মহানাম, অৰিযসাৱকো সেখো পাটিপদো অপুচ্চণ্ডতায সমাপন্নো, ভব্বো অভিনিব্ভিদায, ভব্বো সম্বোধায, ভব্বো অনুত্তৰস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায. সেয্যথাপি, মহানাম, কুক্কুটিযা অণ্ডানি অট্ঠ ৱা দস ৱা দ্ৱাদস ৱা তানাস্সু কুক্কুটিযা সম্মা অধিসযিতানি সম্মা পৰিসেদিতানি সম্মা পৰিভাৱিতানি, কিঞ্চাপি তস্সা কুক্কুটিযা ন এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো ৱতিমে কুক্কুটপোতকা পাদনখসিখায ৱা মুখতুণ্ডকেন ৱা অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জেয্যু’ন্তি, অথ খো ভব্বাৱ তে কুক্কুটপোতকা পাদনখসিখায ৱা মুখতুণ্ডকেন ৱা অণ্ডকোসং পদালেত্ৱা সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জিতুং. এৱমেৱ খো, মহানাম, যতো অৰিযসাৱকো এৱং সীলসম্পন্নো হোতি, এৱং ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰো হোতি, এৱং ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি, এৱং জাগৰিযং অনুযুত্তো হোতি, এৱং সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি, এৱং চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী, অযং ৱুচ্চতি, মহানাম, অৰিযসাৱকো সেখো পাটিপদো অপুচ্চণ্ডতায সমাপন্নো, ভব্বো অভিনিব্ভিদায, ভব্বো সম্বোধায, ভব্বো অনুত্তৰস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায.
২৮. ‘‘স খো সো, মহানাম, অৰিযসাৱকো ইমংযেৱ অনুত্তৰং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং আগম্ম অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, অযমস্স পঠমাভিনিব্ভিদা হোতি কুক্কুটচ্ছাপকস্সেৱ অণ্ডকোসম্হা.
‘‘স খো সো, মহানাম, অৰিযসাৱকো ইমংযে অনুত্তৰং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং আগম্ম দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি, অযমস্স দুতিযাভিনিব্ভিদা হোতি কুক্কুটচ্ছাপকস্সেৱ অণ্ডকোসম্হা.
‘‘স খো সো, মহানাম, অৰিযসাৱকো ইমংযেৱ অনুত্তৰং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং আগম্ম আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অযমস্স ততিযাভিনিব্ভিদা হোতি কুক্কুটচ্ছাপকস্সেৱ অণ্ডকোসম্হা.
২৯. ‘‘যম্পি [যম্পি খো (ক.)], মহানাম, অৰিযসাৱকো সীলসম্পন্নো হোতি, ইদম্পিস্স হোতি চৰণস্মিং; যম্পি, মহানাম, অৰিযসাৱকো ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰো হোতি, ইদম্পিস্স হোতি চৰণস্মিং; যম্পি, মহানাম, অৰিযসাৱকো ভোজনে মত্তঞ্ঞূ হোতি, ইদম্পিস্স হোতি চৰণস্মিং; যম্পি, মহানাম, অৰিযসাৱকো জাগৰিযং অনুযুত্তো হোতি, ইদম্পিস্স হোতি চৰণস্মিং; যম্পি, মহানাম, অৰিযসাৱকো সত্তহি সদ্ধম্মেহি সমন্নাগতো হোতি, ইদম্পিস্স হোতি চৰণস্মিং; যম্পি, মহানাম, অৰিযসাৱকো চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী, ইদম্পিস্স হোতি চৰণস্মিং.
‘‘যঞ্চ খো, মহানাম, অৰিযসাৱকো অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, ইদম্পিস্স হোতি ৱিজ্জায; যম্পি, মহানাম, অৰিযসাৱকো দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি, ইদম্পিস্স হোতি ৱিজ্জায. যম্পি, মহানাম, অৰিযসাৱকো আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, ইদম্পিস্স হোতি ৱিজ্জায.
‘‘অযং ৱুচ্চতি, মহানাম, অৰিযসাৱকো ৱিজ্জাসম্পন্নো ইতিপি চৰণসম্পন্নো ইতিপি ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো ইতিপি.
৩০. ‘‘ব্ৰহ্মুনাপেসা, মহানাম, সনঙ্কুমাৰেন গাথা ভাসিতা –
‘খত্তিযো সেট্ঠো জনেতস্মিং, যে গোত্তপটিসাৰিনো;
ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো, সো সেট্ঠো দেৱমানুসে’তি.
‘‘সা খো পনেসা, মহানাম, ব্ৰহ্মুনা সনঙ্কুমাৰেন গাথা সুগীতা নো দুগ্গীতা, সুভাসিতা নো দুব্ভাসিতা, অত্থসংহিতা নো অনত্থসংহিতা, অনুমতা ভগৱতা’’তি.
অথ খো ভগৱা উট্ঠহিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘সাধু সাধু, আনন্দ, সাধু খো ত্ৱং, আনন্দ, কাপিলৱত্থৱানং সক্যানং সেখং পাটিপদং অভাসী’’তি.
ইদমৱোচাযস্মা আনন্দো. সমনুঞ্ঞো সত্থা অহোসি. অত্তমনা কাপিলৱত্থৱা সক্যা আযস্মতো আনন্দস্স ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.
সেখসুত্তং নিট্ঠিতং ততিযং.