৭. ৱীমংসকসুত্তং
৪৮৭. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘ৱীমংসকেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা পৰস্স চেতোপৰিযাযং অজানন্তেন [আজানন্তেন (পী. ক.), অজানন্তেন কিন্তি (?)] তথাগতে সমন্নেসনা কাতব্বা ‘সম্মাসম্বুদ্ধো ৱা নো ৱা’ ইতি ৱিঞ্ঞাণাযা’’তি. ‘‘ভগৱংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা, ভগৱংনেত্তিকা ভগৱংপটিসৰণা; সাধু ৱত, ভন্তে, ভগৱন্তংযেৱ পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো; ভগৱতো সুত্ৱা ভিক্খূ ধাৰেস্সন্তী’’তি. ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
৪৮৮. ‘‘ৱীমংসকেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা পৰস্স চেতোপৰিযাযং অজানন্তেন দ্ৱীসু ধম্মেসু তথাগতো সমন্নেসিতব্বো চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যেসু ধম্মেসু – ‘যে সংকিলিট্ঠা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৱিজ্জন্তি ৱা তে তথাগতস্স নো ৱা’তি? তমেনং সমন্নেসমানো এৱং জানাতি – ‘যে সংকিলিট্ঠা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, ন তে তথাগতস্স সংৱিজ্জন্তী’তি.
‘‘যতো নং সমন্নেসমানো এৱং জানাতি – ‘যে সংকিলিট্ঠা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, ন তে তথাগতস্স সংৱিজ্জন্তী’তি, ততো নং উত্তৰিং সমন্নেসতি – ‘যে ৱীতিমিস্সা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৱিজ্জন্তি ৱা তে তথাগতস্স নো ৱা’তি? তমেনং সমন্নেসমানো এৱং জানাতি – ‘যে ৱীতিমিস্সা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, ন তে তথাগতস্স সংৱিজ্জন্তী’তি.
‘‘যতো নং সমন্নেসমানো এৱং জানাতি – ‘যে ৱীতিমিস্সা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, ন তে তথাগতস্স সংৱিজ্জন্তী’তি, ততো নং উত্তৰিং সমন্নেসতি – ‘যে ৱোদাতা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৱিজ্জন্তি ৱা তে তথাগতস্স নো ৱা’তি? তমেনং সমন্নেসমানো এৱং জানাতি – ‘যে ৱোদাতা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৱিজ্জন্তি তে তথাগতস্সা’তি.
‘‘যতো নং সমন্নেসমানো এৱং জানাতি – ‘যে ৱোদাতা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৱিজ্জন্তি তে তথাগতস্সা’তি, ততো নং উত্তৰিং সমন্নেসতি – ‘দীঘৰত্তং সমাপন্নো অযমাযস্মা ইমং কুসলং ধম্মং, উদাহু ইত্তৰসমাপন্নো’তি? তমেনং সমন্নেসমানো এৱং জানাতি – ‘দীঘৰত্তং সমাপন্নো অযমাযস্মা ইমং কুসলং ধম্মং, নাযমাযস্মা ইত্তৰসমাপন্নো’তি.
‘‘যতো নং সমন্নেসমানো এৱং জানাতি – ‘দীঘৰত্তং সমাপন্নো অযমাযস্মা ইমং কুসলং ধম্মং, নাযমাযস্মা ইত্তৰসমাপন্নো’তি, ততো নং উত্তৰিং সমন্নেসতি – ‘ঞত্তজ্ঝাপন্নো অযমাযস্মা ভিক্খু যসপ্পত্তো, সংৱিজ্জন্তস্স ইধেকচ্চে আদীনৱা’তি? ন তাৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ইধেকচ্চে আদীনৱা সংৱিজ্জন্তি যাৱ ন ঞত্তজ্ঝাপন্নো হোতি যসপ্পত্তো. যতো চ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ঞত্তজ্ঝাপন্নো হোতি যসপ্পত্তো, অথস্স ইধেকচ্চে আদীনৱা সংৱিজ্জন্তি. তমেনং সমন্নেসমানো এৱং জানাতি – ‘ঞত্তজ্ঝাপন্নো অযমাযস্মা ভিক্খু যসপ্পত্তো, নাস্স ইধেকচ্চে আদীনৱা সংৱিজ্জন্তী’তি.
‘‘যতো নং সমন্নেসমানো এৱং জানাতি – ‘ঞত্তজ্ঝাপন্নো অযমাযস্মা ভিক্খু যসপ্পত্তো, নাস্স ইধেকচ্চে আদীনৱা সংৱিজ্জন্তী’তি, ততো নং উত্তৰিং সমন্নেসতি – ‘অভযূপৰতো অযমাযস্মা, নাযমাযস্মা ভযূপৰতো; ৱীতৰাগত্তা কামে ন সেৱতি খযা ৰাগস্সা’তি? তমেনং সমন্নেসমানো এৱং জানাতি – ‘অভযূপৰতো অযমাযস্মা, নাযমাযস্মা ভযূপৰতো; ৱীতৰাগত্তা কামে ন সেৱতি খযা ৰাগস্সা’তি. তঞ্চে, ভিক্খৱে, ভিক্খুং পৰে এৱং পুচ্ছেয্যুং – ‘কে পনাযস্মতো আকাৰা, কে অন্ৱযা, যেনাযস্মা এৱং ৱদেসি – অভযূপৰতো অযমাযস্মা, নাযমাযস্মা ভযূপৰতো; ৱীতৰাগত্তা কামে ন সেৱতি খযা ৰাগস্সা’তি. সম্মা ব্যাকৰমানো, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱং ব্যাকৰেয্য – ‘তথা হি পন অযমাযস্মা সঙ্ঘে ৱা ৱিহৰন্তো একো ৱা ৱিহৰন্তো, যে চ তত্থ সুগতা যে চ তত্থ দুগ্গতা, যে চ তত্থ গণমনুসাসন্তি, যে চ ইধেকচ্চে আমিসেসু সংদিস্সন্তি, যে চ ইধেকচ্চে আমিসেন অনুপলিত্তা, নাযমাযস্মা তং তেন অৱজানাতি. সম্মুখা খো পন মেতং ভগৱতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অভযূপৰতোহমস্মি, নাহমস্মি ভযূপৰতো, ৱীতৰাগত্তা কামে ন সেৱামি খযা ৰাগস্সা’তি.
৪৮৯. ‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, তথাগতোৱ উত্তৰিং পটিপুচ্ছিতব্বো – ‘যে সংকিলিট্ঠা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৱিজ্জন্তি ৱা তে তথাগতস্স নো ৱা’তি? ব্যাকৰমানো, ভিক্খৱে, তথাগতো এৱং ব্যাকৰেয্য – ‘যে সংকিলিট্ঠা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, ন তে তথাগতস্স সংৱিজ্জন্তী’’’তি.
‘‘যে ৱীতিমিস্সা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৱিজ্জন্তি ৱা তে তথাগতস্স নো ৱাতি? ব্যাকৰমানো, ভিক্খৱে, তথাগতো এৱং ব্যাকৰেয্য – ‘যে ৱীতিমিস্সা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, ন তে তথাগতস্স সংৱিজ্জন্তী’তি.
‘‘যে ৱোদাতা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৱিজ্জন্তি ৱা তে তথাগতস্স নো ৱাতি? ব্যাকৰমানো, ভিক্খৱে, তথাগতো এৱং ব্যাকৰেয্য – ‘যে ৱোদাতা চক্খুসোতৱিঞ্ঞেয্যা ধম্মা, সংৱিজ্জন্তি তে তথাগতস্স; এতংপথোহমস্মি, এতংগোচৰো [এতপথোহমস্মি এতগোচৰো (সী. স্যা. কং. পী.)], নো চ তেন তম্মযো’তি.
‘‘এৱংৱাদিং খো, ভিক্খৱে, সত্থাৰং অৰহতি সাৱকো উপসঙ্কমিতুং ধম্মস্সৱনায. তস্স সত্থা ধম্মং দেসেতি উত্তৰুত্তৰিং পণীতপণীতং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগং. যথা যথা খো, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো সত্থা ধম্মং দেসেতি উত্তৰুত্তৰিং পণীতপণীতং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগং তথা তথা সো তস্মিং ধম্মে অভিঞ্ঞায ইধেকচ্চং ধম্মং ধম্মেসু নিট্ঠং গচ্ছতি, সত্থৰি পসীদতি – ‘সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৱা, স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘো’তি. তঞ্চে, ভিক্খৱে, ভিক্খুং পৰে এৱং পুচ্ছেয্যুং – ‘কে পনাযস্মতো আকাৰা, কে অন্ৱযা, যেনাযস্মা এৱং ৱদেসি – সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৱা, স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘো’তি? সম্মা ব্যাকৰমানো, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱং ব্যাকৰেয্য – ‘ইধাহং, আৱুসো, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিং ধম্মস্সৱনায. তস্স মে ভগৱা ধম্মং দেসেতি উত্তৰুত্তৰিং পণীতপণীতং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগং. যথা যথা মে, আৱুসো, ভগৱা ধম্মং দেসেতি উত্তৰুত্তৰিং পণীতপণীতং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগং তথা তথাহং তস্মিং ধম্মে অভিঞ্ঞায ইধেকচ্চং ধম্মং ধম্মেসু নিট্ঠমগমং, সত্থৰি পসীদিং – সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৱা, স্ৱাক্খাতো ভগৱতা, ধম্মো, সুপ্পটিপন্নো সঙ্ঘো’তি.
৪৯০. ‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, ইমেহি আকাৰেহি ইমেহি পদেহি ইমেহি ব্যঞ্জনেহি তথাগতে সদ্ধা নিৱিট্ঠা হোতি মূলজাতা পতিট্ঠিতা, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, আকাৰৱতী সদ্ধা দস্সনমূলিকা, দড়্হা; অসংহাৰিযা সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা ব্ৰহ্মুনা ৱা কেনচি ৱা লোকস্মিং. এৱং খো, ভিক্খৱে, তথাগতে ধম্মসমন্নেসনা হোতি. এৱঞ্চ পন তথাগতো ধম্মতাসুসমন্নিট্ঠো হোতী’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.
ৱীমংসকসুত্তং নিট্ঠিতং সত্তমং.