৫. চূড়ধম্মসমাদানসুত্তং
৪৬৮. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানানি. কতমানি চত্তাৰি? অত্থি, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নসুখং আযতিং দুক্খৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নদুক্খঞ্চেৱ আযতিঞ্চ দুক্খৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নদুক্খং আযতিং সুখৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নসুখঞ্চেৱ আযতিঞ্চ সুখৱিপাকং’’.
৪৬৯. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নসুখং আযতিং দুক্খৱিপাকং? সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো – ‘নত্থি কামেসু দোসো’তি. তে কামেসু পাতব্যতং আপজ্জন্তি. তে খো মোড়িবদ্ধাহি [মোড়িবন্ধাহি (স্যা. কং. ক.)] পৰিব্বাজিকাহি পৰিচাৰেন্তি. তে এৱমাহংসু – ‘কিংসু নাম তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কামেসু অনাগতভযং সম্পস্সমানা কামানং পহানমাহংসু, কামানং পৰিঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি? সুখো ইমিস্সা পৰিব্বাজিকায তৰুণায মুদুকায লোমসায বাহায সম্ফস্সো’তি তে কামেসু পাতব্যতং আপজ্জন্তি. তে কামেসু পাতব্যতং আপজ্জিত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তি. তে তত্থ দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযন্তি. তে এৱমাহংসু – ‘ইদং খো তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কামেসু অনাগতভযং সম্পস্সমানা কামানং পহানমাহংসু, কামানং পৰিঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি, ইমে হি মযং কামহেতু কামনিদানং দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযামা’তি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, গিম্হানং পচ্ছিমে মাসে মালুৱাসিপাটিকা ফলেয্য. অথ খো তং, ভিক্খৱে, মালুৱাবীজং অঞ্ঞতৰস্মিং সালমূলে নিপতেয্য. অথ খো, ভিক্খৱে, যা তস্মিং সালে অধিৱত্থা দেৱতা সা ভীতা সংৱিগ্গা সন্তাসং আপজ্জেয্য. অথ খো, ভিক্খৱে, তস্মিং সালে অধিৱত্থায দেৱতায মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা আৰামদেৱতা ৱনদেৱতা ৰুক্খদেৱতা ওসধিতিণৱনপ্পতীসু অধিৱত্থা দেৱতা সঙ্গম্ম সমাগম্ম এৱং সমস্সাসেয্যুং – ‘মা ভৱং ভাযি, মা ভৱং ভাযি; অপ্পেৱ নামেতং মালুৱাবীজং মোৰো ৱা গিলেয্য [মোৰো ৱা গিলেয্য, গোধা ৱা খাদেয্য (ক.)], মগো ৱা খাদেয্য, দৱডাহো [ৱনদাহো (ক.)] ৱা ডহেয্য, ৱনকম্মিকা ৱা উদ্ধৰেয্যুং, উপচিকা ৱা উট্ঠহেয্যুং [উদ্ৰভেয্যুং (সী. পী. ক.)], অবীজং ৱা পনস্সা’তি. অথ খো তং, ভিক্খৱে, মালুৱাবীজং নেৱ মোৰো গিলেয্য, ন মগো খাদেয্য, ন দৱডাহো ডহেয্য, ন ৱনকম্মিকা উদ্ধৰেয্যুং, ন উপচিকা উট্ঠহেয্যুং, বীজঞ্চ পনস্স তং পাৱুস্সকেন মেঘেন অভিপ্পৱুট্ঠং সম্মদেৱ ৱিৰুহেয্য. সাস্স মালুৱালতা তৰুণা মুদুকা লোমসা ৱিলম্বিনী, সা তং সালং উপনিসেৱেয্য. অথ খো, ভিক্খৱে, তস্মিং সালে অধিৱত্থায দেৱতায এৱমস্স – ‘কিংসু নাম তে ভোন্তো মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা আৰামদেৱতা ৱনদেৱতা ৰুক্খদেৱতা ওসধিতিণৱনপ্পতীসু অধিৱত্থা দেৱতা মালুৱাবীজে অনাগতভযং সম্পস্সমানা সঙ্গম্ম সমাগম্ম এৱং সমস্সাসেসুং [সমস্সাসেয্যুং (ক.)] – ‘‘মা ভৱং ভাযি মা ভৱং ভাযি, অপ্পেৱ নামেতং মালুৱাবীজং মোৰো ৱা গিলেয্য, মগো ৱা খাদেয্য, দৱডাহো ৱা ডহেয্য, ৱনকম্মিকা ৱা উদ্ধৰেয্যুং, উপচিকা ৱা উট্ঠহেয্যুং, অবীজং ৱা পনস্সা’’তি; সুখো ইমিস্সা মালুৱালতায তৰুণায মুদুকায লোমসায ৱিলম্বিনিযা সম্ফস্সো’তি. সা তং সালং অনুপৰিহৰেয্য. সা তং সালং অনুপৰিহৰিত্ৱা উপৰি ৱিটভিং [ৱিটপং (স্যা. ট্ঠ.)] কৰেয্য. উপৰি ৱিটভিং কৰিত্ৱা ওঘনং জনেয্য. ওঘনং জনেত্ৱা যে তস্স সালস্স মহন্তা মহন্তা খন্ধা তে পদালেয্য. অথ খো, ভিক্খৱে, তস্মিং সালে অধিৱত্থায দেৱতায এৱমস্স – ‘ইদং খো তে ভোন্তো মিত্তামচ্চা ঞাতিসালোহিতা আৰামদেৱতা ৱনদেৱতা ৰুক্খদেৱতা ওসধিতিণৱনপ্পতীসু অধিৱত্থা দেৱতা মালুৱাবীজে অনাগতভযং সম্পস্সমানা সঙ্গম্ম সমাগম্ম এৱং সমস্সাসেসুং [সমস্সাসেয্যুং (ক.)] – ‘‘মা ভৱং ভাযি মা ভৱং ভাযি, অপ্পেৱ নামেতং মালুৱাবীজং মোৰো ৱা গিলেয্য, মগো ৱা খাদেয্য, দৱডাহো ৱা ডহেয্য, ৱনকম্মিকা ৱা উদ্ধৰেয্যুং, উপচিকা ৱা উট্ঠহেয্যুং অবীজং ৱা পনস্সা’’তি. যঞ্চাহং [যং ৱাহং (ক.), স্ৱাহং (স্যা. কং.)] মালুৱাবীজহেতু দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযামী’তি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, সন্তি একে সমণব্ৰাহ্মণা এৱংৱাদিনো এৱংদিট্ঠিনো ‘নত্থি কামেসু দোসো’তি. তে কামেসু পাতব্যতং আপজ্জন্তি. তে মোড়িবদ্ধাহি পৰিব্বাজিকাহি পৰিচাৰেন্তি. তে এৱমাহংসু – ‘কিংসু নাম তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কামেসু অনাগতভযং সম্পস্সমানা কামানং পহানমাহংসু, কামানং পৰিঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি? সুখো ইমিস্সা পৰিব্বাজিকায তৰুণায মুদুকায লোমসায বাহায সম্ফস্সো’তি. তে কামেসু পাতব্যতং আপজ্জন্তি. তে কামেসু পাতব্যতং আপজ্জিত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তি. তে তত্থ দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযন্তি. তে এৱমাহংসু – ‘ইদং খো তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কামেসু অনাগতভযং সম্পস্সমানা কামানং পহানমাহংসু, কামানং পৰিঞ্ঞং পঞ্ঞপেন্তি. ইমে হি মযং কামহেতু কামনিদানং দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযামা’তি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নসুখং আযতিং দুক্খৱিপাকং.
৪৭০. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নদুক্খঞ্চেৱ আযতিঞ্চ দুক্খৱিপাকং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অচেলকো হোতি মুত্তাচাৰো হত্থাপলেখনো, নএহিভদ্দন্তিকো, নতিট্ঠভদ্দন্তিকো, নাভিহটং, ন উদ্দিস্সকতং, ন নিমন্তনং সাদিযতি, সো ন কুম্ভিমুখা পটিগ্গণ্হাতি, ন কড়োপিমুখা পটিগ্গণ্হাতি, ন এড়কমন্তৰং, ন দণ্ডমন্তৰং, ন মুসলমন্তৰং, ন দ্ৱিন্নং ভুঞ্জমানানং, ন গব্ভিনিযা, ন পাযমানায, ন পুৰিসন্তৰগতায, ন সঙ্কিত্তীসু, ন যত্থ সা উপট্ঠিতো হোতি, ন যত্থ মক্খিকা সণ্ডসণ্ডচাৰিনী, ন মচ্ছং, ন মংসং, ন সুৰং, ন মেৰযং, ন থুসোদকং পিৱতি. সো একাগাৰিকো ৱা হোতি একালোপিকো, দ্ৱাগাৰিকো ৱা হোতি দ্ৱালোপিকো…পে… সত্তাগাৰিকো ৱা হোতি সত্তালোপিকো. একিস্সাপি দত্তিযা যাপেতি, দ্ৱীহিপি দত্তীহি যাপেতি… সত্তহিপি দত্তীহি যাপেতি. একাহিকম্পি আহাৰং আহাৰেতি, দ্ৱীহিকম্পি আহাৰং আহাৰেতি… সত্তাহিকম্পি আহাৰং আহাৰেতি. ইতি এৱৰূপং অদ্ধমাসিকম্পি পৰিযাযভত্তভোজনানুযোগমনুযুত্তো ৱিহৰতি. সো সাকভক্খো ৱা হোতি, সামাকভক্খো ৱা হোতি, নীৱাৰভক্খো ৱা হোতি, দদ্দুলভক্খো ৱা হোতি, হটভক্খো ৱা হোতি, কণভক্খো ৱা হোতি, আচামভক্খো ৱা হোতি, পিঞ্ঞাকভক্খো ৱা হোতি, তিণভক্খো ৱা হোতি, গোমযভক্খো ৱা হোতি, ৱনমূলফলাহাৰো যাপেতি পৱত্তফলভোজী. সো সাণানিপি ধাৰেতি, মসাণানিপি ধাৰেতি, ছৱদুস্সানিপি ধাৰেতি, পংসুকূলানিপি ধাৰেতি, তিৰীটানিপি ধাৰেতি, অজিনম্পি ধাৰেতি, অজিনক্খিপম্পি ধাৰেতি, কুসচীৰম্পি ধাৰেতি, ৱাকচীৰম্পি ধাৰেতি, ফলকচীৰম্পি ধাৰেতি, কেসকম্বলম্পি ধাৰেতি, ৱাড়কম্বলম্পি ধাৰেতি, উলূকপক্খম্পি ধাৰেতি, কেসমস্সুলোচকোপি হোতি, কেসমস্সুলোচনানুযোগমনুযুত্তো, উব্ভট্ঠকোপি হোতি, আসনপটিক্খিত্তো, উক্কুটিকোপি হোতি উক্কুটিকপ্পধানমনুযুত্তো, কণ্টকাপস্সযিকোপি হোতি, কণ্টকাপস্সযে সেয্যং কপ্পেতি [পস্স ম. নি. ১.১৫৫ মহাসীহনাদসুত্তে], সাযততিযকম্পি উদকোৰোহনানুযোগমনুযুত্তো ৱিহৰতি. ইতি এৱৰূপং অনেকৱিহিতং কাযস্স আতাপনপৰিতাপনানুযোগমনুযুত্তো ৱিহৰতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নদুক্খঞ্চেৱ আযতিঞ্চ দুক্খৱিপাকং.
৪৭১. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নদুক্খং আযতিং সুখৱিপাকং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পকতিযা তিব্বৰাগজাতিকো হোতি, সো অভিক্খণং ৰাগজং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদেতি; পকতিযা তিব্বদোসজাতিকো হোতি, সো অভিক্খণং দোসজং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদেতি; পকতিযা তিব্বমোহজাতিকো হোতি, সো অভিক্খণং মোহজং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদেতি. সো সহাপি দুক্খেন, সহাপি দোমনস্সেন, অস্সুমুখোপি ৰুদমানো পৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নদুক্খং আযতিং সুখৱিপাকং.
৪৭২. ‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নসুখঞ্চেৱ আযতিঞ্চ সুখৱিপাকং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পকতিযা ন তিব্বৰাগজাতিকো হোতি, সো ন অভিক্খণং ৰাগজং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদেতি; পকতিযা ন তিব্বদোসজাতিকো হোতি, সো ন অভিক্খণং দোসজং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদেতি; পকতিযা ন তিব্বমোহজাতিকো হোতি, সো ন অভিক্খণং মোহজং দুক্খং দোমনস্সং পটিসংৱেদেতি. সো ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং…পে… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ধম্মসমাদানং পচ্চুপ্পন্নসুখঞ্চেৱ আযতিঞ্চ সুখৱিপাকং. ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি ধম্মসমাদানানী’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.
চূড়ধম্মসমাদানসুত্তং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.