৯. মহাঅস্সপুৰসুত্তং

৪১৫. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা অঙ্গেসু ৱিহৰতি অস্সপুৰং নাম অঙ্গানং নিগমো. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘সমণা সমণাতি ৱো, ভিক্খৱে, জনো সঞ্জানাতি. তুম্হে চ পন ‘কে তুম্হে’তি পুট্ঠা সমানা ‘সমণাম্হা’তি পটিজানাথ; তেসং ৱো, ভিক্খৱে, এৱংসমঞ্ঞানং সতং এৱংপটিঞ্ঞানং সতং ‘যে ধম্মা সমণকৰণা চ ব্ৰাহ্মণকৰণা চ তে ধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সাম, এৱং নো অযং অম্হাকং সমঞ্ঞা চ সচ্চা ভৱিস্সতি পটিঞ্ঞা চ ভূতা. যেসঞ্চ মযং চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং পৰিভুঞ্জাম, তেসং তে কাৰা অম্হেসু মহপ্ফলা ভৱিস্সন্তি মহানিসংসা, অম্হাকঞ্চেৱাযং পব্বজ্জা অৱঞ্ঝা ভৱিস্সতি সফলা সউদ্ৰযা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বং.

৪১৬. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা সমণকৰণা চ ব্ৰাহ্মণকৰণা চ? ‘হিৰোত্তপ্পেন সমন্নাগতা ভৱিস্সামা’তি এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৱে, তুম্হাকং এৱমস্স – ‘হিৰোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, অলমেত্তাৱতা কতমেত্তাৱতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তৰিং কৰণীয’ন্তি তাৱতকেনেৱ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে – ‘মা ৱো সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পৰিহাযি, সতি উত্তৰিং কৰণীযে’.

৪১৭. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, উত্তৰিং কৰণীযং? ‘পৰিসুদ্ধো নো কাযসমাচাৰো ভৱিস্সতি উত্তানো ৱিৱটো ন চ ছিদ্দৱা সংৱুতো চ. তায চ পন পৰিসুদ্ধকাযসমাচাৰতায নেৱত্তানুক্কংসেস্সাম ন পৰং ৱম্ভেস্সামা’তি [নেৱত্তানুক্কংসিস্সাম ন পৰং ৱম্ভিস্সামাতি (সব্বত্থ)] এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৱে, তুম্হাকং এৱমস্স – ‘হিৰোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পৰিসুদ্ধো নো কাযসমাচাৰো; অলমেত্তাৱতা কতমেত্তাৱতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তৰিং কৰণীয’ন্তি তাৱতকেনেৱ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে – ‘মা ৱো সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পৰিহাযি, সতি উত্তৰিং কৰণীযে’.

৪১৮. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, উত্তৰিং কৰণীযং? ‘পৰিসুদ্ধো নো ৱচীসমাচাৰো ভৱিস্সতি উত্তানো ৱিৱটো ন চ ছিদ্দৱা সংৱুতো চ. তায চ পন পৰিসুদ্ধৱচীসমাচাৰতায নেৱত্তানুক্কংসেস্সাম ন পৰং ৱম্ভেস্সামা’তি এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৱে, তুম্হাকং এৱমস্স – ‘হিৰোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পৰিসুদ্ধো নো কাযসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো ৱচীসমাচাৰো; অলমেত্তাৱতা কতমেত্তাৱতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তৰিং কৰণীয’ন্তি তাৱতকেনেৱ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে – ‘মা ৱো সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পৰিহাযি, সতি উত্তৰিং কৰণীযে’.

৪১৯. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, উত্তৰিং কৰণীযং? ‘পৰিসুদ্ধো নো মনোসমাচাৰো ভৱিস্সতি উত্তানো ৱিৱটো ন চ ছিদ্দৱা সংৱুতো চ. তায চ পন পৰিসুদ্ধমনোসমাচাৰতায নেৱত্তানুক্কংসেস্সাম ন পৰং ৱম্ভেস্সামা’তি এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৱে, তুম্হাকং এৱমস্স – ‘হিৰোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পৰিসুদ্ধো নো কাযসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো ৱচীসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো মনোসমাচাৰো; অলমেত্তাৱতা কতমেত্তাৱতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তৰিং কৰণীয’ন্তি তাৱতকেনেৱ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে – ‘মা ৱো সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পৰিহাযি, সতি উত্তৰিং কৰণীযে’.

৪২০. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, উত্তৰিং কৰণীযং? ‘পৰিসুদ্ধো নো আজীৱো ভৱিস্সতি উত্তানো ৱিৱটো ন চ ছিদ্দৱা সংৱুতো চ. তায চ পন পৰিসুদ্ধাজীৱতায নেৱত্তানুক্কংসেস্সাম ন পৰং ৱম্ভেস্সামা’তি এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৱে, তুম্হাকং এৱমস্স – ‘হিৰোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পৰিসুদ্ধো নো কাযসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো ৱচীসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো মনোসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো আজীৱো; অলমেত্তাৱতা কতমেত্তাৱতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তৰিং কৰণীয’ন্তি তাৱতকেনেৱ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে – ‘মা ৱো সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পৰিহাযি, সতি উত্তৰিং কৰণীযে’.

৪২১. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, উত্তৰিং কৰণীযং? ‘ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰা ভৱিস্সাম; চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা ন নিমিত্তগ্গাহী নানুব্যঞ্জনগ্গাহী. যত্ৱাধিকৰণমেনং চক্খুন্দ্ৰিযং অসংৱুতং ৱিহৰন্তং অভিজ্ঝাদোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৱাস্সৱেয্যুং, তস্স সংৱৰায পটিপজ্জিস্সাম, ৰক্খিস্সাম চক্খুন্দ্ৰিযং, চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰং আপজ্জিস্সাম. সোতেন সদ্দং সুত্ৱা…পে… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা…পে… জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা…পে… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা…পে… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায ন নিমিত্তগ্গাহী নানুব্যঞ্জনগ্গাহী. যত্ৱাধিকৰণমেনং মনিন্দ্ৰিযং অসংৱুতং ৱিহৰন্তং অভিজ্ঝাদোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৱাস্সৱেয্যুং, তস্স সংৱৰায পটিপজ্জিস্সাম, ৰক্খিস্সাম মনিন্দ্ৰিযং, মনিন্দ্ৰিযে সংৱৰং আপজ্জিস্সামা’তি এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৱে, তুম্হাকং এৱমস্স – ‘হিৰোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পৰিসুদ্ধো নো কাযসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো ৱচীসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো মনোসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো আজীৱো, ইন্দ্ৰিযেসুম্হ গুত্তদ্ৱাৰা; অলমেত্তাৱতা কতমেত্তাৱতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তৰিং কৰণীয’ন্তি তাৱতকেনেৱ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে – ‘মা ৱো সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পৰিহাযি, সতি উত্তৰিং কৰণীযে’.

৪২২. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, উত্তৰিং কৰণীযং? ‘ভোজনে মত্তঞ্ঞুনো ভৱিস্সাম, পটিসঙ্খা যোনিসো আহাৰং আহৰিস্সাম, নেৱ দৱায ন মদায ন মণ্ডনায ন ৱিভূসনায যাৱদেৱ ইমস্স কাযস্স ঠিতিযা যাপনায, ৱিহিংসূপৰতিযা, ব্ৰহ্মচৰিযানুগ্গহায, ইতি পুৰাণঞ্চ ৱেদনং পটিহঙ্খাম নৱঞ্চ ৱেদনং ন উপ্পাদেস্সাম, যাত্ৰা চ নো ভৱিস্সতি, অনৱজ্জতা চ, ফাসু ৱিহাৰো চা’তি এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৱে, তুম্হাকং এৱমস্স – ‘হিৰোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পৰিসুদ্ধো নো কাযসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো ৱচীসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো মনোসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো আজীৱো, ইন্দ্ৰিযেসুম্হ গুত্তদ্ৱাৰা, ভোজনে মত্তঞ্ঞুনো; অলমেত্তাৱতা কতমেত্তাৱতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তৰিং কৰণীয’ন্তি তাৱতকেনেৱ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে – ‘মা ৱো, সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পৰিহাযি সতি উত্তৰিং কৰণীযে’.

৪২৩. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, উত্তৰিং কৰণীযং? ‘জাগৰিযং অনুযুত্তা ভৱিস্সাম, দিৱসং চঙ্কমেন নিসজ্জায আৱৰণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পৰিসোধেস্সাম. ৰত্তিযা পঠমং যামং চঙ্কমেন নিসজ্জায আৱৰণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পৰিসোধেস্সাম. ৰত্তিযা মজ্ঝিমং যামং দক্খিণেন পস্সেন সীহসেয্যং কপ্পেস্সাম পাদে পাদং অচ্চাধায, সতো সম্পজানো উট্ঠানসঞ্ঞং মনসি কৰিত্ৱা. ৰত্তিযা পচ্ছিমং যামং পচ্চুট্ঠায চঙ্কমেন নিসজ্জায আৱৰণীযেহি ধম্মেহি চিত্তং পৰিসোধেস্সামা’তি, এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৱে, তুম্হাকং এৱমস্স – ‘হিৰোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পৰিসুদ্ধো নো কাযসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো ৱচীসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো মনোসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো আজীৱো, ইন্দ্ৰিযেসুম্হ গুত্তদ্ৱাৰা, ভোজনে মত্তঞ্ঞুনো, জাগৰিযং অনুযুত্তা; অলমেত্তাৱতা কতমেত্তাৱতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তৰিং কৰণীয’ন্তি, তাৱতকেনেৱ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে – ‘মা ৱো, সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পৰিহাযি সতি উত্তৰিং কৰণীযে’.

৪২৪. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, উত্তৰিং কৰণীযং? ‘সতিসম্পজঞ্ঞেন সমন্নাগতা ভৱিস্সাম, অভিক্কন্তে পটিক্কন্তে সম্পজানকাৰী, আলোকিতে ৱিলোকিতে সম্পজানকাৰী, সমিঞ্জিতে পসাৰিতে সম্পজানকাৰী, সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণে সম্পজানকাৰী, অসিতে পীতে খাযিতে সাযিতে সম্পজানকাৰী, উচ্চাৰপস্সাৱকম্মে সম্পজানকাৰী, গতে ঠিতে নিসিন্নে সুত্তে জাগৰিতে ভাসিতে তুণ্হীভাৱে সম্পজানকাৰী’তি, এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বং. সিযা খো পন, ভিক্খৱে, তুম্হাকং এৱমস্স – ‘হিৰোত্তপ্পেনম্হ সমন্নাগতা, পৰিসুদ্ধো নো কাযসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো ৱচীসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো মনোসমাচাৰো, পৰিসুদ্ধো আজীৱো, ইন্দ্ৰিযেসুম্হ গুত্তদ্ৱাৰা, ভোজনে মত্তঞ্ঞুনো, জাগৰিযং অনুযুত্তা, সতিসম্পজঞ্ঞেন সমন্নাগতা; অলমেত্তাৱতা কতমেত্তাৱতা, অনুপ্পত্তো নো সামঞ্ঞত্থো, নত্থি নো কিঞ্চি উত্তৰিং কৰণীয’ন্তি তাৱতকেনেৱ তুট্ঠিং আপজ্জেয্যাথ. আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে – ‘মা ৱো, সামঞ্ঞত্থিকানং সতং সামঞ্ঞত্থো পৰিহাযি সতি উত্তৰিং কৰণীযে’.

৪২৫. ‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, উত্তৰিং কৰণীযং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱিত্তং সেনাসনং ভজতি – অৰঞ্ঞং ৰুক্খমূলং পব্বতং কন্দৰং গিৰিগুহং সুসানং ৱনপ্পত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং. সো পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা, উজুং কাযং পণিধায পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা. সো অভিজ্ঝং লোকে পহায ৱিগতাভিজ্ঝেন চেতসা ৱিহৰতি, অভিজ্ঝায চিত্তং পৰিসোধেতি; ব্যাপাদপদোসং পহায অব্যাপন্নচিত্তো ৱিহৰতি, সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী, ব্যাপাদপদোসা চিত্তং পৰিসোধেতি; থীনমিদ্ধং পহায ৱিগতথীনমিদ্ধো ৱিহৰতি, আলোকসঞ্ঞী সতো সম্পজানো, থীনমিদ্ধা চিত্তং পৰিসোধেতি; উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং পহায অনুদ্ধতো ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তং ৱূপসন্তচিত্তো, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চা চিত্তং পৰিসোধেতি; ৱিচিকিচ্ছং পহায তিণ্ণৱিচিকিচ্ছো ৱিহৰতি, অকথংকথী কুসলেসু ধম্মেসু, ৱিচিকিচ্ছায চিত্তং পৰিসোধেতি.

৪২৬. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো ইণং আদায কম্মন্তে পযোজেয্য. তস্স তে কম্মন্তা সমিজ্ঝেয্যুং [সম্পজ্জেয্যুং (স্যা. কং. ক.)]. সো যানি চ পোৰাণানি ইণমূলানি তানি চ ব্যন্তী [ব্যন্তিং (ক.), ব্যন্তি (পী.)] কৰেয্য, সিযা চস্স উত্তৰিং অৱসিট্ঠং দাৰভৰণায. তস্স এৱমস্স – ‘অহং খো পুব্বে ইণং আদায কম্মন্তে পযোজেসিং, তস্স মে তে কম্মন্তা সমিজ্ঝিংসু. সোহং যানি চ পোৰাণানি ইণমূলানি তানি চ ব্যন্তী অকাসিং, অত্থি চ মে উত্তৰিং অৱসিট্ঠং দাৰভৰণাযা’তি. সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো আবাধিকো অস্স দুক্খিতো বাড়্হগিলানো, ভত্তঞ্চস্স নচ্ছাদেয্য, ন চস্স কাযে বলমত্তা. সো অপৰেন সমযেন তম্হা আবাধা মুচ্চেয্য, ভত্তঞ্চস্স ছাদেয্য, সিযা চস্স কাযে বলমত্তা. তস্স এৱমস্স – ‘অহং খো পুব্বে আবাধিকো অহোসিং দুক্খিতো বাড়্হগিলানো, ভত্তঞ্চ মে নচ্ছাদেসি, ন চ মে আসি কাযে বলমত্তা, সোম্হি এতৰহি তম্হা আবাধা মুত্তো, ভত্তঞ্চ মে ছাদেতি, অত্থি চ মে কাযে বলমত্তা’তি. সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো বন্ধনাগাৰে বদ্ধো অস্স. সো অপৰেন সমযেন তম্হা বন্ধনা মুচ্চেয্য সোত্থিনা অব্ভযেন [অব্যযেন (সী. পী.)], ন চস্স কিঞ্চি ভোগানং ৱযো. তস্স এৱমস্স – ‘অহং খো পুব্বে বন্ধনাগাৰে বদ্ধো অহোসিং, সোম্হি এতৰহি তম্হা বন্ধনা মুত্তো, সোত্থিনা অব্ভযেন, নত্থি চ মে কিঞ্চি ভোগানং ৱযো’তি. সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো দাসো অস্স অনত্তাধীনো পৰাধীনো ন যেনকামংগমো. সো অপৰেন সমযেন তম্হা দাসব্যা মুচ্চেয্য অত্তাধীনো অপৰাধীনো ভুজিস্সো যেনকামংগমো. তস্স এৱমস্স – ‘অহং খো পুব্বে দাসো অহোসিং অনত্তাধীনো পৰাধীনো ন যেনকামংগমো, সোম্হি এতৰহি তম্হা দাসব্যা মুত্তো অত্তাধীনো অপৰাধীনো ভুজিস্সো যেনকামংগমো’তি. সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো সধনো সভোগো কন্তাৰদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জেয্য [সীলক্খন্ধৱগ্গপাড়িযা কিঞ্চি ৱিসদিসং]. সো অপৰেন সমযেন তম্হা কন্তাৰা নিত্থৰেয্য সোত্থিনা অব্ভযেন, ন চস্স কিঞ্চি ভোগানং ৱযো. তস্স এৱমস্স – ‘অহং খো পুব্বে সধনো সভোগো কন্তাৰদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জিং. সোম্হি এতৰহি তম্হা কন্তাৰা নিত্থিণ্ণো সোত্থিনা অব্ভযেন, নত্থি চ মে কিঞ্চি ভোগানং ৱযো’তি. সো ততোনিদানং লভেথ পামোজ্জং, অধিগচ্ছেয্য সোমনস্সং.

‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু যথা ইণং যথা ৰোগং যথা বন্ধনাগাৰং যথা দাসব্যং যথা কন্তাৰদ্ধানমগ্গং, ইমে পঞ্চ নীৱৰণে অপ্পহীনে অত্তনি সমনুপস্সতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, আণণ্যং যথা আৰোগ্যং যথা বন্ধনামোক্খং যথা ভুজিস্সং যথা খেমন্তভূমিং; এৱমেৱ ভিক্খু ইমে পঞ্চ নীৱৰণে পহীনে অত্তনি সমনুপস্সতি.

৪২৭. ‘‘সো ইমে পঞ্চ নীৱৰণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণে, ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি, সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো ইমমেৱ কাযং ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, দক্খো ন্হাপকো [নহাপকো (সী. স্যা. কং. পী.)] ৱা ন্হাপকন্তেৱাসী ৱা কংসথালে ন্হানীযচুণ্ণানি [নহানীযচুণ্ণানি (সী. স্যা. কং. পী.)] আকিৰিত্ৱা উদকেন পৰিপ্ফোসকং পৰিপ্ফোসকং সন্নেয্য. সাযং ন্হানীযপিণ্ডি স্নেহানুগতা স্নেহপৰেতা সন্তৰবাহিৰা, ফুটা স্নেহেন ন চ পগ্ঘৰিণী. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স ৱিৱেকজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি.

৪২৮. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো ইমমেৱ কাযং সমাধিজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স সমাধিজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উদকৰহদো উব্ভিদোদকো [উব্ভিতোদকো (ক.)]. তস্স নেৱস্স পুৰত্থিমায দিসায উদকস্স আযমুখং, ন পচ্ছিমায দিসায উদকস্স আযমুখং, ন উত্তৰায দিসায উদকস্স আযমুখং, ন দক্খিণায দিসায উদকস্স আযমুখং, দেৱো চ ন কালেন কালং সম্মাধাৰং অনুপ্পৱেচ্ছেয্য. অথ খো তম্হাৱ উদকৰহদা সীতা ৱাৰিধাৰা উব্ভিজ্জিত্ৱা তমেৱ উদকৰহদং সীতেন ৱাৰিনা অভিসন্দেয্য পৰিসন্দেয্য পৰিপূৰেয্য পৰিপ্ফৰেয্য, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো উদকৰহদস্স সীতেন ৱাৰিনা অপ্ফুটং অস্স. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং সমাধিজেন পীতিসুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স সমাধিজেন পীতিসুখেন অপ্ফুটং হোতি.

৪২৯. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহৰতি, সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেতি, যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো ইমমেৱ কাযং নিপ্পীতিকেন সুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স নিপ্পীতিকেন সুখেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উপ্পলিনিযং ৱা পদুমিনিযং ৱা পুণ্ডৰীকিনিযং ৱা অপ্পেকচ্চানি উপ্পলানি ৱা পদুমানি ৱা পুণ্ডৰীকানি ৱা উদকে জাতানি উদকে সংৱড্ঢানি উদকানুগ্গতানি অন্তোনিমুগ্গপোসীনি, তানি যাৱ চগ্গা যাৱ চ মূলা সীতেন ৱাৰিনা অভিসন্নানি পৰিসন্নানি পৰিপূৰানি পৰিপ্ফুটানি, নাস্স [ন নেসং (সী.)] কিঞ্চি সব্বাৱতং উপ্পলানং ৱা পদুমানং ৱা পুণ্ডৰীকানং ৱা সীতেন ৱাৰিনা অপ্ফুটং অস্স. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং নিপ্পীতিকেন সুখেন অভিসন্দেতি পৰিসন্দেতি পৰিপূৰেতি পৰিপ্ফৰতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স নিপ্পীতিকেন সুখেন অপ্ফুটং হোতি.

৪৩০. ‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা, পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা, অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো ইমমেৱ কাযং পৰিসুদ্ধেন চেতসা পৰিযোদাতেন ফৰিত্ৱা নিসিন্নো হোতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স পৰিসুদ্ধেন চেতসা পৰিযোদাতেন অপ্ফুটং হোতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো ওদাতেন ৱত্থেন সসীসং পাৰুপেত্ৱা নিসিন্নো অস্স, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স ওদাতেন ৱত্থেন অপ্ফুটং অস্স. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং পৰিসুদ্ধেন চেতসা পৰিযোদাতেন ফৰিত্ৱা নিসিন্নো হোতি, নাস্স কিঞ্চি সব্বাৱতো কাযস্স পৰিসুদ্ধেন চেতসা পৰিযোদাতেন অপ্ফুটং হোতি.

৪৩১. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং, দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো সকম্হা গামা অঞ্ঞং গামং গচ্ছেয্য, তম্হাপি গামা অঞ্ঞং গামং গচ্ছেয্য, সো তম্হা গামা সকংযেৱ গামং পচ্চাগচ্ছেয্য. তস্স এৱমস্স – ‘অহং খো সকম্হা গামা অমুং গামং অগচ্ছিং [অগচ্ছিং (সী. স্যা. কং. পী.)], তত্ৰপি এৱং অট্ঠাসিং এৱং নিসীদিং এৱং অভাসিং এৱং তুণ্হী অহোসিং; তম্হাপি গামা অমুং গামং অগচ্ছিং, তত্ৰপি এৱং অট্ঠাসিং এৱং নিসীদিং এৱং অভাসিং এৱং তুণ্হী অহোসিং; সোম্হি তম্হা গামা সকংযেৱ গামং পচ্চাগতো’তি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি.

৪৩২. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে সত্তানং চুতূপপাতঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে, যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, দ্ৱে অগাৰা সদ্ৱাৰা [সন্নদ্ৱাৰা (ক.)]. তত্থ চক্খুমা পুৰিসো মজ্ঝে ঠিতো পস্সেয্য মনুস্সে গেহং পৱিসন্তেপি নিক্খমন্তেপি, অনুচঙ্কমন্তেপি অনুৱিচৰন্তেপি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সতি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি…পে….

৪৩৩. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৱানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. ‘ইমে আসৱা’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৱসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৱনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৱনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. তস্স এৱং জানতো এৱং পস্সতো কামাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ভৱাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, অৱিজ্জাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি. ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি – ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পব্বতসঙ্খেপে উদকৰহদো অচ্ছো ৱিপ্পসন্নো অনাৱিলো. তত্থ চক্খুমা পুৰিসো তীৰে ঠিতো পস্সেয্য সিপ্পিসম্বুকম্পি [সিপ্পিকসম্বুকম্পি (স্যা. কং. ক.)] সক্খৰকথলম্পি মচ্ছগুম্বম্পি, চৰন্তম্পি তিট্ঠন্তম্পি. তস্স এৱমস্স – ‘অযং খো উদকৰহদো অচ্ছো ৱিপ্পসন্নো অনাৱিলো. তত্ৰিমে সিপ্পিসম্বুকাপি সক্খৰকথলাপি মচ্ছগুম্বাপি চৰন্তিপি তিট্ঠন্তিপীতি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতি.

৪৩৪. ‘‘অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘সমণো’ ইতিপি ‘ব্ৰাহ্মণো’ইতিপি ‘ন্হাতকো’ইতিপি ‘ৱেদগূ’ইতিপি ‘সোত্তিযো’ইতিপি ‘অৰিযো’ইতিপি ‘অৰহং’ইতিপি. কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সমণো হোতি? সমিতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৱিকা, সদৰা, দুক্খৱিপাকা, আযতিং, জাতিজৰামৰণিযা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সমণো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ব্ৰাহ্মণো হোতি? বাহিতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৱিকা, সদৰা, দুক্খৱিপাকা, আযতিং, জাতিজৰামৰণিযা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ব্ৰাহ্মণো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ন্হাতকো [নহাতকো (সী. স্যা. কং. পী.)] হোতি? ন্হাতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৱিকা, সদৰা, দুক্খৱিপাকা, আযতিং, জাতিজৰামৰণিযা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ন্হাতকো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱেদগূ হোতি? ৱিদিতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৱিকা, সদৰা, দুক্খৱিপাকা, আযতিং, জাতিজৰামৰণিযা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱেদগূ হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সোত্তিযো হোতি? নিস্সুতাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৱিকা, সদৰা, দুক্খৱিপাকা, আযতিং, জাতিজৰামৰণিযা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সোত্তিযো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰিযো হোতি? আৰকাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৱিকা, সদৰা, দুক্খৱিপাকা, আযতিং, জাতিজৰামৰণিযা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰিযো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং হোতি? আৰকাস্স হোন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, সংকিলেসিকা, পোনোব্ভৱিকা, সদৰা, দুক্খৱিপাকা, আযতিং, জাতিজৰামৰণিযা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং হোতী’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

মহাঅস্সপুৰসুত্তং নিট্ঠিতং নৱমং.