৬. মহাসচ্চকসুত্তং
৩৬৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. তেন খো পন সমযেন ভগৱা পুব্বণ্হসমযং সুনিৱত্থো হোতি পত্তচীৱৰমাদায ৱেসালিং পিণ্ডায পৱিসিতুকামো [পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায… পৱিসিতুকামো হোতি (সী.)]. অথ খো সচ্চকো নিগণ্ঠপুত্তো জঙ্ঘাৱিহাৰং অনুচঙ্কমমানো অনুৱিচৰমানো যেন মহাৱনং কূটাগাৰসালা তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো সচ্চকং নিগণ্ঠপুত্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অযং, ভন্তে, সচ্চকো নিগণ্ঠপুত্তো আগচ্ছতি ভস্সপ্পৱাদকো পণ্ডিতৱাদো সাধুসম্মতো বহুজনস্স. এসো খো, ভন্তে, অৱণ্ণকামো বুদ্ধস্স, অৱণ্ণকামো ধম্মস্স, অৱণ্ণকামো সঙ্ঘস্স. সাধু, ভন্তে, ভগৱা মুহুত্তং নিসীদতু অনুকম্পং উপাদাযা’’তি. নিসীদি ভগৱা পঞ্ঞত্তে আসনে. অথ খো সচ্চকো নিগণ্ঠপুত্তো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি, সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সচ্চকো নিগণ্ঠপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ –
৩৬৫. ‘‘সন্তি, ভো গোতম, একে সমণব্ৰাহ্মণা কাযভাৱনানুযোগমনুযুত্তা ৱিহৰন্তি, নো চিত্তভাৱনং. ফুসন্তি হি তে, ভো গোতম, সাৰীৰিকং দুক্খং ৱেদনং. ভূতপুব্বং, ভো গোতম, সাৰীৰিকায দুক্খায ৱেদনায ফুট্ঠস্স সতো ঊৰুক্খম্ভোপি নাম ভৱিস্সতি, হদযম্পি নাম ফলিস্সতি, উণ্হম্পি লোহিতং মুখতো উগ্গমিস্সতি, উম্মাদম্পি পাপুণিস্সতি [পাপুণিস্সন্তি (স্যা. কং.)] চিত্তক্খেপং. তস্স খো এতং, ভো গোতম, কাযন্ৱযং চিত্তং হোতি, কাযস্স ৱসেন ৱত্ততি. তং কিস্স হেতু? অভাৱিতত্তা চিত্তস্স. সন্তি পন, ভো গোতম, একে সমণব্ৰাহ্মণা চিত্তভাৱনানুযোগমনুযুত্তা ৱিহৰন্তি, নো কাযভাৱনং. ফুসন্তি হি তে, ভো গোতম, চেতসিকং দুক্খং ৱেদনং. ভূতপুব্বং, ভো গোতম, চেতসিকায দুক্খায ৱেদনায ফুট্ঠস্স সতো ঊৰুক্খম্ভোপি নাম ভৱিস্সতি, হদযম্পি নাম ফলিস্সতি, উণ্হম্পি লোহিতং মুখতো উগ্গমিস্সতি, উম্মাদম্পি পাপুণিস্সতি চিত্তক্খেপং. তস্স খো এসো, ভো গোতম, চিত্তন্ৱযো কাযো হোতি, চিত্তস্স ৱসেন ৱত্ততি. তং কিস্স হেতু? অভাৱিতত্তা কাযস্স. তস্স ময্হং, ভো গোতম, এৱং হোতি – ‘অদ্ধা ভোতো গোতমস্স সাৱকা চিত্তভাৱনানুযোগমনুযুত্তা ৱিহৰন্তি, নো কাযভাৱন’’’ন্তি.
৩৬৬. ‘‘কিন্তি পন তে, অগ্গিৱেস্সন, কাযভাৱনা সুতা’’তি? ‘‘সেয্যথিদং – নন্দো ৱচ্ছো, কিসো সংকিচ্চো, মক্খলি গোসালো – এতেহি, ভো গোতম, অচেলকা মুত্তাচাৰা হত্থাপলেখনা নএহিভদ্দন্তিকা নতিট্ঠভদ্দন্তিকা [নএহিভদন্তিকা, নতিট্ঠভদন্তিকা (সী. স্যা. কং. পী. ক.)] ন অভিহটং ন উদ্দিস্সকতং ন নিমন্তনং সাদিযন্তি, তে ন কুম্ভিমুখা পটিগ্গণ্হন্তি ন কড়োপিমুখা পটিগ্গণ্হন্তি ন এড়কমন্তৰং ন দণ্ডমন্তৰং ন মুসলমন্তৰং ন দ্ৱিন্নং ভুঞ্জমানানং ন গব্ভিনিযা ন পাযমানায ন পুৰিসন্তৰগতায ন সঙ্কিত্তীসু ন যত্থ সা উপট্ঠিতো হোতি ন যত্থ মক্খিকা সণ্ডসণ্ডচাৰিনী, ন মচ্ছং ন মংসং ন সুৰং ন মেৰযং ন থুসোদকং পিৱন্তি. তে একাগাৰিকা ৱা হোন্তি একালোপিকা, দ্ৱাগাৰিকা ৱা হোন্তি দ্ৱালোপিকা…পে… সত্তাগাৰিকা ৱা হোন্তি সত্তালোপিকা. একিস্সাপি দত্তিযা যাপেন্তি, দ্ৱীহিপি দত্তীহি যাপেন্তি…পে… সত্তহিপি দত্তীহি যাপেন্তি. একাহিকম্পি আহাৰং আহাৰেন্তি, দ্ৱীহিকম্পি আহাৰং আহাৰেন্তি…পে… সত্তাহিকম্পি আহাৰং আহাৰেন্তি. ইতি এৱৰূপং অদ্ধমাসিকম্পি পৰিযাযভত্তভোজনানুযোগমনুযুত্তা ৱিহৰন্তী’’তি.
‘‘কিং পন তে, অগ্গিৱেস্সন, তাৱতকেনেৱ যাপেন্তী’’তি? ‘‘নো হিদং, ভো গোতম. অপ্পেকদা, ভো গোতম, উড়াৰানি উড়াৰানি খাদনীযানি খাদন্তি, উড়াৰানি উড়াৰানি ভোজনানি ভুঞ্জন্তি, উড়াৰানি উড়াৰানি সাযনীযানি সাযন্তি, উড়াৰানি উড়াৰানি পানানি পিৱন্তি. তে ইমং কাযং বলং গাহেন্তি নাম, ব্ৰূহেন্তি নাম, মেদেন্তি নামা’’তি.
‘‘যং খো তে, অগ্গিৱেস্সন, পুৰিমং পহায পচ্ছা উপচিনন্তি, এৱং ইমস্স কাযস্স আচযাপচযো হোতি. কিন্তি পন তে, অগ্গিৱেস্সন, চিত্তভাৱনা সুতা’’তি? চিত্তভাৱনায খো সচ্চকো নিগণ্ঠপুত্তো ভগৱতা পুট্ঠো সমানো ন সম্পাযাসি.
৩৬৭. অথ খো ভগৱা সচ্চকং নিগণ্ঠপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘যাপি খো তে এসা, অগ্গিৱেস্সন, পুৰিমা কাযভাৱনা ভাসিতা সাপি অৰিযস্স ৱিনযে নো ধম্মিকা কাযভাৱনা. কাযভাৱনম্পি [কাযভাৱনং হি (সী. পী. ক.)] খো ত্ৱং, অগ্গিৱেস্সন, ন অঞ্ঞাসি, কুতো পন ত্ৱং চিত্তভাৱনং জানিস্সসি? অপি চ, অগ্গিৱেস্সন, যথা অভাৱিতকাযো চ হোতি অভাৱিতচিত্তো চ, ভাৱিতকাযো চ হোতি ভাৱিতচিত্তো চ. তং সুণাহি, সাধুকং মনসি কৰোহি, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো সচ্চকো নিগণ্ঠপুত্তো ভগৱতো পচ্চস্সোসি. ভগৱা এতদৱোচ –
৩৬৮. ‘‘কথঞ্চ, অগ্গিৱেস্সন, অভাৱিতকাযো চ হোতি অভাৱিতচিত্তো চ? ইধ, অগ্গিৱেস্সন, অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স উপ্পজ্জতি সুখা ৱেদনা. সো সুখায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো সুখসাৰাগী চ হোতি সুখসাৰাগিতঞ্চ আপজ্জতি. তস্স সা সুখা ৱেদনা নিৰুজ্ঝতি. সুখায ৱেদনায নিৰোধা উপ্পজ্জতি দুক্খা ৱেদনা. সো দুক্খায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো সোচতি কিলমতি পৰিদেৱতি উৰত্তাড়িং কন্দতি সম্মোহং আপজ্জতি. তস্স খো এসা, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্নাপি সুখা ৱেদনা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি অভাৱিতত্তা কাযস্স, উপ্পন্নাপি দুক্খা ৱেদনা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি অভাৱিতত্তা চিত্তস্স. যস্স কস্সচি, অগ্গিৱেস্সন, এৱং উভতোপক্খং উপ্পন্নাপি সুখা ৱেদনা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি অভাৱিতত্তা কাযস্স, উপ্পন্নাপি দুক্খা ৱেদনা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি অভাৱিতত্তা চিত্তস্স, এৱং খো, অগ্গিৱেস্সন, অভাৱিতকাযো চ হোতি অভাৱিতচিত্তো চ.
৩৬৯. ‘‘কথঞ্চ, অগ্গিৱেস্সন, ভাৱিতকাযো চ হোতি ভাৱিতচিত্তো চ? ইধ, অগ্গিৱেস্সন, সুতৱতো অৰিযসাৱকস্স উপ্পজ্জতি সুখা ৱেদনা. সো সুখায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো ন সুখসাৰাগী চ হোতি, ন সুখসাৰাগিতঞ্চ আপজ্জতি. তস্স সা সুখা ৱেদনা নিৰুজ্ঝতি. সুখায ৱেদনায নিৰোধা উপ্পজ্জতি দুক্খা ৱেদনা. সো দুক্খায ৱেদনায ফুট্ঠো সমানো ন সোচতি ন কিলমতি ন পৰিদেৱতি ন উৰত্তাড়িং কন্দতি ন সম্মোহং আপজ্জতি. তস্স খো এসা, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্নাপি সুখা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি ভাৱিতত্তা কাযস্স, উপ্পন্নাপি দুক্খা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি ভাৱিতত্তা চিত্তস্স. যস্স কস্সচি, অগ্গিৱেস্সন, এৱং উভতোপক্খং উপ্পন্নাপি সুখা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি ভাৱিতত্তা কাযস্স, উপ্পন্নাপি দুক্খা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি ভাৱিতত্তা চিত্তস্স. এৱং খো, অগ্গিৱেস্সন, ভাৱিতকাযো চ হোতি ভাৱিতচিত্তো চা’’তি.
৩৭০. ‘‘এৱং পসন্নো অহং ভোতো গোতমস্স! ভৱঞ্হি গোতমো ভাৱিতকাযো চ হোতি ভাৱিতচিত্তো চা’’তি. ‘‘অদ্ধা খো তে অযং, অগ্গিৱেস্সন, আসজ্জ উপনীয ৱাচা ভাসিতা, অপি চ তে অহং ব্যাকৰিস্সামি. যতো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো, তং ৱত মে উপ্পন্না ৱা সুখা ৱেদনা চিত্তং পৰিযাদায ঠস্সতি, উপ্পন্না ৱা দুক্খা ৱেদনা চিত্তং পৰিযাদায ঠস্সতীতি নেতং ঠানং [নেতং খোঠানং (সী. পী.)] ৱিজ্জতী’’তি.
‘‘ন হি নূন [ন হনূন (সী. স্যা. কং. পী.)] ভোতো গোতমস্স উপ্পজ্জতি তথাৰূপা সুখা ৱেদনা যথাৰূপা উপ্পন্না সুখা ৱেদনা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠেয্য; ন হি নূন ভোতো গোতমস্স উপ্পজ্জতি তথাৰূপা দুক্খা ৱেদনা যথাৰূপা উপ্পন্না দুক্খা ৱেদনা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠেয্যা’’তি.
৩৭১. ‘‘কিঞ্হি নো সিযা, অগ্গিৱেস্সন? ইধ মে, অগ্গিৱেস্সন, পুব্বেৱ সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৱ সতো এতদহোসি – ‘সম্বাধো ঘৰাৱাসো ৰজাপথো, অব্ভোকাসো পব্বজ্জা. নযিদং সুকৰং অগাৰং অজ্ঝাৱসতা একন্তপৰিপুণ্ণং একন্তপৰিসুদ্ধং সঙ্খলিখিতং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং. যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজেয্য’ন্তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, অপৰেন সমযেন দহৰোৱ সমানো, সুসুকাড়কেসো ভদ্ৰেন যোব্বনেন সমন্নাগতো পঠমেন ৱযসা, অকামকানং মাতাপিতূনং অস্সুমুখানং ৰুদন্তানং, কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিং. সো এৱং পব্বজিতো সমানো কিংকুসলগৱেসী অনুত্তৰং সন্তিৱৰপদং পৰিযেসমানো যেন আড়াৰো কালামো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা আড়াৰং কালামং এতদৱোচং – ‘ইচ্ছামহং, আৱুসো কালাম, ইমস্মিং ধম্মৱিনযে ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতু’ন্তি. এৱং ৱুত্তে, অগ্গিৱেস্সন, আড়াৰো কালামো মং এতদৱোচ – ‘ৱিহৰতাযস্মা, তাদিসো অযং ধম্মো যত্থ ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো নচিৰস্সেৱ সকং আচৰিযকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্যা’তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, নচিৰস্সেৱ খিপ্পমেৱ তং ধম্মং পৰিযাপুণিং. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, তাৱতকেনেৱ ওট্ঠপহতমত্তেন লপিতলাপনমত্তেন ঞাণৱাদঞ্চ ৱদামি থেৰৱাদঞ্চ, ‘জানামি পস্সামী’তি চ পটিজানামি, অহঞ্চেৱ অঞ্ঞে চ. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘ন খো আড়াৰো কালামো ইমং ধম্মং কেৱলং সদ্ধামত্তকেন সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামীতি পৱেদেতি, অদ্ধা আড়াৰো কালামো ইমং ধম্মং জানং পস্সং ৱিহৰতী’’’তি.
‘‘অথ খ্ৱাহং, অগ্গিৱেস্সন, যেন আড়াৰো কালামো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা আড়াৰং কালামং এতদৱোচং – ‘কিত্তাৱতা নো, আৱুসো কালাম, ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামীতি পৱেদেসী’তি? এৱং ৱুত্তে, অগ্গিৱেস্সন, আড়াৰো কালামো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং পৱেদেসি. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘ন খো আড়াৰস্সেৱ কালামস্স অত্থি সদ্ধা, ময্হংপত্থি সদ্ধা; ন খো আড়াৰস্সেৱ কালামস্স অত্থি ৱীৰিযং, ময্হংপত্থি ৱীৰিযং; ন খো আড়াৰস্সেৱ কালামস্স অত্থি সতি, ময্হংপত্থি সতি; ন খো আড়াৰস্সেৱ কালামস্স অত্থি সমাধি, ময্হংপত্থি সমাধি; ন খো আড়াৰস্সেৱ কালামস্স অত্থি পঞ্ঞা, ময্হংপত্থি পঞ্ঞা; যংনূনাহং যং ধম্মং আড়াৰো কালামো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামীতি পৱেদেতি তস্স ধম্মস্স সচ্ছিকিৰিযায পদহেয্য’ন্তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, নচিৰস্সেৱ খিপ্পমেৱ তং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং.
‘‘অথ খ্ৱাহং, অগ্গিৱেস্সন, যেন আড়াৰো কালামো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা আড়াৰং কালামং এতদৱোচং – ‘এত্তাৱতা নো, আৱুসো কালাম, ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেসী’তি? ‘এত্তাৱতা খো অহং, আৱুসো, ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেমী’তি. ‘অহম্পি খো, আৱুসো, এত্তাৱতা ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামী’তি. ‘লাভা নো, আৱুসো, সুলদ্ধং নো, আৱুসো, যে মযং আযস্মন্তং তাদিসং সব্ৰহ্মচাৰিং পস্সাম. ইতি যাহং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেমি তং ত্ৱং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰসি; যং ত্ৱং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰসি তমহং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেমি. ইতি যাহং ধম্মং জানামি তং ত্ৱং ধম্মং জানাসি; যং ত্ৱং ধম্মং জানাসি তমহং ধম্মং জানামি. ইতি যাদিসো অহং তাদিসো তুৱং, যাদিসো তুৱং তাদিসো অহং. এহি দানি, আৱুসো, উভোৱ সন্তা ইমং গণং পৰিহৰামা’তি. ইতি খো, অগ্গিৱেস্সন, আড়াৰো কালামো আচৰিযো মে সমানো (অত্তনো) [( ) নত্থি (সী. পী.)] অন্তেৱাসিং মং সমানং অত্তনা সমসমং ঠপেসি, উড়াৰায চ মং পূজায পূজেসি. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘নাযং ধম্মো নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততি, যাৱদেৱ আকিঞ্চঞ্ঞাযতনূপপত্তিযা’তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, তং ধম্মং অনলঙ্কৰিত্ৱা তস্মা ধম্মা নিব্বিজ্জ অপক্কমিং.
৩৭২. ‘‘সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, কিংকুসলগৱেসী অনুত্তৰং সন্তিৱৰপদং পৰিযেসমানো যেন উদকো ৰামপুত্তো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা উদকং ৰামপুত্তং এতদৱোচং – ‘ইচ্ছামহং, আৱুসো [পস্স ম. নি. ১.২৭৮ পাসৰাসিসুত্তে] ইমস্মিং ধম্মৱিনযে ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতু’ন্তি. এৱং ৱুত্তে, অগ্গিৱেস্সন, উদকো ৰামপুত্তো মং এতদৱোচ – ‘ৱিহৰতাযস্মা, তাদিসো অযং ধম্মো যত্থ ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো নচিৰস্সেৱ সকং আচৰিযকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্যা’তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, নচিৰস্সেৱ খিপ্পমেৱ তং ধম্মং পৰিযাপুণিং. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, তাৱতকেনেৱ ওট্ঠপহতমত্তেন লপিতলাপনমত্তেন ঞাণৱাদঞ্চ ৱদামি থেৰৱাদঞ্চ, ‘জানামি পস্সামী’তি চ পটিজানামি, অহঞ্চেৱ অঞ্ঞে চ. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘ন খো ৰামো ইমং ধম্মং কেৱলং সদ্ধামত্তকেন সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামীতি পৱেদেসি. অদ্ধা ৰামো ইমং ধম্মং জানং পস্সং ৱিহাসী’তি. অথ খ্ৱাহং, অগ্গিৱেস্সন, যেন উদকো ৰামপুত্তো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা উদকং ৰামপুত্তং এতদৱোচং – ‘কিত্তাৱতা নো, আৱুসো ৰামো, ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামীতি পৱেদেসী’তি? এৱং ৱুত্তে, অগ্গিৱেস্সন, উদকো ৰামপুত্তো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং পৱেদেসি. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘ন খো ৰামস্সেৱ অহোসি সদ্ধা, ময্হংপত্থি সদ্ধা; ন খো ৰামস্সেৱ অহোসি ৱীৰিযং, ময্হংপত্থি ৱীৰিযং; ন খো ৰামস্সেৱ অহোসি সতি, ময্হংপত্থি সতি; ন খো ৰামস্সেৱ অহোসি সমাধি, ময্হংপত্থি সমাধি; ন খো ৰামস্সেৱ অহোসি পঞ্ঞা, ময্হংপত্থি পঞ্ঞা; যংনূনাহং যং ধম্মং ৰামো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামীতি পৱেদেসি তস্স ধম্মস্স সচ্ছিকিৰিযায পদহেয্য’ন্তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, নচিৰস্সেৱ খিপ্পমেৱ তং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং.
‘‘অথ খ্ৱাহং, অগ্গিৱেস্সন, যেন উদকো ৰামপুত্তো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা উদকং ৰামপুত্তং এতদৱোচং – ‘এত্তাৱতা নো, আৱুসো, ৰামো ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেসী’তি? ‘এত্তাৱতা খো, আৱুসো, ৰামো ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেসী’তি. ‘অহম্পি খো, আৱুসো, এত্তাৱতা ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামী’তি. ‘লাভা নো, আৱুসো, সুলদ্ধং নো, আৱুসো, যে মযং আযস্মন্তং তাদিসং সব্ৰহ্মচাৰিং পস্সাম. ইতি যং ধম্মং ৰামো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেসি, তং ত্ৱং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰসি; যং ত্ৱং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰসি, তং ধম্মং ৰামো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেসি. ইতি যং ধম্মং ৰামো অভিঞ্ঞাসি তং ত্ৱং ধম্মং জানাসি; যং ত্ৱং ধম্মং জানাসি তং ধম্মং ৰামো অভিঞ্ঞাসি. ইতি যাদিসো ৰামো অহোসি তাদিসো তুৱং; যাদিসো তুৱং তাদিসো ৰামো অহোসি. এহি দানি, আৱুসো, তুৱং ইমং গণং পৰিহৰা’তি. ইতি খো, অগ্গিৱেস্সন, উদকো ৰামপুত্তো সব্ৰহ্মচাৰী মে সমানো আচৰিযট্ঠানে চ মং ঠপেসি, উড়াৰায চ মং পূজায পূজেসি. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘নাযং ধম্মো নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততি, যাৱদেৱ নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপপত্তিযা’তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, তং ধম্মং অনলঙ্কৰিত্ৱা তস্মা ধম্মা নিব্বিজ্জ অপক্কমিং.
৩৭৩. ‘‘সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, কিংকুসলগৱেসী অনুত্তৰং সন্তিৱৰপদং পৰিযেসমানো মগধেসু অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন উৰুৱেলা সেনানিগমো তদৱসৰিং. তত্থদ্দসং ৰমণীযং ভূমিভাগং, পাসাদিকঞ্চ ৱনসণ্ডং, নদিঞ্চ সন্দন্তিং সেতকং সুপতিত্থং ৰমণীযং, সমন্তা চ গোচৰগামং. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘ৰমণীযো ৱত, ভো, ভূমিভাগো, পাসাদিকো চ ৱনসণ্ডো, নদী চ সন্দতি সেতকা সুপতিত্থা ৰমণীযা, সমন্তা চ গোচৰগামো. অলং ৱতিদং কুলপুত্তস্স পধানত্থিকস্স পধানাযা’তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, তত্থেৱ নিসীদিং ‘অলমিদং পধানাযা’তি.
৩৭৪. ‘‘অপিস্সুমং, অগ্গিৱেস্সন, তিস্সো উপমা পটিভংসু অনচ্ছৰিযা পুব্বে অস্সুতপুব্বা. সেয্যথাপি, অগ্গিৱেস্সন, অল্লং কট্ঠং সস্নেহং উদকে নিক্খিত্তং. অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য উত্তৰাৰণিং আদায – ‘অগ্গিং অভিনিব্বত্তেস্সামি, তেজো পাতুকৰিস্সামী’তি. তং কিং মঞ্ঞসি, অগ্গিৱেস্সন, অপি নু সো পুৰিসো অমুং অল্লং কট্ঠং সস্নেহং, উদকে নিক্খিত্তং, উত্তৰাৰণিং আদায অভিমন্থেন্তো অগ্গিং অভিনিব্বত্তেয্য, তেজো পাতুকৰেয্যা’’তি? ‘‘নো হিদং, ভো গোতম’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘অদুঞ্হি, ভো গোতম, অল্লং কট্ঠং সস্নেহং, তঞ্চ পন উদকে নিক্খিত্তং. যাৱদেৱ চ পন সো পুৰিসো কিলমথস্স ৱিঘাতস্স ভাগী অস্সা’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, অগ্গিৱেস্সন, যে হি কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা কাযেন চেৱ চিত্তেন চ কামেহি অৱূপকট্ঠা ৱিহৰন্তি, যো চ নেসং কামেসু কামচ্ছন্দো কামস্নেহো কামমুচ্ছা কামপিপাসা কামপৰিড়াহো, সো চ অজ্ঝত্তং ন সুপ্পহীনো হোতি, ন সুপ্পটিপ্পস্সদ্ধো, ওপক্কমিকা চেপি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযন্তি, অভব্বাৱ তে ঞাণায দস্সনায অনুত্তৰায সম্বোধায. নো চেপি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা ওপক্কমিকা দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযন্তি, অভব্বাৱ তে ঞাণায দস্সনায অনুত্তৰায সম্বোধায. অযং খো মং, অগ্গিৱেস্সন, পঠমা উপমা পটিভাসি অনচ্ছৰিযা পুব্বে অস্সুতপুব্বা.
৩৭৫. ‘‘অপৰাপি খো মং, অগ্গিৱেস্সন, দুতিযা উপমা পটিভাসি অনচ্ছৰিযা পুব্বে অস্সুতপুব্বা. সেয্যথাপি, অগ্গিৱেস্সন, অল্লং কট্ঠং সস্নেহং, আৰকা উদকা থলে নিক্খিত্তং. অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য উত্তৰাৰণিং আদায – ‘অগ্গিং অভিনিব্বত্তেস্সামি, তেজো পাতুকৰিস্সামী’তি. তং কিং মঞ্ঞসি, অগ্গিৱেস্সন, অপি নু সো পুৰিসো অমুং অল্লং কট্ঠং সস্নেহং, আৰকা উদকা থলে নিক্খিত্তং, উত্তৰাৰণিং আদায অভিমন্থেন্তো অগ্গিং অভিনিব্বত্তেয্য তেজো পাতুকৰেয্যা’’তি? ‘‘নো হিদং, ভো গোতম’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘অদুঞ্হি, ভো গোতম, অল্লং কট্ঠং সস্নেহং, কিঞ্চাপি আৰকা উদকা থলে নিক্খিত্তং. যাৱদেৱ চ পন সো পুৰিসো কিলমথস্স ৱিঘাতস্স ভাগী অস্সাতি. এৱমেৱ খো, অগ্গিৱেস্সন, যে হি কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা কাযেন চেৱ চিত্তেন চ কামেহি ৱূপকট্ঠা ৱিহৰন্তি, যো চ নেসং কামেসু কামচ্ছন্দো কামস্নেহো কামমুচ্ছা কামপিপাসা কামপৰিড়াহো সো চ অজ্ঝত্তং ন সুপ্পহীনো হোতি, ন সুপ্পটিপ্পস্সদ্ধো, ওপক্কমিকা চেপি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযন্তি, অভব্বাৱ তে ঞাণায দস্সনায অনুত্তৰায সম্বোধায. নো চেপি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা ওপক্কমিকা দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযন্তি, অভব্বাৱ তে ঞাণায দস্সনায অনুত্তৰায সম্বোধায. অযং খো মং, অগ্গিৱেস্সন, দুতিযা উপমা পটিভাসি অনচ্ছৰিযা পুব্বে অস্সুতপুব্বা’’.
৩৭৬. ‘‘অপৰাপি খো মং, অগ্গিৱেস্সন, ততিযা উপমা পটিভাসি অনচ্ছৰিযা পুব্বে অস্সুতপুব্বা. সেয্যথাপি, অগ্গিৱেস্সন, সুক্খং কট্ঠং কোড়াপং, আৰকা উদকা থলে নিক্খিত্তং. অথ পুৰিসো আগচ্ছেয্য উত্তৰাৰণিং আদায – ‘অগ্গিং অভিনিব্বত্তেস্সামি, তেজো পাতুকৰিস্সামী’তি. তং কিং মঞ্ঞসি, অগ্গিৱেস্সন, অপি নু সো পুৰিসো অমুং সুক্খং কট্ঠং কোড়াপং, আৰকা উদকা থলে নিক্খিত্তং, উত্তৰাৰণিং আদায অভিমন্থেন্তো অগ্গিং অভিনিব্বত্তেয্য, তেজো পাতুকৰেয্যা’’তি? ‘‘এৱং, ভো গোতম’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘অদুঞ্হি, ভো গোতম, সুক্খং কট্ঠং কোড়াপং, তঞ্চ পন আৰকা উদকা থলে নিক্খিত্ত’’ন্তি. ‘‘এৱমেৱ খো, অগ্গিৱেস্সন, যে হি কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা কাযেন চেৱ চিত্তেন চ কামেহি ৱূপকট্ঠা ৱিহৰন্তি, যো চ নেসং কামেসু কামচ্ছন্দো কামস্নেহো কামমুচ্ছা কামপিপাসা কামপৰিড়াহো, সো চ অজ্ঝত্তং সুপ্পহীনো হোতি সুপ্পটিপ্পস্সদ্ধো, ওপক্কমিকা চেপি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযন্তি, ভব্বাৱ তে ঞাণায দস্সনায অনুত্তৰায সম্বোধায. নো চেপি তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা ওপক্কমিকা দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযন্তি, ভব্বাৱ তে ঞাণায দস্সনায অনুত্তৰায সম্বোধায. অযং খো মং, অগ্গিৱেস্সন, ততিযা উপমা পটিভাসি অনচ্ছৰিযা পুব্বে অস্সুতপুব্বা. ইমা খো মং, অগ্গিৱেস্সন, তিস্সো উপমা পটিভংসু অনচ্ছৰিযা পুব্বে অস্সুতপুব্বা.’’
৩৭৭. ‘‘তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘যংনূনাহং দন্তেভি দন্তমাধায [পস্স ম. নি. ১.২২১ ৱিতক্কসণ্ঠানসুত্তে], জিৱ্হায তালুং আহচ্চ, চেতসা চিত্তং অভিনিগ্গণ্হেয্যং অভিনিপ্পীড়েয্যং অভিসন্তাপেয্য’ন্তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, দন্তেভি দন্তমাধায, জিৱ্হায তালুং আহচ্চ, চেতসা চিত্তং অভিনিগ্গণ্হামি অভিনিপ্পীড়েমি অভিসন্তাপেমি. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, দন্তেভি দন্তমাধায জিৱ্হায তালুং আহচ্চ চেতসা চিত্তং অভিনিগ্গণ্হতো অভিনিপ্পীড়যতো অভিসন্তাপযতো কচ্ছেহি সেদা মুচ্চন্তি. সেয্যথাপি, অগ্গিৱেস্সন, বলৱা পুৰিসো দুব্বলতৰং পুৰিসং সীসে ৱা গহেত্ৱা খন্ধে ৱা গহেত্ৱা অভিনিগ্গণ্হেয্য অভিনিপ্পীড়েয্য অভিসন্তাপেয্য, এৱমেৱ খো মে, অগ্গিৱেস্সন, দন্তেভি দন্তমাধায, জিৱ্হায তালুং আহচ্চ, চেতসা চিত্তং অভিনিগ্গণ্হতো অভিনিপ্পীড়যতো অভিসন্তাপযতো কচ্ছেহি সেদা মুচ্চন্তি. আৰদ্ধং খো পন মে, অগ্গিৱেস্সন, ৱীৰিযং হোতি অসল্লীনং, উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা, সাৰদ্ধো চ পন মে কাযো হোতি অপ্পটিপ্পস্সদ্ধো তেনেৱ দুক্খপ্পধানেন পধানাভিতুন্নস্স সতো. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না দুক্খা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি.
৩৭৮. ‘‘তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘যংনূনাহং অপ্পাণকংযেৱ ঝানং ঝাযেয্য’ন্তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ অস্সাসপস্সাসে উপৰুন্ধিং. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ অস্সাসপস্সাসেসু উপৰুদ্ধেসু কণ্ণসোতেহি ৱাতানং নিক্খমন্তানং অধিমত্তো সদ্দো হোতি. সেয্যথাপি নাম কম্মাৰগগ্গৰিযা ধমমানায অধিমত্তো সদ্দো হোতি, এৱমেৱ খো মে, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ অস্সাসপস্সাসেসু উপৰুদ্ধেসু কণ্ণসোতেহি ৱাতানং নিক্খমন্তানং অধিমত্তো সদ্দো হোতি. আৰদ্ধং খো পন মে, অগ্গিৱেস্সন, ৱীৰিযং হোতি অসল্লীনং উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা. সাৰদ্ধো চ পন মে কাযো হোতি অপ্পটিপ্পস্সদ্ধো তেনেৱ দুক্খপ্পধানেন পধানাভিতুন্নস্স সতো. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না দুক্খা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি.
‘‘তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘যংনূনাহং অপ্পাণকংযেৱ ঝানং ঝাযেয্য’ন্তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ কণ্ণতো চ অস্সাসপস্সাসে উপৰুন্ধিং. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ কণ্ণতো চ অস্সাসপস্সাসেসু উপৰুদ্ধেসু অধিমত্তা ৱাতা মুদ্ধনি ঊহনন্তি [ঊহন্তি (সী.), ওহনন্তি (স্যা. কং.), উহনন্তি (ক.)]. সেয্যথাপি, অগ্গিৱেস্সন, বলৱা পুৰিসো তিণ্হেন সিখৰেন মুদ্ধনি অভিমত্থেয্য [মুদ্ধানং অভিমন্থেয্য (সী. পী.), মুদ্ধানং অভিমত্থেয্য (স্যা. কং.)], এৱমেৱ খো মে, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ কণ্ণতো চ অস্সাসপস্সাসেসু উপৰুদ্ধেসু অধিমত্তা ৱাতা মুদ্ধনি ঊহনন্তি. আৰদ্ধং খো পন মে, অগ্গিৱেস্সন, ৱীৰিযং হোতি অসল্লীনং উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা. সাৰদ্ধো চ পন মে কাযো হোতি অপ্পটিপ্পস্সদ্ধো তেনেৱ দুক্খপ্পধানেন পধানাভিতুন্নস্স সতো. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না দুক্খা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি.
‘‘তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘যংনূনাহং অপ্পাণকংযেৱ ঝানং ঝাযেয্য’ন্তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ কণ্ণতো চ অস্সাসপস্সাসে উপৰুন্ধিং. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ কণ্ণতো চ অস্সাসপস্সাসেসু উপৰুদ্ধেসু অধিমত্তা সীসে সীসৱেদনা হোন্তি. সেয্যথাপি, অগ্গিৱেস্সন, বলৱা পুৰিসো দড়্হেন ৱৰত্তক্খণ্ডেন [ৱৰত্তকবন্ধনেন (সী.)] সীসে সীসৱেঠং দদেয্য, এৱমেৱ খো মে, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ কণ্ণতো চ অস্সাসপস্সাসেসু উপৰুদ্ধেসু অধিমত্তা সীসে সীসৱেদনা হোন্তি. আৰদ্ধং খো পন মে, অগ্গিৱেস্সন, ৱীৰিযং হোতি অসল্লীনং উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা. সাৰদ্ধো চ পন মে কাযো হোতি অপ্পটিপ্পস্সদ্ধো তেনেৱ দুক্খপ্পধানেন পধানাভিতুন্নস্স সতো. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না দুক্খা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি.
‘‘তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘যংনূনাহং অপ্পাণকংযেৱ ঝানং ঝাযেয্য’ন্তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ কণ্ণতো চ অস্সাসপস্সাসে উপৰুন্ধিং. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ কণ্ণতো চ অস্সাসপস্সাসেসু উপৰুদ্ধেসু অধিমত্তা ৱাতা কুচ্ছিং পৰিকন্তন্তি. সেয্যথাপি, অগ্গিৱেস্সন, দক্খো গোঘাতকো ৱা গোঘাতকন্তেৱাসী ৱা তিণ্হেন গোৱিকন্তনেন কুচ্ছিং পৰিকন্তেয্য, এৱমেৱ খো মে, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ কণ্ণতো চ অস্সাসপস্সাসেসু উপৰুদ্ধেসু অধিমত্তা ৱাতা কুচ্ছিং পৰিকন্তন্তি. আৰদ্ধং খো পন মে, অগ্গিৱেস্সন, ৱীৰিযং হোতি অসল্লীনং উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা. সাৰদ্ধো চ পন মে কাযো হোতি অপ্পটিপ্পস্সদ্ধো তেনেৱ দুক্খপ্পধানেন পধানাভিতুন্নস্স সতো. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না দুক্খা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি.
‘‘তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘যংনূনাহং অপ্পাণকংযেৱ ঝানং ঝাযেয্য’ন্তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ কণ্ণতো চ অস্সাসপস্সাসে উপৰুন্ধিং. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ কণ্ণতো চ অস্সাসপস্সাসেসু উপৰুদ্ধেসু অধিমত্তো কাযস্মিং ডাহো হোতি. সেয্যথাপি, অগ্গিৱেস্সন, দ্ৱে বলৱন্তো পুৰিসা দুব্বলতৰং পুৰিসং নানাবাহাসু গহেত্ৱা অঙ্গাৰকাসুযা সন্তাপেয্যুং সম্পৰিতাপেয্যুং, এৱমেৱ খো মে, অগ্গিৱেস্সন, মুখতো চ নাসতো চ কণ্ণতো চ অস্সাসপস্সাসেসু উপৰুদ্ধেসু অধিমত্তো কাযস্মিং ডাহো হোতি. আৰদ্ধং খো পন মে, অগ্গিৱেস্সন, ৱীৰিযং হোতি অসল্লীনং উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা. সাৰদ্ধো চ পন মে কাযো হোতি অপ্পটিপ্পস্সদ্ধো তেনেৱ দুক্খপ্পধানেন পধানাভিতুন্নস্স সতো. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না দুক্খা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি. অপিস্সু মং, অগ্গিৱেস্সন, দেৱতা দিস্ৱা এৱমাহংসু – ‘কালঙ্কতো সমণো গোতমো’তি. একচ্চা দেৱতা এৱমাহংসু – ‘ন কালঙ্কতো সমণো গোতমো, অপি চ কালঙ্কৰোতী’তি. একচ্চা দেৱতা এৱমাহংসু – ‘ন কালঙ্কতো সমণো গোতমো, নপি কালঙ্কৰোতি, অৰহং সমণো গোতমো, ৱিহাৰোত্ৱেৱ সো [ৱিহাৰোত্ৱেৱেসো (সী.)] অৰহতো এৱৰূপো হোতী’তি [ৱিহাৰোত্ৱেৱেসো অৰহতো’’তি (?)].
৩৭৯. ‘‘তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘যংনূনাহং সব্বসো আহাৰুপচ্ছেদায পটিপজ্জেয্য’ন্তি. অথ খো মং, অগ্গিৱেস্সন, দেৱতা উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘মা খো ত্ৱং, মাৰিস, সব্বসো আহাৰুপচ্ছেদায পটিপজ্জি. সচে খো ত্ৱং, মাৰিস, সব্বসো আহাৰুপচ্ছেদায পটিপজ্জিস্সসি, তস্স তে মযং দিব্বং ওজং লোমকূপেহি অজ্ঝোহাৰেস্সাম [অজ্ঝোহৰিস্সাম (স্যা. কং. পী. ক.)], তায ত্ৱং যাপেস্সসী’তি. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘অহঞ্চেৱ খো পন সব্বসো অজজ্জিতং [অজদ্ধুকং (সী. পী.), জদ্ধুকং (স্যা. কং.)] পটিজানেয্যং, ইমা চ মে দেৱতা দিব্বং ওজং লোমকূপেহি অজ্ঝোহাৰেয্যুং [অজ্ঝোহৰেয্যুং (স্যা. কং. পী. ক.)], তায চাহং যাপেয্যং, তং মমস্স মুসা’তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, তা দেৱতা পচ্চাচিক্খামি, ‘হল’ন্তি ৱদামি.
৩৮০. ‘‘তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘যংনূনাহং থোকং থোকং আহাৰং আহাৰেয্যং, পসতং পসতং, যদি ৱা মুগ্গযূসং, যদি ৱা কুলত্থযূসং, যদি ৱা কড়াযযূসং, যদি ৱা হৰেণুকযূস’ন্তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, থোকং থোকং আহাৰং আহাৰেসিং, পসতং পসতং, যদি ৱা মুগ্গযূসং, যদি ৱা কুলত্থযূসং, যদি ৱা কড়াযযূসং, যদি ৱা হৰেণুকযূসং. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, থোকং থোকং আহাৰং আহাৰযতো, পসতং পসতং, যদি ৱা মুগ্গযূসং, যদি ৱা কুলত্থযূসং, যদি ৱা কড়াযযূসং, যদি ৱা হৰেণুকযূসং, অধিমত্তকসিমানং পত্তো কাযো হোতি. সেয্যথাপি নাম আসীতিকপব্বানি ৱা কাড়পব্বানি ৱা, এৱমেৱস্সু মে অঙ্গপচ্চঙ্গানি ভৱন্তি তাযেৱপ্পাহাৰতায. সেয্যথাপি নাম ওট্ঠপদং, এৱমেৱস্সু মে আনিসদং হোতি তাযেৱপ্পাহাৰতায. সেয্যথাপি নাম ৱট্টনাৱড়ী, এৱমেৱস্সু মে পিট্ঠিকণ্টকো উণ্ণতাৱনতো হোতি তাযেৱপ্পাহাৰতায. সেয্যথাপি নাম জৰসালায গোপাণসিযো ওলুগ্গৱিলুগ্গা ভৱন্তি, এৱমেৱস্সু মে ফাসুড়িযো ওলুগ্গৱিলুগ্গা ভৱন্তি তাযেৱপ্পাহাৰতায. সেয্যথাপি নাম গম্ভীৰে উদপানে উদকতাৰকা গম্ভীৰগতা ওক্খাযিকা দিস্সন্তি, এৱমেৱস্সু মে অক্খিকূপেসু অক্খিতাৰকা গম্ভীৰগতা ওক্খাযিকা দিস্সন্তি তাযেৱপ্পাহাৰতায. সেয্যথাপি নাম তিত্তকালাবু আমকচ্ছিন্নো ৱাতাতপেন সংফুটিতো হোতি সম্মিলাতো, এৱমেৱস্সু মে সীসচ্ছৱি সংফুটিতা হোতি সম্মিলাতা তাযেৱপ্পাহাৰতায.
‘‘সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, উদৰচ্ছৱিং পৰিমসিস্সামীতি পিট্ঠিকণ্টকংযেৱ পৰিগ্গণ্হামি, পিট্ঠিকণ্টকং পৰিমসিস্সামীতি উদৰচ্ছৱিংযেৱ পৰিগ্গণ্হামি, যাৱস্সু মে, অগ্গিৱেস্সন, উদৰচ্ছৱি পিট্ঠিকণ্টকং অল্লীনা হোতি তাযেৱপ্পাহাৰতায. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, ৱচ্চং ৱা মুত্তং ৱা কৰিস্সামীতি তত্থেৱ অৱকুজ্জো পপতামি তাযেৱপ্পাহাৰতায. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, ইমমেৱ কাযং অস্সাসেন্তো পাণিনা গত্তানি অনুমজ্জামি. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, পাণিনা গত্তানি অনুমজ্জতো পূতিমূলানি লোমানি কাযস্মা পপতন্তি তাযেৱপ্পাহাৰতায. অপিস্সু মং, অগ্গিৱেস্সন, মনুস্সা দিস্ৱা এৱমাহংসু – ‘কাড়ো সমণো গোতমো’তি. একচ্চে মনুস্সা এৱমাহংসু – ‘ন কাড়ো সমণো গোতমো, সামো সমণো গোতমো’তি. একচ্চে মনুস্সা এৱমাহংসু – ‘ন কাড়ো সমণো গোতমো, নপি সামো, মঙ্গুৰচ্ছৱি সমণো গোতমো’তি. যাৱস্সু মে, অগ্গিৱেস্সন, তাৱ পৰিসুদ্ধো ছৱিৱণ্ণো পৰিযোদাতো উপহতো হোতি তাযেৱপ্পাহাৰতায.
৩৮১. ‘‘তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি অতীতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ওপক্কমিকা দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযিংসু, এতাৱপৰমং, নযিতো ভিয্যো. যেপি হি কেচি অনাগতমদ্ধানং সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ওপক্কমিকা দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযিস্সন্তি, এতাৱপৰমং, নযিতো ভিয্যো. যেপি হি কেচি এতৰহি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ওপক্কমিকা দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদযন্তি, এতাৱপৰমং, নযিতো ভিয্যো. ন খো পনাহং ইমায কটুকায দুক্কৰকাৰিকায অধিগচ্ছামি উত্তৰি মনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসং. সিযা নু খো অঞ্ঞো মগ্গো বোধাযা’তি? তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘অভিজানামি খো পনাহং পিতু সক্কস্স কম্মন্তে সীতায জম্বুচ্ছাযায নিসিন্নো ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিতা. সিযা নু খো এসো মগ্গো বোধাযা’তি? তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, সতানুসাৰি ৱিঞ্ঞাণং অহোসি – ‘এসেৱ মগ্গো বোধাযা’তি. তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘কিং নু খো অহং তস্স সুখস্স ভাযামি, যং তং সুখং অঞ্ঞত্ৰেৱ কামেহি অঞ্ঞত্ৰ অকুসলেহি ধম্মেহী’তি? তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘ন খো অহং তস্স সুখস্স ভাযামি, যং তং সুখং অঞ্ঞত্ৰেৱ কামেহি অঞ্ঞত্ৰ অকুসলেহি ধম্মেহী’তি.
৩৮২. ‘‘তস্স ময্হং, অগ্গিৱেস্সন, এতদহোসি – ‘ন খো তং সুকৰং সুখং অধিগন্তুং এৱং অধিমত্তকসিমানং পত্তকাযেন, যংনূনাহং ওড়াৰিকং আহাৰং আহাৰেয্যং ওদনকুম্মাস’ন্তি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, ওড়াৰিকং আহাৰং আহাৰেসিং ওদনকুম্মাসং. তেন খো পন মং, অগ্গিৱেস্সন, সমযেন পঞ্চ [পঞ্চৱগ্গিযা (অঞ্ঞসুত্তেসু)] ভিক্খূ পচ্চুপট্ঠিতা হোন্তি – ‘যং খো সমণো গোতমো ধম্মং অধিগমিস্সতি, তং নো আৰোচেস্সতী’তি. যতো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, ওড়াৰিকং আহাৰং আহাৰেসিং ওদনকুম্মাসং, অথ মে তে পঞ্চ ভিক্খূ নিব্বিজ্জ পক্কমিংসু – ‘বাহুল্লিকো [বাহুলিকো (সী. পী.) সংঘভেদসিক্খাপদটীকায সমেতি] সমণো গোতমো, পধানৱিব্ভন্তো, আৱত্তো বাহুল্লাযা’তি.
৩৮৩. ‘‘সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, ওড়াৰিকং আহাৰং আহাৰেত্ৱা, বলং গহেত্ৱা, ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না সুখা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি. ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না সুখা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি. পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহাসিং, সতো চ সম্পজানো. সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেসিং যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না সুখা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি. সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা, পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা, অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না সুখা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি.
৩৮৪. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি. অযং খো মে, অগ্গিৱেস্সন, ৰত্তিযা পঠমে যামে পঠমা ৱিজ্জা অধিগতা; অৱিজ্জা ৱিহতা, ৱিজ্জা উপ্পন্না; তমো ৱিহতো, আলোকো উপ্পন্নো; যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না সুখা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি.
৩৮৫. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে সত্তানং চুতূপপাতঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সামি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামি…পে… অযং খো মে, অগ্গিৱেস্সন, ৰত্তিযা মজ্ঝিমে যামে দুতিযা ৱিজ্জা অধিগতা; অৱিজ্জা ৱিহতা, ৱিজ্জা উপ্পন্না; তমো ৱিহতো, আলোকো উপ্পন্নো; যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না সুখা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি.
৩৮৬. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৱানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং. ‘ইমে আসৱা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৱসমুদযো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৱনিৰোধো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৱনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং. তস্স মে এৱং জানতো এৱং পস্সতো কামাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চিত্থ, ভৱাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চিত্থ, অৱিজ্জাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চিত্থ. ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং অহোসি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি অব্ভঞ্ঞাসিং. অযং খো মে, অগ্গিৱেস্সন, ৰত্তিযা পচ্ছিমে যামে ততিযা ৱিজ্জা অধিগতা; অৱিজ্জা ৱিহতা, ৱিজ্জা উপ্পন্না; তমো ৱিহতো, আলোকো উপ্পন্নো; যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো. এৱৰূপাপি খো মে, অগ্গিৱেস্সন, উপ্পন্না সুখা ৱেদনা চিত্তং ন পৰিযাদায তিট্ঠতি.
৩৮৭. ‘‘অভিজানামি খো পনাহং, অগ্গিৱেস্সন, অনেকসতায পৰিসায ধম্মং দেসেতা. অপিস্সু মং একমেকো এৱং মঞ্ঞতি – ‘মমেৱাৰব্ভ সমণো গোতমো ধম্মং দেসেতী’তি. ‘ন খো পনেতং, অগ্গিৱেস্সন, এৱং দট্ঠব্বং; যাৱদেৱ ৱিঞ্ঞাপনত্থায তথাগতো পৰেসং ধম্মং দেসেতি. সো খো অহং, অগ্গিৱেস্সন, তস্সাযেৱ কথায পৰিযোসানে, তস্মিংযেৱ পুৰিমস্মিং সমাধিনিমিত্তে অজ্ঝত্তমেৱ চিত্তং সণ্ঠপেমি সন্নিসাদেমি একোদিং কৰোমি সমাদহামি, যেন সুদং নিচ্চকপ্পং ৱিহৰামী’’’তি.
‘‘ওকপ্পনিযমেতং ভোতো গোতমস্স যথা তং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. অভিজানাতি খো পন ভৱং গোতমো দিৱা সুপিতা’’তি? ‘‘অভিজানামহং, অগ্গিৱেস্সন, গিম্হানং পচ্ছিমে মাসে পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞপেত্ৱা দক্খিণেন পস্সেন সতো সম্পজানো নিদ্দং ওক্কমিতা’’তি. ‘‘এতং খো, ভো গোতম, একে সমণব্ৰাহ্মণা সম্মোহৱিহাৰস্মিং ৱদন্তী’’তি? ‘‘ন খো, অগ্গিৱেস্সন, এত্তাৱতা সম্মূড়্হো ৱা হোতি অসম্মূড়্হো ৱা. অপি চ, অগ্গিৱেস্সন, যথা সম্মূড়্হো চ হোতি অসম্মূড়্হো চ, তং সুণাহি, সাধুকং মনসি কৰোহি, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো সচ্চকো নিগণ্ঠপুত্তো ভগৱতো পচ্চস্সোসি. ভগৱা এতদৱোচ –
৩৮৮. ‘‘যস্স কস্সচি, অগ্গিৱেস্সন, যে আসৱা সংকিলেসিকা পোনোব্ভৱিকা সদৰা দুক্খৱিপাকা আযতিং জাতিজৰামৰণিযা অপ্পহীনা, তমহং ‘সম্মূড়্হো’তি ৱদামি. আসৱানঞ্হি, অগ্গিৱেস্সন, অপ্পহানা সম্মূড়্হো হোতি. যস্স কস্সচি, অগ্গিৱেস্সন, যে আসৱা সংকিলেসিকা পোনোব্ভৱিকা সদৰা দুক্খৱিপাকা আযতিং জাতিজৰামৰণিযা পহীনা, তমহং ‘অসম্মূড়্হো’তি ৱদামি. আসৱানঞ্হি, অগ্গিৱেস্সন, পহানা অসম্মূড়্হো হোতি.
‘‘তথাগতস্স খো, অগ্গিৱেস্সন, যে আসৱা সংকিলেসিকা পোনোব্ভৱিকা সদৰা দুক্খৱিপাকা আযতিং জাতিজৰামৰণিযা পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. সেয্যথাপি, অগ্গিৱেস্সন, তালো মত্থকচ্ছিন্নো অভব্বো পুন ৱিৰূড়্হিযা, এৱমেৱ খো, অগ্গিৱেস্সন, তথাগতস্স যে আসৱা সংকিলেসিকা পোনোব্ভৱিকা সদৰা দুক্খৱিপাকা আযতিং জাতিজৰামৰণিযা পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা’’তি.
৩৮৯. এৱং ৱুত্তে, সচ্চকো নিগণ্ঠপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অচ্ছৰিযং, ভো গোতম, অব্ভুতং, ভো গোতম! যাৱঞ্চিদং ভোতো গোতমস্স এৱং আসজ্জ আসজ্জ ৱুচ্চমানস্স, উপনীতেহি ৱচনপ্পথেহি সমুদাচৰিযমানস্স, ছৱিৱণ্ণো চেৱ পৰিযোদাযতি, মুখৱণ্ণো চ ৱিপ্পসীদতি, যথা তং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. অভিজানামহং, ভো গোতম, পূৰণং কস্সপং ৱাদেন ৱাদং সমাৰভিতা. সোপি মযা ৱাদেন ৱাদং সমাৰদ্ধো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰি, বহিদ্ধা কথং অপনামেসি, কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাত্ৱাকাসি. ভোতো পন [ভোতো খো পন (সী.)] গোতমস্স এৱং আসজ্জ আসজ্জ ৱুচ্চমানস্স, উপনীতেহি ৱচনপ্পথেহি সমুদাচৰিযমানস্স, ছৱিৱণ্ণো চেৱ পৰিযোদাযতি, মুখৱণ্ণো চ ৱিপ্পসীদতি, যথা তং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. অভিজানামহং, ভো গোতম, মক্খলিং গোসালং…পে… অজিতং কেসকম্বলং… পকুধং কচ্চাযনং… সঞ্জযং বেলট্ঠপুত্তং… নিগণ্ঠং নাটপুত্তং ৱাদেন ৱাদং সমাৰভিতা. সোপি মযা ৱাদেন ৱাদং সমাৰদ্ধো অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচৰি, বহিদ্ধা কথং অপনামেসি, কোপঞ্চ দোসঞ্চ অপ্পচ্চযঞ্চ পাত্ৱাকাসি. ভোতো পন গোতমস্স এৱং আসজ্জ আসজ্জ ৱুচ্চমানস্স, উপনীতেহি ৱচনপ্পথেহি সমুদাচৰিযমানস্স, ছৱিৱণ্ণো চেৱ পৰিযোদাযতি, মুখৱণ্ণো চ ৱিপ্পসীদতি, যথা তং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. হন্দ চ দানি মযং, ভো গোতম, গচ্ছাম. বহুকিচ্চা মযং, বহুকৰণীযা’’তি. ‘‘যস্সদানি ত্ৱং, অগ্গিৱেস্সন, কালং মঞ্ঞসী’’তি.
অথ খো সচ্চকো নিগণ্ঠপুত্তো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামীতি.
মহাসচ্চকসুত্তং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.