৬. পাসৰাসিসুত্তং

২৭২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সাৱত্থিং পিণ্ডায পাৱিসি. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচুং – ‘‘চিৰস্সুতা নো, আৱুসো আনন্দ, ভগৱতো সম্মুখা ধম্মী কথা. সাধু মযং, আৱুসো আনন্দ, লভেয্যাম ভগৱতো সম্মুখা ধম্মিং কথং সৱনাযা’’তি. ‘‘তেন হাযস্মন্তো যেন ৰম্মকস্স ব্ৰাহ্মণস্স অস্সমো তেনুপসঙ্কমথ; অপ্পেৱ নাম লভেয্যাথ ভগৱতো সম্মুখা ধম্মিং কথং সৱনাযা’’তি. ‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো আনন্দস্স পচ্চস্সোসুং.

অথ খো ভগৱা সাৱত্থিযং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘আযামানন্দ, যেন পুব্বাৰামো মিগাৰমাতুপাসাদো তেনুপসঙ্কমিস্সাম দিৱাৱিহাৰাযা’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পচ্চস্সোসি. অথ খো ভগৱা আযস্মতা আনন্দেন সদ্ধিং যেন পুব্বাৰামো মিগাৰমাতুপাসাদো তেনুপসঙ্কমি দিৱাৱিহাৰায. অথ খো ভগৱা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘আযামানন্দ, যেন পুব্বকোট্ঠকো তেনুপসঙ্কমিস্সাম গত্তানি পৰিসিঞ্চিতু’’ন্তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পচ্চস্সোসি.

২৭৩. অথ খো ভগৱা আযস্মতা আনন্দেন সদ্ধিং যেন পুব্বকোট্ঠকো তেনুপসঙ্কমি গত্তানি পৰিসিঞ্চিতুং. পুব্বকোট্ঠকে গত্তানি পৰিসিঞ্চিত্ৱা পচ্চুত্তৰিত্ৱা একচীৱৰো অট্ঠাসি গত্তানি পুব্বাপযমানো. অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অযং, ভন্তে, ৰম্মকস্স ব্ৰাহ্মণস্স অস্সমো অৱিদূৰে. ৰমণীযো, ভন্তে, ৰম্মকস্স ব্ৰাহ্মণস্স অস্সমো; পাসাদিকো, ভন্তে, ৰম্মকস্স ব্ৰাহ্মণস্স অস্সমো. সাধু, ভন্তে, ভগৱা যেন ৰম্মকস্স ব্ৰাহ্মণস্স অস্সমো তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’তি. অধিৱাসেসি ভগৱা তুণ্হীভাৱেন.

অথ খো ভগৱা যেন ৰম্মকস্স ব্ৰাহ্মণস্স অস্সমো তেনুপসঙ্কমি. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ ৰম্মকস্স ব্ৰাহ্মণস্স অস্সমে ধম্মিযা কথায সন্নিসিন্না হোন্তি. অথ খো ভগৱা বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে অট্ঠাসি কথাপৰিযোসানং আগমযমানো. অথ খো ভগৱা কথাপৰিযোসানং ৱিদিত্ৱা উক্কাসিত্ৱা অগ্গড়ং আকোটেসি. ৱিৱৰিংসু খো তে ভিক্খূ ভগৱতো দ্ৱাৰং. অথ খো ভগৱা ৰম্মকস্স ব্ৰাহ্মণস্স অস্সমং পৱিসিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কাযনুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না? কা চ পন ৱো অন্তৰাকথা ৱিপ্পকতা’’তি? ‘‘ভগৱন্তমেৱ খো নো, ভন্তে, আৰব্ভ ধম্মী কথা ৱিপ্পকতা, অথ ভগৱা অনুপ্পত্তো’’তি. ‘‘সাধু, ভিক্খৱে! এতং খো, ভিক্খৱে, তুম্হাকং পতিৰূপং কুলপুত্তানং সদ্ধা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতানং যং তুম্হে ধম্মিযা কথায সন্নিসীদেয্যাথ. সন্নিপতিতানং ৱো, ভিক্খৱে, দ্ৱযং কৰণীযং – ধম্মী ৱা কথা, অৰিযো ৱা তুণ্হীভাৱো’’.

২৭৪. ‘‘দ্ৱেমা, ভিক্খৱে, পৰিযেসনা – অৰিযা চ পৰিযেসনা, অনৰিযা চ পৰিযেসনা.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, অনৰিযা পৰিযেসনা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা জাতিধম্মো সমানো জাতিধম্মংযেৱ পৰিযেসতি, অত্তনা জৰাধম্মো সমানো জৰাধম্মংযেৱ পৰিযেসতি, অত্তনা ব্যাধিধম্মো সমানো ব্যাধিধম্মংযেৱ পৰিযেসতি, অত্তনা মৰণধম্মো সমানো মৰণধম্মংযেৱ পৰিযেসতি, অত্তনা সোকধম্মো সমানো সোকধম্মংযেৱ পৰিযেসতি, অত্তনা সংকিলেসধম্মো সমানো সংকিলেসধম্মংযেৱ পৰিযেসতি.

‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, জাতিধম্মং ৱদেথ? পুত্তভৰিযং, ভিক্খৱে, জাতিধম্মং, দাসিদাসং জাতিধম্মং, অজেড়কং জাতিধম্মং, কুক্কুটসূকৰং জাতিধম্মং, হত্থিগৱাস্সৱড়ৱং জাতিধম্মং, জাতৰূপৰজতং জাতিধম্মং. জাতিধম্মা হেতে, ভিক্খৱে, উপধযো. এত্থাযং গথিতো [গধীতো (স্যা. ক.)] মুচ্ছিতো অজ্ঝাপন্নো অত্তনা জাতিধম্মো সমানো জাতিধম্মংযেৱ পৰিযেসতি.

‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, জৰাধম্মং ৱদেথ? পুত্তভৰিযং, ভিক্খৱে, জৰাধম্মং, দাসিদাসং জৰাধম্মং, অজেড়কং জৰাধম্মং, কুক্কুটসূকৰং জৰাধম্মং, হত্থিগৱাস্সৱড়ৱং জৰাধম্মং, জাতৰূপৰজতং জৰাধম্মং. জৰাধম্মা হেতে, ভিক্খৱে, উপধযো. এত্থাযং গথিতো মুচ্ছিতো অজ্ঝাপন্নো অত্তনা জৰাধম্মো সমানো জৰাধম্মংযেৱ পৰিযেসতি.

‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, ব্যাধিধম্মং ৱদেথ? পুত্তভৰিযং, ভিক্খৱে, ব্যাধিধম্মং, দাসিদাসং ব্যাধিধম্মং, অজেড়কং ব্যাধিধম্মং, কুক্কুটসূকৰং ব্যাধিধম্মং, হত্থিগৱাস্সৱড়ৱং ব্যাধিধম্মং. ব্যাধিধম্মা হেতে, ভিক্খৱে, উপধযো. এত্থাযং গথিতো মুচ্ছিতো অজ্ঝাপন্নো অত্তনা ব্যাধিধম্মো সমানো ব্যাধিধম্মংযেৱ পৰিযেসতি.

‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, মৰণধম্মং ৱদেথ? পুত্তভৰিযং, ভিক্খৱে, মৰণধম্মং, দাসিদাসং মৰণধম্মং, অজেড়কং মৰণধম্মং, কুক্কুটসূকৰং মৰণধম্মং, হত্থিগৱাস্সৱড়ৱং মৰণধম্মং. মৰণধম্মা হেতে, ভিক্খৱে, উপধযো. এত্থাযং গথিতো মুচ্ছিতো অজ্ঝাপন্নো অত্তনা মৰণধম্মো সমানো মৰণধম্মংযেৱ পৰিযেসতি.

‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, সোকধম্মং ৱদেথ? পুত্তভৰিযং, ভিক্খৱে, সোকধম্মং, দাসিদাসং সোকধম্মং, অজেড়কং সোকধম্মং, কুক্কুটসূকৰং সোকধম্মং, হত্থিগৱাস্সৱড়ৱং সোকধম্মং. সোকধম্মা হেতে, ভিক্খৱে, উপধযো. এত্থাযং গথিতো মুচ্ছিতো অজ্ঝাপন্নো অত্তনা সোকধম্মো সমানো সোকধম্মংযেৱ পৰিযেসতি.

‘‘কিঞ্চ, ভিক্খৱে, সংকিলেসধম্মং ৱদেথ? পুত্তভৰিযং, ভিক্খৱে, সংকিলেসধম্মং, দাসিদাসং সংকিলেসধম্মং, অজেড়কং সংকিলেসধম্মং, কুক্কুটসূকৰং সংকিলেসধম্মং, হত্থিগৱাস্সৱড়ৱং সংকিলেসধম্মং, জাতৰূপৰজতং সংকিলেসধম্মং. সংকিলেসধম্মা হেতে, ভিক্খৱে, উপধযো. এত্থাযং গথিতো মুচ্ছিতো অজ্ঝাপন্নো অত্তনা সংকিলেসধম্মো সমানো সংকিলেসধম্মংযেৱ পৰিযেসতি. অযং, ভিক্খৱে, অনৰিযা পৰিযেসনা.

২৭৫. ‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, অৰিযা পৰিযেসনা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা জাতিধম্মো সমানো জাতিধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অজাতং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসতি, অত্তনা জৰাধম্মো সমানো জৰাধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অজৰং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসতি, অত্তনা ব্যাধিধম্মো সমানো ব্যাধিধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অব্যাধিং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসতি, অত্তনা মৰণধম্মো সমানো মৰণধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অমতং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসতি, অত্তনা সোকধম্মো সমানো সোকধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অসোকং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসতি, অত্তনা সংকিলেসধম্মো সমানো সংকিলেসধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অসংকিলিট্ঠং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসতি. অযং, ভিক্খৱে, অৰিযা পৰিযেসনা.

২৭৬. ‘‘অহম্পি সুদং, ভিক্খৱে, পুব্বেৱ সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধো বোধিসত্তোৱ সমানো অত্তনা জাতিধম্মো সমানো জাতিধম্মংযেৱ পৰিযেসামি, অত্তনা জৰাধম্মো সমানো জৰাধম্মংযেৱ পৰিযেসামি, অত্তনা ব্যাধিধম্মো সমানো ব্যাধিধম্মংযেৱ পৰিযেসামি, অত্তনা মৰণধম্মো সমানো মৰণধম্মংযেৱ পৰিযেসামি, অত্তনা সোকধম্মো সমানো সোকধম্মংযেৱ পৰিযেসামি, অত্তনা সংকিলেসধম্মো সমানো সংকিলেসধম্মংযেৱ পৰিযেসামি. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘কিং নু খো অহং অত্তনা জাতিধম্মো সমানো জাতিধম্মংযেৱ পৰিযেসামি, অত্তনা জৰাধম্মো সমানো…পে… ব্যাধিধম্মো সমানো… মৰণধম্মো সমানো… সোকধম্মো সমানো… অত্তনা সংকিলেসধম্মো সমানো সংকিলেসধম্মংযেৱ পৰিযেসামি? যংনূনাহং অত্তনা জাতিধম্মো সমানো জাতিধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অজাতং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসেয্যং, অত্তনা জৰাধম্মো সমানো জৰাধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অজৰং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসেয্যং, অত্তনা ব্যাধিধম্মো সমানো ব্যাধিধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অব্যাধিং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসেয্যং, অত্তনা মৰণধম্মো সমানো মৰণধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অমতং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসেয্যং, অত্তনা সোকধম্মো সমানো সোকধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অসোকং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসেয্যং, অত্তনা সংকিলেসধম্মো সমানো সংকিলেসধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অসংকিলিট্ঠং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসেয্য’ন্তি.

২৭৭. ‘‘সো খো অহং, ভিক্খৱে, অপৰেন সমযেন দহৰোৱ সমানো সুসুকাড়কেসো, ভদ্ৰেন যোব্বনেন সমন্নাগতো পঠমেন ৱযসা অকামকানং মাতাপিতূনং অস্সুমুখানং ৰুদন্তানং কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিং. সো এৱং পব্বজিতো সমানো কিং কুসলগৱেসী [কিংকুসলংগৱেসী (ক.)] অনুত্তৰং সন্তিৱৰপদং পৰিযেসমানো যেন আড়াৰো কালামো তেনুপসঙ্কমিং. উপসঙ্কমিত্ৱা আড়াৰং কালামং এতদৱোচং – ‘ইচ্ছামহং, আৱুসো কালাম, ইমস্মিং ধম্মৱিনযে ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতু’ন্তি. এৱং ৱুত্তে, ভিক্খৱে, আড়াৰো কালামো মং এতদৱোচ – ‘ৱিহৰতাযস্মা; তাদিসো অযং ধম্মো যত্থ ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো নচিৰস্সেৱ সকং আচৰিযকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্যা’তি. সো খো অহং, ভিক্খৱে, নচিৰস্সেৱ খিপ্পমেৱ তং ধম্মং পৰিযাপুণিং. সো খো অহং, ভিক্খৱে, তাৱতকেনেৱ ওট্ঠপহতমত্তেন লপিতলাপনমত্তেন ঞাণৱাদঞ্চ ৱদামি থেৰৱাদঞ্চ, ‘জানামি পস্সামী’তি চ পটিজানামি অহঞ্চেৱ অঞ্ঞে চ. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘ন খো আড়াৰো কালামো ইমং ধম্মং কেৱলং সদ্ধামত্তকেন সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামীতি পৱেদেতি; অদ্ধা আড়াৰো কালামো ইমং ধম্মং জানং পস্সং ৱিহৰতী’তি.

‘‘অথ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, যেন আড়াৰো কালামো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা আড়াৰং কালামং এতদৱোচং – ‘কিত্তাৱতা নো, আৱুসো কালাম, ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামীতি পৱেদেসী’তি [উপসম্পজ্জ পৱেদেসীতি (সী. স্যা. পী.)]? এৱং ৱুত্তে, ভিক্খৱে, আড়াৰো কালামো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং পৱেদেসি. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘ন খো আড়াৰস্সেৱ কালামস্স অত্থি সদ্ধা, ময্হংপত্থি সদ্ধা; ন খো আড়াৰস্সেৱ কালামস্স অত্থি ৱীৰিযং, ময্হংপত্থি ৱীৰিযং; ন খো আড়াৰস্সেৱ কালামস্স অত্থি সতি, ময্হংপত্থি সতি; ন খো আড়াৰস্সেৱ কালামস্স অত্থি সমাধি, ময্হংপত্থি সমাধি; ন খো আড়াৰস্সেৱ কালামস্স অত্থি পঞ্ঞা, ময্হংপত্থি পঞ্ঞা. যংনূনাহং যং ধম্মং আড়াৰো কালামো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামীতি পৱেদেতি, তস্স ধম্মস্স সচ্ছিকিৰিযায পদহেয্য’ন্তি. সো খো অহং, ভিক্খৱে, নচিৰস্সেৱ খিপ্পমেৱ তং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং.

‘‘অথ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, যেন আড়াৰো কালামো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা আড়াৰং কালামং এতদৱোচং –

‘এত্তাৱতা নো, আৱুসো কালাম, ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেসী’তি?

‘এত্তাৱতা খো অহং, আৱুসো, ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেমী’তি.

‘অহম্পি খো, আৱুসো, এত্তাৱতা ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামী’তি.

‘লাভা নো, আৱুসো, সুলদ্ধং নো, আৱুসো, যে মযং আযস্মন্তং তাদিসং সব্ৰহ্মচাৰিং পস্সাম. ইতি যাহং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেমি তং ত্ৱং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰসি. যং ত্ৱং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰসি তমহং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেমি. ইতি যাহং ধম্মং জানামি তং ত্ৱং ধম্মং জানাসি, যং ত্ৱং ধম্মং জানাসি তমহং ধম্মং জানামি. ইতি যাদিসো অহং তাদিসো তুৱং, যাদিসো তুৱং তাদিসো অহং. এহি দানি, আৱুসো, উভোৱ সন্তা ইমং গণং পৰিহৰামা’তি. ইতি খো, ভিক্খৱে, আড়াৰো কালামো আচৰিযো মে সমানো (অত্তনো) [( ) নত্থি (সী. স্যা. পী.)] অন্তেৱাসিং মং সমানং অত্তনা [অত্তনো (সী. পী.)] সমসমং ঠপেসি, উড়াৰায চ মং পূজায পূজেসি. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘নাযং ধম্মো নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততি, যাৱদেৱ আকিঞ্চঞ্ঞাযতনূপপত্তিযা’তি. সো খো অহং, ভিক্খৱে, তং ধম্মং অনলঙ্কৰিত্ৱা তস্মা ধম্মা নিব্বিজ্জ অপক্কমিং.

২৭৮. ‘‘সো খো অহং, ভিক্খৱে, কিং কুসলগৱেসী অনুত্তৰং সন্তিৱৰপদং পৰিযেসমানো যেন উদকো [উদ্দকো (সী. স্যা. পী.)] ৰামপুত্তো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা উদকং ৰামপুত্তং এতদৱোচং – ‘ইচ্ছামহং, আৱুসো [আৱুসো ৰাম (সী. স্যা. ক.) মহাসত্তো ৰামপুত্তমেৱ অৱোচ, ন ৰামং, ৰামো হি তত্থ গণাচৰিযো ভৱেয্য, তদা চ কালঙ্কতো অসন্তো. তেনেৱেত্থ ৰামাযত্তানি ক্ৰিযপদানি অতীতকালৱসেন আগতানি, উদকো চ ৰামপুত্তো মহাসত্তস্স সব্ৰহ্মচাৰীত্ৱেৱ ৱুত্তো, ন আচৰিযোতি. টীকাযং চ ‘‘পাড়িযং ৰামস্সেৱ সমাপত্তিলাভিতা আগতা ন উদকস্সা’’তি আদি পচ্ছাভাগে পকাসিতা], ইমস্মিং ধম্মৱিনযে ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতু’ন্তি. এৱং ৱুত্তে, ভিক্খৱে, উদকো ৰামপুত্তো মং এতদৱোচ – ‘ৱিহৰতাযস্মা; তাদিসো অযং ধম্মো যত্থ ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো নচিৰস্সেৱ সকং আচৰিযকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্যা’তি. সো খো অহং, ভিক্খৱে, নচিৰস্সেৱ খিপ্পমেৱ তং ধম্মং পৰিযাপুণিং. সো খো অহং, ভিক্খৱে, তাৱতকেনেৱ ওট্ঠপহতমত্তেন লপিতলাপনমত্তেন ঞাণৱাদঞ্চ ৱদামি থেৰৱাদঞ্চ, ‘জানামি পস্সামী’তি চ পটিজানামি অহঞ্চেৱ অঞ্ঞে চ. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘ন খো ৰামো ইমং ধম্মং কেৱলং সদ্ধামত্তকেন সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামীতি পৱেদেসি; অদ্ধা ৰামো ইমং ধম্মং জানং পস্সং ৱিহাসী’তি.

‘‘অথ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, যেন উদকো ৰামপুত্তো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা উদকং ৰামপুত্তং এতদৱোচং – ‘কিত্তাৱতা নো, আৱুসো, ৰামো ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামীতি পৱেদেসী’তি? এৱং ৱুত্তে, ভিক্খৱে, উদকো ৰামপুত্তো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং পৱেদেসি. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘ন খো ৰামস্সেৱ অহোসি সদ্ধা, ময্হংপত্থি সদ্ধা; ন খো ৰামস্সেৱ অহোসি ৱীৰিযং, ময্হংপত্থি ৱীৰিযং; ন খো ৰামস্সেৱ অহোসি সতি, ময্হংপত্থি সতি; ন খো ৰামস্সেৱ অহোসি সমাধি, ময্হংপত্থি সমাধি, ন খো ৰামস্সেৱ অহোসি পঞ্ঞা, ময্হংপত্থি পঞ্ঞা. যংনূনাহং যং ধম্মং ৰামো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামীতি পৱেদেসি, তস্স ধম্মস্স সচ্ছিকিৰিযায পদহেয্য’ন্তি. সো খো অহং, ভিক্খৱে, নচিৰস্সেৱ খিপ্পমেৱ তং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং.

‘‘অথ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, যেন উদকো ৰামপুত্তো তেনুপসঙ্কমিং; উপসঙ্কমিত্ৱা উদকং ৰামপুত্তং এতদৱোচং –

‘এত্তাৱতা নো, আৱুসো, ৰামো ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেসী’তি?

‘এত্তাৱতা খো, আৱুসো, ৰামো ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেসী’তি.

‘অহম্পি খো, আৱুসো, এত্তাৱতা ইমং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামী’তি.

‘লাভা নো, আৱুসো, সুলদ্ধং নো, আৱুসো, যে মযং আযস্মন্তং তাদিসং সব্ৰহ্মচাৰিং পস্সাম. ইতি যং ধম্মং ৰামো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেসি, তং ত্ৱং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰসি. যং ত্ৱং ধম্মং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰসি, তং ধম্মং ৰামো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ পৱেদেসি. ইতি যং ধম্মং ৰামো অভিঞ্ঞাসি তং ত্ৱং ধম্মং জানাসি, যং ত্ৱং ধম্মং জানাসি, তং ধম্মং ৰামো অভিঞ্ঞাসি. ইতি যাদিসো ৰামো অহোসি তাদিসো তুৱং, যাদিসো তুৱং তাদিসো ৰামো অহোসি. এহি দানি, আৱুসো, তুৱং ইমং গণং পৰিহৰা’তি. ইতি খো, ভিক্খৱে, উদকো ৰামপুত্তো সব্ৰহ্মচাৰী মে সমানো আচৰিযট্ঠানে মং ঠপেসি, উড়াৰায চ মং পূজায পূজেসি. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘নাযং ধম্মো নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততি, যাৱদেৱ নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপপত্তিযা’তি. সো খো অহং, ভিক্খৱে, তং ধম্মং অনলঙ্কৰিত্ৱা তস্মা ধম্মা নিব্বিজ্জ অপক্কমিং.

২৭৯. ‘‘সো খো অহং, ভিক্খৱে, কিং কুসলগৱেসী অনুত্তৰং সন্তিৱৰপদং পৰিযেসমানো মগধেসু অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন উৰুৱেলা সেনানিগমো তদৱসৰিং. তত্থদ্দসং ৰমণীযং ভূমিভাগং, পাসাদিকঞ্চ ৱনসণ্ডং, নদিঞ্চ সন্দন্তিং সেতকং সুপতিত্থং ৰমণীযং, সমন্তা [সামন্তা (?)] চ গোচৰগামং. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘ৰমণীযো ৱত, ভো, ভূমিভাগো, পাসাদিকো চ ৱনসণ্ডো, নদী চ সন্দতি সেতকা সুপতিত্থা ৰমণীযা, সমন্তা চ গোচৰগামো. অলং ৱতিদং কুলপুত্তস্স পধানত্থিকস্স পধানাযা’তি. সো খো অহং, ভিক্খৱে, তত্থেৱ নিসীদিং – অলমিদং পধানাযাতি.

২৮০. ‘‘সো খো অহং, ভিক্খৱে, অত্তনা জাতিধম্মো সমানো জাতিধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অজাতং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসমানো অজাতং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং অজ্ঝগমং, অত্তনা জৰাধম্মো সমানো জৰাধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অজৰং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসমানো অজৰং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং অজ্ঝগমং, অত্তনা ব্যাধিধম্মো সমানো ব্যাধিধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অব্যাধিং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসমানো অব্যাধিং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং অজ্ঝগমং, অত্তনা মৰণধম্মো সমানো মৰণধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অমতং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং অজ্ঝগমং, অত্তনা সোকধম্মো সমানো সোকধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অসোকং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং অজ্ঝগমং, অত্তনা সংকিলেসধম্মো সমানো সংকিলেসধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অসংকিলিট্ঠং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসমানো অসংকিলিট্ঠং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং অজ্ঝগমং. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনং উদপাদি – ‘অকুপ্পা মে ৱিমুত্তি, অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৱো’তি.

২৮১. ‘‘তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘অধিগতো খো ম্যাযং ধম্মো গম্ভীৰো দুদ্দসো দুৰনুবোধো সন্তো পণীতো অতক্কাৱচৰো নিপুণো পণ্ডিতৱেদনীযো. আলযৰামা খো পনাযং পজা আলযৰতা আলযসম্মুদিতা. আলযৰামা খো পনাযং পজা আলযৰতায আলযসম্মুদিতায দুদ্দসং ইদং ঠানং যদিদং – ইদপ্পচ্চযতা পটিচ্চসমুপ্পাদো. ইদম্পি খো ঠানং দুদ্দসং যদিদং – সব্বসঙ্খাৰসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হাক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধো নিব্বানং. অহঞ্চেৱ খো পন ধম্মং দেসেয্যং, পৰে চ মে ন আজানেয্যুং, সো মমস্স কিলমথো, সা মমস্স ৱিহেসা’তি. অপিস্সু মং, ভিক্খৱে, ইমা অনচ্ছৰিযা গাথাযো পটিভংসু পুব্বে অস্সুতপুব্বা –

‘কিচ্ছেন মে অধিগতং, হলং দানি পকাসিতুং;

ৰাগদোসপৰেতেহি, নাযং ধম্মো সুসম্বুধো.

‘পটিসোতগামিং নিপুণং, গম্ভীৰং দুদ্দসং অণুং;

ৰাগৰত্তা ন দক্খন্তি, তমোখন্ধেন আৱুটা’’’তি [আৱটাতি (সী.), আৱুতা (স্যা.)].

২৮২. ‘‘ইতিহ মে, ভিক্খৱে, পটিসঞ্চিক্খতো অপ্পোস্সুক্কতায চিত্তং নমতি, নো ধম্মদেসনায. অথ খো, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মুনো সহম্পতিস্স মম চেতসা চেতোপৰিৱিতক্কমঞ্ঞায এতদহোসি – ‘নস্সতি ৱত ভো লোকো, ৱিনস্সতি ৱত ভো লোকো, যত্ৰ হি নাম তথাগতস্স অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স অপ্পোস্সুক্কতায চিত্তং নমতি [নমিস্সতি (?)], নো ধম্মদেসনাযা’তি. অথ খো, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মা সহম্পতি – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৱমেৱ – ব্ৰহ্মলোকে অন্তৰহিতো মম পুৰতো পাতুৰহোসি. অথ খো, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মা সহম্পতি একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা যেনাহং তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা মং এতদৱোচ – ‘দেসেতু, ভন্তে, ভগৱা ধম্মং, দেসেতু সুগতো ধম্মং. সন্তি সত্তা অপ্পৰজক্খজাতিকা, অস্সৱনতা ধম্মস্স পৰিহাযন্তি. ভৱিস্সন্তি ধম্মস্স অঞ্ঞাতাৰো’তি. ইদমৱোচ, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মা সহম্পতি. ইদং ৱত্ৱা অথাপৰং এতদৱোচ –

‘পাতুৰহোসি মগধেসু পুব্বে,

ধম্মো অসুদ্ধো সমলেহি চিন্তিতো;

অপাপুৰেতং [অৱাপুৰেতং (সী.)] অমতস্স দ্ৱাৰং,

সুণন্তু ধম্মং ৱিমলেনানুবুদ্ধং.

‘সেলে যথা পব্বতমুদ্ধনিট্ঠিতো,

যথাপি পস্সে জনতং সমন্ততো;

তথূপমং ধম্মমযং সুমেধ,

পাসাদমাৰুয্হ সমন্তচক্খু;

সোকাৱতিণ্ণং [সোকাৱকিণ্ণং (স্যা.)] জনতমপেতসোকো,

অৱেক্খস্সু জাতিজৰাভিভূতং.

‘উট্ঠেহি ৱীৰ ৱিজিতসঙ্গাম,

সত্থৱাহ অণণ ৱিচৰ লোকে;

দেসস্সু [দেসেতু (স্যা. ক.)] ভগৱা ধম্মং,

অঞ্ঞাতাৰো ভৱিস্সন্তী’’’তি.

২৮৩. ‘‘অথ খো অহং, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মুনো চ অজ্ঝেসনং ৱিদিত্ৱা সত্তেসু চ কাৰুঞ্ঞতং পটিচ্চ বুদ্ধচক্খুনা লোকং ৱোলোকেসিং. অদ্দসং খো অহং, ভিক্খৱে, বুদ্ধচক্খুনা লোকং ৱোলোকেন্তো সত্তে অপ্পৰজক্খে মহাৰজক্খে, তিক্খিন্দ্ৰিযে মুদিন্দ্ৰিযে, স্ৱাকাৰে দ্ৱাকাৰে, সুৱিঞ্ঞাপযে দুৱিঞ্ঞাপযে, অপ্পেকচ্চে পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱিনে [দস্সাৱিনো (স্যা. কং. ক.)] ৱিহৰন্তে, অপ্পেকচ্চে ন পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱিনে [দস্সাৱিনো (স্যা. কং. ক.)] ৱিহৰন্তে. সেয্যথাপি নাম উপ্পলিনিযং ৱা পদুমিনিযং ৱা পুণ্ডৰীকিনিযং ৱা অপ্পেকচ্চানি উপ্পলানি ৱা পদুমানি ৱা পুণ্ডৰীকানি ৱা উদকে জাতানি উদকে সংৱড্ঢানি উদকানুগ্গতানি অন্তোনিমুগ্গপোসীনি, অপ্পেকচ্চানি উপ্পলানি ৱা পদুমানি ৱা পুণ্ডৰীকানি ৱা উদকে জাতানি উদকে সংৱড্ঢানি উদকানুগ্গতানি সমোদকং ঠিতানি, অপ্পেকচ্চানি উপ্পলানি ৱা পদুমানি ৱা পুণ্ডৰীকানি ৱা উদকে জাতানি উদকে সংৱড্ঢানি উদকং অচ্চুগ্গম্ম ঠিতানি [তিট্ঠন্তি (সী. স্যা. পী.)] অনুপলিত্তানি উদকেন; এৱমেৱ খো অহং, ভিক্খৱে, বুদ্ধচক্খুনা লোকং ৱোলোকেন্তো অদ্দসং সত্তে অপ্পৰজক্খে মহাৰজক্খে, তিক্খিন্দ্ৰিযে মুদিন্দ্ৰিযে, স্ৱাকাৰে দ্ৱাকাৰে, সুৱিঞ্ঞাপযে দুৱিঞ্ঞাপযে, অপ্পেকচ্চে পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱিনে ৱিহৰন্তে, অপ্পেকচ্চে ন পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱিনে ৱিহৰন্তে. অথ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মানং সহম্পতিং গাথায পচ্চভাসিং –

‘অপাৰুতা তেসং অমতস্স দ্ৱাৰা,

যে সোতৱন্তো পমুঞ্চন্তু সদ্ধং;

ৱিহিংসসঞ্ঞী পগুণং ন ভাসিং,

ধম্মং পণীতং মনুজেসু ব্ৰহ্মে’’’তি.

‘‘অথ খো, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মা সহম্পতি ‘কতাৱকাসো খোম্হি ভগৱতা ধম্মদেসনাযা’তি মং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা তত্থেৱন্তৰধাযি.

২৮৪. ‘‘তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘কস্স নু খো অহং পঠমং ধম্মং দেসেয্যং; কো ইমং ধম্মং খিপ্পমেৱ আজানিস্সতী’তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘অযং খো আড়াৰো কালামো পণ্ডিতো ৱিযত্তো মেধাৱী দীঘৰত্তং অপ্পৰজক্খজাতিকো. যংনূনাহং আড়াৰস্স কালামস্স পঠমং ধম্মং দেসেয্যং. সো ইমং ধম্মং খিপ্পমেৱ আজানিস্সতী’তি. অথ খো মং, ভিক্খৱে, দেৱতা উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচ – ‘সত্তাহকালঙ্কতো, ভন্তে, আড়াৰো কালামো’তি. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনং উদপাদি – ‘সত্তাহকালঙ্কতো আড়াৰো কালামো’তি. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘মহাজানিযো খো আড়াৰো কালামো. সচে হি সো ইমং ধম্মং সুণেয্য, খিপ্পমেৱ আজানেয্যা’তি.

‘‘তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘কস্স নু খো অহং পঠমং ধম্মং দেসেয্যং; কো ইমং ধম্মং খিপ্পমেৱ আজানিস্সতী’তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘অযং খো উদকো ৰামপুত্তো পণ্ডিতো ৱিযত্তো মেধাৱী দীঘৰত্তং অপ্পৰজক্খজাতিকো. যংনূনাহং উদকস্স ৰামপুত্তস্স পঠমং ধম্মং দেসেয্যং. সো ইমং ধম্মং খিপ্পমেৱ আজানিস্সতী’তি. অথ খো মং, ভিক্খৱে, দেৱতা উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচ – ‘অভিদোসকালঙ্কতো, ভন্তে, উদকো ৰামপুত্তো’তি. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনং উদপাদি – ‘অভিদোসকালঙ্কতো উদকো ৰামপুত্তো’তি. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘মহাজানিযো খো উদকো ৰামপুত্তো. সচে হি সো ইমং ধম্মং সুণেয্য, খিপ্পমেৱ আজানেয্যা’তি.

‘‘তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘কস্স নু খো অহং পঠমং ধম্মং দেসেয্যং; কো ইমং ধম্মং খিপ্পমেৱ আজানিস্সতী’তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘বহুকাৰা খো মে পঞ্চৱগ্গিযা ভিক্খূ, যে মং পধানপহিতত্তং উপট্ঠহিংসু. যংনূনাহং পঞ্চৱগ্গিযানং ভিক্খূনং পঠমং ধম্মং দেসেয্য’ন্তি. তস্স ময্হং, ভিক্খৱে, এতদহোসি – ‘কহং নু খো এতৰহি পঞ্চৱগ্গিযা ভিক্খূ ৱিহৰন্তী’তি? অদ্দসং খো অহং, ভিক্খৱে, দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন পঞ্চৱগ্গিযে ভিক্খূ বাৰাণসিযং ৱিহৰন্তে ইসিপতনে মিগদাযে. অথ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, উৰুৱেলাযং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন বাৰাণসী তেন চাৰিকং পক্কমিং [পক্কামিং (স্যা. পী. ক.)].

২৮৫. ‘‘অদ্দসা খো মং, ভিক্খৱে, উপকো আজীৱকো অন্তৰা [আজীৱিকো (সী. পী. ক.)] চ গযং অন্তৰা চ বোধিং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নং. দিস্ৱান মং এতদৱোচ – ‘ৱিপ্পসন্নানি খো তে, আৱুসো, ইন্দ্ৰিযানি, পৰিসুদ্ধো ছৱিৱণ্ণো পৰিযোদাতো! কংসি ত্ৱং, আৱুসো, উদ্দিস্স পব্বজিতো, কো ৱা তে সত্থা, কস্স ৱা ত্ৱং ধম্মং ৰোচেসী’তি? এৱং ৱুত্তে, অহং, ভিক্খৱে, উপকং আজীৱকং গাথাহি অজ্ঝভাসিং –

‘সব্বাভিভূ সব্বৱিদূহমস্মি, সব্বেসু ধম্মেসু অনূপলিত্তো;

সব্বঞ্জহো তণ্হাক্খযে ৱিমুত্তো, সযং অভিঞ্ঞায কমুদ্দিসেয্যং.

‘ন মে আচৰিযো অত্থি, সদিসো মে ন ৱিজ্জতি;

সদেৱকস্মিং লোকস্মিং, নত্থি মে পটিপুগ্গলো.

‘অহঞ্হি অৰহা লোকে, অহং সত্থা অনুত্তৰো;

একোম্হি সম্মাসম্বুদ্ধো, সীতিভূতোস্মি নিব্বুতো.

‘ধম্মচক্কং পৱত্তেতুং, গচ্ছামি কাসিনং পুৰং;

অন্ধীভূতস্মিং [অন্ধভূতস্মিং (সী. স্যা. পী.)] লোকস্মিং, আহঞ্ছং অমতদুন্দুভি’ন্তি.

‘যথা খো ত্ৱং, আৱুসো, পটিজানাসি, অৰহসি অনন্তজিনো’তি!

‘মাদিসা ৱে জিনা হোন্তি, যে পত্তা আসৱক্খযং;

জিতা মে পাপকা ধম্মা, তস্মাহমুপক জিনো’তি.

‘‘এৱং ৱুত্তে, ভিক্খৱে, উপকো আজীৱকো ‘হুপেয্যপাৱুসো’তি [হুৱেয্যপাৱুসো (সী. পী.), হুৱেয্যাৱুসো (স্যা.)] ৱত্ৱা সীসং ওকম্পেত্ৱা উম্মগ্গং গহেত্ৱা পক্কামি.

২৮৬. ‘‘অথ খ্ৱাহং, ভিক্খৱে, অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন বাৰাণসী ইসিপতনং মিগদাযো যেন পঞ্চৱগ্গিযা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমিং. অদ্দসংসু খো মং, ভিক্খৱে, পঞ্চৱগ্গিযা ভিক্খূ দূৰতো আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান অঞ্ঞমঞ্ঞং সণ্ঠপেসুং [অঞ্ঞমঞ্ঞং কতিকং সণ্ঠপেসুং (ৱিনযপিটকে মহাৱগ্গে)] – ‘অযং খো, আৱুসো, সমণো গোতমো আগচ্ছতি বাহুল্লিকো [বাহুলিকো (সী. পী.) সাৰত্থদীপনীটীকায সমেতি] পধানৱিব্ভন্তো আৱত্তো বাহুল্লায. সো নেৱ অভিৱাদেতব্বো, ন পচ্চুট্ঠাতব্বো; নাস্স পত্তচীৱৰং পটিগ্গহেতব্বং. অপি চ খো আসনং ঠপেতব্বং, সচে আকঙ্খিস্সতি নিসীদিস্সতী’তি. যথা যথা খো অহং, ভিক্খৱে, উপসঙ্কমিং তথা তথা পঞ্চৱগ্গিযা ভিক্খূ নাসক্খিংসু সকায কতিকায সণ্ঠাতুং. অপ্পেকচ্চে মং পচ্চুগ্গন্ত্ৱা পত্তচীৱৰং পটিগ্গহেসুং, অপ্পেকচ্চে আসনং পঞ্ঞপেসুং, অপ্পেকচ্চে পাদোদকং উপট্ঠপেসুং. অপি চ খো মং নামেন চ আৱুসোৱাদেন চ সমুদাচৰন্তি.

‘‘এৱং ৱুত্তে, অহং, ভিক্খৱে, পঞ্চৱগ্গিযে ভিক্খূ এতদৱোচং – ‘মা, ভিক্খৱে, তথাগতং নামেন চ আৱুসোৱাদেন চ সমুদাচৰথ [সমুদাচৰিত্থ (সী. স্যা. পী.)]. অৰহং, ভিক্খৱে, তথাগতো সম্মাসম্বুদ্ধো. ওদহথ, ভিক্খৱে, সোতং, অমতমধিগতং, অহমনুসাসামি, অহং ধম্মং দেসেমি. যথানুসিট্ঠং তথা পটিপজ্জমানা নচিৰস্সেৱ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সথা’তি. এৱং ৱুত্তে, ভিক্খৱে, পঞ্চৱগ্গিযা ভিক্খূ মং এতদৱোচুং – ‘তাযপি খো ত্ৱং, আৱুসো গোতম, ইৰিযায তায পটিপদায তায দুক্কৰকাৰিকায নাজ্ঝগমা উত্তৰিমনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসং, কিং পন ত্ৱং এতৰহি বাহুল্লিকো পধানৱিব্ভন্তো আৱত্তো বাহুল্লায অধিগমিস্সসি উত্তৰিমনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেস’ন্তি? এৱং ৱুত্তে, অহং, ভিক্খৱে, পঞ্চৱগ্গিযে ভিক্খূ এতদৱোচং – ‘ন, ভিক্খৱে, তথাগতো বাহুল্লিকো, ন পধানৱিব্ভন্তো, ন আৱত্তো বাহুল্লায. অৰহং, ভিক্খৱে, তথাগতো সম্মাসম্বুদ্ধো. ওদহথ, ভিক্খৱে, সোতং, অমতমধিগতং, অহমনুসাসামি, অহং ধম্মং দেসেমি. যথানুসিট্ঠং তথা পটিপজ্জমানা নচিৰস্সেৱ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সথা’তি. দুতিযম্পি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চৱগ্গিযা ভিক্খূ মং এতদৱোচুং – ‘তাযপি খো ত্ৱং, আৱুসো গোতম, ইৰিযায তায পটিপদায তায দুক্কৰকাৰিকায নাজ্ঝগমা উত্তৰিমনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসং, কিং পন ত্ৱং এতৰহি বাহুল্লিকো পধানৱিব্ভন্তো আৱত্তো বাহুল্লায অধিগমিস্সসি উত্তৰিমনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেস’ন্তি? দুতিযম্পি খো অহং, ভিক্খৱে, পঞ্চৱগ্গিযে ভিক্খূ এতদৱোচং – ‘ন, ভিক্খৱে, তথাগতো বাহুল্লিকো…পে… উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সথা’তি. ততিযম্পি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চৱগ্গিযা ভিক্খূ মং এতদৱোচুং – ‘তাযপি খো ত্ৱং, আৱুসো গোতম, ইৰিযায তায পটিপদায তায দুক্কৰকাৰিকায নাজ্ঝগমা উত্তৰিমনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসং, কিং পন ত্ৱং এতৰহি বাহুল্লিকো পধানৱিব্ভন্তো আৱত্তো বাহুল্লায অধিগমিস্সসি উত্তৰিমনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেস’ন্তি?

‘‘এৱং ৱুত্তে, অহং, ভিক্খৱে, পঞ্চৱগ্গিযে ভিক্খূ এতদৱোচং – ‘অভিজানাথ মে নো তুম্হে, ভিক্খৱে, ইতো পুব্বে এৱৰূপং পভাৱিতমেত’ন্তি [ভাসিতমেতন্তি (সী. স্যা. ৱিনযেপি)]? ‘নো হেতং, ভন্তে’. ‘অৰহং, ভিক্খৱে, তথাগতো সম্মাসম্বুদ্ধো. ওদহথ, ভিক্খৱে, সোতং, অমতমধিগতং, অহমনুসাসামি, অহং ধম্মং দেসেমি. যথানুসিট্ঠং তথা পটিপজ্জমানা নচিৰস্সেৱ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সথা’তি.

‘‘অসক্খিং খো অহং, ভিক্খৱে, পঞ্চৱগ্গিযে ভিক্খূ সঞ্ঞাপেতুং. দ্ৱেপি সুদং, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ওৱদামি, তযো ভিক্খূ পিণ্ডায চৰন্তি. যং তযো ভিক্খূ পিণ্ডায চৰিত্ৱা আহৰন্তি তেন ছব্বগ্গিযা [ছব্বগ্গা (সী. স্যা.)] যাপেম. তযোপি সুদং, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ওৱদামি, দ্ৱে ভিক্খূ পিণ্ডায চৰন্তি. যং দ্ৱে ভিক্খূ পিণ্ডায চৰিত্ৱা আহৰন্তি তেন ছব্বগ্গিযা যাপেম. অথ খো, ভিক্খৱে, পঞ্চৱগ্গিযা ভিক্খূ মযা এৱং ওৱদিযমানা এৱং অনুসাসিযমানা অত্তনা জাতিধম্মা সমানা জাতিধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অজাতং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসমানা অজাতং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং অজ্ঝগমংসু, অত্তনা জৰাধম্মা সমানা জৰাধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অজৰং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসমানা অজৰং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং অজ্ঝগমংসু, অত্তনা ব্যাধিধম্মা সমানা…পে… অত্তনা মৰণধম্মা সমানা… অত্তনা সোকধম্মা সমানা… অত্তনা সংকিলেসধম্মা সমানা সংকিলেসধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অসংকিলিট্ঠং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসমানা অসংকিলিট্ঠং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং অজ্ঝগমংসু. ঞাণঞ্চ পন নেসং দস্সনং উদপাদি – ‘অকুপ্পা নো ৱিমুত্তি [অকুপ্পা নেসং ৱিমুত্তি (ক.)], অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৱো’তি.

২৮৭. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, কামগুণা. কতমে পঞ্চ? চক্খুৱিঞ্ঞেয্যা ৰূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা, সোতৱিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘানৱিঞ্ঞেয্যা গন্ধা… জিৱ্হাৱিঞ্ঞেয্যা ৰসা… কাযৱিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযৰূপা কামূপসংহিতা ৰজনীযা. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ কামগুণা. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ইমে পঞ্চ কামগুণে গথিতা মুচ্ছিতা অজ্ঝোপন্না অনাদীনৱদস্সাৱিনো অনিস্সৰণপঞ্ঞা পৰিভুঞ্জন্তি, তে এৱমস্সু ৱেদিতব্বা – ‘অনযমাপন্না ব্যসনমাপন্না যথাকামকৰণীযা পাপিমতো’ [পাপিমতো’’তি (?)]. ‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, আৰঞ্ঞকো মগো বদ্ধো পাসৰাসিং অধিসযেয্য. সো এৱমস্স ৱেদিতব্বো – অনযমাপন্নো ব্যসনমাপন্নো যথাকামকৰণীযো লুদ্দস্স. আগচ্ছন্তে চ পন লুদ্দে যেন কামং ন পক্কমিস্সতী’তি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যে হি কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ইমে পঞ্চ কামগুণে গথিতা মুচ্ছিতা অজ্ঝোপন্না অনাদীনৱদস্সাৱিনো অনিস্সৰণপঞ্ঞা পৰিভুঞ্জন্তি, তে এৱমস্সু ৱেদিতব্বা – ‘অনযমাপন্না ব্যসনমাপন্না যথাকামকৰণীযা পাপিমতো’. যে চ খো কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ইমে পঞ্চ কামগুণে অগথিতা অমুচ্ছিতা অনজ্ঝোপন্না আদীনৱদস্সাৱিনো নিস্সৰণপঞ্ঞা পৰিভুঞ্জন্তি, তে এৱমস্সু ৱেদিতব্বা – ‘ন অনযমাপন্না ন ব্যসনমাপন্না ন যথাকামকৰণীযা পাপিমতো’.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, আৰঞ্ঞকো মগো অবদ্ধো পাসৰাসিং অধিসযেয্য. সো এৱমস্স ৱেদিতব্বো – ‘ন অনযমাপন্নো ন ব্যসনমাপন্নো ন যথাকামকৰণীযো লুদ্দস্স. আগচ্ছন্তে চ পন লুদ্দে যেন কামং পক্কমিস্সতী’তি. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, যে হি কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ইমে পঞ্চ কামগুণে অগথিতা অমুচ্ছিতা অনজ্ঝোপন্না আদীনৱদস্সাৱিনো নিস্সৰণপঞ্ঞা পৰিভুঞ্জন্তি, তে এৱমস্সু ৱেদিতব্বা – ‘ন অনযমাপন্না ন ব্যসনমাপন্না ন যথাকামকৰণীযা পাপিমতো’.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, আৰঞ্ঞকো মগো অৰঞ্ঞে পৱনে চৰমানো ৱিস্সত্থো গচ্ছতি, ৱিস্সত্থো তিট্ঠতি, ৱিস্সত্থো নিসীদতি, ৱিস্সত্থো সেয্যং কপ্পেতি. তং কিস্স হেতু? অনাপাথগতো, ভিক্খৱে, লুদ্দস্স. এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ভিক্খু অন্ধমকাসি মাৰং অপদং, ৱধিত্ৱা মাৰচক্খুং অদস্সনং গতো পাপিমতো.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে…পে… পাপিমতো.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহৰতি, সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেতি যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে…পে… পাপিমতো.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে…পে… পাপিমতো.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকাৰা ‘অনন্তো আকাসো’তি আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে…পে… পাপিমতো.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘অনন্তং ৱিঞ্ঞাণ’ন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে…পে… পাপিমতো.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘নত্থি কিঞ্চী’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে…পে… পাপিমতো.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে…পে… পাপিমতো.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সব্বসো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, পঞ্ঞায চস্স দিস্ৱা আসৱা পৰিক্খীণা হোন্তি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ভিক্খু অন্ধমকাসি মাৰং অপদং, ৱধিত্ৱা মাৰচক্খুং অদস্সনং গতো পাপিমতো. তিণ্ণো লোকে ৱিসত্তিকং ৱিস্সত্থো গচ্ছতি, ৱিস্সত্থো তিট্ঠতি, ৱিস্সত্থো নিসীদতি, ৱিস্সত্থো সেয্যং কপ্পেতি. তং কিস্স হেতু? অনাপাথগতো, ভিক্খৱে, পাপিমতো’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

পাসৰাসিসুত্তং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.