৮. মধুপিণ্ডিকসুত্তং
১৯৯. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায কপিলৱত্থুং পিণ্ডায পাৱিসি. কপিলৱত্থুস্মিং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো যেন মহাৱনং তেনুপসঙ্কমি দিৱাৱিহাৰায. মহাৱনং অজ্ঝোগাহেত্ৱা বেলুৱলট্ঠিকায মূলে দিৱাৱিহাৰং নিসীদি. দণ্ডপাণিপি খো সক্কো জঙ্ঘাৱিহাৰং [জঙ্ঘৱিহাৰং (ক.)] অনুচঙ্কমমানো অনুৱিচৰমানো যেন মহাৱনং তেনুপসঙ্কমি. মহাৱনং অজ্ঝোগাহেত্ৱা যেন বেলুৱলট্ঠিকা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা দণ্ডমোলুব্ভ একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো দণ্ডপাণি সক্কো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কিংৱাদী সমণো কিমক্খাযী’’তি? ‘‘যথাৱাদী খো, আৱুসো, সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায ন কেনচি লোকে ৱিগ্গয্হ তিট্ঠতি, যথা চ পন কামেহি ৱিসংযুত্তং ৱিহৰন্তং তং ব্ৰাহ্মণং অকথংকথিং ছিন্নকুক্কুচ্চং ভৱাভৱে ৱীততণ্হং সঞ্ঞা নানুসেন্তি – এৱংৱাদী খো অহং, আৱুসো, এৱমক্খাযী’’তি.
‘‘এৱং ৱুত্তে দণ্ডপাণি সক্কো সীসং ওকম্পেত্ৱা, জিৱ্হং নিল্লাড়েত্ৱা, তিৱিসাখং নলাটিকং নলাটে ৱুট্ঠাপেত্ৱা দণ্ডমোলুব্ভ পক্কামি.
২০০. অথ খো ভগৱা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৱুট্ঠিতো যেন নিগ্ৰোধাৰামো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ইধাহং, ভিক্খৱে, পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায কপিলৱত্থুং পিণ্ডায পাৱিসিং. কপিলৱত্থুস্মিং পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো যেন মহাৱনং তেনুপসঙ্কমিং দিৱাৱিহাৰায. মহাৱনং অজ্ঝোগাহেত্ৱা বেলুৱলট্ঠিকায মূলে দিৱাৱিহাৰং নিসীদিং. দণ্ডপাণিপি খো, ভিক্খৱে, সক্কো জঙ্ঘাৱিহাৰং অনুচঙ্কমমানো অনুৱিচৰমানো যেন মহাৱনং তেনুপসঙ্কমি. মহাৱনং অজ্ঝোগাহেত্ৱা যেন বেলুৱলট্ঠিকা যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা মযা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা দণ্ডমোলুব্ভ একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো, ভিক্খৱে, দণ্ডপাণি সক্কো মং এতদৱোচ – ‘কিংৱাদী সমণো কিমক্খাযী’তি?
‘‘এৱং ৱুত্তে অহং, ভিক্খৱে, দণ্ডপাণিং সক্কং এতদৱোচং – যথাৱাদী খো, আৱুসো, সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায ন কেনচি লোকে ৱিগ্গয্হ তিট্ঠতি, যথা চ পন কামেহি ৱিসংযুত্তং ৱিহৰন্তং তং ব্ৰাহ্মণং অকথংকথিং ছিন্নকুক্কুচ্চং ভৱাভৱে ৱীততণ্হং সঞ্ঞা নানুসেন্তি – এৱংৱাদী খো অহং, আৱুসো, এৱমক্খাযী’’তি. ‘‘এৱং ৱুত্তে ভিক্খৱে, দণ্ডপাণি সক্কো সীসং ওকম্পেত্ৱা, জিৱ্হং নিল্লাড়েত্ৱা, তিৱিসাখং নলাটিকং নলাটে ৱুট্ঠাপেত্ৱা দণ্ডমোলুব্ভ পক্কামী’’তি.
২০১. এৱং ৱুত্তে অঞ্ঞতৰো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কিংৱাদী পন, ভন্তে, ভগৱা সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায ন কেনচি লোকে ৱিগ্গয্হ তিট্ঠতি? কথঞ্চ পন, ভন্তে, ভগৱন্তং কামেহি ৱিসংযুত্তং ৱিহৰন্তং তং ব্ৰাহ্মণং অকথংকথিং ছিন্নকুক্কুচ্চং ভৱাভৱে ৱীততণ্হং সঞ্ঞা নানুসেন্তী’’তি? ‘‘যতোনিদানং, ভিক্খু, পুৰিসং পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তি. এত্থ চে নত্থি অভিনন্দিতব্বং অভিৱদিতব্বং অজ্ঝোসিতব্বং. এসেৱন্তো ৰাগানুসযানং, এসেৱন্তো পটিঘানুসযানং, এসেৱন্তো দিট্ঠানুসযানং, এসেৱন্তো ৱিচিকিচ্ছানুসযানং, এসেৱন্তো মানানুসযানং, এসেৱন্তো ভৱৰাগানুসযানং, এসেৱন্তো অৱিজ্জানুসযানং, এসেৱন্তো দণ্ডাদান-সত্থাদান-কলহ-ৱিগ্গহ-ৱিৱাদ-তুৱংতুৱং-পেসুঞ্ঞ-মুসাৱাদানং. এত্থেতে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তী’তি. ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পাৱিসি.
২০২. অথ খো তেসং ভিক্খূনং অচিৰপক্কন্তস্স ভগৱতো এতদহোসি – ‘‘ইদং খো নো, আৱুসো, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা, ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা, উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – ‘যতোনিদানং, ভিক্খু, পুৰিসং পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তি. এত্থ চে নত্থি অভিনন্দিতব্বং অভিৱদিতব্বং অজ্ঝোসিতব্বং. এসেৱন্তো ৰাগানুসযানং…পে… এত্থেতে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তী’তি. কো নু খো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজেয্যা’’তি? অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘অযং খো আযস্মা মহাকচ্চানো সত্থু চেৱ সংৱণ্ণিতো সম্ভাৱিতো চ ৱিঞ্ঞূনং সব্ৰহ্মচাৰীনং. পহোতি চাযস্মা মহাকচ্চানো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজিতুং. যংনূন মযং যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমেয্যাম; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যামা’’তি.
অথ খো তে ভিক্খূ যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা মহাকচ্চানেন সদ্ধিং সম্মোদিংসু. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতদৱোচুং – ‘‘ইদং খো নো, আৱুসো কচ্চান, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – ‘যতোনিদানং, ভিক্খু, পুৰিসং পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তি. এত্থ চে নত্থি অভিনন্দিতব্বং অভিৱদিতব্বং অজ্ঝোসিতব্বং. এসেৱন্তো ৰাগানুসযানং…পে… এত্থেতে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তী’তি. তেসং নো, আৱুসো কচ্চান, অম্হাকং অচিৰপক্কন্তস্স ভগৱতো এতদহোসি – ‘ইদং খো নো, আৱুসো, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – ‘‘যতোনিদানং, ভিক্খু, পুৰিসং পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তি. এত্থ চে নত্থি অভিনন্দিতব্বং অভিৱদিতব্বং অজ্ঝোসিতব্বং. এসেৱন্তো ৰাগানুসযানং…পে… এত্থেতে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তী’’তি. কো নু খো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজেয্যাতি? তেসং নো, আৱুসো কচ্চান, অম্হাকং এতদহোসি – ‘অযং খো আযস্মা মহাকচ্চানো সত্থু চেৱ সংৱণ্ণিতো সম্ভাৱিতো চ ৱিঞ্ঞূনং সব্ৰহ্মচাৰীনং, পহোতি চাযস্মা মহাকচ্চানো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজিতুং. যংনূন মযং যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমেয্যাম; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যামা’তি. ৱিভজতাযস্মা মহাকচ্চানো’’তি.
২০৩. ‘‘সেয্যথাপি, আৱুসো, পুৰিসো সাৰত্থিকো সাৰগৱেসী সাৰপৰিযেসনং চৰমানো মহতো ৰুক্খস্স তিট্ঠতো সাৰৱতো অতিক্কম্মেৱ মূলং, অতিক্কম্ম খন্ধং, সাখাপলাসে সাৰং পৰিযেসিতব্বং মঞ্ঞেয্য; এৱংসম্পদমিদং আযস্মন্তানং সত্থৰি সম্মুখীভূতে, তং ভগৱন্তং অতিসিত্ৱা, অম্হে এতমত্থং পটিপুচ্ছিতব্বং মঞ্ঞথ. সো হাৱুসো, ভগৱা জানং জানাতি, পস্সং পস্সতি, চক্খুভূতো ঞাণভূতো ধম্মভূতো ব্ৰহ্মভূতো, ৱত্তা পৱত্তা, অত্থস্স নিন্নেতা, অমতস্স দাতা, ধম্মস্সামী তথাগতো. সো চেৱ পনেতস্স কালো অহোসি, যং ভগৱন্তংযেৱ এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যাথ. যথা ৱো ভগৱা ব্যাকৰেয্য তথা নং ধাৰেয্যাথা’’তি. ‘‘অদ্ধাৱুসো কচ্চান, ভগৱা জানং জানাতি, পস্সং পস্সতি, চক্খুভূতো ঞাণভূতো ধম্মভূতো ব্ৰহ্মভূতো, ৱত্তা পৱত্তা, অত্থস্স নিন্নেতা, অমতস্স দাতা, ধম্মস্সামী তথাগতো. সো চেৱ পনেতস্স কালো অহোসি, যং ভগৱন্তংযেৱ এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যাম. যথা নো ভগৱা ব্যাকৰেয্য তথা নং ধাৰেয্যাম. অপি চাযস্মা মহাকচ্চানো সত্থু চেৱ সংৱণ্ণিতো সম্ভাৱিতো চ ৱিঞ্ঞূনং সব্ৰহ্মচাৰীনং, পহোতি চাযস্মা মহাকচ্চানো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজিতুং. ৱিভজতাযস্মা মহাকচ্চানো অগৰুং কত্ৱা’’তি [অগৰুকত্ৱা (সী.), অগৰুকৰিত্ৱা (স্যা. পী.)]. ‘‘তেন হাৱুসো, সুণাথ, সাধুকং মনসিকৰোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো মহাকচ্চানস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা মহাকচ্চানো এতদৱোচ –
২০৪. ‘‘যং খো নো, আৱুসো, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – ‘যতোনিদানং, ভিক্খু, পুৰিসং পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তি. এত্থ চে নত্থি অভিনন্দিতব্বং অভিৱদিতব্বং অজ্ঝোসিতব্বং, এসেৱন্তো ৰাগানুসযানং…পে… এত্থেতে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তী’তি, ইমস্স খো অহং, আৱুসো, ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স এৱং ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানামি –
‘‘চক্খুঞ্চাৱুসো, পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা, যং ৱেদেতি তং সঞ্জানাতি, যং সঞ্জানাতি তং ৱিতক্কেতি, যং ৱিতক্কেতি তং পপঞ্চেতি, যং পপঞ্চেতি ততোনিদানং পুৰিসং পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তি অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নেসু চক্খুৱিঞ্ঞেয্যেসু ৰূপেসু. সোতঞ্চাৱুসো, পটিচ্চ সদ্দে চ উপ্পজ্জতি সোতৱিঞ্ঞাণং…পে… ঘানঞ্চাৱুসো, পটিচ্চ গন্ধে চ উপ্পজ্জতি ঘানৱিঞ্ঞাণং…পে… জিৱ্হঞ্চাৱুসো, পটিচ্চ ৰসে চ উপ্পজ্জতি জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণং…পে… কাযঞ্চাৱুসো, পটিচ্চ ফোট্ঠব্বে চ উপ্পজ্জতি কাযৱিঞ্ঞাণং…পে… মনঞ্চাৱুসো, পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৱিঞ্ঞাণং, তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা, যং ৱেদেতি তং সঞ্জানাতি, যং সঞ্জানাতি তং ৱিতক্কেতি, যং ৱিতক্কেতি তং পপঞ্চেতি, যং পপঞ্চেতি ততোনিদানং পুৰিসং পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তি অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নেসু মনোৱিঞ্ঞেয্যেসু ধম্মেসু.
‘‘সো ৱতাৱুসো, চক্খুস্মিং সতি ৰূপে সতি চক্খুৱিঞ্ঞাণে সতি ফস্সপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ফস্সপঞ্ঞত্তিযা সতি ৱেদনাপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ৱেদনাপঞ্ঞত্তিযা সতি সঞ্ঞাপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. সঞ্ঞাপঞ্ঞত্তিযা সতি ৱিতক্কপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ৱিতক্কপঞ্ঞত্তিযা সতি পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খাসমুদাচৰণপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. সো ৱতাৱুসো, সোতস্মিং সতি সদ্দে সতি…পে… ঘানস্মিং সতি গন্ধে সতি…পে… জিৱ্হায সতি ৰসে সতি…পে… কাযস্মিং সতি ফোট্ঠব্বে সতি…পে… মনস্মিং সতি ধম্মে সতি মনোৱিঞ্ঞাণে সতি ফস্সপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ফস্সপঞ্ঞত্তিযা সতি ৱেদনাপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ৱেদনাপঞ্ঞত্তিযা সতি সঞ্ঞাপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. সঞ্ঞাপঞ্ঞত্তিযা সতি ৱিতক্কপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি. ৱিতক্কপঞ্ঞত্তিযা সতি পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খাসমুদাচৰণপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – ঠানমেতং ৱিজ্জতি.
‘‘সো ৱতাৱুসো, চক্খুস্মিং অসতি ৰূপে অসতি চক্খুৱিঞ্ঞাণে অসতি ফস্সপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ফস্সপঞ্ঞত্তিযা অসতি ৱেদনাপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ৱেদনাপঞ্ঞত্তিযা অসতি সঞ্ঞাপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. সঞ্ঞাপঞ্ঞত্তিযা অসতি ৱিতক্কপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ৱিতক্কপঞ্ঞত্তিযা অসতি পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খাসমুদাচৰণপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. সো ৱতাৱুসো, সোতস্মিং অসতি সদ্দে অসতি…পে… ঘানস্মিং অসতি গন্ধে অসতি…পে… জিৱ্হায অসতি ৰসে অসতি…পে… কাযস্মিং অসতি ফোট্ঠব্বে অসতি…পে… মনস্মিং অসতি ধম্মে অসতি মনোৱিঞ্ঞাণে অসতি ফস্সপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ফস্সপঞ্ঞত্তিযা অসতি ৱেদনাপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ৱেদনাপঞ্ঞত্তিযা অসতি সঞ্ঞাপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. সঞ্ঞাপঞ্ঞত্তিযা অসতি ৱিতক্কপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. ৱিতক্কপঞ্ঞত্তিযা অসতি পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খাসমুদাচৰণপঞ্ঞত্তিং পঞ্ঞাপেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৱিজ্জতি.
‘‘যং খো নো, আৱুসো, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – ‘যতোনিদানং, ভিক্খু, পুৰিসং পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তি এত্থ চে নত্থি অভিনন্দিতব্বং অভিৱদিতব্বং অজ্ঝোসিতব্বং এসেৱন্তো ৰাগানুসযানং…পে… এত্থেতে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তী’তি, ইমস্স খো অহং, আৱুসো, ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স এৱং ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানামি. আকঙ্খমানা চ পন তুম্হে আযস্মন্তো ভগৱন্তংযেৱ উপসঙ্কমিত্ৱা এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যাথ. যথা নো ভগৱা ব্যাকৰোতি তথা নং ধাৰেয্যাথা’’তি.
২০৫. অথ খো তে ভিক্খূ আযস্মতো মহাকচ্চানস্স ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘যং খো নো, ভন্তে, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – ‘যতোনিদানং, ভিক্খু, পুৰিসং পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তি. এত্থ চে নত্থি অভিনন্দিতব্বং অভিৱদিতব্বং অজ্ঝোসিতব্বং. এসেৱন্তো ৰাগানুসযানং…পে… এত্থেতে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তী’তি. তেসং নো, ভন্তে, অম্হাকং অচিৰপক্কন্তস্স ভগৱতো এতদহোসি – ‘ইদং খো নো, আৱুসো, ভগৱা সংখিত্তেন উদ্দেসং উদ্দিসিত্ৱা ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভজিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পৱিট্ঠো – ‘‘যতোনিদানং, ভিক্খু, পুৰিসং পপঞ্চসঞ্ঞাসঙ্খা সমুদাচৰন্তি. এত্থ চে নত্থি অভিনন্দিতব্বং অভিৱদিতব্বং অজ্ঝোসিতব্বং. এসেৱন্তো ৰাগানুসযানং, এসেৱন্তো পটিঘানুসযানং, এসেৱন্তো দিট্ঠানুসযানং, এসেৱন্তো ৱিচিকিচ্ছানুসযানং, এসেৱন্তো মানানুসযানং, এসেৱন্তো ভৱৰাগানুসযানং, এসেৱন্তো অৱিজ্জানুসযানং, এসেৱন্তো দণ্ডাদান-সত্থাদান-কলহ-ৱিগ্গহ-ৱিৱাদতুৱংতুৱং-পেসুঞ্ঞ-মুসাৱাদানং. এত্থেতে পাপকা অকুসলা ধম্মা অপৰিসেসা নিৰুজ্ঝন্তী’’তি. কো নু খো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজেয্যা’তি? তেসং নো, ভন্তে, অম্হাকং এতদহোসি – ‘অযং খো আযস্মা মহাকচ্চানো সত্থু চেৱ সংৱণ্ণিতো সম্ভাৱিতো চ ৱিঞ্ঞূনং সব্ৰহ্মচাৰীনং, পহোতি চাযস্মা মহাকচ্চানো ইমস্স ভগৱতা সংখিত্তেন উদ্দেসস্স উদ্দিট্ঠস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং ৱিভজিতুং, যংনূন মযং যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমেয্যাম; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যামা’তি. অথ খো মযং, ভন্তে, যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমিম্হ; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতমত্থং পটিপুচ্ছিম্হ. তেসং নো, ভন্তে, আযস্মতা মহাকচ্চানেন ইমেহি আকাৰেহি ইমেহি পদেহি ইমেহি ব্যঞ্জনেহি অত্থো ৱিভত্তো’’তি. ‘‘পণ্ডিতো, ভিক্খৱে, মহাকচ্চানো; মহাপঞ্ঞো, ভিক্খৱে, মহাকচ্চানো. মং চেপি তুম্হে, ভিক্খৱে, এতমত্থং পটিপুচ্ছেয্যাথ, অহম্পি তং এৱমেৱং ব্যাকৰেয্যং যথা তং মহাকচ্চানেন ব্যাকতং. এসো চেৱেতস্স অত্থো. এৱঞ্চ [এৱেমেৱ চ (ক.)] নং ধাৰেথা’’তি.
এৱং ৱুত্তে আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, পুৰিসো জিঘচ্ছাদুব্বল্যপৰেতো মধুপিণ্ডিকং অধিগচ্ছেয্য, সো যতো যতো সাযেয্য, লভেথেৱ সাদুৰসং অসেচনকং. এৱমেৱ খো, ভন্তে, চেতসো ভিক্খু দব্বজাতিকো, যতো যতো ইমস্স ধম্মপৰিযাযস্স পঞ্ঞায অত্থং উপপৰিক্খেয্য, লভেথেৱ অত্তমনতং, লভেথেৱ চেতসো পসাদং. কো নামো অযং [কো নামাযং (স্যা.)], ভন্তে, ধম্মপৰিযাযো’’তি? ‘‘তস্মাতিহ ত্ৱং, আনন্দ, ইমং ধম্মপৰিযাযং মধুপিণ্ডিকপৰিযাযো ত্ৱেৱ নং ধাৰেহী’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দীতি.
মধুপিণ্ডিকসুত্তং নিট্ঠিতং অট্ঠমং.