৪. ভযভেৰৱসুত্তং
৩৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো জাণুস্সোণি ব্ৰাহ্মণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং [সাৰাণীযং (সী. স্যা. পী.)] ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো জাণুস্সোণি ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যেমে, ভো গোতম, কুলপুত্তা ভৱন্তং গোতমং উদ্দিস্স সদ্ধা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতা, ভৱং তেসং গোতমো পুব্বঙ্গমো, ভৱং তেসং গোতমো বহুকাৰো, ভৱং তেসং গোতমো সমাদপেতা [সমাদাপেতা (?)]; ভোতো চ পন গোতমস্স সা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতী’’তি. ‘‘এৱমেতং, ব্ৰাহ্মণ, এৱমেতং, ব্ৰাহ্মণ! যে তে, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তা মমং উদ্দিস্স সদ্ধা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতা, অহং তেসং পুব্বঙ্গমো, অহং তেসং বহুকাৰো, অহং তেসং সমাদপেতা; মম চ পন সা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতী’’তি. ‘‘দুৰভিসম্ভৱানি হি খো, ভো গোতম, অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি, দুক্কৰং পৱিৱেকং, দুৰভিৰমং একত্তে, হৰন্তি মঞ্ঞে মনো ৱনানি সমাধিং অলভমানস্স ভিক্খুনো’’তি. ‘‘এৱমেতং, ব্ৰাহ্মণ, এৱমেতং, ব্ৰাহ্মণ! দুৰভিসম্ভৱানি হি খো, ব্ৰাহ্মণ, অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি, দুক্কৰং পৱিৱেকং, দুৰভিৰমং একত্তে, হৰন্তি মঞ্ঞে মনো ৱনানি সমাধিং অলভমানস্স ভিক্খুনো’’তি.
৩৫. ‘‘ময্হম্পি খো, ব্ৰাহ্মণ, পুব্বেৱ সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৱ সতো এতদহোসি – ‘দুৰভিসম্ভৱানি হি খো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি, দুক্কৰং পৱিৱেকং, দুৰভিৰমং একত্তে, হৰন্তি মঞ্ঞে মনো ৱনানি সমাধিং অলভমানস্স ভিক্খুনো’তি. তস্স ময্হং ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অপৰিসুদ্ধকাযকম্মন্তা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, অপৰিসুদ্ধকাযকম্মন্তসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অপৰিসুদ্ধকাযকম্মন্তো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; পৰিসুদ্ধকাযকম্মন্তোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা পৰিসুদ্ধকাযকম্মন্তা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, পৰিসুদ্ধকাযকম্মতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৩৬. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অপৰিসুদ্ধৱচীকম্মন্তা…পে… অপৰিসুদ্ধমনোকম্মন্তা …পে… অপৰিসুদ্ধাজীৱা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, অপৰিসুদ্ধাজীৱসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অপৰিসুদ্ধাজীৱো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; পৰিসুদ্ধাজীৱোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা পৰিসুদ্ধাজীৱা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, পৰিসুদ্ধাজীৱতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৩৭. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অভিজ্ঝালূ কামেসু তিব্বসাৰাগা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, অভিজ্ঝালুকামেসুতিব্বসাৰাগসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অভিজ্ঝালু কামেসু তিব্বসাৰাগো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; অনভিজ্ঝালূহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা অনভিজ্ঝালূ অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, অনভিজ্ঝালুতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৩৮. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ব্যাপন্নচিত্তা পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, ব্যাপন্নচিত্তপদুট্ঠমনসঙ্কপ্পসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং ব্যাপন্নচিত্তো পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; মেত্তচিত্তোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা মেত্তচিত্তা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, মেত্তচিত্ততং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৩৯. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা থীনমিদ্ধপৰিযুট্ঠিতা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, থীনমিদ্ধপৰিযুট্ঠানসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং থীনমিদ্ধপৰিযুট্ঠিতো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; ৱিগতথীনমিদ্ধোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা ৱিগতথীনমিদ্ধা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, ৱিগতথীনমিদ্ধতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৪০. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা উদ্ধতা অৱূপসন্তচিত্তা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, উদ্ধতঅৱূপসন্তচিত্তসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং উদ্ধতো অৱূপসন্তচিত্তো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; ৱূপসন্তচিত্তোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা ৱূপসন্তচিত্তা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, ৱূপসন্তচিত্ততং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৪১. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা কঙ্খী ৱিচিকিচ্ছী অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, কঙ্খিৱিচিকিচ্ছিসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং কঙ্খী ৱিচিকিচ্ছী অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; তিণ্ণৱিচিকিচ্ছোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা তিণ্ণৱিচিকিচ্ছা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, তিণ্ণৱিচিকিচ্ছতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৪২. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অত্তুক্কংসকা পৰৱম্ভী অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, অত্তুক্কংসনপৰৱম্ভনসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অত্তুক্কংসকো পৰৱম্ভী অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; অনত্তুক্কংসকো অপৰৱম্ভীহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা অনত্তুক্কংসকা অপৰৱম্ভী অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, অনত্তুক্কংসকতং অপৰৱম্ভিতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৪৩. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ছম্ভী ভীৰুকজাতিকা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, ছম্ভিভীৰুকজাতিকসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং ছম্ভী ভীৰুকজাতিকো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; ৱিগতলোমহংসোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা ৱিগতলোমহংসা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, ৱিগতলোমহংসতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৪৪. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা লাভসক্কাৰসিলোকং নিকামযমানা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, লাভসক্কাৰসিলোকনিকামন [নিকামযমান (সী. স্যা.)] সন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং লাভসক্কাৰসিলোকং নিকামযমানো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; অপ্পিচ্ছোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা অপ্পিচ্ছা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, অপ্পিচ্ছতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৪৫. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা কুসীতা হীনৱীৰিযা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, কুসীতহীনৱীৰিযসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং কুসীতো হীনৱীৰিযো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; আৰদ্ধৱীৰিযোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা আৰদ্ধৱীৰিযা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, আৰদ্ধৱীৰিযতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৪৬. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা মুট্ঠস্সতী অসম্পজানা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, মুট্ঠস্সতিঅসম্পজানসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; উপট্ঠিতস্সতিহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা উপট্ঠিতস্সতী অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, উপট্ঠিতস্সতিতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৪৭. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অসমাহিতা ৱিব্ভন্তচিত্তা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, অসমাহিতৱিব্ভন্তচিত্তসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অসমাহিতো ৱিব্ভন্তচিত্তো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; সমাধিসম্পন্নোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা সমাধিসম্পন্না অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, সমাধিসম্পদং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
৪৮. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা দুপ্পঞ্ঞা এড়মূগা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, দুপ্পঞ্ঞএড়মূগসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং দুপ্পঞ্ঞো এড়মূগো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; পঞ্ঞাসম্পন্নোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা পঞ্ঞাসম্পন্না অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, পঞ্ঞাসম্পদং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.
সোড়সপৰিযাযং নিট্ঠিতং.
৪৯. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যংনূনাহং যা তা ৰত্তিযো অভিঞ্ঞাতা অভিলক্খিতা – চাতুদ্দসী পঞ্চদসী অট্ঠমী চ পক্খস্স – তথাৰূপাসু ৰত্তীসু যানি তানি আৰামচেতিযানি ৱনচেতিযানি ৰুক্খচেতিযানি ভিংসনকানি সলোমহংসানি তথাৰূপেসু সেনাসনেসু ৱিহৰেয্যং অপ্পেৱ নামাহং ভযভেৰৱং পস্সেয্য’ন্তি. সো খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, অপৰেন সমযেন যা তা ৰত্তিযো অভিঞ্ঞাতা অভিলক্খিতা – চাতুদ্দসী পঞ্চদসী অট্ঠমী চ পক্খস্স – তথাৰূপাসু ৰত্তীসু যানি তানি আৰামচেতিযানি ৱনচেতিযানি ৰুক্খচেতিযানি ভিংসনকানি সলোমহংসানি তথাৰূপেসু সেনাসনেসু ৱিহৰামি. তত্থ চ মে, ব্ৰাহ্মণ, ৱিহৰতো মগো ৱা আগচ্ছতি, মোৰো ৱা কট্ঠং পাতেতি, ৱাতো ৱা পণ্ণকসটং [পণ্ণসটং (সী. পী.)] এৰেতি; তস্স ময্হং ব্ৰাহ্মণ এতদহোসি [তস্স ময্হং এৱং হোতি (সী. স্যা.)] – ‘এতং নূন তং ভযভেৰৱং আগচ্ছতী’তি. তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘কিং নু খো অহং অঞ্ঞদত্থু ভযপটিকঙ্খী [ভযপাটিকঙ্খী (সী.)] ৱিহৰামি? যংনূনাহং যথাভূতং যথাভূতস্স [যথাভূতস্স যথাভূতস্স (সী. স্যা.)] মে তং ভযভেৰৱং আগচ্ছতি, তথাভূতং তথাভূতোৱ [যথাভূতো যথাভূতোৱ (সী. স্যা.)] তং ভযভেৰৱং পটিৱিনেয্য’ন্তি. তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, চঙ্কমন্তস্স তং ভযভেৰৱং আগচ্ছতি. সো খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, নেৱ তাৱ তিট্ঠামি ন নিসীদামি ন নিপজ্জামি, যাৱ চঙ্কমন্তোৱ তং ভযভেৰৱং পটিৱিনেমি. তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, ঠিতস্স তং ভযভেৰৱং আগচ্ছতি. সো খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, নেৱ তাৱ চঙ্কমামি ন নিসীদামি ন নিপজ্জামি. যাৱ ঠিতোৱ তং ভযভেৰৱং পটিৱিনেমি. তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, নিসিন্নস্স তং ভযভেৰৱং আগচ্ছতি. সো খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, নেৱ তাৱ নিপজ্জামি ন তিট্ঠামি ন চঙ্কমামি, যাৱ নিসিন্নোৱ তং ভযভেৰৱং পটিৱিনেমি. তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, নিপন্নস্স তং ভযভেৰৱং আগচ্ছতি. সো খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, নেৱ তাৱ নিসীদামি ন তিট্ঠামি ন চঙ্কমামি, যাৱ নিপন্নোৱ তং ভযভেৰৱং পটিৱিনেমি.
৫০. ‘‘সন্তি খো পন, ব্ৰাহ্মণ, একে সমণব্ৰাহ্মণা ৰত্তিংযেৱ সমানং দিৱাতি সঞ্জানন্তি, দিৱাযেৱ সমানং ৰত্তীতি সঞ্জানন্তি. ইদমহং তেসং সমণব্ৰাহ্মণানং সম্মোহৱিহাৰস্মিং ৱদামি. অহং খো পন, ব্ৰাহ্মণ, ৰত্তিংযেৱ সমানং ৰত্তীতি সঞ্জানামি, দিৱাযেৱ সমানং দিৱাতি সঞ্জানামি. যং খো তং, ব্ৰাহ্মণ, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘অসম্মোহধম্মো সত্তো লোকে উপ্পন্নো বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’ন্তি, মমেৱ তং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘অসম্মোহধম্মো সত্তো লোকে উপ্পন্নো বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’ন্তি.
৫১. ‘‘আৰদ্ধং খো পন মে, ব্ৰাহ্মণ, ৱীৰিযং অহোসি অসল্লীনং, উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা [অপ্পম্মুট্ঠা (স্যা.)], পস্সদ্ধো কাযো অসাৰদ্ধো, সমাহিতং চিত্তং একগ্গং. সো খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং. ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং. পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহাসিং, সতো চ সম্পজানো সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেসিং; যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং. সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং.
৫২. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৱীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকেপি সংৱট্টকপ্পে অনেকেপি ৱিৱট্টকপ্পে অনেকেপি সংৱট্টৱিৱট্টকপ্পে – ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি. অযং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, ৰত্তিযা পঠমে যামে পঠমা ৱিজ্জা অধিগতা, অৱিজ্জা ৱিহতা ৱিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৱিহতো আলোকো উপ্পন্নো, যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো.
৫৩. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে সত্তানং চুতূপপাতঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সামি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামি – ‘ইমে ৱত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং উপৱাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা; তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপন্না. ইমে ৱা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীসুচৰিতেন সমন্নাগতা মনোসুচৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং অনুপৱাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা; তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি. ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সামি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামি. অযং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, ৰত্তিযা মজ্ঝিমে যামে দুতিযা ৱিজ্জা অধিগতা, অৱিজ্জা ৱিহতা ৱিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৱিহতো আলোকো উপ্পন্নো, যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো.
৫৪. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৱানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং. ‘ইমে আসৱা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৱসমুদযো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৱনিৰোধো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৱনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং. তস্স মে এৱং জানতো এৱং পস্সতো কামাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চিত্থ, ভৱাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চিত্থ, অৱিজ্জাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চিত্থ. ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং অহোসি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি অব্ভঞ্ঞাসিং. অযং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, ৰত্তিযা পচ্ছিমে যামে ততিযা ৱিজ্জা অধিগতা, অৱিজ্জা ৱিহতা ৱিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৱিহতো আলোকো উপ্পন্নো, যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো.
৫৫. ‘‘সিযা খো পন তে, ব্ৰাহ্মণ, এৱমস্স – ‘অজ্জাপি নূন সমণো গোতমো অৱীতৰাগো অৱীতদোসো অৱীতমোহো, তস্মা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱতী’তি. ন খো পনেতং, ব্ৰাহ্মণ, এৱং দট্ঠব্বং. দ্ৱে খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, অত্থৱসে সম্পস্সমানো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি – অত্তনো চ দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং সম্পস্সমানো, পচ্ছিমঞ্চ জনতং অনুকম্পমানো’’তি.
৫৬. ‘‘অনুকম্পিতৰূপা ৱতাযং ভোতা গোতমেন পচ্ছিমা জনতা, যথা তং অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন. অভিক্কন্তং, ভো গোতম! অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য – ‘চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তী’তি; এৱমেৱং ভোতা গোতমেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং ভৱন্তং গোতমং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি.
ভযভেৰৱসুত্তং নিট্ঠিতং চতুত্থং.