১. মূলপৰিযাযৱগ্গো

১. মূলপৰিযাযসুত্তং

১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা উক্কট্ঠাযং ৱিহৰতি সুভগৱনে সালৰাজমূলে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সব্বধম্মমূলপৰিযাযং ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

২. ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো অৰিযানং অদস্সাৱী অৰিযধম্মস্স অকোৱিদো অৰিযধম্মে অৱিনীতো, সপ্পুৰিসানং অদস্সাৱী সপ্পুৰিসধম্মস্স অকোৱিদো সপ্পুৰিসধম্মে অৱিনীতো – পথৱিং [পঠৱিং (সী. স্যা. কং. পী.)] পথৱিতো সঞ্জানাতি; পথৱিং পথৱিতো সঞ্ঞত্ৱা পথৱিং মঞ্ঞতি, পথৱিযা মঞ্ঞতি, পথৱিতো মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি মঞ্ঞতি, পথৱিং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘আপং আপতো সঞ্জানাতি; আপং আপতো সঞ্ঞত্ৱা আপং মঞ্ঞতি, আপস্মিং মঞ্ঞতি, আপতো মঞ্ঞতি, আপং মেতি মঞ্ঞতি, আপং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘তেজং তেজতো সঞ্জানাতি; তেজং তেজতো সঞ্ঞত্ৱা তেজং মঞ্ঞতি, তেজস্মিং মঞ্ঞতি, তেজতো মঞ্ঞতি, তেজং মেতি মঞ্ঞতি, তেজং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘ৱাযং ৱাযতো সঞ্জানাতি; ৱাযং ৱাযতো সঞ্ঞত্ৱা ৱাযং মঞ্ঞতি, ৱাযস্মিং মঞ্ঞতি, ৱাযতো মঞ্ঞতি, ৱাযং মেতি মঞ্ঞতি, ৱাযং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

৩. ‘‘ভূতে ভূততো সঞ্জানাতি; ভূতে ভূততো সঞ্ঞত্ৱা ভূতে মঞ্ঞতি, ভূতেসু মঞ্ঞতি, ভূততো মঞ্ঞতি, ভূতে মেতি মঞ্ঞতি, ভূতে অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘দেৱে দেৱতো সঞ্জানাতি; দেৱে দেৱতো সঞ্ঞত্ৱা দেৱে মঞ্ঞতি, দেৱেসু মঞ্ঞতি, দেৱতো মঞ্ঞতি, দেৱে মেতি মঞ্ঞতি, দেৱে অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘পজাপতিং পজাপতিতো সঞ্জানাতি; পজাপতিং পজাপতিতো সঞ্ঞত্ৱা পজাপতিং মঞ্ঞতি, পজাপতিস্মিং মঞ্ঞতি, পজাপতিতো মঞ্ঞতি, পজাপতিং মেতি মঞ্ঞতি, পজাপতিং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘ব্ৰহ্মং ব্ৰহ্মতো সঞ্জানাতি; ব্ৰহ্মং ব্ৰহ্মতো সঞ্ঞত্ৱা ব্ৰহ্মং মঞ্ঞতি, ব্ৰহ্মস্মিং মঞ্ঞতি, ব্ৰহ্মতো মঞ্ঞতি, ব্ৰহ্মং মেতি মঞ্ঞতি, ব্ৰহ্মং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘আভস্সৰে আভস্সৰতো সঞ্জানাতি; আভস্সৰে আভস্সৰতো সঞ্ঞত্ৱা আভস্সৰে মঞ্ঞতি, আভস্সৰেসু মঞ্ঞতি, আভস্সৰতো মঞ্ঞতি, আভস্সৰে মেতি মঞ্ঞতি, আভস্সৰে অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘সুভকিণ্হে সুভকিণ্হতো সঞ্জানাতি; সুভকিণ্হে সুভকিণ্হতো সঞ্ঞত্ৱা সুভকিণ্হে মঞ্ঞতি, সুভকিণ্হেসু মঞ্ঞতি, সুভকিণ্হতো মঞ্ঞতি, সুভকিণ্হে মেতি মঞ্ঞতি, সুভকিণ্হে অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘ৱেহপ্ফলে ৱেহপ্ফলতো সঞ্জানাতি; ৱেহপ্ফলে ৱেহপ্ফলতো সঞ্ঞত্ৱা ৱেহপ্ফলে মঞ্ঞতি, ৱেহপ্ফলেসু মঞ্ঞতি, ৱেহপ্ফলতো মঞ্ঞতি, ৱেহপ্ফলে মেতি মঞ্ঞতি, ৱেহপ্ফলে অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘অভিভুং অভিভূতো সঞ্জানাতি; অভিভুং অভিভূতো সঞ্ঞত্ৱা অভিভুং মঞ্ঞতি, অভিভুস্মিং মঞ্ঞতি, অভিভূতো মঞ্ঞতি, অভিভুং মেতি মঞ্ঞতি, অভিভুং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

৪. ‘‘আকাসানঞ্চাযতনং আকাসানঞ্চাযতনতো সঞ্জানাতি; আকাসানঞ্চাযতনং আকাসানঞ্চাযতনতো সঞ্ঞত্ৱা আকাসানঞ্চাযতনং মঞ্ঞতি, আকাসানঞ্চাযতনস্মিং মঞ্ঞতি, আকাসানঞ্চাযতনতো মঞ্ঞতি, আকাসানঞ্চাযতনং মেতি মঞ্ঞতি, আকাসানঞ্চাযতনং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনতো সঞ্জানাতি; ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনতো সঞ্ঞত্ৱা ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনস্মিং মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনতো মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং মেতি মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং আকিঞ্চঞ্ঞাযতনতো সঞ্জানাতি; আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং আকিঞ্চঞ্ঞাযতনতো সঞ্ঞত্ৱা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং মঞ্ঞতি, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনস্মিং মঞ্ঞতি, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনতো মঞ্ঞতি, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং মেতি মঞ্ঞতি, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনতো সঞ্জানাতি; নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনতো সঞ্ঞত্ৱা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং মঞ্ঞতি, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্মিং মঞ্ঞতি, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনতো মঞ্ঞতি, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং মেতি মঞ্ঞতি, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

৫. ‘‘দিট্ঠং দিট্ঠতো সঞ্জানাতি; দিট্ঠং দিট্ঠতো সঞ্ঞত্ৱা দিট্ঠং মঞ্ঞতি, দিট্ঠস্মিং মঞ্ঞতি, দিট্ঠতো মঞ্ঞতি, দিট্ঠং মেতি মঞ্ঞতি, দিট্ঠং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘সুতং সুততো সঞ্জানাতি; সুতং সুততো সঞ্ঞত্ৱা সুতং মঞ্ঞতি, সুতস্মিং মঞ্ঞতি, সুততো মঞ্ঞতি, সুতং মেতি মঞ্ঞতি, সুতং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘মুতং মুততো সঞ্জানাতি; মুতং মুততো সঞ্ঞত্ৱা মুতং মঞ্ঞতি, মুতস্মিং মঞ্ঞতি, মুততো মঞ্ঞতি, মুতং মেতি মঞ্ঞতি, মুতং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘ৱিঞ্ঞাতং ৱিঞ্ঞাততো সঞ্জানাতি; ৱিঞ্ঞাতং ৱিঞ্ঞাততো সঞ্ঞত্ৱা ৱিঞ্ঞাতং মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাতস্মিং মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাততো মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাতং মেতি মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাতং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

৬. ‘‘একত্তং একত্ততো সঞ্জানাতি; একত্তং একত্ততো সঞ্ঞত্ৱা একত্তং মঞ্ঞতি, একত্তস্মিং মঞ্ঞতি, একত্ততো মঞ্ঞতি, একত্তং মেতি মঞ্ঞতি, একত্তং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘নানত্তং নানত্ততো সঞ্জানাতি; নানত্তং নানত্ততো সঞ্ঞত্ৱা নানত্তং মঞ্ঞতি, নানত্তস্মিং মঞ্ঞতি, নানত্ততো মঞ্ঞতি, নানত্তং মেতি মঞ্ঞতি, নানত্তং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘সব্বং সব্বতো সঞ্জানাতি; সব্বং সব্বতো সঞ্ঞত্ৱা সব্বং মঞ্ঞতি, সব্বস্মিং মঞ্ঞতি, সব্বতো মঞ্ঞতি, সব্বং মেতি মঞ্ঞতি, সব্বং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘নিব্বানং নিব্বানতো সঞ্জানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো সঞ্ঞত্ৱা নিব্বানং মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং মঞ্ঞতি, নিব্বানতো মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি মঞ্ঞতি, নিব্বানং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

পুথুজ্জনৱসেন পঠমনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

৭. ‘‘যোপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেক্খো [সেখো (সী. স্যা. কং. পী.)] অপ্পত্তমানসো অনুত্তৰং যোগক্খেমং পত্থযমানো ৱিহৰতি, সোপি পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায [অভিঞ্ঞত্ৱা (ক.)] পথৱিং মা মঞ্ঞি [ৱা মঞ্ঞতি], পথৱিযা মা মঞ্ঞি, পথৱিতো মা মঞ্ঞি, পথৱিং মেতি মা মঞ্ঞি, পথৱিং মাভিনন্দি [ৱা অভিনন্দতি (সী.) টীকা ওলোকেতব্বা]. তং কিস্স হেতু? ‘পৰিঞ্ঞেয্যং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘আপং…পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং… দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং মা মঞ্ঞি, নিব্বানস্মিং মা মঞ্ঞি, নিব্বানতো মা মঞ্ঞি, নিব্বানং মেতি মা মঞ্ঞি, নিব্বানং মাভিনন্দি. তং কিস্স হেতু? ‘পৰিঞ্ঞেয্যং তস্সা’তি ৱদামি.

সেক্খৱসেন [সত্থাৰৱসেন (সী.), সত্থুৱসেন (স্যা. ক.)] দুতিযনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

৮. ‘‘যোপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো, সোপি পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায পথৱিং ন মঞ্ঞতি, পথৱিযা ন মঞ্ঞতি, পথৱিতো ন মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি ন মঞ্ঞতি, পথৱিং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘পৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘আপং…পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং… দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানতো ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘পৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

খীণাসৱৱসেন ততিযনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

৯. ‘‘যোপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো, সোপি পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায পথৱিং ন মঞ্ঞতি, পথৱিযা ন মঞ্ঞতি, পথৱিতো ন মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি ন মঞ্ঞতি, পথৱিং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? খযা ৰাগস্স, ৱীতৰাগত্তা.

‘‘আপং…পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং … নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং … দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানতো ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? খযা ৰাগস্স, ৱীতৰাগত্তা.

খীণাসৱৱসেন চতুত্থনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

১০. ‘‘যোপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো, সোপি পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায পথৱিং ন মঞ্ঞতি, পথৱিযা ন মঞ্ঞতি, পথৱিতো ন মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি ন মঞ্ঞতি, পথৱিং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? খযা দোসস্স, ৱীতদোসত্তা.

‘‘আপং…পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং… দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানতো ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? খযা দোসস্স, ৱীতদোসত্তা.

খীণাসৱৱসেন পঞ্চমনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

১১. ‘‘যোপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো, সোপি পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায পথৱিং ন মঞ্ঞতি, পথৱিযা ন মঞ্ঞতি, পথৱিতো ন মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি ন মঞ্ঞতি, পথৱিং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? খযা মোহস্স, ৱীতমোহত্তা.

‘‘আপং…পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং … নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং… দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানতো ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? খযা মোহস্স, ৱীতমোহত্তা.

খীণাসৱৱসেন ছট্ঠনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

১২. ‘‘তথাগতোপি, ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায পথৱিং ন মঞ্ঞতি, পথৱিযা ন মঞ্ঞতি, পথৱিতো ন মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি ন মঞ্ঞতি, পথৱিং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘পৰিঞ্ঞাতন্তং তথাগতস্সা’তি ৱদামি.

‘‘আপং…পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং … আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং… দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানতো ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘পৰিঞ্ঞাতন্তং তথাগতস্সা’তি ৱদামি.

তথাগতৱসেন সত্তমনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

১৩. ‘‘তথাগতোপি, ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায পথৱিং ন মঞ্ঞতি, পথৱিযা ন মঞ্ঞতি, পথৱিতো ন মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি ন মঞ্ঞতি, পথৱিং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘নন্দী [নন্দি (সী. স্যা.)] দুক্খস্স মূল’ন্তি – ইতি ৱিদিত্ৱা ‘ভৱা জাতি ভূতস্স জৰামৰণ’ন্তি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘তথাগতো সব্বসো তণ্হানং খযা ৱিৰাগা নিৰোধা চাগা পটিনিস্সগ্গা অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি ৱদামি.

‘‘আপং …পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং… দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানতো ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘নন্দী দুক্খস্স মূল’ন্তি – ইতি ৱিদিত্ৱা ‘ভৱা জাতি ভূতস্স জৰামৰণ’ন্তি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘তথাগতো সব্বসো তণ্হানং খযা ৱিৰাগা নিৰোধা চাগা পটিনিস্সগ্গা অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি ৱদামী’’তি.

তথাগতৱসেন অট্ঠমনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

ইদমৱোচ ভগৱা. ন তে ভিক্খূ [ন অত্তমনা তেভিক্খূ (স্যা.), তে ভিক্খূ (পী. ক.)] ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

মূলপৰিযাযসুত্তং নিট্ঠিতং পঠমং.

২. সব্বাসৱসুত্তং

১৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সব্বাসৱসংৱৰপৰিযাযং ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

১৫. ‘‘জানতো অহং, ভিক্খৱে, পস্সতো আসৱানং খযং ৱদামি, নো অজানতো নো অপস্সতো. কিঞ্চ, ভিক্খৱে, জানতো কিঞ্চ পস্সতো আসৱানং খযং ৱদামি? যোনিসো চ মনসিকাৰং অযোনিসো চ মনসিকাৰং. অযোনিসো, ভিক্খৱে, মনসিকৰোতো অনুপ্পন্না চেৱ আসৱা উপ্পজ্জন্তি, উপ্পন্না চ আসৱা পৱড্ঢন্তি; যোনিসো চ খো, ভিক্খৱে, মনসিকৰোতো অনুপ্পন্না চেৱ আসৱা ন উপ্পজ্জন্তি, উপ্পন্না চ আসৱা পহীযন্তি.

১৬. ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, আসৱা দস্সনা পহাতব্বা, অত্থি আসৱা সংৱৰা পহাতব্বা, অত্থি আসৱা পটিসেৱনা পহাতব্বা, অত্থি আসৱা অধিৱাসনা পহাতব্বা, অত্থি আসৱা পৰিৱজ্জনা পহাতব্বা, অত্থি আসৱা ৱিনোদনা পহাতব্বা, অত্থি আসৱা ভাৱনা পহাতব্বা.

দস্সনা পহাতব্বাসৱা

১৭. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, আসৱা দস্সনা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৱে, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো – অৰিযানং অদস্সাৱী অৰিযধম্মস্স অকোৱিদো অৰিযধম্মে অৱিনীতো, সপ্পুৰিসানং অদস্সাৱী সপ্পুৰিসধম্মস্স অকোৱিদো সপ্পুৰিসধম্মে অৱিনীতো – মনসিকৰণীযে ধম্মে নপ্পজানাতি, অমনসিকৰণীযে ধম্মে নপ্পজানাতি. সো মনসিকৰণীযে ধম্মে অপ্পজানন্তো অমনসিকৰণীযে ধম্মে অপ্পজানন্তো, যে ধম্মা ন মনসিকৰণীযা, তে ধম্মে মনসি কৰোতি, যে ধম্মা মনসিকৰণীযা তে ধম্মে ন মনসি কৰোতি.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা ন মনসিকৰণীযা যে ধম্মে মনসি কৰোতি? যস্স, ভিক্খৱে, ধম্মে মনসিকৰোতো অনুপ্পন্নো ৱা কামাসৱো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৱা কামাসৱো পৱড্ঢতি; অনুপ্পন্নো ৱা ভৱাসৱো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৱা ভৱাসৱো পৱড্ঢতি; অনুপ্পন্নো ৱা অৱিজ্জাসৱো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৱা অৱিজ্জাসৱো পৱড্ঢতি – ইমে ধম্মা ন মনসিকৰণীযা যে ধম্মে মনসি কৰোতি.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা মনসিকৰণীযা যে ধম্মে ন মনসি কৰোতি? যস্স, ভিক্খৱে, ধম্মে মনসিকৰোতো অনুপ্পন্নো ৱা কামাসৱো ন উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৱা কামাসৱো পহীযতি; অনুপ্পন্নো ৱা ভৱাসৱো ন উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৱা ভৱাসৱো পহীযতি; অনুপ্পন্নো ৱা অৱিজ্জাসৱো ন উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৱা অৱিজ্জাসৱো পহীযতি – ইমে ধম্মা মনসিকৰণীযা যে ধম্মে ন মনসি কৰোতি.

‘‘তস্স অমনসিকৰণীযানং ধম্মানং মনসিকাৰা মনসিকৰণীযানং ধম্মানং অমনসিকাৰা অনুপ্পন্না চেৱ আসৱা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ আসৱা পৱড্ঢন্তি.

১৮. ‘‘সো এৱং অযোনিসো মনসি কৰোতি – ‘অহোসিং নু খো অহং অতীতমদ্ধানং? ন নু খো অহোসিং অতীতমদ্ধানং? কিং নু খো অহোসিং অতীতমদ্ধানং? কথং নু খো অহোসিং অতীতমদ্ধানং? কিং হুত্ৱা কিং অহোসিং নু খো অহং অতীতমদ্ধানং? ভৱিস্সামি নু খো অহং অনাগতমদ্ধানং? ন নু খো ভৱিস্সামি অনাগতমদ্ধানং? কিং নু খো ভৱিস্সামি অনাগতমদ্ধানং? কথং নু খো ভৱিস্সামি অনাগতমদ্ধানং? কিং হুত্ৱা কিং ভৱিস্সামি নু খো অহং অনাগতমদ্ধান’ন্তি? এতৰহি ৱা পচ্চুপ্পন্নমদ্ধানং [পচ্চুপ্পন্নমদ্ধানং আৰব্ভ (স্যা.)] অজ্ঝত্তং কথংকথী হোতি – ‘অহং নু খোস্মি? নো নু খোস্মি? কিং নু খোস্মি? কথং নু খোস্মি? অযং নু খো সত্তো কুতো আগতো? সো কুহিং গামী ভৱিস্সতী’তি?

১৯. ‘‘তস্স এৱং অযোনিসো মনসিকৰোতো ছন্নং দিট্ঠীনং অঞ্ঞতৰা দিট্ঠি উপ্পজ্জতি. ‘অত্থি মে অত্তা’তি ৱা অস্স [ৱাস্স (সী. স্যা. পী.)] সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; ‘নত্থি মে অত্তা’তি ৱা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; ‘অত্তনাৱ অত্তানং সঞ্জানামী’তি ৱা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; ‘অত্তনাৱ অনত্তানং সঞ্জানামী’তি ৱা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; ‘অনত্তনাৱ অত্তানং সঞ্জানামী’তি ৱা অস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতি; অথ ৱা পনস্স এৱং দিট্ঠি হোতি – ‘যো মে অযং অত্তা ৱদো ৱেদেয্যো তত্ৰ তত্ৰ কল্যাণপাপকানং কম্মানং ৱিপাকং পটিসংৱেদেতি সো খো পন মে অযং অত্তা নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো সস্সতিসমং তথেৱ ঠস্সতী’তি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তাৰং দিট্ঠিৱিসূকং দিট্ঠিৱিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং. দিট্ঠিসংযোজনসংযুত্তো, ভিক্খৱে, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো ন পৰিমুচ্চতি জাতিযা জৰায মৰণেন সোকেহি পৰিদেৱেহি দুক্খেহি দোমনস্সেহি উপাযাসেহি; ‘ন পৰিমুচ্চতি দুক্খস্মা’তি ৱদামি.

২০. ‘‘সুতৱা চ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো – অৰিযানং দস্সাৱী অৰিযধম্মস্স কোৱিদো অৰিযধম্মে সুৱিনীতো, সপ্পুৰিসানং দস্সাৱী সপ্পুৰিসধম্মস্স কোৱিদো সপ্পুৰিসধম্মে সুৱিনীতো – মনসিকৰণীযে ধম্মে পজানাতি অমনসিকৰণীযে ধম্মে পজানাতি. সো মনসিকৰণীযে ধম্মে পজানন্তো অমনসিকৰণীযে ধম্মে পজানন্তো যে ধম্মা ন মনসিকৰণীযা তে ধম্মে ন মনসি কৰোতি, যে ধম্মা মনসিকৰণীযা তে ধম্মে মনসি কৰোতি.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা ন মনসিকৰণীযা যে ধম্মে ন মনসি কৰোতি? যস্স, ভিক্খৱে, ধম্মে মনসিকৰোতো অনুপ্পন্নো ৱা কামাসৱো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৱা কামাসৱো পৱড্ঢতি; অনুপ্পন্নো ৱা ভৱাসৱো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৱা ভৱাসৱো পৱড্ঢতি; অনুপ্পন্নো ৱা অৱিজ্জাসৱো উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৱা অৱিজ্জাসৱো পৱড্ঢতি – ইমে ধম্মা ন মনসিকৰণীযা, যে ধম্মে ন মনসি কৰোতি.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা মনসিকৰণীযা যে ধম্মে মনসি কৰোতি? যস্স, ভিক্খৱে, ধম্মে মনসিকৰোতো অনুপ্পন্নো ৱা কামাসৱো ন উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৱা কামাসৱো পহীযতি; অনুপ্পন্নো ৱা ভৱাসৱো ন উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৱা ভৱাসৱো পহীযতি; অনুপ্পন্নো ৱা অৱিজ্জাসৱো ন উপ্পজ্জতি, উপ্পন্নো ৱা অৱিজ্জাসৱো পহীযতি – ইমে ধম্মা মনসিকৰণীযা যে ধম্মে মনসি কৰোতি.

‘‘তস্স অমনসিকৰণীযানং ধম্মানং অমনসিকাৰা মনসিকৰণীযানং ধম্মানং মনসিকাৰা অনুপ্পন্না চেৱ আসৱা ন উপ্পজ্জন্তি, উপ্পন্না চ আসৱা পহীযন্তি.

২১. ‘‘সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যোনিসো মনসি কৰোতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যোনিসো মনসি কৰোতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যোনিসো মনসি কৰোতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যোনিসো মনসি কৰোতি. তস্স এৱং যোনিসো মনসিকৰোতো তীণি সংযোজনানি পহীযন্তি – সক্কাযদিট্ঠি, ৱিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপৰামাসো. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, আসৱা দস্সনা পহাতব্বা.

সংৱৰা পহাতব্বাসৱা

২২. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, আসৱা সংৱৰা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি. যঞ্হিস্স, ভিক্খৱে, চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰং অসংৱুতস্স ৱিহৰতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, চক্খুন্দ্ৰিযসংৱৰং সংৱুতস্স ৱিহৰতো এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি. পটিসঙ্খা যোনিসো সোতিন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি…পে… ঘানিন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি…পে… জিৱ্হিন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি…পে… কাযিন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি…পে… মনিন্দ্ৰিযসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি. যঞ্হিস্স, ভিক্খৱে, মনিন্দ্ৰিযসংৱৰং অসংৱুতস্স ৱিহৰতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, মনিন্দ্ৰিযসংৱৰং সংৱুতস্স ৱিহৰতো এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি.

‘‘যঞ্হিস্স, ভিক্খৱে, সংৱৰং অসংৱুতস্স ৱিহৰতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, সংৱৰং সংৱুতস্স ৱিহৰতো এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, আসৱা সংৱৰা পহাতব্বা.

পটিসেৱনা পহাতব্বাসৱা

২৩. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, আসৱা পটিসেৱনা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো চীৱৰং পটিসেৱতি – ‘যাৱদেৱ সীতস্স পটিঘাতায, উণ্হস্স পটিঘাতায, ডংসমকসৱাতাতপসৰীংসপ- [সিৰিংসপ (সী. স্যা. পী.)] সম্ফস্সানং পটিঘাতায, যাৱদেৱ হিৰিকোপীনপ্পটিচ্ছাদনত্থং’.

‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো পিণ্ডপাতং পটিসেৱতি – ‘নেৱ দৱায, ন মদায, ন মণ্ডনায, ন ৱিভূসনায, যাৱদেৱ ইমস্স কাযস্স ঠিতিযা যাপনায, ৱিহিংসূপৰতিযা, ব্ৰহ্মচৰিযানুগ্গহায, ইতি পুৰাণঞ্চ ৱেদনং পটিহঙ্খামি নৱঞ্চ ৱেদনং ন উপ্পাদেস্সামি, যাত্ৰা চ মে ভৱিস্সতি অনৱজ্জতা চ ফাসুৱিহাৰো চ’ [চাতি (সী.)].

‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো সেনাসনং পটিসেৱতি – ‘যাৱদেৱ সীতস্স পটিঘাতায, উণ্হস্স পটিঘাতায, ডংসমকসৱাতাতপসৰীংসপসম্ফস্সানং পটিঘাতায, যাৱদেৱ উতুপৰিস্সযৱিনোদনপটিসল্লানাৰামত্থং’.

‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং পটিসেৱতি – ‘যাৱদেৱ উপ্পন্নানং ৱেয্যাবাধিকানং ৱেদনানং পটিঘাতায, অব্যাবজ্ঝপৰমতায’ [অব্যাপজ্ঝপৰমতায (সী. স্যা. পী.), অব্যাপজ্জপৰমতায (ক.)].

‘‘যঞ্হিস্স, ভিক্খৱে, অপ্পটিসেৱতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, পটিসেৱতো এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, আসৱা পটিসেৱনা পহাতব্বা.

অধিৱাসনা পহাতব্বাসৱা

২৪. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, আসৱা অধিৱাসনা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো খমো হোতি সীতস্স উণ্হস্স, জিঘচ্ছায পিপাসায. ডংসমকসৱাতাতপসৰীংসপসম্ফস্সানং, দুৰুত্তানং দুৰাগতানং ৱচনপথানং, উপ্পন্নানং সাৰীৰিকানং ৱেদনানং দুক্খানং তিব্বানং [তিপ্পানং (সী. স্যা. পী.)] খৰানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহৰানং অধিৱাসকজাতিকো হোতি.

‘‘যঞ্হিস্স, ভিক্খৱে, অনধিৱাসযতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, অধিৱাসযতো এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, আসৱা অধিৱাসনা পহাতব্বা.

পৰিৱজ্জনা পহাতব্বাসৱা

২৫. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, আসৱা পৰিৱজ্জনা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো চণ্ডং হত্থিং পৰিৱজ্জেতি, চণ্ডং অস্সং পৰিৱজ্জেতি, চণ্ডং গোণং পৰিৱজ্জেতি, চণ্ডং কুক্কুৰং পৰিৱজ্জেতি, অহিং খাণুং কণ্টকট্ঠানং সোব্ভং পপাতং চন্দনিকং ওড়িগল্লং. যথাৰূপে অনাসনে নিসিন্নং যথাৰূপে অগোচৰে চৰন্তং যথাৰূপে পাপকে মিত্তে ভজন্তং ৱিঞ্ঞূ সব্ৰহ্মচাৰী পাপকেসু ঠানেসু ওকপ্পেয্যুং, সো তঞ্চ অনাসনং তঞ্চ অগোচৰং তে চ পাপকে মিত্তে পটিসঙ্খা যোনিসো পৰিৱজ্জেতি.

‘‘যঞ্হিস্স, ভিক্খৱে, অপৰিৱজ্জযতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, পৰিৱজ্জযতো এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, আসৱা পৰিৱজ্জনা পহাতব্বা.

ৱিনোদনা পহাতব্বাসৱা

২৬. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, আসৱা ৱিনোদনা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো উপ্পন্নং কামৱিতক্কং নাধিৱাসেতি পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি, উপ্পন্নং ব্যাপাদৱিতক্কং…পে… উপ্পন্নং ৱিহিংসাৱিতক্কং…পে… উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে নাধিৱাসেতি পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি.

‘‘যঞ্হিস্স, ভিক্খৱে, অৱিনোদযতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, ৱিনোদযতো এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, আসৱা ৱিনোদনা পহাতব্বা.

ভাৱনা পহাতব্বাসৱা

২৭. ‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, আসৱা ভাৱনা পহাতব্বা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং; পটিসঙ্খা যোনিসো ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি…পে… ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোস্সগ্গপৰিণামিং.

‘‘যঞ্হিস্স, ভিক্খৱে, অভাৱযতো উপ্পজ্জেয্যুং আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা, ভাৱযতো এৱংস তে আসৱা ৱিঘাতপৰিড়াহা ন হোন্তি. ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, আসৱা ভাৱনা পহাতব্বা.

২৮. ‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো যে আসৱা দস্সনা পহাতব্বা তে দস্সনা পহীনা হোন্তি, যে আসৱা সংৱৰা পহাতব্বা তে সংৱৰা পহীনা হোন্তি, যে আসৱা পটিসেৱনা পহাতব্বা তে পটিসেৱনা পহীনা হোন্তি, যে আসৱা অধিৱাসনা পহাতব্বা তে অধিৱাসনা পহীনা হোন্তি, যে আসৱা পৰিৱজ্জনা পহাতব্বা তে পৰিৱজ্জনা পহীনা হোন্তি, যে আসৱা ৱিনোদনা পহাতব্বা তে ৱিনোদনা পহীনা হোন্তি, যে আসৱা ভাৱনা পহাতব্বা তে ভাৱনা পহীনা হোন্তি; অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে – ‘ভিক্খু সব্বাসৱসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি, অচ্ছেচ্ছি [অচ্ছেজ্জি (ক.)] তণ্হং, ৱিৱত্তযি [ৱাৱত্তযি (সী. পী.)] সংযোজনং, সম্মা মানাভিসমযা অন্তমকাসি দুক্খস্সা’’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. অত্তমনা তে ভিক্খূ ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

সব্বাসৱসুত্তং নিট্ঠিতং দুতিযং.

৩. ধম্মদাযাদসুত্তং

২৯. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘ধম্মদাযাদা মে, ভিক্খৱে, ভৱথ, মা আমিসদাযাদা. অত্থি মে তুম্হেসু অনুকম্পা – ‘কিন্তি মে সাৱকা ধম্মদাযাদা ভৱেয্যুং, নো আমিসদাযাদা’তি. তুম্হে চ মে, ভিক্খৱে, আমিসদাযাদা ভৱেয্যাথ নো ধম্মদাযাদা, তুম্হেপি তেন আদিযা [আদিস্সা (সী. স্যা. পী.)] ভৱেয্যাথ – ‘আমিসদাযাদা সত্থুসাৱকা ৱিহৰন্তি, নো ধম্মদাযাদা’তি; অহম্পি তেন আদিযো ভৱেয্যং – ‘আমিসদাযাদা সত্থুসাৱকা ৱিহৰন্তি, নো ধম্মদাযাদা’তি. তুম্হে চ মে, ভিক্খৱে, ধম্মদাযাদা ভৱেয্যাথ, নো আমিসদাযাদা, তুম্হেপি তেন ন আদিযা ভৱেয্যাথ – ‘ধম্মদাযাদা সত্থুসাৱকা ৱিহৰন্তি, নো আমিসদাযাদা’তি; অহম্পি তেন ন আদিযো ভৱেয্যং – ‘ধম্মদাযাদা সত্থুসাৱকা ৱিহৰন্তি, নো আমিসদাযাদা’তি. তস্মাতিহ মে, ভিক্খৱে, ধম্মদাযাদা ভৱথ, মা আমিসদাযাদা. অত্থি মে তুম্হেসু অনুকম্পা – ‘কিন্তি মে সাৱকা ধম্মদাযাদা ভৱেয্যুং, নো আমিসদাযাদা’তি.

৩০. ‘‘ইধাহং, ভিক্খৱে, ভুত্তাৱী অস্সং পৱাৰিতো পৰিপুণ্ণো পৰিযোসিতো সুহিতো যাৱদত্থো; সিযা চ মে পিণ্ডপাতো অতিৰেকধম্মো ছড্ডনীযধম্মো [ছড্ডিযধম্মো (সী. স্যা. পী.)]. অথ দ্ৱে ভিক্খূ আগচ্ছেয্যুং জিঘচ্ছাদুব্বল্য- [জিঘচ্ছাদুব্বল্ল (সী. পী.)] পৰেতা. ত্যাহং এৱং ৱদেয্যং – ‘অহং খোম্হি, ভিক্খৱে, ভুত্তাৱী পৱাৰিতো পৰিপুণ্ণো পৰিযোসিতো সুহিতো যাৱদত্থো; অত্থি চ মে অযং পিণ্ডপাতো অতিৰেকধম্মো ছড্ডনীযধম্মো. সচে আকঙ্খথ, ভুঞ্জথ, নো চে তুম্হে ভুঞ্জিস্সথ [সচে তুম্হে ন ভুঞ্জিস্সথ (সী. স্যা. পী.)], ইদানাহং অপ্পহৰিতে ৱা ছড্ডেস্সামি, অপ্পাণকে ৱা উদকে ওপিলাপেস্সামী’তি. তত্ৰেকস্স ভিক্খুনো এৱমস্স – ‘ভগৱা খো ভুত্তাৱী পৱাৰিতো পৰিপুণ্ণো পৰিযোসিতো সুহিতো যাৱদত্থো; অত্থি চাযং ভগৱতো পিণ্ডপাতো অতিৰেকধম্মো ছড্ডনীযধম্মো. সচে মযং ন ভুঞ্জিস্সাম, ইদানি ভগৱা অপ্পহৰিতে ৱা ছড্ডেস্সতি, অপ্পাণকে ৱা উদকে ওপিলাপেস্সতি’. ৱুত্তং খো পনেতং ভগৱতা – ‘ধম্মদাযাদা মে, ভিক্খৱে, ভৱথ, মা আমিসদাযাদা’তি. আমিসঞ্ঞতৰং খো পনেতং, যদিদং পিণ্ডপাতো. যংনূনাহং ইমং পিণ্ডপাতং অভুঞ্জিত্ৱা ইমিনাৱ জিঘচ্ছাদুব্বল্যেন এৱং ইমং ৰত্তিন্দিৱং [ৰত্তিদিৱং (ক.)] ৱীতিনামেয্য’’ন্তি. সো তং পিণ্ডপাতং অভুঞ্জিত্ৱা তেনেৱ জিঘচ্ছাদুব্বল্যেন এৱং তং ৰত্তিন্দিৱং ৱীতিনামেয্য. অথ দুতিযস্স ভিক্খুনো এৱমস্স – ‘ভগৱা খো ভুত্তাৱী পৱাৰিতো পৰিপুণ্ণো পৰিযোসিতো সুহিতো যাৱদত্থো; অত্থি চাযং ভগৱতো পিণ্ডপাতো অতিৰেকধম্মো ছড্ডনীযধম্মো. সচে মযং ন ভুঞ্জিস্সাম, ইদানি ভগৱা অপ্পহৰিতে ৱা ছড্ডেস্সতি, অপ্পাণকে ৱা উদকে ওপিলাপেস্সতি. যংনূনাহং ইমং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৱা জিঘচ্ছাদুব্বল্যং পটিৱিনোদেত্ৱা [পটিৱিনেত্ৱা (সী. স্যা. পী.)] এৱং ইমং ৰত্তিন্দিৱং ৱীতিনামেয্য’ন্তি. সো তং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৱা জিঘচ্ছাদুব্বল্যং পটিৱিনোদেত্ৱা এৱং তং ৰত্তিন্দিৱং ৱীতিনামেয্য. কিঞ্চাপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৱা জিঘচ্ছাদুব্বল্যং পটিৱিনোদেত্ৱা এৱং তং ৰত্তিন্দিৱং ৱীতিনামেয্য, অথ খো অসুযেৱ মে পুৰিমো ভিক্খু পুজ্জতৰো চ পাসংসতৰো চ. তং কিস্স হেতু? তঞ্হি তস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো দীঘৰত্তং অপ্পিচ্ছতায সন্তুট্ঠিযা সল্লেখায সুভৰতায ৱীৰিযাৰম্ভায সংৱত্তিস্সতি. তস্মাতিহ মে, ভিক্খৱে, ধম্মদাযাদা ভৱথ, মা আমিসদাযাদা. অত্থি মে তুম্হেসু অনুকম্পা – ‘কিন্তি মে সাৱকা ধম্মদাযাদা ভৱেয্যুং, নো আমিসদাযাদা’’’তি.

ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান [ৱত্ৱা (সী. পী.) এৱমীদিসেসু ঠানেসু] সুগতো উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পাৱিসি.

৩১. তত্ৰ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো অচিৰপক্কন্তস্স ভগৱতো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৱুসো ভিক্খৱে’’তি. ‘‘আৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সাৰিপুত্তো এতদৱোচ –

‘‘কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকং নানুসিক্খন্তি, কিত্তাৱতা চ পন সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকমনুসিক্খন্তী’’তি? ‘‘দূৰতোপি খো মযং, আৱুসো, আগচ্ছাম আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স সন্তিকে এতস্স ভাসিতস্স অত্থমঞ্ঞাতুং. সাধু ৱতাযস্মন্তংযেৱ সাৰিপুত্তং পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো; আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স সুত্ৱা ভিক্খূ ধাৰেস্সন্তী’’তি. ‘‘তেন হাৱুসো, সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সাৰিপুত্তো এতদৱোচ –

‘‘কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকং নানুসিক্খন্তি? ইধাৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকং নানুসিক্খন্তি, যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ, তে চ ধম্মে নপ্পজহন্তি, বাহুলিকা [বাহুল্লিকা (স্যা.)] চ হোন্তি, সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৱিৱেকে নিক্খিত্তধুৰা. তত্ৰাৱুসো, থেৰা ভিক্খূ তীহি ঠানেহি গাৰয্হা ভৱন্তি. ‘সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকং নানুসিক্খন্তী’তি – ইমিনা পঠমেন ঠানেন থেৰা ভিক্খূ গাৰয্হা ভৱন্তি. ‘যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে নপ্পজহন্তী’তি – ইমিনা দুতিযেন ঠানেন থেৰা ভিক্খূ গাৰয্হা ভৱন্তি. ‘বাহুলিকা চ, সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৱিৱেকে নিক্খিত্তধুৰা’তি – ইমিনা ততিযেন ঠানেন থেৰা ভিক্খূ গাৰয্হা ভৱন্তি. থেৰা, আৱুসো, ভিক্খূ ইমেহি তীহি ঠানেহি গাৰয্হা ভৱন্তি. তত্ৰাৱুসো, মজ্ঝিমা ভিক্খূ…পে… নৱা ভিক্খূ তীহি ঠানেহি গাৰয্হা ভৱন্তি. ‘সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকং নানুসিক্খন্তী’তি – ইমিনা পঠমেন ঠানেন নৱা ভিক্খূ গাৰয্হা ভৱন্তি. ‘যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে নপ্পজহন্তী’তি – ইমিনা দুতিযেন ঠানেন নৱা ভিক্খূ গাৰয্হা ভৱন্তি. ‘বাহুলিকা চ হোন্তি, সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৱিৱেকে নিক্খিত্তধুৰা’তি – ইমিনা ততিযেন ঠানেন নৱা ভিক্খূ গাৰয্হা ভৱন্তি. নৱা, আৱুসো, ভিক্খূ ইমেহি তীহি ঠানেহি গাৰয্হা ভৱন্তি. এত্তাৱতা খো, আৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকং নানুসিক্খন্তি.

৩২. ‘‘কিত্তাৱতা চ, পনাৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকমনুসিক্খন্তি? ইধাৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকমনুসিক্খন্তি – যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে পজহন্তি; ন চ বাহুলিকা হোন্তি, ন সাথলিকা ওক্কমনে নিক্খিত্তধুৰা পৱিৱেকে পুব্বঙ্গমা. তত্ৰাৱুসো, থেৰা ভিক্খূ তীহি ঠানেহি পাসংসা ভৱন্তি. ‘সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকমনুসিক্খন্তী’তি – ইমিনা পঠমেন ঠানেন থেৰা ভিক্খূ পাসংসা ভৱন্তি. ‘যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে পজহন্তী’তি – ইমিনা দুতিযেন ঠানেন থেৰা ভিক্খূ পাসংসা ভৱন্তি. ‘ন চ বাহুলিকা, ন সাথলিকা ওক্কমনে নিক্খিত্তধুৰা পৱিৱেকে পুব্বঙ্গমা’তি – ইমিনা ততিযেন ঠানেন থেৰা ভিক্খূ পাসংসা ভৱন্তি. থেৰা, আৱুসো, ভিক্খূ ইমেহি তীহি ঠানেহি পাসংসা ভৱন্তি. তত্ৰাৱুসো, মজ্ঝিমা ভিক্খূ…পে… নৱা ভিক্খূ তীহি ঠানেহি পাসংসা ভৱন্তি. ‘সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকমনুসিক্খন্তী’তি – ইমিনা পঠমেন ঠানেন নৱা ভিক্খূ পাসংসা ভৱন্তি. ‘যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে পজহন্তী’তি – ইমিনা দুতিযেন ঠানেন নৱা ভিক্খূ পাসংসা ভৱন্তি. ‘ন চ বাহুলিকা, ন সাথলিকা ওক্কমনে নিক্খিত্তধুৰা পৱিৱেকে পুব্বঙ্গমা’তি – ইমিনা ততিযেন ঠানেন নৱা ভিক্খূ পাসংসা ভৱন্তি. নৱা, আৱুসো, ভিক্খূ ইমেহি তীহি ঠানেহি পাসংসা ভৱন্তি. এত্তাৱতা খো, আৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকমনুসিক্খন্তি.

৩৩. ‘‘তত্ৰাৱুসো, লোভো চ পাপকো দোসো চ পাপকো. লোভস্স চ পহানায দোসস্স চ পহানায অত্থি মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকৰণী ঞাণকৰণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি. কতমা চ সা, আৱুসো, মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকৰণী ঞাণকৰণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি? অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং [সেয্যথীদং (সী. স্যা. পী.)] – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো সা, আৱুসো, মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকৰণী ঞাণকৰণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি.

‘‘তত্ৰাৱুসো, কোধো চ পাপকো উপনাহো চ পাপকো…পে… মক্খো চ পাপকো পড়াসো চ পাপকো, ইস্সা চ পাপিকা মচ্ছেৰঞ্চ পাপকং, মাযা চ পাপিকা সাঠেয্যঞ্চ পাপকং, থম্ভো চ পাপকো সাৰম্ভো চ পাপকো, মানো চ পাপকো অতিমানো চ পাপকো, মদো চ পাপকো পমাদো চ পাপকো. মদস্স চ পহানায পমাদস্স চ পহানায অত্থি মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকৰণী ঞাণকৰণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি. কতমা চ সা, আৱুসো, মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকৰণী ঞাণকৰণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি? অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো সা, আৱুসো, মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকৰণী ঞাণকৰণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততী’’তি.

ইদমৱোচাযস্মা সাৰিপুত্তো. অত্তমনা তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

ধম্মদাযাদসুত্তং নিট্ঠিতং ততিযং.

৪. ভযভেৰৱসুত্তং

৩৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো জাণুস্সোণি ব্ৰাহ্মণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং [সাৰাণীযং (সী. স্যা. পী.)] ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো জাণুস্সোণি ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যেমে, ভো গোতম, কুলপুত্তা ভৱন্তং গোতমং উদ্দিস্স সদ্ধা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতা, ভৱং তেসং গোতমো পুব্বঙ্গমো, ভৱং তেসং গোতমো বহুকাৰো, ভৱং তেসং গোতমো সমাদপেতা [সমাদাপেতা (?)]; ভোতো চ পন গোতমস্স সা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতী’’তি. ‘‘এৱমেতং, ব্ৰাহ্মণ, এৱমেতং, ব্ৰাহ্মণ! যে তে, ব্ৰাহ্মণ, কুলপুত্তা মমং উদ্দিস্স সদ্ধা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতা, অহং তেসং পুব্বঙ্গমো, অহং তেসং বহুকাৰো, অহং তেসং সমাদপেতা; মম চ পন সা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতী’’তি. ‘‘দুৰভিসম্ভৱানি হি খো, ভো গোতম, অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি, দুক্কৰং পৱিৱেকং, দুৰভিৰমং একত্তে, হৰন্তি মঞ্ঞে মনো ৱনানি সমাধিং অলভমানস্স ভিক্খুনো’’তি. ‘‘এৱমেতং, ব্ৰাহ্মণ, এৱমেতং, ব্ৰাহ্মণ! দুৰভিসম্ভৱানি হি খো, ব্ৰাহ্মণ, অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি, দুক্কৰং পৱিৱেকং, দুৰভিৰমং একত্তে, হৰন্তি মঞ্ঞে মনো ৱনানি সমাধিং অলভমানস্স ভিক্খুনো’’তি.

৩৫. ‘‘ময্হম্পি খো, ব্ৰাহ্মণ, পুব্বেৱ সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৱ সতো এতদহোসি – ‘দুৰভিসম্ভৱানি হি খো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি, দুক্কৰং পৱিৱেকং, দুৰভিৰমং একত্তে, হৰন্তি মঞ্ঞে মনো ৱনানি সমাধিং অলভমানস্স ভিক্খুনো’তি. তস্স ময্হং ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অপৰিসুদ্ধকাযকম্মন্তা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, অপৰিসুদ্ধকাযকম্মন্তসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অপৰিসুদ্ধকাযকম্মন্তো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; পৰিসুদ্ধকাযকম্মন্তোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা পৰিসুদ্ধকাযকম্মন্তা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, পৰিসুদ্ধকাযকম্মতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৩৬. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অপৰিসুদ্ধৱচীকম্মন্তা…পে… অপৰিসুদ্ধমনোকম্মন্তা …পে… অপৰিসুদ্ধাজীৱা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, অপৰিসুদ্ধাজীৱসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অপৰিসুদ্ধাজীৱো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; পৰিসুদ্ধাজীৱোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা পৰিসুদ্ধাজীৱা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, পৰিসুদ্ধাজীৱতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৩৭. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অভিজ্ঝালূ কামেসু তিব্বসাৰাগা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, অভিজ্ঝালুকামেসুতিব্বসাৰাগসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অভিজ্ঝালু কামেসু তিব্বসাৰাগো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; অনভিজ্ঝালূহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা অনভিজ্ঝালূ অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, অনভিজ্ঝালুতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৩৮. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ব্যাপন্নচিত্তা পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, ব্যাপন্নচিত্তপদুট্ঠমনসঙ্কপ্পসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং ব্যাপন্নচিত্তো পদুট্ঠমনসঙ্কপ্পো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; মেত্তচিত্তোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা মেত্তচিত্তা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, মেত্তচিত্ততং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৩৯. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা থীনমিদ্ধপৰিযুট্ঠিতা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, থীনমিদ্ধপৰিযুট্ঠানসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং থীনমিদ্ধপৰিযুট্ঠিতো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; ৱিগতথীনমিদ্ধোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা ৱিগতথীনমিদ্ধা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, ৱিগতথীনমিদ্ধতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৪০. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা উদ্ধতা অৱূপসন্তচিত্তা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, উদ্ধতঅৱূপসন্তচিত্তসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং উদ্ধতো অৱূপসন্তচিত্তো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; ৱূপসন্তচিত্তোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা ৱূপসন্তচিত্তা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, ৱূপসন্তচিত্ততং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৪১. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা কঙ্খী ৱিচিকিচ্ছী অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, কঙ্খিৱিচিকিচ্ছিসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং কঙ্খী ৱিচিকিচ্ছী অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; তিণ্ণৱিচিকিচ্ছোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা তিণ্ণৱিচিকিচ্ছা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, তিণ্ণৱিচিকিচ্ছতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৪২. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অত্তুক্কংসকা পৰৱম্ভী অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, অত্তুক্কংসনপৰৱম্ভনসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অত্তুক্কংসকো পৰৱম্ভী অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; অনত্তুক্কংসকো অপৰৱম্ভীহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা অনত্তুক্কংসকা অপৰৱম্ভী অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, অনত্তুক্কংসকতং অপৰৱম্ভিতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৪৩. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা ছম্ভী ভীৰুকজাতিকা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, ছম্ভিভীৰুকজাতিকসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং ছম্ভী ভীৰুকজাতিকো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; ৱিগতলোমহংসোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা ৱিগতলোমহংসা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, ৱিগতলোমহংসতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৪৪. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা লাভসক্কাৰসিলোকং নিকামযমানা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, লাভসক্কাৰসিলোকনিকামন [নিকামযমান (সী. স্যা.)] সন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং লাভসক্কাৰসিলোকং নিকামযমানো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; অপ্পিচ্ছোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা অপ্পিচ্ছা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, অপ্পিচ্ছতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৪৫. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা কুসীতা হীনৱীৰিযা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, কুসীতহীনৱীৰিযসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং কুসীতো হীনৱীৰিযো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; আৰদ্ধৱীৰিযোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা আৰদ্ধৱীৰিযা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, আৰদ্ধৱীৰিযতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৪৬. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা মুট্ঠস্সতী অসম্পজানা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, মুট্ঠস্সতিঅসম্পজানসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; উপট্ঠিতস্সতিহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা উপট্ঠিতস্সতী অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, উপট্ঠিতস্সতিতং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৪৭. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অসমাহিতা ৱিব্ভন্তচিত্তা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, অসমাহিতৱিব্ভন্তচিত্তসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং অসমাহিতো ৱিব্ভন্তচিত্তো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; সমাধিসম্পন্নোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা সমাধিসম্পন্না অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, সমাধিসম্পদং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

৪৮. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যে খো কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা দুপ্পঞ্ঞা এড়মূগা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি, দুপ্পঞ্ঞএড়মূগসন্দোসহেতু হৱে তে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা অকুসলং ভযভেৰৱং অৱ্হাযন্তি. ন খো পনাহং দুপ্পঞ্ঞো এড়মূগো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি; পঞ্ঞাসম্পন্নোহমস্মি. যে হি ৱো অৰিযা পঞ্ঞাসম্পন্না অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱন্তি তেসমহং অঞ্ঞতৰো’তি. এতমহং, ব্ৰাহ্মণ, পঞ্ঞাসম্পদং অত্তনি সম্পস্সমানো ভিয্যো পল্লোমমাপাদিং অৰঞ্ঞে ৱিহাৰায.

সোড়সপৰিযাযং নিট্ঠিতং.

৪৯. ‘‘তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘যংনূনাহং যা তা ৰত্তিযো অভিঞ্ঞাতা অভিলক্খিতা – চাতুদ্দসী পঞ্চদসী অট্ঠমী চ পক্খস্স – তথাৰূপাসু ৰত্তীসু যানি তানি আৰামচেতিযানি ৱনচেতিযানি ৰুক্খচেতিযানি ভিংসনকানি সলোমহংসানি তথাৰূপেসু সেনাসনেসু ৱিহৰেয্যং অপ্পেৱ নামাহং ভযভেৰৱং পস্সেয্য’ন্তি. সো খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, অপৰেন সমযেন যা তা ৰত্তিযো অভিঞ্ঞাতা অভিলক্খিতা – চাতুদ্দসী পঞ্চদসী অট্ঠমী চ পক্খস্স – তথাৰূপাসু ৰত্তীসু যানি তানি আৰামচেতিযানি ৱনচেতিযানি ৰুক্খচেতিযানি ভিংসনকানি সলোমহংসানি তথাৰূপেসু সেনাসনেসু ৱিহৰামি. তত্থ চ মে, ব্ৰাহ্মণ, ৱিহৰতো মগো ৱা আগচ্ছতি, মোৰো ৱা কট্ঠং পাতেতি, ৱাতো ৱা পণ্ণকসটং [পণ্ণসটং (সী. পী.)] এৰেতি; তস্স ময্হং ব্ৰাহ্মণ এতদহোসি [তস্স ময্হং এৱং হোতি (সী. স্যা.)] – ‘এতং নূন তং ভযভেৰৱং আগচ্ছতী’তি. তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, এতদহোসি – ‘কিং নু খো অহং অঞ্ঞদত্থু ভযপটিকঙ্খী [ভযপাটিকঙ্খী (সী.)] ৱিহৰামি? যংনূনাহং যথাভূতং যথাভূতস্স [যথাভূতস্স যথাভূতস্স (সী. স্যা.)] মে তং ভযভেৰৱং আগচ্ছতি, তথাভূতং তথাভূতোৱ [যথাভূতো যথাভূতোৱ (সী. স্যা.)] তং ভযভেৰৱং পটিৱিনেয্য’ন্তি. তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, চঙ্কমন্তস্স তং ভযভেৰৱং আগচ্ছতি. সো খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, নেৱ তাৱ তিট্ঠামি ন নিসীদামি ন নিপজ্জামি, যাৱ চঙ্কমন্তোৱ তং ভযভেৰৱং পটিৱিনেমি. তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, ঠিতস্স তং ভযভেৰৱং আগচ্ছতি. সো খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, নেৱ তাৱ চঙ্কমামি ন নিসীদামি ন নিপজ্জামি. যাৱ ঠিতোৱ তং ভযভেৰৱং পটিৱিনেমি. তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, নিসিন্নস্স তং ভযভেৰৱং আগচ্ছতি. সো খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, নেৱ তাৱ নিপজ্জামি ন তিট্ঠামি ন চঙ্কমামি, যাৱ নিসিন্নোৱ তং ভযভেৰৱং পটিৱিনেমি. তস্স ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, নিপন্নস্স তং ভযভেৰৱং আগচ্ছতি. সো খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, নেৱ তাৱ নিসীদামি ন তিট্ঠামি ন চঙ্কমামি, যাৱ নিপন্নোৱ তং ভযভেৰৱং পটিৱিনেমি.

৫০. ‘‘সন্তি খো পন, ব্ৰাহ্মণ, একে সমণব্ৰাহ্মণা ৰত্তিংযেৱ সমানং দিৱাতি সঞ্জানন্তি, দিৱাযেৱ সমানং ৰত্তীতি সঞ্জানন্তি. ইদমহং তেসং সমণব্ৰাহ্মণানং সম্মোহৱিহাৰস্মিং ৱদামি. অহং খো পন, ব্ৰাহ্মণ, ৰত্তিংযেৱ সমানং ৰত্তীতি সঞ্জানামি, দিৱাযেৱ সমানং দিৱাতি সঞ্জানামি. যং খো তং, ব্ৰাহ্মণ, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘অসম্মোহধম্মো সত্তো লোকে উপ্পন্নো বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’ন্তি, মমেৱ তং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য – ‘অসম্মোহধম্মো সত্তো লোকে উপ্পন্নো বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’ন্তি.

৫১. ‘‘আৰদ্ধং খো পন মে, ব্ৰাহ্মণ, ৱীৰিযং অহোসি অসল্লীনং, উপট্ঠিতা সতি অসম্মুট্ঠা [অপ্পম্মুট্ঠা (স্যা.)], পস্সদ্ধো কাযো অসাৰদ্ধো, সমাহিতং চিত্তং একগ্গং. সো খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং. ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং. পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহাসিং, সতো চ সম্পজানো সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেসিং; যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং. সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহাসিং.

৫২. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৱীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকেপি সংৱট্টকপ্পে অনেকেপি ৱিৱট্টকপ্পে অনেকেপি সংৱট্টৱিৱট্টকপ্পে – ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি. অযং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, ৰত্তিযা পঠমে যামে পঠমা ৱিজ্জা অধিগতা, অৱিজ্জা ৱিহতা ৱিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৱিহতো আলোকো উপ্পন্নো, যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো.

৫৩. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে সত্তানং চুতূপপাতঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সামি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামি – ‘ইমে ৱত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং উপৱাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা; তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপন্না. ইমে ৱা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীসুচৰিতেন সমন্নাগতা মনোসুচৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং অনুপৱাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা; তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্না’তি. ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সামি চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামি. অযং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, ৰত্তিযা মজ্ঝিমে যামে দুতিযা ৱিজ্জা অধিগতা, অৱিজ্জা ৱিহতা ৱিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৱিহতো আলোকো উপ্পন্নো, যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো.

৫৪. ‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৱানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেসিং. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং. ‘ইমে আসৱা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৱসমুদযো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৱনিৰোধো’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, ‘অযং আসৱনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং. তস্স মে এৱং জানতো এৱং পস্সতো কামাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চিত্থ, ভৱাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চিত্থ, অৱিজ্জাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চিত্থ. ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং অহোসি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি অব্ভঞ্ঞাসিং. অযং খো মে, ব্ৰাহ্মণ, ৰত্তিযা পচ্ছিমে যামে ততিযা ৱিজ্জা অধিগতা, অৱিজ্জা ৱিহতা ৱিজ্জা উপ্পন্না, তমো ৱিহতো আলোকো উপ্পন্নো, যথা তং অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৱিহৰতো.

৫৫. ‘‘সিযা খো পন তে, ব্ৰাহ্মণ, এৱমস্স – ‘অজ্জাপি নূন সমণো গোতমো অৱীতৰাগো অৱীতদোসো অৱীতমোহো, তস্মা অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱতী’তি. ন খো পনেতং, ব্ৰাহ্মণ, এৱং দট্ঠব্বং. দ্ৱে খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, অত্থৱসে সম্পস্সমানো অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱামি – অত্তনো চ দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং সম্পস্সমানো, পচ্ছিমঞ্চ জনতং অনুকম্পমানো’’তি.

৫৬. ‘‘অনুকম্পিতৰূপা ৱতাযং ভোতা গোতমেন পচ্ছিমা জনতা, যথা তং অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন. অভিক্কন্তং, ভো গোতম! অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য – ‘চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তী’তি; এৱমেৱং ভোতা গোতমেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং ভৱন্তং গোতমং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি.

ভযভেৰৱসুত্তং নিট্ঠিতং চতুত্থং.

৫. অনঙ্গণসুত্তং

৫৭. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৱুসো, ভিক্খৱে’’তি. ‘‘আৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সাৰিপুত্তো এতদৱোচ –

‘‘চত্তাৰোমে, আৱুসো, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? ইধাৱুসো, একচ্চো পুগ্গলো সাঙ্গণোৱ সমানো ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. ইধ পনাৱুসো, একচ্চো পুগ্গলো সাঙ্গণোৱ সমানো ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি. ইধাৱুসো, একচ্চো পুগ্গলো অনঙ্গণোৱ সমানো ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. ইধ পনাৱুসো, একচ্চো পুগ্গলো অনঙ্গণোৱ সমানো ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি. তত্ৰাৱুসো, য্ৱাযং পুগ্গলো সাঙ্গণোৱ সমানো ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, অযং ইমেসং দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং সাঙ্গণানংযেৱ সতং হীনপুৰিসো অক্খাযতি. তত্ৰাৱুসো, য্ৱাযং পুগ্গলো সাঙ্গণোৱ সমানো ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, অযং ইমেসং দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং সাঙ্গণানংযেৱ সতং সেট্ঠপুৰিসো অক্খাযতি. তত্ৰাৱুসো, য্ৱাযং পুগ্গলো অনঙ্গণোৱ সমানো ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, অযং ইমেসং দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং অনঙ্গণানংযেৱ সতং হীনপুৰিসো অক্খাযতি. তত্ৰাৱুসো, য্ৱাযং পুগ্গলো অনঙ্গণোৱ সমানো ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, অযং ইমেসং দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং অনঙ্গণানংযেৱ সতং সেট্ঠপুৰিসো অক্খাযতী’’তি.

৫৮. এৱং ৱুত্তে, আযস্মা মহামোগ্গল্লানো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ –

‘‘কো নু খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, হেতু কো পচ্চযো যেনিমেসং দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং সাঙ্গণানংযেৱ সতং একো হীনপুৰিসো অক্খাযতি, একো সেট্ঠপুৰিসো অক্খাযতি? কো পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, হেতু কো পচ্চযো যেনিমেসং দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং অনঙ্গণানংযেৱ সতং একো হীনপুৰিসো অক্খাযতি, একো সেট্ঠপুৰিসো অক্খাযতী’’তি?

৫৯. ‘‘তত্ৰাৱুসো, য্ৱাযং পুগ্গলো সাঙ্গণোৱ সমানো ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ন ছন্দং জনেস্সতি ন ৱাযমিস্সতি ন ৱীৰিযং আৰভিস্সতি তস্সঙ্গণস্স পহানায; সো সৰাগো সদোসো সমোহো সাঙ্গণো সংকিলিট্ঠচিত্তো কালং কৰিস্সতি. সেয্যথাপি, আৱুসো, কংসপাতি আভতা আপণা ৱা কম্মাৰকুলা ৱা ৰজেন চ মলেন চ পৰিযোনদ্ধা. তমেনং সামিকা ন চেৱ পৰিভুঞ্জেয্যুং ন চ পৰিযোদপেয্যুং [পৰিযোদাপেয্যুং (?)], ৰজাপথে চ নং নিক্খিপেয্যুং. এৱঞ্হি সা, আৱুসো, কংসপাতি অপৰেন সমযেন সংকিলিট্ঠতৰা অস্স মলগ্গহিতা’’তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, আৱুসো, য্ৱাযং পুগ্গলো সাঙ্গণোৱ সমানো ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ন ছন্দং জনেস্সতি ন ৱাযমিস্সতি ন ৱীৰিযং আৰভিস্সতি তস্সঙ্গণস্স পহানায; সো সৰাগো সদোসো সমোহো সাঙ্গণো সংকিলিট্ঠচিত্তো কালং কৰিস্সতি.

‘‘তত্ৰাৱুসো, য্ৱাযং পুগ্গলো সাঙ্গণোৱ সমানো ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ছন্দং জনেস্সতি ৱাযমিস্সতি ৱীৰিযং আৰভিস্সতি তস্সঙ্গণস্স পহানায; সো অৰাগো অদোসো অমোহো অনঙ্গণো অসংকিলিট্ঠচিত্তো কালং কৰিস্সতি. সেয্যথাপি, আৱুসো, কংসপাতি আভতা আপণা ৱা কম্মাৰকুলা ৱা ৰজেন চ মলেন চ পৰিযোনদ্ধা. তমেনং সামিকা পৰিভুঞ্জেয্যুঞ্চেৱ পৰিযোদপেয্যুঞ্চ, ন চ নং ৰজাপথে নিক্খিপেয্যুং. এৱঞ্হি সা, আৱুসো, কংসপাতি অপৰেন সমযেন পৰিসুদ্ধতৰা অস্স পৰিযোদাতা’’তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, আৱুসো, য্ৱাযং পুগ্গলো সাঙ্গণোৱ সমানো ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – ছন্দং জনেস্সতি ৱাযমিস্সতি ৱীৰিযং আৰভিস্সতি তস্সঙ্গণস্স পহানায; সো অৰাগো অদোসো অমোহো অনঙ্গণো অসংকিলিট্ঠচিত্তো কালং কৰিস্সতি.

‘‘তত্ৰাৱুসো, য্ৱাযং পুগ্গলো অনঙ্গণোৱ সমানো ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – সুভনিমিত্তং মনসি কৰিস্সতি, তস্স সুভনিমিত্তস্স মনসিকাৰা ৰাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেস্সতি; সো সৰাগো সদোসো সমোহো সাঙ্গণো সংকিলিট্ঠচিত্তো কালং কৰিস্সতি. সেয্যথাপি, আৱুসো, কংসপাতি আভতা আপণা ৱা কম্মাৰকুলা ৱা পৰিসুদ্ধা পৰিযোদাতা. তমেনং সামিকা ন চেৱ পৰিভুঞ্জেয্যুং ন চ পৰিযোদপেয্যুং, ৰজাপথে চ নং নিক্খিপেয্যুং. এৱঞ্হি সা, আৱুসো, কংসপাতি অপৰেন সমযেন সংকিলিট্ঠতৰা অস্স মলগ্গহিতা’’তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, আৱুসো, য্ৱাযং পুগ্গলো অনঙ্গণোৱ সমানো ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – সুভনিমিত্তং মনসি কৰিস্সতি, তস্স সুভনিমিত্তস্স মনসিকাৰা ৰাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেস্সতি;সো সৰাগো সদোসো সমোহো সাঙ্গণো সংকিলিট্ঠচিত্তোকালংকৰিস্সতি.

‘‘তত্ৰাৱুসো, য্ৱাযং পুগ্গলো অনঙ্গণোৱ সমানো ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – সুভনিমিত্তং ন মনসি কৰিস্সতি, তস্স সুভনিমিত্তস্স অমনসিকাৰা ৰাগো চিত্তং নানুদ্ধংসেস্সতি; সো অৰাগো অদোসো অমোহো অনঙ্গণো অসংকিলিট্ঠচিত্তো কালং কৰিস্সতি. সেয্যথাপি, আৱুসো, কংসপাতি আভতা আপণা ৱা কম্মাৰকুলা ৱা পৰিসুদ্ধা পৰিযোদাতা. তমেনং সামিকা পৰিভুঞ্জেয্যুঞ্চেৱ পৰিযোদপেয্যুঞ্চ, ন চ নং ৰজাপথে নিক্খিপেয্যুং. এৱঞ্হি সা, আৱুসো, কংসপাতি অপৰেন সমযেন পৰিসুদ্ধতৰা অস্স পৰিযোদাতা’’তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, আৱুসো, য্ৱাযং পুগ্গলো অনঙ্গণোৱ সমানো ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং অঙ্গণ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – সুভনিমিত্তং ন মনসি কৰিস্সতি, তস্স সুভনিমিত্তস্স অমনসিকাৰা ৰাগো চিত্তং নানুদ্ধংসেস্সতি; সো অৰাগো অদোসো অমোহো অনঙ্গণো অসংকিলিট্ঠচিত্তো কালং কৰিস্সতি.

‘‘অযং খো, আৱুসো মোগ্গল্লান, হেতু অযং পচ্চযো যেনিমেসং দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং সাঙ্গণানংযেৱ সতং একো হীনপুৰিসো অক্খাযতি, একো সেট্ঠপুৰিসো অক্খাযতি. অযং পনাৱুসো মোগ্গল্লান, হেতু অযং পচ্চযো যেনিমেসং দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং অনঙ্গণানংযেৱ সতং একো হীনপুৰিসো অক্খাযতি, একো সেট্ঠপুৰিসো অক্খাযতী’’তি.

৬০. ‘‘অঙ্গণং অঙ্গণন্তি, আৱুসো, ৱুচ্চতি. কিস্স নু খো এতং, আৱুসো, অধিৱচনং যদিদং অঙ্গণ’’ন্তি? ‘‘পাপকানং খো এতং, আৱুসো, অকুসলানং ইচ্ছাৱচৰানং অধিৱচনং, যদিদং অঙ্গণ’’ন্তি.

‘‘ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘আপত্তিঞ্চ ৱত আপন্নো অস্সং, ন চ মং ভিক্খূ জানেয্যুং আপত্তিং আপন্নো’তি. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং তং ভিক্খুং ভিক্খূ জানেয্যুং – ‘আপত্তিং আপন্নো’তি. ‘জানন্তি মং ভিক্খূ আপত্তিং আপন্নো’তি – ইতি সো কুপিতো হোতি অপ্পতীতো. যো চেৱ খো, আৱুসো, কোপো যো চ অপ্পচ্চযো – উভযমেতং অঙ্গণং.

‘‘ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘আপত্তিঞ্চ ৱত আপন্নো অস্সং, অনুৰহো মং ভিক্খূ চোদেয্যুং, নো সঙ্ঘমজ্ঝে’তি. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং তং ভিক্খুং ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে চোদেয্যুং, নো অনুৰহো. ‘সঙ্ঘমজ্ঝে মং ভিক্খূ চোদেন্তি, নো অনুৰহো’তি – ইতি সো কুপিতো হোতি অপ্পতীতো. যো চেৱ খো, আৱুসো, কোপো যো চ অপ্পচ্চযো – উভযমেতং অঙ্গণং.

‘‘ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘আপত্তিঞ্চ ৱত আপন্নো অস্সং, সপ্পটিপুগ্গলো মং চোদেয্য, নো অপ্পটিপুগ্গলো’তি. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং তং ভিক্খুং অপ্পটিপুগ্গলো চোদেয্য, নো সপ্পটিপুগ্গলো. ‘অপ্পটিপুগ্গলো মং চোদেতি, নো সপ্পটিপুগ্গলো’তি – ইতি সো কুপিতো হোতি অপ্পতীতো. যো চেৱ খো, আৱুসো, কোপো যো চ অপ্পচ্চযো – উভযমেতং অঙ্গণং.

‘‘ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো ৱত মমেৱ সত্থা পটিপুচ্ছিত্ৱা পটিপুচ্ছিত্ৱা ভিক্খূনং ধম্মং দেসেয্য, ন অঞ্ঞং ভিক্খুং সত্থা পটিপুচ্ছিত্ৱা পটিপুচ্ছিত্ৱা ভিক্খূনং ধম্মং দেসেয্যা’তি. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞং ভিক্খুং সত্থা পটিপুচ্ছিত্ৱা পটিপুচ্ছিত্ৱা ভিক্খূনং ধম্মং দেসেয্য, ন তং ভিক্খুং সত্থা পটিপুচ্ছিত্ৱা পটিপুচ্ছিত্ৱা ভিক্খূনং ধম্মং দেসেয্য. ‘অঞ্ঞং ভিক্খুং সত্থা পটিপুচ্ছিত্ৱা পটিপুচ্ছিত্ৱা ভিক্খূনং ধম্মং দেসেতি, ন মং সত্থা পটিপুচ্ছিত্ৱা পটিপুচ্ছিত্ৱা ভিক্খূনং ধম্মং দেসেতী’তি – ইতি সো কুপিতো হোতি অপ্পতীতো. যো চেৱ খো, আৱুসো, কোপো যো চ অপ্পচ্চযো – উভযমেতং অঙ্গণং.

‘‘ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো ৱত মমেৱ ভিক্খূ পুৰক্খত্ৱা পুৰক্খত্ৱা গামং ভত্তায পৱিসেয্যুং, ন অঞ্ঞং ভিক্খুং ভিক্খূ পুৰক্খত্ৱা পুৰক্খত্ৱা গামং ভত্তায পৱিসেয্যু’ন্তি. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞং ভিক্খুং ভিক্খূ পুৰক্খত্ৱা পুৰক্খত্ৱা গামং ভত্তায পৱিসেয্যুং, ন তং ভিক্খুং ভিক্খূ পুৰক্খত্ৱা পুৰক্খত্ৱা গামং ভত্তায পৱিসেয্যুং. ‘অঞ্ঞং ভিক্খুং ভিক্খূ পুৰক্খত্ৱা পুৰক্খত্ৱা গামং ভত্তায পৱিসন্তি, ন মং ভিক্খূ পুৰক্খত্ৱা পুৰক্খত্ৱা গামং ভত্তায পৱিসন্তী’তি – ইতি সো কুপিতো হোতি অপ্পতীতো. যো চেৱ খো, আৱুসো, কোপো যো চ অপ্পচ্চযো – উভযমেতং অঙ্গণং.

‘‘ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো ৱত অহমেৱ লভেয্যং ভত্তগ্গে অগ্গাসনং অগ্গোদকং অগ্গপিণ্ডং, ন অঞ্ঞো ভিক্খু লভেয্য ভত্তগ্গে অগ্গাসনং অগ্গোদকং অগ্গপিণ্ড’ন্তি. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞো ভিক্খু লভেয্য ভত্তগ্গে অগ্গাসনং অগ্গোদকং অগ্গপিণ্ডং, ন সো ভিক্খু লভেয্য ভত্তগ্গে অগ্গাসনং অগ্গোদকং অগ্গপিণ্ডং. ‘অঞ্ঞো ভিক্খু লভতি ভত্তগ্গে অগ্গাসনং অগ্গোদকং অগ্গপিণ্ডং, নাহং লভামি ভত্তগ্গে অগ্গাসনং অগ্গোদকং অগ্গপিণ্ড’ন্তি – ইতি সো কুপিতো হোতি অপ্পতীতো. যো চেৱ খো, আৱুসো, কোপো যো চ অপ্পচ্চযো – উভযমেতং অঙ্গণং.

‘‘ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো ৱত অহমেৱ ভত্তগ্গে ভুত্তাৱী অনুমোদেয্যং, ন অঞ্ঞো ভিক্খু ভত্তগ্গে ভুত্তাৱী অনুমোদেয্যা’তি. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞো ভিক্খু ভত্তগ্গে ভুত্তাৱী অনুমোদেয্য, ন সো ভিক্খু ভত্তগ্গে ভুত্তাৱী অনুমোদেয্য. ‘অঞ্ঞো ভিক্খু ভত্তগ্গে ভুত্তাৱী অনুমোদতি, নাহং ভত্তগ্গে ভুত্তাৱী অনুমোদামী’তি – ইতি সো কুপিতো হোতি অপ্পতীতো. যো চেৱ খো, আৱুসো, কোপো যো চ অপ্পচ্চযো – উভযমেতং অঙ্গণং.

‘‘ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো ৱত অহমেৱ আৰামগতানং ভিক্খূনং ধম্মং দেসেয্যং, ন অঞ্ঞো ভিক্খু আৰামগতানং ভিক্খূনং ধম্মং দেসেয্যা’তি. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞো ভিক্খু আৰামগতানং ভিক্খূনং ধম্মং দেসেয্য, ন সো ভিক্খু আৰামগতানং ভিক্খূনং ধম্মং দেসেয্য. ‘অঞ্ঞো ভিক্খু আৰামগতানং ভিক্খূনং ধম্মং দেসেতি, নাহং আৰামগতানং ভিক্খূনং ধম্মং দেসেমী’তি – ইতি সো কুপিতো হোতি অপ্পতীতো. যো চেৱ খো, আৱুসো, কোপো যো চ অপ্পচ্চযো – উভযমেতং অঙ্গণং.

‘‘ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং ইধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৱং ইচ্ছা উপ্পজ্জেয্য – ‘অহো ৱত অহমেৱ আৰামগতানং ভিক্খুনীনং ধম্মং দেসেয্যং…পে… উপাসকানং ধম্মং দেসেয্যং…পে… উপাসিকানং ধম্মং দেসেয্যং, ন অঞ্ঞো ভিক্খু আৰামগতানং উপাসিকানং ধম্মং দেসেয্যা’তি. ঠানং খো পনেতং, আৱুসো, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞো ভিক্খু আৰামগতানং উপাসিকানং ধম্মং দেসেয্য, ন সো ভিক্খু আৰামগতানং উপাসিকানং ধম্মং দেসেয্য. ‘অঞ্ঞো ভিক্খু আৰামগতানং উপাসিকানং ধম্মং দেসেতি, নাহং আৰামগতানং উপাসিকানং ধম্মং দেসেমী’তি – ইতি সো কুপিতো হোতি অপ্পতীতো. যো চেৱ খো, আৱুসো, কোপো যো চ অপ্পচ্চযো – উভযমেতং অঙ্গণং.