৩. ধম্মদাযাদসুত্তং
২৯. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘ধম্মদাযাদা মে, ভিক্খৱে, ভৱথ, মা আমিসদাযাদা. অত্থি মে তুম্হেসু অনুকম্পা – ‘কিন্তি মে সাৱকা ধম্মদাযাদা ভৱেয্যুং, নো আমিসদাযাদা’তি. তুম্হে চ মে, ভিক্খৱে, আমিসদাযাদা ভৱেয্যাথ নো ধম্মদাযাদা, তুম্হেপি তেন আদিযা [আদিস্সা (সী. স্যা. পী.)] ভৱেয্যাথ – ‘আমিসদাযাদা সত্থুসাৱকা ৱিহৰন্তি, নো ধম্মদাযাদা’তি; অহম্পি তেন আদিযো ভৱেয্যং – ‘আমিসদাযাদা সত্থুসাৱকা ৱিহৰন্তি, নো ধম্মদাযাদা’তি. তুম্হে চ মে, ভিক্খৱে, ধম্মদাযাদা ভৱেয্যাথ, নো আমিসদাযাদা, তুম্হেপি তেন ন আদিযা ভৱেয্যাথ – ‘ধম্মদাযাদা সত্থুসাৱকা ৱিহৰন্তি, নো আমিসদাযাদা’তি; অহম্পি তেন ন আদিযো ভৱেয্যং – ‘ধম্মদাযাদা সত্থুসাৱকা ৱিহৰন্তি, নো আমিসদাযাদা’তি. তস্মাতিহ মে, ভিক্খৱে, ধম্মদাযাদা ভৱথ, মা আমিসদাযাদা. অত্থি মে তুম্হেসু অনুকম্পা – ‘কিন্তি মে সাৱকা ধম্মদাযাদা ভৱেয্যুং, নো আমিসদাযাদা’তি.
৩০. ‘‘ইধাহং, ভিক্খৱে, ভুত্তাৱী অস্সং পৱাৰিতো পৰিপুণ্ণো পৰিযোসিতো সুহিতো যাৱদত্থো; সিযা চ মে পিণ্ডপাতো অতিৰেকধম্মো ছড্ডনীযধম্মো [ছড্ডিযধম্মো (সী. স্যা. পী.)]. অথ দ্ৱে ভিক্খূ আগচ্ছেয্যুং জিঘচ্ছাদুব্বল্য- [জিঘচ্ছাদুব্বল্ল (সী. পী.)] পৰেতা. ত্যাহং এৱং ৱদেয্যং – ‘অহং খোম্হি, ভিক্খৱে, ভুত্তাৱী পৱাৰিতো পৰিপুণ্ণো পৰিযোসিতো সুহিতো যাৱদত্থো; অত্থি চ মে অযং পিণ্ডপাতো অতিৰেকধম্মো ছড্ডনীযধম্মো. সচে আকঙ্খথ, ভুঞ্জথ, নো চে তুম্হে ভুঞ্জিস্সথ [সচে তুম্হে ন ভুঞ্জিস্সথ (সী. স্যা. পী.)], ইদানাহং অপ্পহৰিতে ৱা ছড্ডেস্সামি, অপ্পাণকে ৱা উদকে ওপিলাপেস্সামী’তি. তত্ৰেকস্স ভিক্খুনো এৱমস্স – ‘ভগৱা খো ভুত্তাৱী পৱাৰিতো পৰিপুণ্ণো পৰিযোসিতো সুহিতো যাৱদত্থো; অত্থি চাযং ভগৱতো পিণ্ডপাতো অতিৰেকধম্মো ছড্ডনীযধম্মো. সচে মযং ন ভুঞ্জিস্সাম, ইদানি ভগৱা অপ্পহৰিতে ৱা ছড্ডেস্সতি, অপ্পাণকে ৱা উদকে ওপিলাপেস্সতি’. ৱুত্তং খো পনেতং ভগৱতা – ‘ধম্মদাযাদা মে, ভিক্খৱে, ভৱথ, মা আমিসদাযাদা’তি. আমিসঞ্ঞতৰং খো পনেতং, যদিদং পিণ্ডপাতো. যংনূনাহং ইমং পিণ্ডপাতং অভুঞ্জিত্ৱা ইমিনাৱ জিঘচ্ছাদুব্বল্যেন এৱং ইমং ৰত্তিন্দিৱং [ৰত্তিদিৱং (ক.)] ৱীতিনামেয্য’’ন্তি. সো তং পিণ্ডপাতং অভুঞ্জিত্ৱা তেনেৱ জিঘচ্ছাদুব্বল্যেন এৱং তং ৰত্তিন্দিৱং ৱীতিনামেয্য. অথ দুতিযস্স ভিক্খুনো এৱমস্স – ‘ভগৱা খো ভুত্তাৱী পৱাৰিতো পৰিপুণ্ণো পৰিযোসিতো সুহিতো যাৱদত্থো; অত্থি চাযং ভগৱতো পিণ্ডপাতো অতিৰেকধম্মো ছড্ডনীযধম্মো. সচে মযং ন ভুঞ্জিস্সাম, ইদানি ভগৱা অপ্পহৰিতে ৱা ছড্ডেস্সতি, অপ্পাণকে ৱা উদকে ওপিলাপেস্সতি. যংনূনাহং ইমং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৱা জিঘচ্ছাদুব্বল্যং পটিৱিনোদেত্ৱা [পটিৱিনেত্ৱা (সী. স্যা. পী.)] এৱং ইমং ৰত্তিন্দিৱং ৱীতিনামেয্য’ন্তি. সো তং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৱা জিঘচ্ছাদুব্বল্যং পটিৱিনোদেত্ৱা এৱং তং ৰত্তিন্দিৱং ৱীতিনামেয্য. কিঞ্চাপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৱা জিঘচ্ছাদুব্বল্যং পটিৱিনোদেত্ৱা এৱং তং ৰত্তিন্দিৱং ৱীতিনামেয্য, অথ খো অসুযেৱ মে পুৰিমো ভিক্খু পুজ্জতৰো চ পাসংসতৰো চ. তং কিস্স হেতু? তঞ্হি তস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো দীঘৰত্তং অপ্পিচ্ছতায সন্তুট্ঠিযা সল্লেখায সুভৰতায ৱীৰিযাৰম্ভায সংৱত্তিস্সতি. তস্মাতিহ মে, ভিক্খৱে, ধম্মদাযাদা ভৱথ, মা আমিসদাযাদা. অত্থি মে তুম্হেসু অনুকম্পা – ‘কিন্তি মে সাৱকা ধম্মদাযাদা ভৱেয্যুং, নো আমিসদাযাদা’’’তি.
ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান [ৱত্ৱা (সী. পী.) এৱমীদিসেসু ঠানেসু] সুগতো উট্ঠাযাসনা ৱিহাৰং পাৱিসি.
৩১. তত্ৰ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো অচিৰপক্কন্তস্স ভগৱতো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৱুসো ভিক্খৱে’’তি. ‘‘আৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সাৰিপুত্তো এতদৱোচ –
‘‘কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকং নানুসিক্খন্তি, কিত্তাৱতা চ পন সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকমনুসিক্খন্তী’’তি? ‘‘দূৰতোপি খো মযং, আৱুসো, আগচ্ছাম আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স সন্তিকে এতস্স ভাসিতস্স অত্থমঞ্ঞাতুং. সাধু ৱতাযস্মন্তংযেৱ সাৰিপুত্তং পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো; আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স সুত্ৱা ভিক্খূ ধাৰেস্সন্তী’’তি. ‘‘তেন হাৱুসো, সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সাৰিপুত্তো এতদৱোচ –
‘‘কিত্তাৱতা নু খো, আৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকং নানুসিক্খন্তি? ইধাৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকং নানুসিক্খন্তি, যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ, তে চ ধম্মে নপ্পজহন্তি, বাহুলিকা [বাহুল্লিকা (স্যা.)] চ হোন্তি, সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৱিৱেকে নিক্খিত্তধুৰা. তত্ৰাৱুসো, থেৰা ভিক্খূ তীহি ঠানেহি গাৰয্হা ভৱন্তি. ‘সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকং নানুসিক্খন্তী’তি – ইমিনা পঠমেন ঠানেন থেৰা ভিক্খূ গাৰয্হা ভৱন্তি. ‘যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে নপ্পজহন্তী’তি – ইমিনা দুতিযেন ঠানেন থেৰা ভিক্খূ গাৰয্হা ভৱন্তি. ‘বাহুলিকা চ, সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৱিৱেকে নিক্খিত্তধুৰা’তি – ইমিনা ততিযেন ঠানেন থেৰা ভিক্খূ গাৰয্হা ভৱন্তি. থেৰা, আৱুসো, ভিক্খূ ইমেহি তীহি ঠানেহি গাৰয্হা ভৱন্তি. তত্ৰাৱুসো, মজ্ঝিমা ভিক্খূ…পে… নৱা ভিক্খূ তীহি ঠানেহি গাৰয্হা ভৱন্তি. ‘সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকং নানুসিক্খন্তী’তি – ইমিনা পঠমেন ঠানেন নৱা ভিক্খূ গাৰয্হা ভৱন্তি. ‘যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে নপ্পজহন্তী’তি – ইমিনা দুতিযেন ঠানেন নৱা ভিক্খূ গাৰয্হা ভৱন্তি. ‘বাহুলিকা চ হোন্তি, সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৱিৱেকে নিক্খিত্তধুৰা’তি – ইমিনা ততিযেন ঠানেন নৱা ভিক্খূ গাৰয্হা ভৱন্তি. নৱা, আৱুসো, ভিক্খূ ইমেহি তীহি ঠানেহি গাৰয্হা ভৱন্তি. এত্তাৱতা খো, আৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকং নানুসিক্খন্তি.
৩২. ‘‘কিত্তাৱতা চ, পনাৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকমনুসিক্খন্তি? ইধাৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকমনুসিক্খন্তি – যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে পজহন্তি; ন চ বাহুলিকা হোন্তি, ন সাথলিকা ওক্কমনে নিক্খিত্তধুৰা পৱিৱেকে পুব্বঙ্গমা. তত্ৰাৱুসো, থেৰা ভিক্খূ তীহি ঠানেহি পাসংসা ভৱন্তি. ‘সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকমনুসিক্খন্তী’তি – ইমিনা পঠমেন ঠানেন থেৰা ভিক্খূ পাসংসা ভৱন্তি. ‘যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে পজহন্তী’তি – ইমিনা দুতিযেন ঠানেন থেৰা ভিক্খূ পাসংসা ভৱন্তি. ‘ন চ বাহুলিকা, ন সাথলিকা ওক্কমনে নিক্খিত্তধুৰা পৱিৱেকে পুব্বঙ্গমা’তি – ইমিনা ততিযেন ঠানেন থেৰা ভিক্খূ পাসংসা ভৱন্তি. থেৰা, আৱুসো, ভিক্খূ ইমেহি তীহি ঠানেহি পাসংসা ভৱন্তি. তত্ৰাৱুসো, মজ্ঝিমা ভিক্খূ…পে… নৱা ভিক্খূ তীহি ঠানেহি পাসংসা ভৱন্তি. ‘সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকমনুসিক্খন্তী’তি – ইমিনা পঠমেন ঠানেন নৱা ভিক্খূ পাসংসা ভৱন্তি. ‘যেসঞ্চ ধম্মানং সত্থা পহানমাহ তে চ ধম্মে পজহন্তী’তি – ইমিনা দুতিযেন ঠানেন নৱা ভিক্খূ পাসংসা ভৱন্তি. ‘ন চ বাহুলিকা, ন সাথলিকা ওক্কমনে নিক্খিত্তধুৰা পৱিৱেকে পুব্বঙ্গমা’তি – ইমিনা ততিযেন ঠানেন নৱা ভিক্খূ পাসংসা ভৱন্তি. নৱা, আৱুসো, ভিক্খূ ইমেহি তীহি ঠানেহি পাসংসা ভৱন্তি. এত্তাৱতা খো, আৱুসো, সত্থু পৱিৱিত্তস্স ৱিহৰতো সাৱকা ৱিৱেকমনুসিক্খন্তি.
৩৩. ‘‘তত্ৰাৱুসো, লোভো চ পাপকো দোসো চ পাপকো. লোভস্স চ পহানায দোসস্স চ পহানায অত্থি মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকৰণী ঞাণকৰণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি. কতমা চ সা, আৱুসো, মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকৰণী ঞাণকৰণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি? অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং [সেয্যথীদং (সী. স্যা. পী.)] – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো সা, আৱুসো, মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকৰণী ঞাণকৰণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি.
‘‘তত্ৰাৱুসো, কোধো চ পাপকো উপনাহো চ পাপকো…পে… মক্খো চ পাপকো পড়াসো চ পাপকো, ইস্সা চ পাপিকা মচ্ছেৰঞ্চ পাপকং, মাযা চ পাপিকা সাঠেয্যঞ্চ পাপকং, থম্ভো চ পাপকো সাৰম্ভো চ পাপকো, মানো চ পাপকো অতিমানো চ পাপকো, মদো চ পাপকো পমাদো চ পাপকো. মদস্স চ পহানায পমাদস্স চ পহানায অত্থি মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকৰণী ঞাণকৰণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি. কতমা চ সা, আৱুসো, মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকৰণী ঞাণকৰণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি? অযমেৱ অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. অযং খো সা, আৱুসো, মজ্ঝিমা পটিপদা চক্খুকৰণী ঞাণকৰণী উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততী’’তি.
ইদমৱোচাযস্মা সাৰিপুত্তো. অত্তমনা তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.
ধম্মদাযাদসুত্তং নিট্ঠিতং ততিযং.