১. মূলপৰিযাযসুত্তং

১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা উক্কট্ঠাযং ৱিহৰতি সুভগৱনে সালৰাজমূলে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সব্বধম্মমূলপৰিযাযং ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

২. ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, অস্সুতৱা পুথুজ্জনো অৰিযানং অদস্সাৱী অৰিযধম্মস্স অকোৱিদো অৰিযধম্মে অৱিনীতো, সপ্পুৰিসানং অদস্সাৱী সপ্পুৰিসধম্মস্স অকোৱিদো সপ্পুৰিসধম্মে অৱিনীতো – পথৱিং [পঠৱিং (সী. স্যা. কং. পী.)] পথৱিতো সঞ্জানাতি; পথৱিং পথৱিতো সঞ্ঞত্ৱা পথৱিং মঞ্ঞতি, পথৱিযা মঞ্ঞতি, পথৱিতো মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি মঞ্ঞতি, পথৱিং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘আপং আপতো সঞ্জানাতি; আপং আপতো সঞ্ঞত্ৱা আপং মঞ্ঞতি, আপস্মিং মঞ্ঞতি, আপতো মঞ্ঞতি, আপং মেতি মঞ্ঞতি, আপং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘তেজং তেজতো সঞ্জানাতি; তেজং তেজতো সঞ্ঞত্ৱা তেজং মঞ্ঞতি, তেজস্মিং মঞ্ঞতি, তেজতো মঞ্ঞতি, তেজং মেতি মঞ্ঞতি, তেজং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘ৱাযং ৱাযতো সঞ্জানাতি; ৱাযং ৱাযতো সঞ্ঞত্ৱা ৱাযং মঞ্ঞতি, ৱাযস্মিং মঞ্ঞতি, ৱাযতো মঞ্ঞতি, ৱাযং মেতি মঞ্ঞতি, ৱাযং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

৩. ‘‘ভূতে ভূততো সঞ্জানাতি; ভূতে ভূততো সঞ্ঞত্ৱা ভূতে মঞ্ঞতি, ভূতেসু মঞ্ঞতি, ভূততো মঞ্ঞতি, ভূতে মেতি মঞ্ঞতি, ভূতে অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘দেৱে দেৱতো সঞ্জানাতি; দেৱে দেৱতো সঞ্ঞত্ৱা দেৱে মঞ্ঞতি, দেৱেসু মঞ্ঞতি, দেৱতো মঞ্ঞতি, দেৱে মেতি মঞ্ঞতি, দেৱে অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘পজাপতিং পজাপতিতো সঞ্জানাতি; পজাপতিং পজাপতিতো সঞ্ঞত্ৱা পজাপতিং মঞ্ঞতি, পজাপতিস্মিং মঞ্ঞতি, পজাপতিতো মঞ্ঞতি, পজাপতিং মেতি মঞ্ঞতি, পজাপতিং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘ব্ৰহ্মং ব্ৰহ্মতো সঞ্জানাতি; ব্ৰহ্মং ব্ৰহ্মতো সঞ্ঞত্ৱা ব্ৰহ্মং মঞ্ঞতি, ব্ৰহ্মস্মিং মঞ্ঞতি, ব্ৰহ্মতো মঞ্ঞতি, ব্ৰহ্মং মেতি মঞ্ঞতি, ব্ৰহ্মং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘আভস্সৰে আভস্সৰতো সঞ্জানাতি; আভস্সৰে আভস্সৰতো সঞ্ঞত্ৱা আভস্সৰে মঞ্ঞতি, আভস্সৰেসু মঞ্ঞতি, আভস্সৰতো মঞ্ঞতি, আভস্সৰে মেতি মঞ্ঞতি, আভস্সৰে অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘সুভকিণ্হে সুভকিণ্হতো সঞ্জানাতি; সুভকিণ্হে সুভকিণ্হতো সঞ্ঞত্ৱা সুভকিণ্হে মঞ্ঞতি, সুভকিণ্হেসু মঞ্ঞতি, সুভকিণ্হতো মঞ্ঞতি, সুভকিণ্হে মেতি মঞ্ঞতি, সুভকিণ্হে অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘ৱেহপ্ফলে ৱেহপ্ফলতো সঞ্জানাতি; ৱেহপ্ফলে ৱেহপ্ফলতো সঞ্ঞত্ৱা ৱেহপ্ফলে মঞ্ঞতি, ৱেহপ্ফলেসু মঞ্ঞতি, ৱেহপ্ফলতো মঞ্ঞতি, ৱেহপ্ফলে মেতি মঞ্ঞতি, ৱেহপ্ফলে অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘অভিভুং অভিভূতো সঞ্জানাতি; অভিভুং অভিভূতো সঞ্ঞত্ৱা অভিভুং মঞ্ঞতি, অভিভুস্মিং মঞ্ঞতি, অভিভূতো মঞ্ঞতি, অভিভুং মেতি মঞ্ঞতি, অভিভুং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

৪. ‘‘আকাসানঞ্চাযতনং আকাসানঞ্চাযতনতো সঞ্জানাতি; আকাসানঞ্চাযতনং আকাসানঞ্চাযতনতো সঞ্ঞত্ৱা আকাসানঞ্চাযতনং মঞ্ঞতি, আকাসানঞ্চাযতনস্মিং মঞ্ঞতি, আকাসানঞ্চাযতনতো মঞ্ঞতি, আকাসানঞ্চাযতনং মেতি মঞ্ঞতি, আকাসানঞ্চাযতনং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনতো সঞ্জানাতি; ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনতো সঞ্ঞত্ৱা ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনস্মিং মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনতো মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং মেতি মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং আকিঞ্চঞ্ঞাযতনতো সঞ্জানাতি; আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং আকিঞ্চঞ্ঞাযতনতো সঞ্ঞত্ৱা আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং মঞ্ঞতি, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনস্মিং মঞ্ঞতি, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনতো মঞ্ঞতি, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং মেতি মঞ্ঞতি, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনতো সঞ্জানাতি; নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনতো সঞ্ঞত্ৱা নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং মঞ্ঞতি, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্মিং মঞ্ঞতি, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনতো মঞ্ঞতি, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং মেতি মঞ্ঞতি, নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

৫. ‘‘দিট্ঠং দিট্ঠতো সঞ্জানাতি; দিট্ঠং দিট্ঠতো সঞ্ঞত্ৱা দিট্ঠং মঞ্ঞতি, দিট্ঠস্মিং মঞ্ঞতি, দিট্ঠতো মঞ্ঞতি, দিট্ঠং মেতি মঞ্ঞতি, দিট্ঠং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘সুতং সুততো সঞ্জানাতি; সুতং সুততো সঞ্ঞত্ৱা সুতং মঞ্ঞতি, সুতস্মিং মঞ্ঞতি, সুততো মঞ্ঞতি, সুতং মেতি মঞ্ঞতি, সুতং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘মুতং মুততো সঞ্জানাতি; মুতং মুততো সঞ্ঞত্ৱা মুতং মঞ্ঞতি, মুতস্মিং মঞ্ঞতি, মুততো মঞ্ঞতি, মুতং মেতি মঞ্ঞতি, মুতং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘ৱিঞ্ঞাতং ৱিঞ্ঞাততো সঞ্জানাতি; ৱিঞ্ঞাতং ৱিঞ্ঞাততো সঞ্ঞত্ৱা ৱিঞ্ঞাতং মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাতস্মিং মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাততো মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাতং মেতি মঞ্ঞতি, ৱিঞ্ঞাতং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

৬. ‘‘একত্তং একত্ততো সঞ্জানাতি; একত্তং একত্ততো সঞ্ঞত্ৱা একত্তং মঞ্ঞতি, একত্তস্মিং মঞ্ঞতি, একত্ততো মঞ্ঞতি, একত্তং মেতি মঞ্ঞতি, একত্তং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘নানত্তং নানত্ততো সঞ্জানাতি; নানত্তং নানত্ততো সঞ্ঞত্ৱা নানত্তং মঞ্ঞতি, নানত্তস্মিং মঞ্ঞতি, নানত্ততো মঞ্ঞতি, নানত্তং মেতি মঞ্ঞতি, নানত্তং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘সব্বং সব্বতো সঞ্জানাতি; সব্বং সব্বতো সঞ্ঞত্ৱা সব্বং মঞ্ঞতি, সব্বস্মিং মঞ্ঞতি, সব্বতো মঞ্ঞতি, সব্বং মেতি মঞ্ঞতি, সব্বং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘নিব্বানং নিব্বানতো সঞ্জানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো সঞ্ঞত্ৱা নিব্বানং মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং মঞ্ঞতি, নিব্বানতো মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি মঞ্ঞতি, নিব্বানং অভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘অপৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

পুথুজ্জনৱসেন পঠমনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

৭. ‘‘যোপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেক্খো [সেখো (সী. স্যা. কং. পী.)] অপ্পত্তমানসো অনুত্তৰং যোগক্খেমং পত্থযমানো ৱিহৰতি, সোপি পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায [অভিঞ্ঞত্ৱা (ক.)] পথৱিং মা মঞ্ঞি [ৱা মঞ্ঞতি], পথৱিযা মা মঞ্ঞি, পথৱিতো মা মঞ্ঞি, পথৱিং মেতি মা মঞ্ঞি, পথৱিং মাভিনন্দি [ৱা অভিনন্দতি (সী.) টীকা ওলোকেতব্বা]. তং কিস্স হেতু? ‘পৰিঞ্ঞেয্যং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘আপং…পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং… দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং মা মঞ্ঞি, নিব্বানস্মিং মা মঞ্ঞি, নিব্বানতো মা মঞ্ঞি, নিব্বানং মেতি মা মঞ্ঞি, নিব্বানং মাভিনন্দি. তং কিস্স হেতু? ‘পৰিঞ্ঞেয্যং তস্সা’তি ৱদামি.

সেক্খৱসেন [সত্থাৰৱসেন (সী.), সত্থুৱসেন (স্যা. ক.)] দুতিযনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

৮. ‘‘যোপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো, সোপি পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায পথৱিং ন মঞ্ঞতি, পথৱিযা ন মঞ্ঞতি, পথৱিতো ন মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি ন মঞ্ঞতি, পথৱিং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘পৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

‘‘আপং…পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং… দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানতো ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘পৰিঞ্ঞাতং তস্সা’তি ৱদামি.

খীণাসৱৱসেন ততিযনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

৯. ‘‘যোপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো, সোপি পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায পথৱিং ন মঞ্ঞতি, পথৱিযা ন মঞ্ঞতি, পথৱিতো ন মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি ন মঞ্ঞতি, পথৱিং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? খযা ৰাগস্স, ৱীতৰাগত্তা.

‘‘আপং…পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং … নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং … দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানতো ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? খযা ৰাগস্স, ৱীতৰাগত্তা.

খীণাসৱৱসেন চতুত্থনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

১০. ‘‘যোপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো, সোপি পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায পথৱিং ন মঞ্ঞতি, পথৱিযা ন মঞ্ঞতি, পথৱিতো ন মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি ন মঞ্ঞতি, পথৱিং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? খযা দোসস্স, ৱীতদোসত্তা.

‘‘আপং…পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং… দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানতো ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? খযা দোসস্স, ৱীতদোসত্তা.

খীণাসৱৱসেন পঞ্চমনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

১১. ‘‘যোপি সো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং খীণাসৱো ৱুসিতৱা কতকৰণীযো ওহিতভাৰো অনুপ্পত্তসদত্থো পৰিক্খীণভৱসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তো, সোপি পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায পথৱিং ন মঞ্ঞতি, পথৱিযা ন মঞ্ঞতি, পথৱিতো ন মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি ন মঞ্ঞতি, পথৱিং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? খযা মোহস্স, ৱীতমোহত্তা.

‘‘আপং…পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং … নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং… দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানতো ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? খযা মোহস্স, ৱীতমোহত্তা.

খীণাসৱৱসেন ছট্ঠনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

১২. ‘‘তথাগতোপি, ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায পথৱিং ন মঞ্ঞতি, পথৱিযা ন মঞ্ঞতি, পথৱিতো ন মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি ন মঞ্ঞতি, পথৱিং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘পৰিঞ্ঞাতন্তং তথাগতস্সা’তি ৱদামি.

‘‘আপং…পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং … আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং… দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানতো ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘পৰিঞ্ঞাতন্তং তথাগতস্সা’তি ৱদামি.

তথাগতৱসেন সত্তমনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

১৩. ‘‘তথাগতোপি, ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো পথৱিং পথৱিতো অভিজানাতি; পথৱিং পথৱিতো অভিঞ্ঞায পথৱিং ন মঞ্ঞতি, পথৱিযা ন মঞ্ঞতি, পথৱিতো ন মঞ্ঞতি, পথৱিং মেতি ন মঞ্ঞতি, পথৱিং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘নন্দী [নন্দি (সী. স্যা.)] দুক্খস্স মূল’ন্তি – ইতি ৱিদিত্ৱা ‘ভৱা জাতি ভূতস্স জৰামৰণ’ন্তি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘তথাগতো সব্বসো তণ্হানং খযা ৱিৰাগা নিৰোধা চাগা পটিনিস্সগ্গা অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি ৱদামি.

‘‘আপং …পে… তেজং… ৱাযং… ভূতে… দেৱে… পজাপতিং… ব্ৰহ্মং… আভস্সৰে… সুভকিণ্হে… ৱেহপ্ফলে… অভিভুং… আকাসানঞ্চাযতনং… ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং… নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং… দিট্ঠং… সুতং… মুতং… ৱিঞ্ঞাতং… একত্তং… নানত্তং… সব্বং… নিব্বানং নিব্বানতো অভিজানাতি; নিব্বানং নিব্বানতো অভিঞ্ঞায নিব্বানং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানস্মিং ন মঞ্ঞতি, নিব্বানতো ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং মেতি ন মঞ্ঞতি, নিব্বানং নাভিনন্দতি. তং কিস্স হেতু? ‘নন্দী দুক্খস্স মূল’ন্তি – ইতি ৱিদিত্ৱা ‘ভৱা জাতি ভূতস্স জৰামৰণ’ন্তি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, ‘তথাগতো সব্বসো তণ্হানং খযা ৱিৰাগা নিৰোধা চাগা পটিনিস্সগ্গা অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি ৱদামী’’তি.

তথাগতৱসেন অট্ঠমনযভূমিপৰিচ্ছেদো নিট্ঠিতো.

ইদমৱোচ ভগৱা. ন তে ভিক্খূ [ন অত্তমনা তেভিক্খূ (স্যা.), তে ভিক্খূ (পী. ক.)] ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

মূলপৰিযাযসুত্তং নিট্ঠিতং পঠমং.