৫. চুন্দসুত্তং

৭৫. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা মল্লেসু চাৰিকং চৰমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং যেন পাৱা তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা পাৱাযং ৱিহৰতি চুন্দস্স কম্মাৰপুত্তস্স অম্বৱনে.

অস্সোসি খো চুন্দো কম্মাৰপুত্তো – ‘‘ভগৱা কিৰ মল্লেসু চাৰিকং চৰমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পাৱং অনুপ্পত্তো পাৱাযং ৱিহৰতি ময্হং অম্বৱনে’’তি. অথ খো চুন্দো কম্মাৰপুত্তো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো চুন্দং কম্মাৰপুত্তং ভগৱা ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো চুন্দো কম্মাৰপুত্তো ভগৱতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অধিৱাসেতু মে, ভন্তে, ভগৱা স্ৱাতনায ভত্তং সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেনা’’তি. অধিৱাসেসি ভগৱা তুণ্হীভাৱেন.

অথ খো চুন্দো কম্মাৰপুত্তো ভগৱতো অধিৱাসনং ৱিদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. অথ খো চুন্দো কম্মাৰপুত্তো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন সকে নিৱেসনে পণীতং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযাদাপেত্ৱা পহূতঞ্চ সূকৰমদ্দৱং ভগৱতো কালং আৰোচাপেসি – ‘‘কালো, ভন্তে, নিট্ঠিতং ভত্ত’’ন্তি.

অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন যেন চুন্দস্স কম্মাৰপুত্তস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা চুন্দং কম্মাৰপুত্তং আমন্তেসি – ‘‘যং তে, চুন্দ, সূকৰমদ্দৱং পটিযত্তং তেন মং পৰিৱিস, যং পনঞ্ঞং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযত্তং তেন ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিৱিসা’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো চুন্দো কম্মাৰপুত্তো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা যং অহোসি সূকৰমদ্দৱং পটিযত্তং তেন ভগৱন্তং পৰিৱিসি; যং পনঞ্ঞং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযত্তং তেন ভিক্খুসঙ্ঘং পৰিৱিসি.

অথ খো ভগৱা চুন্দং কম্মাৰপুত্তং আমন্তেসি – ‘‘যং তে, চুন্দ, সূকৰমদ্দৱং অৱসিট্ঠং তং সোব্ভে নিখণাহি. নাহং তং, চুন্দ, পস্সামি সদেৱকে লোকে সমাৰকে সব্ৰহ্মকে সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজায সদেৱমনুস্সায যস্স তং পৰিভুত্তং সম্মা পৰিণামং গচ্ছেয্য অঞ্ঞত্ৰ তথাগতস্সা’’তি [অঞ্ঞত্ৰ তথাগতেনাতি (ক. সী.)]. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো চুন্দো কম্মাৰপুত্তো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা যং অহোসি সূকৰমদ্দৱং অৱসিট্ঠং তং সোব্ভে নিখণিত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো চুন্দং কম্মাৰপুত্তং ভগৱা ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৱা সমাদপেত্ৱা সমুত্তেজেত্ৱা সম্পহংসেত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামি.

অথ খো ভগৱতো চুন্দস্স কম্মাৰপুত্তস্স ভত্তং ভুত্তাৱিস্স খৰো আবাধো উপ্পজ্জি. লোহিতপক্খন্দিকা পবাড়্হা [বাড়্হা (সী. স্যা. পী.)] ৱেদনা ৱত্তন্তি মাৰণন্তিকা. তত্ৰ সুদং ভগৱা সতো সম্পজানো অধিৱাসেসি অৱিহঞ্ঞমানো. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘আযামানন্দ, যেন কুসিনাৰা তেনুপসঙ্কমিস্সামা’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পচ্চস্সোসি.

‘‘চুন্দস্স ভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা, কম্মাৰস্সাতি মে সুতং;

আবাধং সম্ফুসী ধীৰো, পবাড়্হং মাৰণন্তিকং.

‘‘ভুত্তস্স চ সূকৰমদ্দৱেন, ব্যাধিপ্পবাড়্হো উদপাদি সত্থুনো;

ৱিৰিচ্চমানো [ৱিৰিঞ্চমানো (?) ৱিৰেচমানো (দী. নি. ২.১৯০)] ভগৱা অৱোচ, ‘গচ্ছামহং কুসিনাৰং নগৰ’’’ন্তি.

অথ খো ভগৱা মগ্গা ওক্কম্ম যেন অঞ্ঞতৰং ৰুক্খমূলং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘ইঙ্ঘ মে ত্ৱং, আনন্দ, চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞাপেহি; কিলন্তোস্মি, আনন্দ, নিসীদিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞাপেসি. নিসীদি ভগৱা পঞ্ঞত্তে আসনে. নিসজ্জ খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘ইঙ্ঘ মে ত্ৱং, আনন্দ, পানীযং আহৰ; পিপাসিতোস্মি, আনন্দ, পিৱিস্সামী’’তি.

এৱং ৱুত্তে, আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইদানি, ভন্তে, পঞ্চমত্তানি সকটসতানি অতিক্কন্তানি. তং চক্কচ্ছিন্নং উদকং পৰিত্তং লুড়িতং আৱিলং সন্দতি. অযং, ভন্তে, কুকুট্ঠা [ককুত্থা (সী.), কুকুটা (স্যা.), ককুধা (দী. নি. ২.১৯১)] নদী অৱিদূৰে অচ্ছোদকা সাতোদকা সীতোদকা সেতোদকা সুপতিত্থা ৰমণীযা. এত্থ ভগৱা পানীযঞ্চ পিৱিস্সতি গত্তানি চ সীতীকৰিস্সতী’’তি [সীতিং কৰিস্সতীতি (সী.), সীতং কৰিস্সতীতি (স্যা. পী. ক.)].

দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘ইঙ্ঘ মে ত্ৱং, আনন্দ, পানীযং আহৰ; পিপাসিতোস্মি, আনন্দ, পিৱিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা পত্তং গহেত্ৱা যেন সা নদী তেনুপসঙ্কমি. অথ খো সা নদী চক্কচ্ছিন্না পৰিত্তা লুড়িতা আৱিলা সন্দমানা আযস্মন্তে আনন্দে উপসঙ্কমন্তে অচ্ছা ৱিপ্পসন্না অনাৱিলা সন্দতি.

অথ খো আযস্মতো আনন্দস্স এতদহোসি – ‘‘অচ্ছৰিযং ৱত, ভো, অব্ভুতং ৱত, ভো, তথাগতস্স মহিদ্ধিকতা মহানুভাৱতা! অযঞ্হি সা নদী চক্কচ্ছিন্না পৰিত্তা লুড়িতা আৱিলা সন্দমানা মযি উপসঙ্কমন্তে অচ্ছা ৱিপ্পসন্না অনাৱিলা সন্দতী’’তি!! পত্তেন পানীযং আদায যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অচ্ছৰিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে, তথাগতস্স মহিদ্ধিকতা মহানুভাৱতা! অযঞ্হি সা, ভন্তে, নদী চক্কচ্ছিন্না পৰিত্তা লুড়িতা আৱিলা সন্দমানা মযি উপসঙ্কমন্তে অচ্ছা ৱিপ্পসন্না অনাৱিলা সন্দতি!! পিৱতু ভগৱা পানীযং, পিৱতু সুগতো পানীয’’ন্তি.

অথ খো ভগৱা পানীযং অপাযি [অপাসি (সী.)]. অথ খো ভগৱা মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং যেন কুকুট্ঠা নদী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা কুকুট্ঠং নদিং অজ্ঝোগাহেত্ৱা ন্হত্ৱা চ পিৱিত্ৱা চ পচ্চুত্তৰিত্ৱা যেন অম্বৱনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং চুন্দকং আমন্তেসি – ‘‘ইঙ্ঘ মে ত্ৱং, চুন্দক, চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞাপেহি; কিলন্তোস্মি, চুন্দক, নিপজ্জিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা চুন্দকো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞাপেসি. অথ খো ভগৱা দক্খিণেন পস্সেন সীহসেয্যং কপ্পেসি পাদে পাদং অচ্চাধায সতো সম্পজানো উট্ঠানসঞ্ঞং মনসি কৰিত্ৱা. আযস্মা পন চুন্দকো তত্থেৱ ভগৱতো পুৰতো নিসীদি.

‘‘গন্ত্ৱান বুদ্ধো নদিকং কুকুট্ঠং,

অচ্ছোদকং সাতুদকং [সাতোদকং (সব্বত্থ)] ৱিপ্পসন্নং;

ওগাহি সত্থা সুকিলন্তৰূপো,

তথাগতো অপ্পটিমোধ লোকে.

‘‘ন্হত্ৱা চ পিৱিত্ৱা চুদতাৰি [ন্হত্ৱা চ উত্তৰি (ক.)] সত্থা,

পুৰক্খতো ভিক্খুগণস্স মজ্ঝে;

সত্থা পৱত্তা ভগৱা ইধ ধম্মে,

উপাগমি অম্বৱনং মহেসি;

আমন্তযি চুন্দকং নাম ভিক্খুং,

চতুগ্গুণং সন্থৰ [পত্থৰ (সী. পী.)] মে নিপজ্জং.

‘‘সো চোদিতো ভাৱিতত্তেন চুন্দো,

চতুগ্গুণং সন্থৰি [পত্থৰি (সী. পী.)] খিপ্পমেৱ;

নিপজ্জি সত্থা সুকিলন্তৰূপো,

চুন্দোপি তত্থ পমুখে নিসীদী’’তি.

অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘সিযা খো, পনানন্দ, চুন্দস্স কম্মাৰপুত্তস্স কোচি ৱিপ্পটিসাৰং উপদহেয্য – ‘তস্স তে, আৱুসো চুন্দ, অলাভা, তস্স তে দুল্লদ্ধং যস্স তে তথাগতো পচ্ছিমং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিত্ৱা পৰিনিব্বুতো’তি. চুন্দস্সানন্দ, কম্মাৰপুত্তস্স এৱং ৱিপ্পটিসাৰো পটিৱিনোদেতব্বো –

‘‘‘তস্স তে, আৱুসো চুন্দ, লাভা, তস্স তে সুলদ্ধং যস্স তে তথাগতো পচ্ছিমং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জিত্ৱা পৰিনিব্বুতো. সম্মুখা মেতং, আৱুসো চুন্দ, ভগৱতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – দ্ৱেমে পিণ্ডপাতা সমসমফলা সমসমৱিপাকা অতিৱিয অঞ্ঞেহি পিণ্ডপাতেহি মহপ্ফলতৰা চ মহানিসংসতৰা চ. কতমে দ্ৱে? যঞ্চ পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জিত্ৱা তথাগতো অনুত্তৰং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুজ্ঝতি, যঞ্চ পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জিত্ৱা অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বাযতি. ইমে দ্ৱে পিণ্ডপাতা সমসমফলা সমসমৱিপাকা অতিৱিয অঞ্ঞেহি পিণ্ডপাতেহি মহপ্ফলতৰা চ মহানিসংসতৰা চ.

‘‘‘আযুসংৱত্তনিকং আযস্মতা চুন্দেন কম্মাৰপুত্তেন কম্মং উপচিতং, ৱণ্ণসংৱত্তনিকং আযস্মতা চুন্দেন কম্মাৰপুত্তেন কম্মং উপচিতং, সুখসংৱত্তনিকং আযস্মতা চুন্দেন কম্মাৰপুত্তেন কম্মং উপচিতং, সগ্গসংৱত্তনিকং আযস্মতা চুন্দেন কম্মাৰপুত্তেন কম্মং উপচিতং, যসসংৱত্তনিকং আযস্মতা চুন্দেন কম্মাৰপুত্তেন কম্মং উপচিতং, আধিপতেয্যসংৱত্তনিকং আযস্মতা চুন্দেন কম্মাৰপুত্তেন কম্মং উপচিত’ন্তি. চুন্দস্সানন্দ, কম্মাৰপুত্তস্স এৱং ৱিপ্পটিসাৰো পটিৱিনোদেতব্বো’’তি.

অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –

‘‘দদতো পুঞ্ঞং পৱড্ঢতি,

সংযমতো ৱেৰং ন চীযতি;

কুসলো চ জহাতি পাপকং,

ৰাগদোসমোহক্খযা সনিব্বুতো’’তি [পৰিনিব্বুতোতি (সী. স্যা. পী.)]. পঞ্চমং;