২. নন্দসুত্তং
২২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা নন্দো ভগৱতো ভাতা মাতুচ্ছাপুত্তো সম্বহুলানং ভিক্খূনং এৱমাৰোচেতি – ‘‘অনভিৰতো অহং, আৱুসো, ব্ৰহ্মচৰিযং চৰামি; ন সক্কোমি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং, সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সামী’’তি.
অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘আযস্মা, ভন্তে, নন্দো ভগৱতো ভাতা মাতুচ্ছাপুত্তো সম্বহুলানং ভিক্খূনং এৱমাৰোচেতি – ‘অনভিৰতো অহং, আৱুসো, ব্ৰহ্মচৰিযং চৰামি, ন সক্কোমি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং, সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সামী’’’তি.
অথ খো ভগৱা অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, ভিক্খু, মম ৱচনেন নন্দং ভিক্খুং আমন্তেহি – ‘সত্থা তং, আৱুসো নন্দ, আমন্তেতী’’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা যেনাযস্মা নন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং নন্দং এতদৱোচ – ‘‘সত্থা তং, আৱুসো নন্দ, আমন্তেতী’’তি.
‘‘এৱমাৱুসো’’তি খো আযস্মা নন্দো তস্স ভিক্খুনো পটিস্সুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং নন্দং ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, নন্দ, সম্বহুলানং ভিক্খূনং এৱমাৰোচেসি – ‘অনভিৰতো অহং, আৱুসো, ব্ৰহ্মচৰিযং চৰামি, ন সক্কোমি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং, সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সামী’’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি.
‘‘কিস্স পন ত্ৱং, নন্দ, অনভিৰতো ব্ৰহ্মচৰিযং চৰসি, ন সক্কোসি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং, সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সসী’’তি? ‘‘সাকিযানী মং [মম (স্যা., অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা)], ভন্তে, জনপদকল্যাণী ঘৰা নিক্খমন্তস্স [নিক্খমন্তং (অট্ঠকথাযং পাঠন্তৰং)] উপড্ঢুল্লিখিতেহি কেসেহি অপলোকেত্ৱা মং এতদৱোচ – ‘তুৱটং খো, অয্যপুত্ত, আগচ্ছেয্যাসী’তি. সো খো অহং, ভন্তে, তমনুস্সৰমানো অনভিৰতো ব্ৰহ্মচৰিযং চৰামি, ন সক্কোমি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং, সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সামী’’তি.
অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং নন্দং বাহাযং গহেত্ৱা – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং [সম্মিঞ্জিতং (সী. স্যা. কং. পী.)] ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য [সম্মিঞ্জেয্য (সী. স্যা. কং. পী.)], এৱমেৱ – জেতৱনে অন্তৰহিতো দেৱেসু তাৱতিংসেসু পাতুৰহোসি.
তেন খো পন সমযেন পঞ্চমত্তানি অচ্ছৰাসতানি সক্কস্স দেৱানমিন্দস্স উপট্ঠানং আগতানি হোন্তি ককুটপাদানি. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং নন্দং আমন্তেসি – ‘‘পস্সসি নো ত্ৱং, নন্দ, ইমানি পঞ্চ অচ্ছৰাসতানি ককুটপাদানী’’তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি.
‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, নন্দ, কতমা নু খো অভিৰূপতৰা ৱা দস্সনীযতৰা ৱা পাসাদিকতৰা ৱা, সাকিযানী ৱা জনপদকল্যাণী, ইমানি ৱা পঞ্চ অচ্ছৰাসতানি ককুটপাদানী’’তি? ‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে, পলুট্ঠমক্কটী কণ্ণনাসচ্ছিন্না, এৱমেৱ খো, ভন্তে, সাকিযানী জনপদকল্যাণী ইমেসং পঞ্চন্নং অচ্ছৰাসতানং উপনিধায সঙ্খ্যম্পি [সঙ্খম্পি (সী.)] নোপেতি কলভাগম্পি নোপেতি উপনিধিম্পি নোপেতি. অথ খো ইমানি পঞ্চ অচ্ছৰাসতানি অভিৰূপতৰানি চেৱ দস্সনীযতৰানি চ পাসাদিকতৰানি চা’’তি.
‘‘অভিৰম, নন্দ, অভিৰম, নন্দ! অহং তে পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছৰাসতানং পটিলাভায ককুটপাদান’’ন্তি. ‘‘সচে মে, ভন্তে, ভগৱা পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছৰাসতানং পটিলাভায ককুটপাদানং, অভিৰমিস্সামহং, ভন্তে, ভগৱতি ব্ৰহ্মচৰিযে’’তি [ভগৱা ব্ৰহ্মচৰিযেতি (স্যা. পী.), ভগৱা ব্ৰহ্মচৰিযন্তি (ক.)].
অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং নন্দং বাহাযং গহেত্ৱা – সেয্যথাপি নাম বলৱা পুৰিসো সমিঞ্জিতং ৱা বাহং পসাৰেয্য, পসাৰিতং ৱা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৱমেৱ – দেৱেসু তাৱতিংসেসু অন্তৰহিতো জেতৱনে পাতুৰহোসি.
অস্সোসুং খো ভিক্খূ – ‘‘আযস্মা কিৰ নন্দো ভগৱতো ভাতা মাতুচ্ছাপুত্তো অচ্ছৰানং হেতু ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি; ভগৱা কিৰস্স পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছৰাসতানং পটিলাভায ককুটপাদান’’ন্তি.
অথ খো আযস্মতো নন্দস্স সহাযকা ভিক্খূ আযস্মন্তং নন্দং ভতকৱাদেন চ উপক্কিতকৱাদেন চ সমুদাচৰন্তি – ‘‘ভতকো কিৰাযস্মা নন্দো উপক্কিতকো কিৰাযস্মা নন্দো অচ্ছৰানং হেতু ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতি; ভগৱা কিৰস্স পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছৰাসতানং পটিলাভায ককুটপাদান’’ন্তি.
অথ খো আযস্মা নন্দো সহাযকানং ভিক্খূনং ভতকৱাদেন চ উপক্কিতকৱাদেন চ অট্টীযমানো হৰাযমানো জিগুচ্ছমানো একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো নচিৰস্সেৱ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসি. ‘‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’’তি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰো খো পনাযস্মা নন্দো অৰহতং অহোসি.
অথ খো অঞ্ঞতৰা দেৱতা অভিক্কন্তায ৰত্তিযা অভিক্কন্তৱণ্ণা কেৱলকপ্পং জেতৱনং ওভাসেত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো সা দেৱতা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘আযস্মা, ভন্তে, নন্দো ভগৱতো ভাতা মাতুচ্ছাপুত্তো আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি. ভগৱতোপি খো ঞাণং উদপাদি – ‘‘নন্দো আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি.
অথ খো আযস্মা নন্দো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা নন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যং মে, ভন্তে, ভগৱা পাটিভোগো পঞ্চন্নং অচ্ছৰাসতানং পটিলাভায ককুটপাদানং, মুঞ্চামহং, ভন্তে, ভগৱন্তং এতস্মা পটিস্সৱা’’তি. ‘‘মযাপি খো ত্ৱং, নন্দ [খো তে নন্দ (সী. স্যা. পী.), খো নন্দ (ক.)], চেতসা চেতো পৰিচ্চ ৱিদিতো – ‘নন্দো আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’তি. দেৱতাপি মে এতমত্থং আৰোচেসি – ‘আযস্মা, ভন্তে, নন্দো ভগৱতো ভাতা মাতুচ্ছাপুত্তো আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’তি. যদেৱ খো তে, নন্দ, অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুত্তং, অথাহং মুত্তো এতস্মা পটিস্সৱা’’তি.
অথ খো ভগৱা এতমত্থং ৱিদিত্ৱা তাযং ৱেলাযং ইমং উদানং উদানেসি –
‘‘যস্স নিত্তিণ্ণো পঙ্কো,
মদ্দিতো কামকণ্টকো;
মোহক্খযং অনুপ্পত্তো,
সুখদুক্খেসু ন ৱেধতী স ভিক্খূ’’তি. দুতিযং;