৬. ছক্কনিপাতো
১. উৰুৱেড়কস্সপত্থেৰগাথা
৩৭৫. ‘‘দিস্ৱান পাটিহীৰানি, গোতমস্স যসস্সিনো;
ন তাৱাহং পণিপতিং, ইস্সামানেন ৱঞ্চিতো.
৩৭৬. ‘‘মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, চোদেসি নৰসাৰথি;
ততো মে আসি সংৱেগো, অব্ভুতো লোমহংসনো.
৩৭৭. ‘‘পুব্বে জটিলভূতস্স, যা মে সিদ্ধি পৰিত্তিকা;
তাহং তদা নিৰাকত্ৱা [নিৰংকত্ৱা (স্যা. ক.)], পব্বজিং জিনসাসনে.
৩৭৮. ‘‘পুব্বে যঞ্ঞেন সন্তুট্ঠো, কামধাতুপুৰক্খতো;
পচ্ছা ৰাগঞ্চ দোসঞ্চ, মোহঞ্চাপি সমূহনিং.
৩৭৯. ‘‘পুব্বেনিৱাসং জানামি, দিব্বচক্খু ৱিসোধিতং;
ইদ্ধিমা পৰচিত্তঞ্ঞূ, দিব্বসোতঞ্চ পাপুণিং.
৩৮০. ‘‘যস্স চত্থায পব্বজিতো, অগাৰস্মানগাৰিযং;
সো মে অত্থো অনুপ্পত্তো, সব্বসংযোজনক্খযো’’তি.
… উৰুৱেড়কস্সপো থেৰো….
২. তেকিচ্ছকাৰিত্থেৰগাথা
৩৮১. ‘‘অতিহিতা ৱীহি, খলগতা সালী;
ন চ লভে পিণ্ডং, কথমহং কস্সং.
৩৮২. ‘‘বুদ্ধমপ্পমেয্যং অনুস্সৰ পসন্নো;
পীতিযা ফুটসৰীৰো হোহিসি সততমুদগ্গো.
৩৮৩. ‘‘ধম্মমপ্পমেয্যং অনুস্সৰ পসন্নো;
পীতিযা ফুটসৰীৰো হোহিসি সততমুদগ্গো.
৩৮৪. ‘‘সঙ্ঘমপ্পমেয্যং অনুস্সৰ পসন্নো;
পীতিযা ফুটসৰীৰো হোহিসি সততমুদগ্গো.
৩৮৫. ‘‘অব্ভোকাসে ৱিহৰসি, সীতা হেমন্তিকা ইমা ৰত্যো;
মা সীতেন পৰেতো ৱিহঞ্ঞিত্থো, পৱিস ত্ৱং ৱিহাৰং ফুসিতগ্গড়ং.
৩৮৬. ‘‘ফুসিস্সং চতস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো, তাহি চ সুখিতো ৱিহৰিস্সং;
নাহং সীতেন ৱিহঞ্ঞিস্সং, অনিঞ্জিতো ৱিহৰন্তো’’তি.
… তেকিচ্ছকাৰী [তেকিচ্ছকানি (সী. স্যা. পী.)] থেৰো….
৩. মহানাগত্থেৰগাথা
৩৮৭. ‘‘যস্স সব্ৰহ্মচাৰীসু, গাৰৱো নূপলব্ভতি;
পৰিহাযতি সদ্ধম্মা, মচ্ছো অপ্পোদকে যথা.
৩৮৮. ‘‘যস্স সব্ৰহ্মচাৰীসু, গাৰৱো নূপলব্ভতি;
ন ৱিৰূহতি সদ্ধম্মে, খেত্তে বীজংৱ পূতিকং.
৩৮৯. ‘‘যস্স সব্ৰহ্মচাৰীসু, গাৰৱো নূপলব্ভতি;
আৰকা হোতি নিব্বানা [নিব্বাণা (সী.)], ধম্মৰাজস্স সাসনে.
৩৯০. ‘‘যস্স সব্ৰহ্মচাৰীসু, গাৰৱো উপলব্ভতি;
ন ৱিহাযতি সদ্ধম্মা, মচ্ছো বৱ্হোদকে [বহ্ৱোদকে (সী.), বহোদকে (স্যা.)] যথা.
৩৯১. ‘‘যস্স সব্ৰহ্মচাৰীসু, গাৰৱো উপলব্ভতি;
সো ৱিৰূহতি সদ্ধম্মে, খেত্তে বীজংৱ ভদ্দকং.
৩৯২. ‘‘যস্স সব্ৰহ্মচাৰীসু, গাৰৱো উপলব্ভতি;
সন্তিকে হোতি নিব্বানং [নিব্বাণং (সী.)], ধম্মৰাজস্স সাসনে’’তি.
… মহানাগো থেৰো….
৪. কুল্লত্থেৰগাথা
৩৯৩. ‘‘কুল্লো সিৱথিকং গন্ত্ৱা, অদ্দস ইত্থিমুজ্ঝিতং;
অপৱিদ্ধং সুসানস্মিং, খজ্জন্তিং কিমিহী ফুটং.
৩৯৪. ‘‘আতুৰং অসুচিং পূতিং, পস্স কুল্ল সমুস্সযং;
উগ্ঘৰন্তং পগ্ঘৰন্তং, বালানং অভিনন্দিতং.
৩৯৫. ‘‘ধম্মাদাসং গহেত্ৱান, ঞাণদস্সনপত্তিযা;
পচ্চৱেক্খিং ইমং কাযং, তুচ্ছং সন্তৰবাহিৰং.
৩৯৬. ‘‘যথা ইদং তথা এতং, যথা এতং তথা ইদং;
যথা অধো তথা উদ্ধং, যথা উদ্ধং তথা অধো.
৩৯৭. ‘‘যথা দিৱা তথা ৰত্তিং, যথা ৰত্তিং তথা দিৱা;
যথা পুৰে তথা পচ্ছা, যথা পচ্ছা তথা পুৰে.
৩৯৮. ‘‘পঞ্চঙ্গিকেন তুৰিযেন, ন ৰতী হোতি তাদিসী;
যথা একগ্গচিত্তস্স, সম্মা ধম্মং ৱিপস্সতো’’তি.
… কুল্লো থেৰো….
৫. মালুক্যপুত্তত্থেৰগাথা
৩৯৯. ‘‘মনুজস্স পমত্তচাৰিনো, তণ্হা ৱড্ঢতি মালুৱা ৱিয;
সো প্লৱতী [প্লৱতি (সী. পী. ক.), পৰিপ্লৱতি (স্যা.)] হুৰা হুৰং, ফলমিচ্ছংৱ ৱনস্মি ৱানৰো.
৪০০. ‘‘যং এসা সহতে [সহতি (পী. ক.)] জম্মী, তণ্হা লোকে ৱিসত্তিকা;
সোকা তস্স পৱড্ঢন্তি, অভিৱট্ঠংৱ [অভিৱুট্ঠংৱ (স্যা.), অভিৱড্ঢংৱ (ক.)] বীৰণং.
৪০১. ‘‘যো চেতং সহতে [সহতি (পী. ক.)] জম্মিং, তণ্হং লোকে দুৰচ্চযং;
সোকা তম্হা পপতন্তি, উদবিন্দূৱ পোক্খৰা.
৪০২. ‘‘তং ৱো ৱদামি ভদ্দং ৱো, যাৱন্তেত্থ সমাগতা;
তণ্হায মূলং খণথ, উসীৰত্থোৱ বীৰণং;
মা ৱো নড়ংৱ সোতোৱ, মাৰো ভঞ্জি পুনপ্পুনং.
৪০৩. ‘‘কৰোথ বুদ্ধৱচনং, খণো ৱো মা উপচ্চগা;
খণাতীতা হি সোচন্তি, নিৰযম্হি সমপ্পিতা.
৪০৪. ‘‘পমাদো ৰজো পমাদো [সব্বদা (সী. ক.), সুত্তনিপাতট্ঠকথাযং উট্ঠানসুত্তৱণ্ণনা ওলোকেতব্বা], পমাদানুপতিতো ৰজো;
অপ্পমাদেন ৱিজ্জায, অব্বহে সল্লমত্তনো’’তি.
… মালুক্যপুত্তো [মালুঙ্ক্যপুত্তো (সী. স্যা. পী.)] থেৰো….
৬. সপ্পদাসত্থেৰগাথা
৪০৫. ‘‘পণ্ণৱীসতিৱস্সানি, যতো পব্বজিতো অহং;
অচ্ছৰাসঙ্ঘাতমত্তম্পি, চেতোসন্তিমনজ্ঝগং.
৪০৬. ‘‘অলদ্ধা চিত্তস্সেকগ্গং, কামৰাগেন অট্টিতো [অদ্দিতো (স্যা. সী. অট্ঠ.), অড্ডিতো (ক.)];
বাহা পগ্গয্হ কন্দন্তো, ৱিহাৰা উপনিক্খমিং [নূপনিক্খমিং (সব্বত্থ), দুপনিক্খমিং (?)].
৪০৭. ‘‘সত্থং ৱা আহৰিস্সামি, কো অত্থো জীৱিতেন মে;
কথং হি সিক্খং পচ্চক্খং, কালং কুব্বেথ মাদিসো.
৪০৮. ‘‘তদাহং খুৰমাদায, মঞ্চকম্হি উপাৱিসিং;
পৰিনীতো খুৰো আসি, ধমনিং ছেত্তুমত্তনো.
৪০৯. ‘‘ততো মে মনসীকাৰো, যোনিসো উদপজ্জথ;
আদীনৱো পাতুৰহু, নিব্বিদা সমতিট্ঠথ.
৪১০. ‘‘ততো চিত্তং ৱিমুচ্চি মে, পস্স ধম্মসুধম্মতং;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
… সপ্পদাসো থেৰো….
৭.কাতিযানত্থেৰগাথা
৪১১. ‘‘উট্ঠেহি নিসীদ কাতিযান, মা নিদ্দাবহুলো অহু জাগৰস্সু;
মা তং অলসং পমত্তবন্ধু, কূটেনেৱ জিনাতু মচ্চুৰাজা.
৪১২. ‘‘সেয্যথাপি [সযথাপি (সী. পী.)] মহাসমুদ্দৱেগো, এৱং জাতিজৰাতিৱত্ততে তং;
সো কৰোহি সুদীপমত্তনো ত্ৱং, ন হি তাণং তৱ ৱিজ্জতেৱ অঞ্ঞং.
৪১৩. ‘‘সত্থা হি ৱিজেসি মগ্গমেতং, সঙ্গা জাতিজৰাভযা অতীতং;
পুব্বাপৰৰত্তমপ্পমত্তো, অনুযুঞ্জস্সু দড়্হং কৰোহি যোগং.
৪১৪. ‘‘পুৰিমানি পমুঞ্চ বন্ধনানি, সঙ্ঘাটিখুৰমুণ্ডভিক্খভোজী;
মা খিড্ডাৰতিঞ্চ মা নিদ্দং, অনুযুঞ্জিত্থ ঝায কাতিযান.
৪১৫. ‘‘ঝাযাহি জিনাহি কাতিযান, যোগক্খেমপথেসু কোৱিদোসি;
পপ্পুয্য অনুত্তৰং ৱিসুদ্ধিং, পৰিনিব্বাহিসি ৱাৰিনাৱ জোতি.
৪১৬. ‘‘পজ্জোতকৰো পৰিত্তৰংসো, ৱাতেন ৱিনম্যতে লতাৱ;
এৱম্পি তুৱং অনাদিযানো, মাৰং ইন্দসগোত্ত নিদ্ধুনাহি;
সো ৱেদযিতাসু ৱীতৰাগো, কালং কঙ্খ ইধেৱ সীতিভূতো’’তি.
… কাতিযানো থেৰো….
৮. মিগজালত্থেৰগাথা
৪১৭. ‘‘সুদেসিতো চক্খুমতা, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা;
সব্বসংযোজনাতীতো, সব্বৱট্টৱিনাসনো.
৪১৮. ‘‘নিয্যানিকো উত্তৰণো, তণ্হামূলৱিসোসনো;
ৱিসমূলং আঘাতনং, ছেত্ৱা পাপেতি নিব্বুতিং.
৪১৯. ‘‘অঞ্ঞাণমূলভেদায, কম্মযন্তৱিঘাটনো;
ৱিঞ্ঞাণানং পৰিগ্গহে, ঞাণৱজিৰনিপাতনো.
৪২০. ‘‘ৱেদনানং ৱিঞ্ঞাপনো, উপাদানপ্পমোচনো;
ভৱং অঙ্গাৰকাসুংৱ, ঞাণেন অনুপস্সনো [অনুপস্সকো (সী. পী.)].
৪২১. ‘‘মহাৰসো সুগম্ভীৰো, জৰামচ্চুনিৱাৰণো;
অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, দুক্খূপসমনো সিৱো.
৪২২. ‘‘কম্মং কম্মন্তি ঞত্ৱান, ৱিপাকঞ্চ ৱিপাকতো;
পটিচ্চুপ্পন্নধম্মানং, যথাৱালোকদস্সনো;
মহাখেমঙ্গমো সন্তো, পৰিযোসানভদ্দকো’’তি.
… মিগজালো থেৰো….
৯. পুৰোহিতপুত্তজেন্তত্থেৰগাথা
৪২৩. ‘‘জাতিমদেন মত্তোহং, ভোগইস্সৰিযেন চ;
সণ্ঠানৱণ্ণৰূপেন, মদমত্তো অচাৰিহং.
৪২৪. ‘‘নাত্তনো সমকং কঞ্চি, অতিৰেকং চ মঞ্ঞিসং;
অতিমানহতো বালো, পত্থদ্ধো উস্সিতদ্ধজো.
৪২৫. ‘‘মাতৰং পিতৰঞ্চাপি, অঞ্ঞেপি গৰুসম্মতে;
ন কঞ্চি অভিৱাদেসিং, মানত্থদ্ধো অনাদৰো.
৪২৬. ‘‘দিস্ৱা ৱিনাযকং অগ্গং, সাৰথীনং ৱৰুত্তমং;
তপন্তমিৱ আদিচ্চং, ভিক্খুসঙ্ঘপুৰক্খতং.
৪২৭. ‘‘মানং মদঞ্চ ছড্ডেত্ৱা, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা;
সিৰসা অভিৱাদেসিং, সব্বসত্তানমুত্তমং.
৪২৮. ‘‘অতিমানো চ ওমানো, পহীনা সুসমূহতা;
অস্মিমানো সমুচ্ছিন্নো, সব্বে মানৱিধা হতা’’তি.
… জেন্তো পুৰোহিতপুত্তো থেৰো….
১০. সুমনত্থেৰগাথা
৪২৯. ‘‘যদা নৱো পব্বজিতো, জাতিযা সত্তৱস্সিকো;
ইদ্ধিযা অভিভোত্ৱান, পন্নগিন্দং মহিদ্ধিকং.
৪৩০. ‘‘উপজ্ঝাযস্স উদকং, অনোতত্তা মহাসৰা;
আহৰামি ততো দিস্ৱা, মং সত্থা এতদব্ৰৱি’’.
৪৩১. ‘‘সাৰিপুত্ত ইমং পস্স, আগচ্ছন্তং কুমাৰকং;
উদককুম্ভমাদায, অজ্ঝত্তং সুসমাহিতং.
৪৩২. ‘‘পাসাদিকেন ৱত্তেন, কল্যাণইৰিযাপথো;
সামণেৰোনুৰুদ্ধস্স, ইদ্ধিযা চ ৱিসাৰদো.
৪৩৩. ‘‘আজানীযেন আজঞ্ঞো, সাধুনা সাধুকাৰিতো;
ৱিনীতো অনুৰুদ্ধেন, কতকিচ্চেন সিক্খিতো.
৪৩৪. ‘‘সো পত্ৱা পৰমং সন্তিং, সচ্ছিকত্ৱা অকুপ্পতং;
সামণেৰো স সুমনো, মা মং জঞ্ঞাতি ইচ্ছতী’’তি.
… সুমনো থেৰো….
১১. ন্হাতকমুনিত্থেৰগাথা
৪৩৫. ‘‘ৱাতৰোগাভিনীতো ত্ৱং, ৱিহৰং কাননে ৱনে;
পৱিদ্ধগোচৰে লূখে, কথং ভিক্খু কৰিস্সসি’’.
৪৩৬. ‘‘পীতিসুখেন ৱিপুলেন, ফৰিত্ৱান সমুস্সযং;
লূখম্পি অভিসম্ভোন্তো, ৱিহৰিস্সামি কাননে.
৪৩৭. ‘‘ভাৱেন্তো সত্ত বোজ্ঝঙ্গে, ইন্দ্ৰিযানি বলানি চ;