নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

খুদ্দকনিকাযে

থেৰগাথাপাড়ি

নিদানগাথা

সীহানংৱ নদন্তানং, দাঠীনং গিৰিগব্ভৰে;

সুণাথ ভাৱিতত্তানং, গাথা অত্থূপনাযিকা [অত্তূপনাযিকা (সী. ক.)].

যথানামা যথাগোত্তা, যথাধম্মৱিহাৰিনো;

যথাধিমুত্তা সপ্পঞ্ঞা, ৱিহৰিংসু অতন্দিতা.

তত্থ তত্থ ৱিপস্সিত্ৱা, ফুসিত্ৱা অচ্চুতং পদং;

কতন্তং পচ্চৱেক্খন্তা, ইমমত্থমভাসিসুং.

১. এককনিপাতো

১. পঠমৱগ্গো

১. সুভূতিত্থেৰগাথা

১. ‘‘ছন্না মে কুটিকা সুখা নিৱাতা, ৱস্স দেৱ যথাসুখং;

চিত্তং মে সুসমাহিতং ৱিমুত্তং, আতাপী ৱিহৰামি ৱস্স দেৱা’’তি.

ইত্থং সুদং [ইত্থং সুমং (ক. অট্ঠ.)] আযস্মা সুভূতিত্থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.

২. মহাকোট্ঠিকত্থেৰগাথা

২. ‘‘উপসন্তো উপৰতো, মন্তভাণী অনুদ্ধতো;

ধুনাতি পাপকে ধম্মে, দুমপত্তংৱ মালুতো’’তি.

ইত্থং সুদং আযস্মা মহাকোট্ঠিকো [মহাকোট্ঠিতো (সী. স্যা.)] থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.

৩. কঙ্খাৰেৱতত্থেৰগাথা

৩. ‘‘পঞ্ঞং ইমং পস্স তথাগতানং, অগ্গি যথা পজ্জলিতো নিসীথে;

আলোকদা চক্খুদদা ভৱন্তি, যে আগতানং ৱিনযন্তি কঙ্খ’’ন্তি.

ইত্থং সুদং আযস্মা কঙ্খাৰেৱতো থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.

৪. পুণ্ণত্থেৰগাথা

৪. ‘‘সম্ভিৰেৱ সমাসেথ, পণ্ডিতেহত্থদস্সিভি;

অত্থং মহন্তং গম্ভীৰং, দুদ্দসং নিপুণং অণুং;

ধীৰা সমধিগচ্ছন্তি, অপ্পমত্তা ৱিচক্খণা’’তি.

ইত্থং সুদং আযস্মা পুণ্ণো মন্তাণিপুত্তো [মন্তানিপুত্তো (স্যা. ক.)] থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.

৫. দব্বত্থেৰগাথা

৫. ‘‘যো দুদ্দমিযো দমেন দন্তো, দব্বো সন্তুসিতো ৱিতিণ্ণকঙ্খো;

ৱিজিতাৱী অপেতভেৰৱো হি, দব্বো সো পৰিনিব্বুতো ঠিতত্তো’’তি.

ইত্থং সুদং আযস্মা দব্বো থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.

৬. সীতৱনিযত্থেৰগাথা

৬. ‘‘যো সীতৱনং উপগা ভিক্খু, একো সন্তুসিতো সমাহিতত্তো;

ৱিজিতাৱী অপেতলোমহংসো, ৰক্খং কাযগতাসতিং ধিতিমা’’তি.

ইত্থং সুদং আযস্মা সীতৱনিযো থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.

৭. ভল্লিযত্থেৰগাথা

৭. ‘‘যোপানুদী মচ্চুৰাজস্স সেনং, নড়সেতুংৱ সুদুব্বলং মহোঘো;

ৱিজিতাৱী অপেতভেৰৱো হি, দন্তো সো পৰিনিব্বুতো ঠিতত্তো’’তি.

ইত্থং সুদং আযস্মা ভল্লিযো থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.

৮. ৱীৰত্থেৰগাথা

৮. ‘‘যো দুদ্দমিযো দমেন দন্তো, ৱীৰো সন্তুসিতো ৱিতিণ্ণকঙ্খো;

ৱিজিতাৱী অপেতলোমহংসো, ৱীৰো সো পৰিনিব্বুতো ঠিতত্তো’’তি.

ইত্থং সুদং আযস্মা ৱীৰো থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.

৯. পিলিন্দৱচ্ছত্থেৰগাথা

৯. ‘‘স্ৱাগতং ন দুৰাগতং [নাপগতং (সী. স্যা.)], নযিদং দুমন্তিতং মম;

সংৱিভত্তেসু ধম্মেসু, যং সেট্ঠং তদুপাগমি’’ন্তি.

ইত্থং সুদং আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো [পিলিন্দিৱচ্ছো (সী.)] থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.

১০. পুণ্ণমাসত্থেৰগাথা

১০. ‘‘ৱিহৰি অপেক্খং ইধ ৱা হুৰং ৱা, যো ৱেদগূ সমিতো যতত্তো;

সব্বেসু ধম্মেসু অনূপলিত্তো, লোকস্স জঞ্ঞা উদযব্বযঞ্চা’’তি.

ইত্থং সুদং আযস্মা পুণ্ণমাসো থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.

ৱগ্গো পঠমো নিট্ঠিতো.

তস্সুদ্দানং –

সুভূতি কোট্ঠিকো থেৰো, কঙ্খাৰেৱতসম্মতো;

মন্তাণিপুত্তো দব্বো চ, সীতৱনিযো চ ভল্লিযো;

ৱীৰো পিলিন্দৱচ্ছো চ, পুণ্ণমাসো তমোনুদোতি.

২. দুতিযৱগ্গো

১. চূড়ৱচ্ছত্থেৰগাথা

১১. ‘‘পামোজ্জবহুলো ভিক্খু, ধম্মে বুদ্ধপ্পৱেদিতে;

অধিগচ্ছে পদং সন্তং, সঙ্খাৰূপসমং সুখ’’ন্তি.

… চূড়ৱচ্ছো [চূলগৱচ্ছো (সী.)] থেৰো….

২. মহাৱচ্ছত্থেৰগাথা

১২. ‘‘পঞ্ঞাবলী সীলৱতূপপন্নো, সমাহিতো ঝানৰতো সতীমা;

যদত্থিযং ভোজনং ভুঞ্জমানো, কঙ্খেথ কালং ইধ ৱীতৰাগো’’তি.

… মহাৱচ্ছো [মহাগৱচ্ছো (সী.)] থেৰো….

৩. ৱনৱচ্ছত্থেৰগাথা

১৩. ‘‘নীলব্ভৱণ্ণা ৰুচিৰা, সীতৱাৰী সুচিন্ধৰা;

ইন্দগোপকসঞ্ছন্না, তে সেলা ৰমযন্তি ম’’ন্তি.

… ৱনৱচ্ছো থেৰো….

৪. সিৱকসামণেৰগাথা

১৪. ‘‘উপজ্ঝাযো মং অৱচ, ইতো গচ্ছাম সীৱক;

গামে মে ৱসতি কাযো, অৰঞ্ঞং মে গতো মনো;

সেমানকোপি গচ্ছামি, নত্থি সঙ্গো ৱিজানত’’ন্তি.

… সিৱকো সামণেৰো….

৫. কুণ্ডধানত্থেৰগাথা

১৫. ‘‘পঞ্চ ছিন্দে পঞ্চ জহে, পঞ্চ চুত্তৰি ভাৱযে;

পঞ্চসঙ্গাতিগো ভিক্খু, ওঘতিণ্ণোতি ৱুচ্চতী’’তি.

… কুণ্ডধানো থেৰো….

৬. বেলট্ঠসীসত্থেৰগাথা

১৬. ‘‘যথাপি ভদ্দো আজঞ্ঞো, নঙ্গলাৱত্তনী সিখী;

গচ্ছতি অপ্পকসিৰেন, এৱং ৰত্তিন্দিৱা মম;

গচ্ছন্তি অপ্পকসিৰেন, সুখে লদ্ধে নিৰামিসে’’তি.

… বেলট্ঠসীসো থেৰো….

৭. দাসকত্থেৰগাথা

১৭. ‘‘মিদ্ধী যদা হোতি মহগ্ঘসো চ, নিদ্দাযিতা সম্পৰিৱত্তসাযী;

মহাৱৰাহোৱ নিৱাপপুট্ঠো, পুনপ্পুনং গব্ভমুপেতি মন্দো’’তি.

… দাসকো থেৰো….

৮. সিঙ্গালপিতুত্থেৰগাথা

১৮. ‘‘অহু বুদ্ধস্স দাযাদো, ভিক্খু ভেসকড়াৱনে;

কেৱলং অট্ঠিসঞ্ঞায, অফৰী পথৱিং [পঠৱিং (সী. স্যা.)] ইমং;

মঞ্ঞেহং কামৰাগং সো, খিপ্পমেৱ পহিস্সতী’’তি [পহীযভি (সব্বত্থ পাড়িযং)].

… সিঙ্গালপিতা [সীগালপিতা (সী.)] থেৰো….

৯. কুলত্থেৰগাথা

১৯. [ধ. প. ৮০, ১৪৫ ধম্মপদেপি] ‘‘উদকং হি নযন্তি নেত্তিকা, উসুকাৰা নমযন্তি [দমযন্তি (ক.)] তেজনং;

দাৰুং নমযন্তি তচ্ছকা, অত্তানং দমযন্তি সুব্বতা’’তি.

… কুলো [কুণ্ডলো (সী.), কুড়ো (স্যা. ক.)] থেৰো….

১০. অজিতত্থেৰগাথা

২০. ‘‘মৰণে মে ভযং নত্থি, নিকন্তি নত্থি জীৱিতে;

সন্দেহং নিক্খিপিস্সামি, সম্পজানো পটিস্সতো’’তি [পতিস্সতোতি (সী. স্যা.)].

… অজিতো থেৰো ….

ৱগ্গো দুতিযো নিট্ঠিতো.

তস্সুদ্দানং –

চূড়ৱচ্ছো মহাৱচ্ছো, ৱনৱচ্ছো চ সীৱকো;

কুণ্ডধানো চ বেলট্ঠি, দাসকো চ ততোপৰি;

সিঙ্গালপিতিকো থেৰো, কুলো চ অজিতো দসাতি.

৩. ততিযৱগ্গো

১. নিগ্ৰোধত্থেৰগাথা

২১. ‘‘নাহং ভযস্স ভাযামি, সত্থা নো অমতস্স কোৱিদো;

যত্থ ভযং নাৱতিট্ঠতি, তেন মগ্গেন ৱজন্তি ভিক্খৱো’’তি.

… নিগ্ৰোধো থেৰো….

২. চিত্তকত্থেৰগাথা

২২. ‘‘নীলা সুগীৱা সিখিনো, মোৰা কাৰম্ভিযং [কাৰংৱিযং (সী.), কাৰৱিযং (স্যা.)] অভিনদন্তি;

তে সীতৱাতকীড়িতা [সীতৱাতকদ্দিতকলিতা (সী.), সীতৱাতকলিতা (স্যা.)], সুত্তং ঝাযং [ঝানং (স্যা.), ঝাযিং (?)] নিবোধেন্তী’’তি.

… চিত্তকো থেৰো….

৩. গোসালত্থেৰগাথা

২৩. ‘‘অহং খো ৱেড়ুগুম্বস্মিং, ভুত্ৱান মধুপাযসং;

পদক্খিণং সম্মসন্তো, খন্ধানং উদযব্বযং;

সানুং পটিগমিস্সামি, ৱিৱেকমনুব্ৰূহয’’ন্তি.

… গোসালো থেৰো….

৪. সুগন্ধত্থেৰগাথা

২৪. ‘‘অনুৱস্সিকো পব্বজিতো, পস্স ধম্মসুধম্মতং;

তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.

… সুগন্ধো থেৰো….

৫. নন্দিযত্থেৰগাথা

২৫. ‘‘ওভাসজাতং ফলগং, চিত্তং যস্স অভিণ্হসো;

তাদিসং ভিক্খুমাসজ্জ, কণ্হ দুক্খং নিগচ্ছসী’’তি.

… নন্দিযো থেৰো….

৬. অভযত্থেৰগাথা

২৬. ‘‘সুত্ৱা সুভাসিতং ৱাচং, বুদ্ধস্সাদিচ্চবন্ধুনো;

পচ্চব্যধিং হি নিপুণং, ৱালগ্গং উসুনা যথা’’তি.

… অভযো থেৰো….

৭. লোমসকঙ্গিযত্থেৰগাথা

২৭. ‘‘দব্বং কুসং পোটকিলং, উসীৰং মুঞ্জপব্বজং;

উৰসা পনুদিস্সামি, ৱিৱেকমনুব্ৰূহয’’ন্তি.

… লোমসকঙ্গিযো থেৰো….

৮. জম্বুগামিকপুত্তত্থেৰগাথা

২৮. ‘‘কচ্চি নো ৱত্থপসুতো, কচ্চি নো ভূসনাৰতো;

কচ্চি সীলমযং গন্ধং, কিং ত্ৱং ৱাযসি [কচ্চি সীলমযং গন্ধং, ত্ৱং ৱাসি (স্যা.)] নেতৰা পজা’’তি.

… জম্বুগামিকপুত্তো থেৰো….

৯. হাৰিতত্থেৰগাথা

২৯. ‘‘সমুন্নমযমত্তানং, উসুকাৰোৱ তেজনং;

চিত্তং উজুং কৰিত্ৱান, অৱিজ্জং ভিন্দ হাৰিতা’’তি.

… হাৰিতো থেৰো….

১০. উত্তিযত্থেৰগাথা

৩০. ‘‘আবাধে মে সমুপ্পন্নে, সতি মে উদপজ্জথ;

আবাধো মে সমুপ্পন্নো, কালো মে নপ্পমজ্জিতু’’ন্তি.

… উত্তিযো থেৰো….

ৱগ্গো ততিযো নিট্ঠিতো.