নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স
খুদ্দকনিকাযে
থেৰগাথাপাড়ি
নিদানগাথা
সীহানংৱ নদন্তানং, দাঠীনং গিৰিগব্ভৰে;
সুণাথ ভাৱিতত্তানং, গাথা অত্থূপনাযিকা [অত্তূপনাযিকা (সী. ক.)].
যথানামা যথাগোত্তা, যথাধম্মৱিহাৰিনো;
যথাধিমুত্তা সপ্পঞ্ঞা, ৱিহৰিংসু অতন্দিতা.
তত্থ তত্থ ৱিপস্সিত্ৱা, ফুসিত্ৱা অচ্চুতং পদং;
কতন্তং পচ্চৱেক্খন্তা, ইমমত্থমভাসিসুং.
১. এককনিপাতো
১. পঠমৱগ্গো
১. সুভূতিত্থেৰগাথা
১. ‘‘ছন্না মে কুটিকা সুখা নিৱাতা, ৱস্স দেৱ যথাসুখং;
চিত্তং মে সুসমাহিতং ৱিমুত্তং, আতাপী ৱিহৰামি ৱস্স দেৱা’’তি.
ইত্থং সুদং [ইত্থং সুমং (ক. অট্ঠ.)] আযস্মা সুভূতিত্থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.
২. মহাকোট্ঠিকত্থেৰগাথা
২. ‘‘উপসন্তো উপৰতো, মন্তভাণী অনুদ্ধতো;
ধুনাতি পাপকে ধম্মে, দুমপত্তংৱ মালুতো’’তি.
ইত্থং সুদং আযস্মা মহাকোট্ঠিকো [মহাকোট্ঠিতো (সী. স্যা.)] থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.
৩. কঙ্খাৰেৱতত্থেৰগাথা
৩. ‘‘পঞ্ঞং ইমং পস্স তথাগতানং, অগ্গি যথা পজ্জলিতো নিসীথে;
আলোকদা চক্খুদদা ভৱন্তি, যে আগতানং ৱিনযন্তি কঙ্খ’’ন্তি.
ইত্থং সুদং আযস্মা কঙ্খাৰেৱতো থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.
৪. পুণ্ণত্থেৰগাথা
৪. ‘‘সম্ভিৰেৱ সমাসেথ, পণ্ডিতেহত্থদস্সিভি;
অত্থং মহন্তং গম্ভীৰং, দুদ্দসং নিপুণং অণুং;
ধীৰা সমধিগচ্ছন্তি, অপ্পমত্তা ৱিচক্খণা’’তি.
ইত্থং সুদং আযস্মা পুণ্ণো মন্তাণিপুত্তো [মন্তানিপুত্তো (স্যা. ক.)] থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.
৫. দব্বত্থেৰগাথা
৫. ‘‘যো দুদ্দমিযো দমেন দন্তো, দব্বো সন্তুসিতো ৱিতিণ্ণকঙ্খো;
ৱিজিতাৱী অপেতভেৰৱো হি, দব্বো সো পৰিনিব্বুতো ঠিতত্তো’’তি.
ইত্থং সুদং আযস্মা দব্বো থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.
৬. সীতৱনিযত্থেৰগাথা
৬. ‘‘যো সীতৱনং উপগা ভিক্খু, একো সন্তুসিতো সমাহিতত্তো;
ৱিজিতাৱী অপেতলোমহংসো, ৰক্খং কাযগতাসতিং ধিতিমা’’তি.
ইত্থং সুদং আযস্মা সীতৱনিযো থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.
৭. ভল্লিযত্থেৰগাথা
৭. ‘‘যোপানুদী মচ্চুৰাজস্স সেনং, নড়সেতুংৱ সুদুব্বলং মহোঘো;
ৱিজিতাৱী অপেতভেৰৱো হি, দন্তো সো পৰিনিব্বুতো ঠিতত্তো’’তি.
ইত্থং সুদং আযস্মা ভল্লিযো থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.
৮. ৱীৰত্থেৰগাথা
৮. ‘‘যো দুদ্দমিযো দমেন দন্তো, ৱীৰো সন্তুসিতো ৱিতিণ্ণকঙ্খো;
ৱিজিতাৱী অপেতলোমহংসো, ৱীৰো সো পৰিনিব্বুতো ঠিতত্তো’’তি.
ইত্থং সুদং আযস্মা ৱীৰো থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.
৯. পিলিন্দৱচ্ছত্থেৰগাথা
৯. ‘‘স্ৱাগতং ন দুৰাগতং [নাপগতং (সী. স্যা.)], নযিদং দুমন্তিতং মম;
সংৱিভত্তেসু ধম্মেসু, যং সেট্ঠং তদুপাগমি’’ন্তি.
ইত্থং সুদং আযস্মা পিলিন্দৱচ্ছো [পিলিন্দিৱচ্ছো (সী.)] থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.
১০. পুণ্ণমাসত্থেৰগাথা
১০. ‘‘ৱিহৰি অপেক্খং ইধ ৱা হুৰং ৱা, যো ৱেদগূ সমিতো যতত্তো;
সব্বেসু ধম্মেসু অনূপলিত্তো, লোকস্স জঞ্ঞা উদযব্বযঞ্চা’’তি.
ইত্থং সুদং আযস্মা পুণ্ণমাসো থেৰো গাথং অভাসিত্থাতি.
ৱগ্গো পঠমো নিট্ঠিতো.
তস্সুদ্দানং –
সুভূতি কোট্ঠিকো থেৰো, কঙ্খাৰেৱতসম্মতো;
মন্তাণিপুত্তো দব্বো চ, সীতৱনিযো চ ভল্লিযো;
ৱীৰো পিলিন্দৱচ্ছো চ, পুণ্ণমাসো তমোনুদোতি.
২. দুতিযৱগ্গো
১. চূড়ৱচ্ছত্থেৰগাথা
১১. ‘‘পামোজ্জবহুলো ভিক্খু, ধম্মে বুদ্ধপ্পৱেদিতে;
অধিগচ্ছে পদং সন্তং, সঙ্খাৰূপসমং সুখ’’ন্তি.
… চূড়ৱচ্ছো [চূলগৱচ্ছো (সী.)] থেৰো….
২. মহাৱচ্ছত্থেৰগাথা
১২. ‘‘পঞ্ঞাবলী সীলৱতূপপন্নো, সমাহিতো ঝানৰতো সতীমা;
যদত্থিযং ভোজনং ভুঞ্জমানো, কঙ্খেথ কালং ইধ ৱীতৰাগো’’তি.
… মহাৱচ্ছো [মহাগৱচ্ছো (সী.)] থেৰো….
৩. ৱনৱচ্ছত্থেৰগাথা
১৩. ‘‘নীলব্ভৱণ্ণা ৰুচিৰা, সীতৱাৰী সুচিন্ধৰা;
ইন্দগোপকসঞ্ছন্না, তে সেলা ৰমযন্তি ম’’ন্তি.
… ৱনৱচ্ছো থেৰো….
৪. সিৱকসামণেৰগাথা
১৪. ‘‘উপজ্ঝাযো মং অৱচ, ইতো গচ্ছাম সীৱক;
গামে মে ৱসতি কাযো, অৰঞ্ঞং মে গতো মনো;
সেমানকোপি গচ্ছামি, নত্থি সঙ্গো ৱিজানত’’ন্তি.
… সিৱকো সামণেৰো….
৫. কুণ্ডধানত্থেৰগাথা
১৫. ‘‘পঞ্চ ছিন্দে পঞ্চ জহে, পঞ্চ চুত্তৰি ভাৱযে;
পঞ্চসঙ্গাতিগো ভিক্খু, ওঘতিণ্ণোতি ৱুচ্চতী’’তি.
… কুণ্ডধানো থেৰো….
৬. বেলট্ঠসীসত্থেৰগাথা
১৬. ‘‘যথাপি ভদ্দো আজঞ্ঞো, নঙ্গলাৱত্তনী সিখী;
গচ্ছতি অপ্পকসিৰেন, এৱং ৰত্তিন্দিৱা মম;
গচ্ছন্তি অপ্পকসিৰেন, সুখে লদ্ধে নিৰামিসে’’তি.
… বেলট্ঠসীসো থেৰো….
৭. দাসকত্থেৰগাথা
১৭. ‘‘মিদ্ধী যদা হোতি মহগ্ঘসো চ, নিদ্দাযিতা সম্পৰিৱত্তসাযী;
মহাৱৰাহোৱ নিৱাপপুট্ঠো, পুনপ্পুনং গব্ভমুপেতি মন্দো’’তি.
… দাসকো থেৰো….
৮. সিঙ্গালপিতুত্থেৰগাথা
১৮. ‘‘অহু বুদ্ধস্স দাযাদো, ভিক্খু ভেসকড়াৱনে;
কেৱলং অট্ঠিসঞ্ঞায, অফৰী পথৱিং [পঠৱিং (সী. স্যা.)] ইমং;
মঞ্ঞেহং কামৰাগং সো, খিপ্পমেৱ পহিস্সতী’’তি [পহীযভি (সব্বত্থ পাড়িযং)].
… সিঙ্গালপিতা [সীগালপিতা (সী.)] থেৰো….
৯. কুলত্থেৰগাথা
১৯. [ধ. প. ৮০, ১৪৫ ধম্মপদেপি] ‘‘উদকং হি নযন্তি নেত্তিকা, উসুকাৰা নমযন্তি [দমযন্তি (ক.)] তেজনং;
দাৰুং নমযন্তি তচ্ছকা, অত্তানং দমযন্তি সুব্বতা’’তি.
… কুলো [কুণ্ডলো (সী.), কুড়ো (স্যা. ক.)] থেৰো….
১০. অজিতত্থেৰগাথা
২০. ‘‘মৰণে মে ভযং নত্থি, নিকন্তি নত্থি জীৱিতে;
সন্দেহং নিক্খিপিস্সামি, সম্পজানো পটিস্সতো’’তি [পতিস্সতোতি (সী. স্যা.)].
… অজিতো থেৰো ….
ৱগ্গো দুতিযো নিট্ঠিতো.
তস্সুদ্দানং –
চূড়ৱচ্ছো মহাৱচ্ছো, ৱনৱচ্ছো চ সীৱকো;
কুণ্ডধানো চ বেলট্ঠি, দাসকো চ ততোপৰি;
সিঙ্গালপিতিকো থেৰো, কুলো চ অজিতো দসাতি.
৩. ততিযৱগ্গো
১. নিগ্ৰোধত্থেৰগাথা
২১. ‘‘নাহং ভযস্স ভাযামি, সত্থা নো অমতস্স কোৱিদো;
যত্থ ভযং নাৱতিট্ঠতি, তেন মগ্গেন ৱজন্তি ভিক্খৱো’’তি.
… নিগ্ৰোধো থেৰো….
২. চিত্তকত্থেৰগাথা
২২. ‘‘নীলা সুগীৱা সিখিনো, মোৰা কাৰম্ভিযং [কাৰংৱিযং (সী.), কাৰৱিযং (স্যা.)] অভিনদন্তি;
তে সীতৱাতকীড়িতা [সীতৱাতকদ্দিতকলিতা (সী.), সীতৱাতকলিতা (স্যা.)], সুত্তং ঝাযং [ঝানং (স্যা.), ঝাযিং (?)] নিবোধেন্তী’’তি.
… চিত্তকো থেৰো….
৩. গোসালত্থেৰগাথা
২৩. ‘‘অহং খো ৱেড়ুগুম্বস্মিং, ভুত্ৱান মধুপাযসং;
পদক্খিণং সম্মসন্তো, খন্ধানং উদযব্বযং;
সানুং পটিগমিস্সামি, ৱিৱেকমনুব্ৰূহয’’ন্তি.
… গোসালো থেৰো….
৪. সুগন্ধত্থেৰগাথা
২৪. ‘‘অনুৱস্সিকো পব্বজিতো, পস্স ধম্মসুধম্মতং;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
… সুগন্ধো থেৰো….
৫. নন্দিযত্থেৰগাথা
২৫. ‘‘ওভাসজাতং ফলগং, চিত্তং যস্স অভিণ্হসো;
তাদিসং ভিক্খুমাসজ্জ, কণ্হ দুক্খং নিগচ্ছসী’’তি.
… নন্দিযো থেৰো….
৬. অভযত্থেৰগাথা
২৬. ‘‘সুত্ৱা সুভাসিতং ৱাচং, বুদ্ধস্সাদিচ্চবন্ধুনো;
পচ্চব্যধিং হি নিপুণং, ৱালগ্গং উসুনা যথা’’তি.
… অভযো থেৰো….
৭. লোমসকঙ্গিযত্থেৰগাথা
২৭. ‘‘দব্বং কুসং পোটকিলং, উসীৰং মুঞ্জপব্বজং;
উৰসা পনুদিস্সামি, ৱিৱেকমনুব্ৰূহয’’ন্তি.
… লোমসকঙ্গিযো থেৰো….
৮. জম্বুগামিকপুত্তত্থেৰগাথা
২৮. ‘‘কচ্চি নো ৱত্থপসুতো, কচ্চি নো ভূসনাৰতো;
কচ্চি সীলমযং গন্ধং, কিং ত্ৱং ৱাযসি [কচ্চি সীলমযং গন্ধং, ত্ৱং ৱাসি (স্যা.)] নেতৰা পজা’’তি.
… জম্বুগামিকপুত্তো থেৰো….
৯. হাৰিতত্থেৰগাথা
২৯. ‘‘সমুন্নমযমত্তানং, উসুকাৰোৱ তেজনং;
চিত্তং উজুং কৰিত্ৱান, অৱিজ্জং ভিন্দ হাৰিতা’’তি.
… হাৰিতো থেৰো….
১০. উত্তিযত্থেৰগাথা
৩০. ‘‘আবাধে মে সমুপ্পন্নে, সতি মে উদপজ্জথ;
আবাধো মে সমুপ্পন্নো, কালো মে নপ্পমজ্জিতু’’ন্তি.
… উত্তিযো থেৰো….
ৱগ্গো ততিযো নিট্ঠিতো.