২১. মহানিপাতো
১. ৱঙ্গীসত্থেৰগাথা
১২১৮. ‘‘নিক্খন্তং ৱত মং সন্তং, অগাৰস্মানগাৰিযং;
ৱিতক্কা উপধাৱন্তি, পগব্ভা কণ্হতো ইমে.
১২১৯. ‘‘উগ্গপুত্তা মহিস্সাসা, সিক্খিতা দড়্হধম্মিনো [দড়্হধন্ৱিনো (সী. অট্ঠ.)];
সমন্তা পৰিকিৰেয্যুং, সহস্সং অপলাযিনং.
১২২০. ‘‘সচেপি এত্তকা [এততো (সং. নি. ১.২০৯)] ভিয্যো, আগমিস্সন্তি ইত্থিযো;
নেৱ মং ব্যাধযিস্সন্তি [ব্যাথযিস্সন্তি (?)], ধম্মে সম্হি [ধম্মেস্ৱম্হি (স্যা. ক.)] পতিট্ঠিতো.
১২২১. ‘‘সক্খী হি মে সুতং এতং, বুদ্ধস্সাদিচ্চবন্ধুনো;
নিব্বানগমনং মগ্গং, তত্থ মে নিৰতো মনো.
১২২২. ‘‘এৱং চে মং ৱিহৰন্তং, পাপিম উপগচ্ছসি;
তথা মচ্চু কৰিস্সামি, ন মে মগ্গম্পি দক্খসি.
১২২৩. ‘‘অৰতিঞ্চ [অৰতিং (বহূসু)] ৰতিঞ্চ পহায, সব্বসো গেহসিতঞ্চ ৱিতক্কং;
ৱনথং ন কৰেয্য কুহিঞ্চি, নিব্বনথো অৱনথো স [নিব্বনথো অৰতো স হি (সং. নি. ১.২১০)] ভিক্খু.
১২২৪. ‘‘যমিধ পথৱিঞ্চ ৱেহাসং, ৰূপগতং জগতোগধং কিঞ্চি;
পৰিজীযতি সব্বমনিচ্চং, এৱং সমেচ্চ চৰন্তি মুতত্তা.
১২২৫. ‘‘উপধীসু জনা গধিতাসে, দিট্ঠসুতে [দিট্ঠে সুতে (সী.)] পটিঘে চ মুতে চ;
এত্থ ৱিনোদয ছন্দমনেজো, যো হেত্থ ন লিম্পতি মুনি তমাহু [তং মুনিমাহু (সং. নি. ১.২১০)].
১২২৬. ‘‘অথ সট্ঠিসিতা সৱিতক্কা, পুথুজ্জনতায [পুথূ জনতায (সং. নি. ১.২১০)] অধম্মা নিৱিট্ঠা;
ন চ ৱগ্গগতস্স কুহিঞ্চি, নো পন দুট্ঠুল্লগাহী [দুট্ঠুল্লভাণী (সং. নি. ১.২১০)] স ভিক্খু.
১২২৭. ‘‘দব্বো চিৰৰত্তসমাহিতো, অকুহকো নিপকো অপিহালু;
সন্তং পদং অজ্ঝগমা মুনি, পটিচ্চ পৰিনিব্বুতো কঙ্খতি কালং.
১২২৮. ‘‘মানং পজহস্সু গোতম, মানপথঞ্চ জহস্সু অসেসং;
মানপথম্হি স মুচ্ছিতো, ৱিপ্পটিসাৰীহুৱা চিৰৰত্তং.
১২২৯. ‘‘মক্খেন মক্খিতা পজা, মানহতা নিৰযং পপতন্তি;
সোচন্তি জনা চিৰৰত্তং, মানহতা নিৰযং উপপন্না.
১২৩০. ‘‘ন হি সোচতি ভিক্খু কদাচি, মগ্গজিনো সম্মা পটিপন্নো;
কিত্তিঞ্চ সুখঞ্চানুভোতি, ধম্মদসোতি তমাহু তথত্তং.
১২৩১. ‘‘তস্মা অখিলো ইধ [অখিলো (সী.), অখিলোধ (সং. নি. ১.২১১)] পধানৱা, নীৱৰণানি পহায ৱিসুদ্ধো;
মানঞ্চ পহায অসেসং, ৱিজ্জাযন্তকৰো সমিতাৱী.
১২৩২. ‘‘কামৰাগেন ডয্হামি, চিত্তং মে পৰিডয্হতি;
সাধু নিব্বাপনং ব্ৰূহি, অনুকম্পায গোতম.
১২৩৩. ‘‘সঞ্ঞায ৱিপৰিযেসা, চিত্তং তে পৰিডয্হতি;
নিমিত্তং পৰিৱজ্জেহি, সুভং ৰাগূপসংহিতং ( ) [(সঙ্খাৰে পৰতো পস্স, দুক্খতো মা চ অত্ততো; নিব্বাপেহি মহাৰাগং, মা দয্হিত্থো পুনপ্পুনং;) (সী. সং. নি. ১.২১২) উদ্দানগাথাযং একসত্ততীতিসঙ্খ্যা চ, থেৰগাথাট্ঠকথা চ পস্সিতব্বা].
১২৩৪. ‘‘অসুভায চিত্তং ভাৱেহি, একগ্গং সুসমাহিতং;
সতি কাযগতা ত্যত্থু, নিব্বিদাবহুলো ভৱ.
১২৩৫. ‘‘অনিমিত্তঞ্চ ভাৱেহি, মানানুসযমুজ্জহ;
ততো মানাভিসমযা, উপসন্তো চৰিস্সসি.
১২৩৬. ‘‘তমেৱ ৱাচং ভাসেয্য, যাযত্তানং ন তাপযে;
পৰে চ ন ৱিহিংসেয্য, সা ৱে ৱাচা সুভাসিতা.
১২৩৭. ‘‘পিযৱাচমেৱ ভাসেয্য, যা ৱাচা পটিনন্দিতা;
যং অনাদায পাপানি, পৰেসং ভাসতে পিযং.
১২৩৮. ‘‘সচ্চং ৱে অমতা ৱাচা, এস ধম্মো সনন্তনো;
সচ্চে অত্থে চ ধম্মে চ, আহু সন্তো পতিট্ঠিতা.
১২৩৯. ‘‘যং বুদ্ধো ভাসতি ৱাচং, খেমং নিব্বানপত্তিযা;
দুক্খস্সন্তকিৰিযায, সা ৱে ৱাচানমুত্তমা.
১২৪০. ‘‘গম্ভীৰপঞ্ঞো মেধাৱী, মগ্গামগ্গস্স কোৱিদো;
সাৰিপুত্তো মহাপঞ্ঞো, ধম্মং দেসেতি ভিক্খুনং.
১২৪১. ‘‘সঙ্খিত্তেনপি দেসেতি, ৱিত্থাৰেনপি ভাসতি;
সালিকাযিৱ নিগ্ঘোসো, পটিভানং উদিয্যতি [উদীৰযি (সী.), উদীয্যতি (স্যা.), উদয্যতি (?) উট্ঠহতীতি তংসংৱণ্ণনা].
১২৪২. ‘‘তস্স তং দেসযন্তস্স, সুণন্তি মধুৰং গিৰং;
সৰেন ৰজনীযেন, সৱনীযেন ৱগ্গুনা;
উদগ্গচিত্তা মুদিতা, সোতং ওধেন্তি ভিক্খৱো.
১২৪৩. ‘‘অজ্জ পন্নৰসে ৱিসুদ্ধিযা, ভিক্খূ পঞ্চসতা সমাগতা;
সংযোজনবন্ধনচ্ছিদা, অনীঘা খীণপুনব্ভৱা ইসী.
১২৪৪. ‘‘চক্কৱত্তী যথা ৰাজা, অমচ্চপৰিৱাৰিতো;
সমন্তা অনুপৰিযেতি, সাগৰন্তং মহিং ইমং.
১২৪৫. ‘‘এৱং ৱিজিতসঙ্গামং, সত্থৱাহং অনুত্তৰং;
সাৱকা পযিৰুপাসন্তি, তেৱিজ্জা মচ্চুহাযিনো.
১২৪৬. ‘‘সব্বে ভগৱতো পুত্তা, পলাপেত্থ ন ৱিজ্জতি;
তণ্হাসল্লস্স হন্তাৰং, ৱন্দে আদিচ্চবন্ধুনং.
১২৪৭. ‘‘পৰোসহস্সং ভিক্খূনং, সুগতং পযিৰুপাসতি;
দেসেন্তং ৱিৰজং ধম্মং, নিব্বানং অকুতোভযং.
১২৪৮. ‘‘সুণন্তি ধম্মং ৱিমলং, সম্মাসম্বুদ্ধদেসিতং;
সোভতি ৱত সম্বুদ্ধো, ভিক্খুসঙ্ঘপুৰক্খতো.
১২৪৯. ‘‘‘নাগনামো’সি ভগৱা, ইসীনং ইসিসত্তমো;
মহামেঘোৱ হুত্ৱান, সাৱকে অভিৱস্সসি.
১২৫০. ‘‘দিৱা ৱিহাৰা নিক্খম্ম, সত্থুদস্সনকম্যতা;
সাৱকো তে মহাৱীৰ, পাদে ৱন্দতি ৱঙ্গিসো.
১২৫১. ‘‘উম্মগ্গপথং মাৰস্স, অভিভুয্য চৰতি পভিজ্জ খীলানি;
তং পস্সথ বন্ধপমুঞ্চকৰং, অসিতংৱ ভাগসো পৱিভজ্জ.
১২৫২. ‘‘ওঘস্স হি নিতৰণত্থং, অনেকৱিহিতং মগ্গং অক্খাসি;
তস্মিঞ্চ অমতে অক্খাতে, ধম্মদসা ঠিতা অসংহীৰা.
১২৫৩. ‘‘পজ্জোতকৰো অতিৱিজ্ঝ [অতিৱিজ্ঝ ধম্মং (সী.)], সব্বঠিতীনং অতিক্কমমদ্দস [অতিক্কমমদ্দ (সী. ক.)];
ঞত্ৱা চ সচ্ছিকত্ৱা চ, অগ্গং সো দেসযি দসদ্ধানং.
১২৫৪. ‘‘এৱং সুদেসিতে ধম্মে, কো পমাদো ৱিজানতং ধম্মং;
তস্মা হি তস্স ভগৱতো সাসনে, অপ্পমত্তো সদা নমস্সমনুসিক্খে.
১২৫৫. ‘‘বুদ্ধানুবুদ্ধো যো থেৰো, কোণ্ডঞ্ঞো তিব্বনিক্কমো;
লাভী সুখৱিহাৰানং, ৱিৱেকানং অভিণ্হসো.
১২৫৬. ‘‘যং সাৱকেন পত্তব্বং, সত্থু সাসনকাৰিনা;
সব্বস্স তং অনুপ্পত্তং, অপ্পমত্তস্স সিক্খতো.
১২৫৭. ‘‘মহানুভাৱো তেৱিজ্জো, চেতোপৰিযকোৱিদো;
কোণ্ডঞ্ঞো বুদ্ধদাযাদো, পাদে ৱন্দতি সত্থুনো.
১২৫৮. ‘‘নগস্স পস্সে আসীনং, মুনিং দুক্খস্স পাৰগুং;
সাৱকা পযিৰুপাসন্তি, তেৱিজ্জা মচ্চুহাযিনো.
১২৫৯. ‘‘চেতসা [তে চেতসা (সং. নি. ১.২১৮)] অনুপৰিযেতি, মোগ্গল্লানো মহিদ্ধিকো;
চিত্তং নেসং সমন্ৱেসং [সমন্নেসং (সং. নি. ১.২১৮)], ৱিপ্পমুত্তং নিৰূপধিং.
১২৬০. ‘‘এৱং সব্বঙ্গসম্পন্নং, মুনিং দুক্খস্স পাৰগুং;
অনেকাকাৰসম্পন্নং, পযিৰুপাসন্তি গোতমং.
১২৬১. ‘‘চন্দো যথা ৱিগতৱলাহকে নভে, ৱিৰোচতি ৱীতমলোৱ ভাণুমা;
এৱম্পি অঙ্গীৰস ত্ৱং মহামুনি, অতিৰোচসি যসসা সব্বলোকং.
১২৬২. ‘‘কাৱেয্যমত্তা ৱিচৰিম্হ পুব্বে, গামা গামং পুৰা পুৰং;
অথদ্দসাম সম্বুদ্ধং, সব্বধম্মান পাৰগুং.
১২৬৩. ‘‘সো মে ধম্মমদেসেসি, মুনি দুক্খস্স পাৰগূ;
ধম্মং সুত্ৱা পসীদিম্হ, সদ্ধা [অদ্ধা (সী. অট্ঠ.)] নো উদপজ্জথ.
১২৬৪. ‘‘তস্সাহং ৱচনং সুত্ৱা, খন্ধে আযতনানি চ;
ধাতুযো চ ৱিদিত্ৱান, পব্বজিং অনগাৰিযং.
১২৬৫. ‘‘বহূনং ৱত অত্থায, উপ্পজ্জন্তি তথাগতা;
ইত্থীনং পুৰিসানঞ্চ, যে তে সাসনকাৰকা.
১২৬৬. ‘‘তেসং খো ৱত অত্থায, বোধিমজ্ঝগমা মুনি;
ভিক্খূনং ভিক্খুনীনঞ্চ, যে নিৰামগতদ্দসা.
১২৬৭. ‘‘সুদেসিতা চক্খুমতা, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা;
চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি, অনুকম্পায পাণিনং.
১২৬৮. ‘‘দুক্খং দুক্খসমুপ্পাদং, দুক্খস্স চ অতিক্কমং;
অৰিযং চট্ঠঙ্গিকং মগ্গং, দুক্খূপসমগামিনং.
১২৬৯. ‘‘এৱমেতে তথা ৱুত্তা, দিট্ঠা মে তে যথা তথা;
সদত্থো মে অনুপ্পত্তো, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
১২৭০. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি, মম বুদ্ধস্স সন্তিকে;
সুৱিভত্তেসু [সৱিভত্তেসু (সী. ক.)] ধম্মেসু, যং সেট্ঠং তদুপাগমিং.
১২৭১. ‘‘অভিঞ্ঞাপাৰমিপ্পত্তো, সোতধাতু ৱিসোধিতা;
তেৱিজ্জো ইদ্ধিপত্তোম্হি, চেতোপৰিযকোৱিদো.
১২৭২. ‘‘পুচ্ছামি সত্থাৰমনোমপঞ্ঞং, দিট্ঠেৱ ধম্মে যো ৱিচিকিচ্ছানং ছেত্তা;
অগ্গাড়ৱে কালমকাসি ভিক্খু, ঞাতো যসস্সী অভিনিব্বুতত্তো.
১২৭৩. ‘‘নিগ্ৰোধকপ্পো ইতি তস্স নামং, তযা কতং ভগৱা ব্ৰাহ্মণস্স;
সো তং নমস্সং অচৰি মুত্যপেখো, আৰদ্ধৱীৰিযো দড়্হধম্মদস্সী.
১২৭৪. ‘‘তং সাৱকং সক্ক মযম্পি সব্বে, অঞ্ঞাতুমিচ্ছাম সমন্তচক্খু;
সমৱট্ঠিতা নো সৱনায সোতা [হেতুং (সী. স্যা.) সুত্তনিপাতট্ঠকথা পস্সিতব্বা], তুৱং নো সত্থা ত্ৱমনুত্তৰোসি’’.
১২৭৫. ছিন্দ নো ৱিচিকিচ্ছং ব্ৰূহি মেতং, পৰিনিব্বুতং ৱেদয ভূৰিপঞ্ঞ;
মজ্ঝেৱ নো ভাস সমন্তচক্খু, সক্কোৱ দেৱান সহস্সনেত্তো.
১২৭৬. ‘‘যে কেচি গন্থা ইধ মোহমগ্গা, অঞ্ঞাণপক্খা ৱিচিকিচ্ছঠানা;
তথাগতং পত্ৱা ন তে ভৱন্তি, চক্খুঞ্হি এতং পৰমং নৰানং.
১২৭৭. ‘‘নো চে হি জাতু পুৰিসো কিলেসে, ৱাতো যথা অব্ভঘনং ৱিহানে;
তমোৱস্স নিৱুতো সব্বলোকো, জোতিমন্তোপি ন পভাসেয্যুং [ন জোতিমন্তোপি নৰা তপেয্যুং (সু. নি. ৩৫০)].
১২৭৮. ‘‘ধীৰা চ পজ্জোতকৰা ভৱন্তি, তং তং অহং ৱীৰ তথেৱ মঞ্ঞে;
ৱিপস্সিনং জানমুপাগমিম্হ, পৰিসাসু নো আৱিকৰোহি কপ্পং.
১২৭৯. ‘‘খিপ্পং গিৰং এৰয ৱগ্গু ৱগ্গুং, হংসোৱ পগ্গয্হ সণিকং নিকূজ;
বিন্দুস্সৰেন সুৱিকপ্পিতেন, সব্বেৱ তে উজ্জুগতা সুণোম.
১২৮০. ‘‘পহীনজাতিমৰণং অসেসং, নিগ্গয্হ ধোনং ৱদেস্সামি [পটিৱেদিযামি (সী. ক.)] ধম্মং;
ন কামকাৰো হি [হোতি (সী. ক.)] পুথুজ্জনানং, সঙ্খেয্যকাৰো চ [ৱ (বহূসু)] তথাগতানং.
১২৮১. ‘‘সম্পন্নৱেয্যাকৰণং তৱেদং, সমুজ্জুপঞ্ঞস্স সমুগ্গহীতং;
অযমঞ্জলি পচ্ছিমো সুপ্পণামিতো, মা মোহযী জানমনোমপঞ্ঞ.
১২৮২. ‘‘পৰোপৰং অৰিযধম্মং ৱিদিত্ৱা, মা মোহযী জানমনোমৱীৰিয;
ৱাৰিং যথা ঘম্মনি ঘম্মতত্তো, ৱাচাভিকঙ্খামি সুতং পৱস্স.
১২৮৩. ‘‘যদত্থিকং ব্ৰহ্মচৰিযং অচৰী, কপ্পাযনো কচ্চিস্সতং অমোঘং;
নিব্বাযি সো আদু সউপাদিসেসো [অনুপাদিসেসা (সী.), অনুপাদিসেসো (ক.)], যথা ৱিমুত্তো অহু তং সুণোম.
১২৮৪. ‘‘‘অচ্ছেচ্ছি তণ্হং ইধ নামৰূপে,
(ইতি ভগৱা) কণ্হস্স সোতং দীঘৰত্তানুসযিতং;
অতাৰি জাতিং মৰণং অসেসং’, ইচ্চব্ৰৱি ভগৱা পঞ্চসেট্ঠো.
১২৮৫. ‘‘এস সুত্ৱা পসীদামি, ৱচো তে ইসিসত্তম;
অমোঘং কিৰ মে পুট্ঠং, ন মং ৱঞ্চেসি ব্ৰাহ্মণো.
১২৮৬. ‘‘যথা ৱাদী তথা কাৰী, অহু বুদ্ধস্স সাৱকো;
অচ্ছেচ্ছি মচ্চুনো জালং, ততং মাযাৱিনো দড়্হং.
১২৮৭. ‘‘অদ্দস ভগৱা আদিং, উপাদানস্স কপ্পিযো;
অচ্চগা ৱত কপ্পানো, মচ্চুধেয্যং সুদুত্তৰং.
১২৮৮. ‘‘তং দেৱদেৱং ৱন্দামি, পুত্তং তে দ্ৱিপদুত্তম;
অনুজাতং মহাৱীৰং, নাগং নাগস্স ওৰস’’ন্তি.
ইত্থং সুদং আযস্মা ৱঙ্গীসো থেৰো গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
মহানিপাতো নিট্ঠিতো.